Mısır Tanrıları - Tam Liste

Eski Mısır tanrı ve tanrıçaları, 3.000 yıldan fazla bir zaman boyunca insanların günlük hayatlarının ayrılmaz bir parçasıydı. Mısır panteonunda 2.000'den fazla tanrı vardı ve bunların birçoğunun adı biliniyordu - İsis, Osiris, Horus, Amun, Ra, Hathor, Bastet, Thoth, Anubis ve Ptah gibi - ancak daha az bilinen ve aynı zamanda mühim olan çok daha az tanrı vardı.

Daha meşhur tanrılar devlet tanrıları haline gelirken, diğerleri belirli bir bölgeyle veya bazı hallerde bir ritüel veya rolle münasebetlendirildi. Mesela, tanrıça Kebhet, öbür dünyada yargılanmayı beklerken ölülerin ruhlarına soğuk su sunan az bilinen bir tanrıydı ve Seshat, daha iyi bilinen yazı tanrısı ve yazıcıların koruyucusu Thoth'un gölgesinde kalan, yazılı kelimelerin ve muayyen ölçülerin tanrıçasıydı.

Eski Mısır kültürü, bu tanrıların ve her insanın ölümsüz seyahatinde oynadıkları hayati rolün anlaşılmasından doğmuştur. Tarihçi Margaret Bunson şöyle yazıyor:

Mısır'ın sayısız tanrısı, milletin kültürel ritüellerinin ve şahsi dini pratiklerinin mihver noktasıydı. Ayrıca, büyük cenaze merasimlerinde ve Mısır'ın ölümden sonra sonsuz mutluluğa olan inancında da rol oynuyorlardı. (98)

Tanrılar, animist bir inanç sisteminden, son derece antropomorfik ve büyüyle dolu bir inanç sistemine evrildiler. Heka, sihir ve tıp tanrısıydı; ama aynı zamanda diğer bütün tanrılardan önce gelen, yaratılış fiilini mümkün kılan ve hem fani hem de ilahi hayatı sürdüren iptidai güçtü. Mısır kültürünün temel değeri, aynı adı taşıyan tanrıça ve beyaz devekuşu tüyüyle temsil edilen ma'at -ahenk ve denge- idi ve Ma'at'ı tıpkı diğer bütün tanrılara yaptığı gibi güçlendiren de Heka'ydı.

Heka, bugün tabiatüstü olarak kabul edilebilecek, ancak Mısırlılar için yalnızca dünya ve kainatın işleyiş şeklini ifade eden tabii yasalar olarak anlaşılması gereken heka'nın (büyü) tezahürüydü. Tanrılar insanlara bütün iyi armağanları bahşetmişti ama bunu yapmalarına izin veren de heka'ydı.

Bu tanrıların hepsinin adları, ferdi şahsiyetleri ve hususiyetleri vardı, farklı kıyafetler giyerlerdi, farklı nesneleri mukaddes sayarlardı, kendi tesir sahalarına hükmederlerdi ve hadiselere son derece ferdi tepkiler verirlerdi. Her tanrının kendine mahsus bir ihtisas sahası vardı, ancak genelde insan hayatının çeşitli sahalarıyla münasebetlendirilirlerdi.

Mesela Hathor, müzik, dans ve sarhoşluk tanrıçasıydı, ancak aynı zamanda eski bir Ana Tanrıça olarak da anlaşılıyordu, ayrıca Nil Nehri'nin ilahi bir aksisedası olarak Samanyolu ile ve daha önceki enkarnasyonunda Sekhmet olarak bir yok edici olarak da ilişkilendiriliyordu. Tanrıça Neith, ilkin bir savaş tanrıçasıydı ve tanrıların anlaşmazlıklarını çözmek için başvurdukları besleyici bir figür olan Ana Tanrıça'nın özü haline geldi. Set veya Serket gibi birçok tanrı ve tanrıça, zaman içinde başka roller ve mesuliyetler almak üzere dönüşüm geçirdi.

Bu dönüşümler bazen dramatikti; tıpkı kahraman bir koruyucu tanrıdan kötü adama ve dünyanın ilk katiline dönüşen Set örneğinde olduğu gibi. Serket neredeyse kesinlikle ilk devir Ana Tanrıçalarından biriydi. Ve onun daha sonra zehirli mahluklara (bilhassa akreplere) karşı koruyucu ve kadın ile çocukların muhafızı olması rol bu hususiyetleri aksettirir. Bunson şöyle yazıyor:

Mısırlılar çok sayıda tanrıyla mesele yaşamazlardı ve nadiren eski tanrıları yenileriyle değiştirirlerdi. Muhtelif tanrıların hususiyetleri ve rolleri, farklı dini inançları, gelenekleri veya idealleri uzlaştırmak için bir araya getirilirdi. Mesela, Yeni Krallık'ın en güçlü tanrısı olarak kabul edilen Teb tanrısı Amun, siyasi ve dini sebeplerle, kültü Mısır'ın başlangıcına dayanan bir güneş tanrısı olan Ra ile birleştirildi. Mısır tanrılarına tapınma, mahalli ve ardından milli ölçekte büyük kültler geliştikçe zamanla gelişti. (99)

Antik Mısır tanrı ve tanrıçalarının aşağıdaki listesi, kaynakçada yer alan mevzuyla alakalı çok sayıda çalışmadan derlenmiştir. Kapsamlı bir liste oluşturmak için her türlü gayret gösterilmiş, ancak rolleri belirsiz görünüyorsa veya büyük tanrılara dönüşmüşlerse, küçük bölgesel tanrılar çıkarılmıştır. Büyük bir tanrının daha önceki bir küçük tanrıdan evrimleştiği belirtilmektedir.

Ayrıca, tanrılarla münasebetlendirilen öbür dünya bölgeleri olan Sazlık Tarlası veya Zambak Gölü gibi kavramlar da listeye dahil edilmiştir. Tanrıların hususiyetlerinin ve oynadıkları rollerin tanımları açıklık sağlamak için hülasa edilmiştir, ancak listelenen her tanrının Mısır'ın uzun tarihi boyunca aynı şekilde anlaşılmadığı unutulmamalıdır.

Mesela Osiris, Mısır'ın Hanedanlık Öncesi Devri'nde (MÖ 6000-3150 civarı) büyük ihtimalle bir bereket tanrısıydı; ancak Erken Hanedanlık Devri'nde (MÖ 3150-2613 civarı) zaten İlk Kral olarak kabul ediliyordu ve Yeni Krallık devrinde (MÖ 1570-1069) Mısır'ın en popüler tanrısıydı; aynı çağda Amun da Tanrıların Kralı olarak kabul ediliyordu. Bu gelişmeler bazen aşağıda belirtilse de, tanrılar umumiyetle popülerliklerinin zirvesindeyken en çok bilinen rolleriyle tanımlanırlar.

Fihrist

AB CD E F G H I J K L M N O P Q R S T U W Y Z

A

A'ah - Evrimleşerek Iah'a (Yah olarak da bilinir) ve sonunda Khonsu'ya dönüşen erken devir ay tanrısı.

Adaklar Tarlası - Batıda bulunan, Osiris'e adanmış bir ahiret bölgesi. Bazı kitabelerde Kamışlık Tarlası ile eş anlamlıdır.

Ağaç Tanrıçaları - Birçok tanınmış Mısır tanrıçası, bilhassa İsis, Hathor ve Nut, ağaçlarla münasebetlendirilmiştir. Erkek tanrılar bazen muayyen bir ağaçla ilişkilendirilirdi, ancak bu yalnızca belirli mitlerde veya imgelerde görülür. Hathor, çınar ağacıyla ilişkilendirilir ve "Çınarın Hanımı" olarak bilinirdi, ancak İsis de bu ağaçla ilişkilendirilirdi. Bir cesedi tahta bir tabutta gömme uygulamasının, ölen kişinin Ana Tanrıça'nın rahmine dönüşü olduğuna inanılırdı.

Akasya Hanımı - "Tanrıların Büyükannesi" tanrıça Iusaaset'in isimlerinden biri, daha sonra Hathor'a verilmiştir.

Aken - Ruhları öbür dünyada Zambak Gölü'nden Sazlık Tarlası'na taşıyan teknenin koruyucusu. Huysuz İlahi Kayıkçı Hraf-Hef tarafından ihtiyaç duyulana kadar uyudu. Adı yalnızca Ölüler Kitabı'nda geçer.

Aker - Tanrılaştırılmış ufuk, öbür dünyanın doğu ve batı ufuklarının koruyucusu. Ra'nın güneş mavnasını alacakaranlıkta ve şafakta yeraltı dünyasına girip çıkarken korurdu.

Am-Heh - Yeraltı dünyasında bir tanrı, "milyonları yiyip bitiren" ve "sonsuzluğu yiyen", ateş gölünde yaşayan.

Amenet (Amentet) - Ölüleri yiyecek ve içecekle öbür dünyaya karşılayan bir tanrıça. "Batının Kadını" olarak bilinen Amenet, İlahi Kayıkçı'nın eşiydi. Yeraltı dünyasının kapılarının yakınındaki bir ağaçta yaşardı. Hathor ve Horus'un kızı.

Ammit (Ammut) - "Ruhları Yiyen", timsah başlı, leopar gövdeli ve su aygırı kalçalı bir tanrıça. Öbür dünyada Hakikat Salonu'ndaki adalet terazisinin altında oturur ve Osiris tarafından haklı çıkarılmayan ruhların kalplerini yerdi.

Amun (Amon-Ra) - Güneş ve hava tanrısı. Antik Mısır'ın en güçlü ve popüler tanrılarından biri, Teb şehrinin koruyucusu ve Amun, Mut ve Khonsu'dan oluşan Teb Üçlüsü'nün bir parçası olarak tapınılan tanrı. Bazı devirlerde tanrıların en yüce kralıydı, ancak başlangıçta küçük bir bereket tanrısıydı. Yeni Krallık zamanında Mısır'ın en güçlü tanrısı olarak kabul edildi ve tapınılması tek tanrıcılığa yakındı. O devirde diğer tanrılar bile Amun'un birer parçası olarak görülüyordu. Rahipliği Mısır'daki en güçlü rahiplikti ve kraliyet kadınlarına verilen Amun'un Tanrı'nın Karısı pozisyonu, neredeyse firavununkiyle aynıydı.

Amunhotep (Amenhotep), Şifa ve bilgelik tanrısı Hapu'nun oğlu. Hardedef ve İmhotep ile birlikte, Mısırlılar tarafından tanrılaştırılan az sayıdaki insandan biri. III. Amunhotep'in (MÖ 1386-1353) kraliyet mimarıydı. O kadar bilge kabul edilirdi ki, öldükten sonra tanrılaştırıldı. Batı Teb'de büyük bir tapınağı ve Deir el-Bahri'de bir şifa merkezi vardı.

Amunet - Amun'un kadın karşılığı, Ogdoad mensubu.

Anat - Bereket, cinsellik, aşk ve savaş tanrıçası. Aslen Suriye veya Kenan'lıdır. Bazı metinlerde Tanrıların Annesi olarak anılırken, bazılarında bakire, bazılarında ise şehvetli ve erotik olarak en güzel tanrıça olarak tasvir edilir. Horus ve Set'in Mücadelesi'nin bir versiyonunda, tanrıça Neith'in önerisiyle Set'e eş olarak verilir. Genelde Yunanistan'ın Afrodit'i, Fenike'nin Astarte'si, Mezopotamya'nın İnanna'sı ve Hititlerin Sauska'sıyla özdeşleştirilir.

Anta - Tanis'te Amun'un eşi olarak tapılan Ana Tanrıça Mut'un bir yönü.

Andjety - Busiris (Andjet) şehriyle münasebetlendirilen erken zaman bereket tanrısı. Adı, djed sembolüyle ilişkilendirilen "Andjet'ten Olan" anlamına gelir. Sonunda Osiris tarafından özümsenmiş ve adı bu tanrıyla ilişkilendirilmiştir.

Anhur (Han-her) - Yunanlılarca Onuris olarak da bilinir. Savaş tanrısı ve Mısır ordusunun koruyucusu. Bkz. Onuris.

Anqet (Anukit veya Anuket) - Bereket tanrıçası ve Asvan'daki Nil Nehri'nin çağlayanı.

Anti - Yukarı Mısır'ın bazen Anat ile münasebetlendirilen şahin tanrısı.

Anubis - Mumyalama ile ilişkilendirilen ölülerin tanrısı. Nephthys ve Osiris'in oğlu, Qebhet'in babası. Anubis, elinde asa taşıyan bir köpek veya çakal başlı bir adam olarak tasvir edilir. Ölülerin ruhlarını Hakikat Salonu'na götürür ve öbür dünyada Ruhun Kalbinin Tartılması ritüelinin bir parçası olurdu. Muhtemelen bu rol Osiris'e verilmeden önce asıl Ölülerin Tanrısıydı ve o zaman Osiris'in oğlu ilan edildi.

Anuke - Aslen bir savaş tanrıçası ve Mısır'ın en eski tanrılarından biri, bazen savaş tanrısı Anhur'un eşi. Nephthys ve daha az ölçüde İsis ile münasebetlendirilmiş ve bazı metinlerde onların küçük kız kardeşi olarak anılmıştır. İlk tasvirlerde savaş kıyafetleri ve yay ile okla tasvir edilmiş, ancak daha sonra bir Ana Tanrıça ve besleyici bir figüre dönüştürülmüştür. Yunanlılar onu Hestia ile münasebetlendirmiştir.

Apedemak - Aslen Nubialı olduğu düşünülen, aslan olarak tasvir edilen bir savaş tanrısı.

Apep (Apophis) - Semavi yılan Apep, her gece yeraltı dünyasından şafağa doğru ilerleyen Ra'nın güneş mavnasına saldırırdı. Tanrılar ve haklı ölüler, Ra'nın yılanı savuşturmasına yardım ederdi. Apophis'in Devrilmesi olarak bilinen ritüel, tanrıların ve ölmüş ruhların mavnayı korumasına ve günün gelmesini sağlamasına yardımcı olmak için mabetlerde gerçekleştirilirdi.

Apis - Memphis'te tanrı Ptah'ın bir enkarnasyonu olarak tapılan İlahi Boğa. Narmer Paleti'nde (yaklaşık MÖ 3150) tasvir edilen antik Mısır'ın en eski tanrılarından biri. Apis Kültü, Mısır kültür tarihindeki en önemli ve uzun ömürlü kültlerden biriydi.

Apis - Memfis'te tanrı Ptah'ın enkarnasyonu olarak tapınılan İlahi Boğa. Narmer Paleti'nde (yaklaşık MÖ 3150) tasvir edilen antik Mısır'ın en eski tanrılarından biri. Apis Kültü, Mısır kültür tarihindeki en önemli ve uzun ömürlü kültlerden biriydi.

Arensnuphis - Tanrıça İsis'in yoldaşıydı ve öncelikle Philae'deki mukaddes sahasında tapınılırdı. Bir aslan veya tüylü başlıklı bir adam olarak tasvir edilirdi. Aslen Nubia'lıdır.

Asklepios (Aesculapius) - Yunanlıların şifa tanrısı. Mısır'da Sakkara'da da tapınılırdı ve tanrılaştırılmış İmhotep ile özdeşleştirilirdi. Muhtemelen tanrı Heka'dan türetilen sembolü, etrafına yılan dolanmış bir asaydı ve günümüzde şifa ve tıp mesleğiyle ilişkilendirilirdi; Asklepios'un Asası olarak bilinir.

Ash (As) - Libya çölünün tanrısı, gezginlere vaha sağlayan şefkatli bir tanrıça.

Astarte - Fenikelilerin bereket ve cinsellik tanrıçası, umumiyetle Yunanlıların Afrodit'i, Mezopotamya'nın İnanna/İştar'ı ve Hititlerin Sauska'sıyla özdeşleştirilir; Cennetin Kraliçesi olarak anılır. Mısır mitolojisinde, tanrıça Neith tarafından Anat ile birlikte Set'e eş olarak verilir.

Aten - Güneş diski, aslen bir güneş tanrısı olup, firavun Akhenaten (MÖ 1353-1336) tarafından tek tanrı, evrenin yaratıcısı konumuna yükseltilmiştir.

Atum (Ra) - Güneş tanrısı, tanrıların yüce efendisi, Dokuz Tanrı'nın (Dokuz Tanrı'nın mahkemesi) ilk tanrısı, kainat ve beşeriyetin yaratıcısı. Atum (Ra), kaosun ortasındaki kadim tepenin üzerinde duran ve dünyadaki diğer bütün tanrıları, insanlar ile hayatı yaratmak için Heka'nın büyülü güçlerinden yararlanan ilk ilahi varlıktır.

Auf (Efu-Ra) - Atum'un (Ra) bir yönü.

B

Ba'al - Aslen Fenikeli fırtına tanrısı. Adı "Lord" anlamına gelir ve Kenan'da önemli bir tanrıydı; yalnızca Yeni Krallık'ın (MÖ 1570-1069) sonraki devirlerinde Mısır'da tapınılırdı.

Ba'alat Gebal - Biblos şehrinin Fenike tanrıçası, koruyucu bir tanrı, Biblos'tan gelen papirüsle olan münasebeti sayesinde Mısır ibadetine dahil edilmiştir.

Babi (Baba) - Babun olarak tasvir edilen ve erkek cinselliğini simgeleyen bir erkeklik tanrısıydı.

Banedjedet - Koç veya koç başlı bir adam olarak görünen, Mendes şehriyle münasebetlendirilen ve daha sonra Osiris'in bir diğer adı olan doğurganlık/erkeklik tanrısı.

Ba-Pef - Dehşet tanrısı, bilhassa da ruhani dehşet. Adı "o ruh" olarak çevrilir. Öbür dünyada Keder Evi'nde yaşardı ve Mısır kralını rahatsız ettiği bilinirdi. Hiçbir zaman bir mabetle tapınılmamıştır, ancak tanrıyı yatıştırmak ve kralı korumak için bir Ba-Pef Kültü vardı.

Bastet (Bast) - Kedilerin, kadınların sırlarının, doğumun, doğurganlığın ve ocağın ve evin kötülük ve talihsizlikten koruyucusunun güzel tanrıçası. Ra'nın kızıydı ve Hathor ile yakından münasebetliydi. Bastet, eski Mısır'ın en popüler tanrılarından biriydi. Erkekler ve kadınlar ona eşit derecede saygı duyar ve kültünün tılsımlarını taşırlardı. O kadar cihanşümul bir tapınma vardı ki, MÖ 525'te Persler, Mısırlıların Bastet'e olan bağlılığını Pelusium Savaşı'nı kazanmada kendi avantajlarına kullandılar. Kalkanlarına Bastet'in resimlerini çizdiler ve Mısırlıların tanrıçalarını gücendirmektense teslim olmayı tercih edeceklerini bilerek ordularının önünde hayvanları sürdüler. Bir kedi veya kedi başlı bir kadın olarak tasvir edilir ve ana kült merkezi Bubastis'ti.

Bat - Doğurganlık ve başarıyla münasebetlendirilen erken dönem bir inek tanrıçası. Hanedanlık Öncesi Zaman'ın (MÖ 6000-3150) başlarından kalma en eski Mısır tanrıçalarından biridir. Yarasa, inek kulaklı ve boynuzlu bir inek veya kadın olarak tasvir edilir ve büyük ihtimalle Narmer Paleti'nin (MÖ 3150) tepesindeki resimdir, çünkü kralın başarısıyla ilişkilendirilmiştir. Hem geçmişi hem de geleceği görebilme kabiliyeti sayesinde insanları zaferle takdis ederdi. Nihayet, onun hususiyetlerini alan Hathor tarafından özümsendi.

Bennu - Yaratılışın ilahi kuşu ve Yunan Anka Kuşu'na ilham kaynağı olan Bennu Kuşu olarak bilinen bir kuş tanrısı. Bennu Kuşu, Atum, Ra ve Osiris ile yakından ilişkilendirilirdi. Yaratılışın şafağında, iptidai suların üzerinde uçan ve çığlığıyla yaratılışı uyandıran Atum'un (Ra) bir yönü olarak mevcuttu. Daha sonra, yaratılışa neyin dahil edilip neyin dahil edilmeyeceğini belirlerdi. Yeniden doğuş imajı aracılığıyla Osiris ile münasebetlendirildi; çünkü kuş, her gece ölüp ertesi sabah yeniden doğan güneşle yakından bağlantılıydı.

Bes (Aha veya Bisu) - Doğum, doğurganlık, cinsellik, mizah ve savaş tanrısı, halk arasında Cüce tanrı olarak bilinir. Mısır tarihinde kadınları ve çocukları koruyan, kötülükle mücadele eden ve ilahi nizam ile adalet için savaşan en popüler tanrılardan biridir. Genellikle bir tanrıdan ziyade bir ruh (bir 'şeytan', ancak bu kelimenin modern anlamıyla hiç de öyle değil) olarak tasvir edilir, ancak bir tanrı olarak tapınılır ve Mısırlıların evlerindeki mobilyalar, aynalar ve bıçak sapları gibi birçok günlük eşyada yer alırdı. Eşi, doğum ve doğurganlığın su aygırı tanrıçası Taweret'ti. Bes, büyük kulaklı, belirgin cinsel organlı, çarpık bacaklı ve çıngırak sallayan sakallı bir cüce olarak tasvir edilir. Her zaman koruyucu bir şekilde öne doğru bakarken tasvir edilir.

Beset - Bes'in törensel büyülerde çağrılan feminen yönü. Koruyucu bir tanrı olarak Bes, aynı zamanda karanlık büyüyü, hayaletleri, ruhları ve iblisleri de savuştururdu. Feminen yönü bu güçlerle savaşmak için kullanılırdı.

Buchis - Canlı bir boğa formundaki tanrı Montu'nun Ka'sının (hayat gücü/astral benlik) yönü. Koşan bir boğa olarak tasvir edilmiştir.

C

Çiçekler Gölü, Zambak Gölü - Haklı olarak ölenlerin ruhlarının Sazlık Tarlası'ndaki cennete ulaşmak için geçtikleri öbür dünyadaki su kütlesi. Ölüler Kitabı'nda, haklı olarak ölen ruhların bu gölün kıyılarında yüzebildiği ve eğlenebildiği söylenir.

Çınar Hanımı - Tarikatı için mukaddes sayılan çınar ağacında yaşadığına inanılan Hathor'un adlarından birisi.

D

Dedun - Kaynakların, özellikle de Nubia'dan gelen malların koruyucu tanrısı. Aslen bir Nubia tanrısı.

Denwen - Alevlerle çevrili bir ejderha formundaki yılan tanrı. Ateş üzerinde gücü vardı ve tanrıları yok edecek kadar güçlüydü. Piramit Metinleri'nde, ateş nefesiyle bütün tanrıları öldürmeye çalışır, ancak yaratılışı kurtaran ölü kralın ruhu tarafından alt edilir.

Duamutef - Horus'un Dört Oğlu'ndan biri, midenin bulunduğu kubbenin koruyucu tanrısı. Doğuya hükmederdi, çakal biçimindeydi ve tanrıça Neith tarafından gözetilirdi.

E

Ennead - Dokuzlu - Osiris Efsanesi'nde Heliopolis'te tapınılan ve mahkemeyi oluşturan dokuz tanrı: Atum, Shu, Tefnut, Geb, Nut, Osiris, İsis, Nephthys ve Set. Bu dokuz tanrı, Horus ve Set'in Mücadelesi hikâyesinde Set'in mi yoksa Horus'un mu hükmedeceğine karar verir. Bunlara Büyük Dokuzlu denirdi. Ayrıca Heliopolis'te küçük tanrılardan oluşan bir Küçük Dokuzlu da tapınılırdı.

F

Fetket - Güneş tanrısı Ra'ya içkilerini servis eden uşağı, barmenlerin koruyucu tanrısı.

G

Geb - Toprak ve büyüyen şeylerin tanrısı. Geb, Shu ve Tefnut'un oğlu, gökyüzü Nut'un kocasıdır.

Gengen Wer - Adı "Büyük Honker" anlamına gelen semavi kaz. Yaratılışın başlangıcında oradaydı ve hayat gücünü içeren semavi yumurtayı korudu (veya yumurtladı). Mısır tarihinin çok erken dönemlerinde tapınılan koruyucu bir tanrıydı. Gengen Wer'in takipçileri kendilerini onun koruyucu vasıflarıyla özdeşleştirdiler ve hayata saygı duymalarını ve toprağa saygı göstermelerini hatırlatan tılsımlar taktılar.

Gök Boğası - Cenneti ve öbür dünyayı koruyucu olarak yöneten tanrı, öbür dünyayla olan bağlantısı nedeniyle "Batı Boğası" olarak da bilinir. Genellikle kendisiyle birlikte görülen yedi ineğin kocası olduğu düşünülür.

H

Ha - Batı Çöllerinin Efendisi, Libyalıların Efendisi olarak da bilinen koruyucu bir tanrı. Mısır'ın batısındaki çölün tanrısıydı ve muhtemelen kendisi de bir çöl tanrısı olan tanrı Iaaw'ın oğluydu. Ha, Libyalılardan koruma sağladı ve çölde gezginler için vahalar açtı. Başının üzerinde çöl işareti olan güçlü bir genç adam olarak tasvir edilmiştir.

Hapi - Bereket tanrısı, Nil'in alüvyonunun tanrısı ve nehrin taşmasına ve çiftçilerin ekinleri için güvendikleri bereketli toprağın birikmesine sebep olan taşkınla münasebetlendirilir. Hapi, adını esasen nehirden almış olabilecek ve taşkın sırasında nehrin kişileştirilmiş hali olan çok eski bir tanrıydı. Bereket ve başarıyı sembolize eden büyük göğüsleri ve göbeği olan bir adam olarak tasvir edilmiştir.

Hapy - Hapi olarak da bilinir, koruyucu bir tanrı, akciğerleri tutan kubbeyi koruyan Horus'un Dört Oğlu'ndan biri. Kuzeye hükmediyordu, bir babun şeklinde olup Nephthys tarafından gözetleniyordu.

Hardedef - Kral Khufu'nun (aynı zamanda Keops olarak da bilinir, MÖ 2589-2566) oğlu. Bilgelik Talimatı adlı bir kitap yazmıştır. Eser o kadar parlaktı ki bir tanrının eseri olarak kabul edildi ve ölümünden sonra tanrılaştırıldı.

Haroeris - Yaşlı Horus'un (aynı zamanda Büyük Horus olarak da bilinir ve dünyevi alemde bir şahin olarak görünür) gökyüzü yönünün Yunanca adı.

Harpocrates - Osiris ve İsis'in oğlu Çocuk Horus'un Yunan ve Roma ismi. Parmağını dudaklarına götürmüş kanatlı genç bir çocuk olarak tasvir edilmiştir. Yunanistan'da sırların, sessizliğin ve gizliliğin tanrısı olarak saygı görürdü.

Hathor - Antik Mısır'ın en bilinen, en popüler ve en mühim tanrılarından biri. Ra'nın kızı ve bazı hikayelerde Yaşlı Horus'un karısıydı. Çok eski bir tanrıça olan Hathor, Ra tarafından insanlığı günahları yüzünden yok etmek üzere gönderilmişti. Diğer tanrılar, bu dersten faydalanacak hiçbir insan kalmadan önce Ra'dan yıkımını durdurmasını rica ettiler. Ra daha sonra kana benzemesi için kırmızıya boyanmış bir fıçı bira yaptırdı ve Dendera'ya yerleştirdi. Hathor, kan arzusuyla bunu içti. Uykuya daldı ve herkesin dostu olan iyiliksever tanrıça olarak uyandı. Hathor, Neşe, ilham, kutlama, aşk, kadınlar, kadın sağlığı, doğum ve sarhoşluğun koruyucu tanrıçasıdır. Adlarından biri "Sarhoşluğun Hanımı"dır. Çınar ağaçlarında yaşadığına inanılırdı ve bu nedenle "Çınar Hanımı" olarak da bilinirdi. Öbür dünyada ölülerin ruhlarını cennete doğru yönlendirmeye yardımcı olur ve Ra'nın güneş mavnasında bulunan ve onu Apep'ten koruyan tanrılardan biriydi. Ayrıca minnettarlık ve şükran dolu bir kalple ilişkilendirilir. Yunanlılar onu Afrodit ile münasebetlendirmiştir. Bir inek veya inek başlı bir kadın olarak tasvir edilir ve daha önceki tanrıça Yarasa'dan evrilmiştir. Hususiyetleri daha sonra büyük ölçüde İsis tarafından benimsenmiştir.

Hathor-Nebet-Hetepet - Heliopolis'te tapınılan Hathor'un bir Ana Tanrıça yönü. Yüce tanrı Atum'un (Ra) aktif kısmı olan elini temsil ederdi.

Hatmehit (Hatmehyt) - Mendes'in Delta bölgesinde tapınılan bir balık tanrıçasıydı. Adının anlamı "Balıkların Önde Geleni". Mendes çevresindeki bölgenin totemik sembolü olan nome'den (eyalet) doğmuştur.

Haurun - Giza'daki Büyük Sfenks ile münasebetlendirilen koruyucu bir tanrı. Aslen yıkımla ilişkilendirilen ve bir ölüm ağacı diken bir Kenanlı tanrısıydı. Kenanlı ve Suriyeli işçiler ve tüccarlarca Mısır'a getirildiğinde, şifa tanrısına dönüştürüldü. Giza Sfenksi ile olan münasebeti, Sfenks'in Haurun'u temsil ettiğine inanan ve heykelin önüne tanrıları için bir tapınak inşa eden bu yabancı işçilerden gelir. Avlanmaya gitmeden önce korunmak için adına okunan popüler bir büyü nedeniyle "Muzaffer Çoban" olarak bilinir.

Hedetet - Akreplerin tanrıçası ve zehirlerine karşı koruyucusu, Serket'in erken bir versiyonu.

Heh ve Hauhet - Sonsuzluk ve ebediyet tanrısı ve tanrıçası. Heh bir kurbağa, Hauhet ise bir yılan olarak tasvir edilmiştir. Adlarının anlamı: "Sonsuzluk" ve Ogdoad'ın orijinal tanrıları arasındaydılar.

Heqet (Heket) - Bereket ve veladet tanrıçası, kurbağa veya kurbağa başlı bir kadın olarak tasvir edilir.

Heret-Kau - Adı "Ruhların Üstünde Olan" anlamına gelen koruyucu bir tanrıça. Eski Krallık devrinde (MÖ 2613-2181 civarı) hayat veren bir ruh olarak tapınılırdı ve aynı zamanda öbür dünyada ölülerin ruhlarını korurdu. Besleyici vasıfları daha sonra İsis tarafından özümsendi.

Heka - Antik Mısır'ın en eski ve en mühim tanrılarından biri. Sihir ve tıbbın koruyucu tanrısıydı, aynı zamanda evrenin kadim güç kaynağıydı. Tanrılardan önce de vardı ve yaratılışta mevcuttu; ancak daha sonraki mitlerde Menhet ve Khnum'un oğlu ve Latopolis üçlüsünün bir parçası olarak görülür. Asa ve bıçak taşıyan bir adam olarak tasvir edilir ve hekimler Heka Rahipleri olarak bilinirdi. Büyü, Antik Mısır'da tıp pratiğinin ayrılmaz bir parçasıydı ve bu nedenle Heka, doktorlar için önemli bir tanrı haline geldi. Gücünün bir sembolü olarak iki yılanı öldürüp bir asaya sardığı söylenirdi; bu imge (aslında Sümerlerden ödünç alınmıştır) onu tanrıları Hermes ile ilişkilendiren ve ona caduceus adını veren Yunanlılara geçmiştir. Günümüzde caduceus, tıp mesleğiyle alakalı ikonografide sıklıkla Asklepios'un Asası ile karıştırılır.

Heryshaf - Koç başlı bir adam olarak tasvir edilen bir bereket tanrısı. Kökeni Erken Hanedanlık Dönemi'ne (MÖ 3150-2613) kadar uzanan kadim bir tanrıdır. Daha sonra, vasıflarını özümseyen Atum (Ra) ve Osiris ile ilişkilendirilmiştir.

Heset - Bira ve keyifle münasebetlendirilen yiyecek ve içecek tanrıçası. Boynuzlarında bir tepsi yiyecek ve memelerinden süt akan bir inek olarak tasvir edilen erken dönem Mısır tanrıçalarından biriydi. Bira, "Heset'in sütü" olarak anılırdı. Daha sonra Hathor'a dahil edildi. Mnevis ve Anubis ile birlikte Heliopolis Üçlemesi'nin bir parçasıydı.

Hetepes-Sekhus - Öbür dünyada bir kobra tanrıçası olarak ortaya çıkan ve Osiris'in düşmanlarını yok eden Göz veya Ra'nın kişileştirilmiş hali. Timsahlarla birlikte tasvir edilmiştir.

Horus - Antik Mısır'ın en önemli tanrılarından biri haline gelen erken devir kuş tanrısı. Güneş, gökyüzü ve güçle münasebetlendirilen Horus, Birinci Hanedanlık (MÖ 3150-2890) zamanında Mısır kralıyla ilişkilendirilmeye başlandı. 'Horus' ismi bir dizi kuş tanrısına atıfta bulunsa da esas olarak ikisini belirtir: Yaratılışın başında doğan ilk beş tanrıdan biri olan Yaşlı Horus ve Osiris ile İsis'in oğlu olan Genç Horus. Osiris Mitinin popülaritesinin artmasıyla Genç Horus, Mısır'daki en önemli tanrılardan biri haline geldi. Hikayede, Osiris kardeşi Set tarafından öldürüldükten sonra Horus, annesi (İsis) tarafından Delta bataklıklarında büyütülür. Reşit olduğunda krallık için amcasıyla savaşır ve kazanır, ülkeye nizamı geri getirir. Bazı istisnalar hariç Mısır krallarının hepsi kendilerini hayatta Horus'la, ölümde ise Osiris'le münasebetlendirdiler. Kralın, Horus'un yaşayan enkarnasyonu olduğu ve onun aracılığıyla halkına bütün iyi şeyleri verdiği düşünülüyordu. Umumiyetle şahin başlı bir adam olarak tasvir edilse de birçok farklı imajla temsil edilir. Sembolleri Horus'un Gözü ve şahindir.

Horus'un Dört Oğlu - Mezara yerleştirilen dört kubbeli küpteki iç organları veya ölüleri gözeten dört tanrı: Duamutef, Hapy, Imset ve Qebehsenuef. Her birinin koruyacağı bir ana noktası, koruyacağı bir iç organı vardı ve belirli bir tanrıça tarafından gözetleniyorlardı.

Horus'un Oğulları - Bkz. Horus'un Dört Oğlu.

Hu - Şifahi sözün tanrısı, yaratılışın şafağında Atum'un (Ra) söylediği ve her şeyi var eden ilk sözün kişileştirilmiş hali. Sia ve Heka ile bağlantılı. Sia kalbi, Hu dili ve Heka da onlara güç veren temel kuvvetleri temsil ediyordu. Hu umumiyetle Heka veya Atum'un gücünün bir temsili olarak görülür ve cenaze metinlerinde ruhu öbür dünyaya yönlendirirken tasvir edilir.

I

Iah (Yah) - Mısır takviminde önemli bir yer tutan bir ay tanrısı. Dünyanın yaratılış hikâyesinde Atum, Geb (yer) ve Nut (gök) arasındaki yakın münasebetten öfkelenir ve onları ayırır. Nut'un yılın hiçbir gününde çocuk doğuramayacağını ilan eder. Tanrı Thoth ortaya çıkar ve Iah ile beş günlük ay ışığı için kumar oynar. Kazanır ve ay ışığı saatlerini, Atum'un belirlediği yıl günlerine dahil olmadıkları için Nut'un doğum yapabileceği günlere böler. Daha sonra Temmuz ayında ilk beş tanrıyı doğurur: Osiris, İsis, Set, Nephthys ve Yaşlı Horus. Mısırlılar takvimlerini bu beş büyülü güne göre düzenlerlerdi. Iah sonunda tanrı Khonsu'nun eline geçer.

Iabet - Doğuşun Kadını olarak bilinen ve bazen Amenet ("Batı'nın Kadını") ile ilişkilendirilen doğurganlık ve yeniden doğuş tanrıçası. Iabet, doğu çöllerine hükmeder ve zamanla onları kişileştirir. Aynı zamanda, şafak vakti gökyüzünde belirmeden önce güneşi yıkayan ve sabah güneşinin tazeliğini temsil eden "Ra'nın Temizleyicisi" olarak da bilinirdi. Sonunda İsis'in içine çekildi.

Ihy - Müzik ve neşe tanrısı, bilhassa da sistrum müziğinin. Hathor ve Yaşlı Horus'un oğlu. Dendera'da Hathor ile birlikte tapınılır ve festivallerde anılırdı. Doğumu, Dendera'daki doğum evlerindeki duvar kitabelerinde, neşe ve müziğin çocukları doğumlarında dünyaya getirmesi gerektiğine inanılarak anılır. Sistrumlu bir çocuk olarak tasvir edilmiştir.

İmhotep - Basamaklı Piramit'i tasarlayıp inşa eden Kral Djoser'in (yaklaşık MÖ 2670) veziri. MÖ 2667-2600 yılları arasında yaşamış ve birçok çalışma sahasında usta bir bilgeydi. Adı "Barış İçinde Gelen" anlamına gelir ve ölümünden sonra bilgelik ve tıp tanrısı olarak yüceltilmiştir. Yunanlılar tarafından Asklepios ile özdeşleştirilmiş ve şifa sihirlerinde ona yakarılmıştır. Tıbbi incelemelerinde, ananevi inancın aksine, hastalıkların tabii kökenli olduğunu ve tanrıların bir cezası olmadığını iddia etmiştir.

İmsety - Karaciğeri tutan kanopik testiyi koruyan, Horus'un Dört Oğlu'ndan biri olan koruyucu tanrı. Güney'e hükmeder, erkek bir insan formundaydı ve İsis tarafından gözetilirdi.

İpy - Bazı metinlerde Osiris'in annesiyle münasebetlendirilen, Opet ve "Büyük Opet" olarak da bilinen bir Ana Tanrıça. Su aygırı, timsah, dişi insan ve aslan karışımı olarak tasvir edilir; ekseriyetle aslan başlı, su aygırı gövdeli, insan kollu ve aslan ayaklıdır. "Büyülü Korumanın Hanımı" olarak bilinir ve ilk olarak Piramit Metinlerinde kralı koruyup besleyen biri olarak anılır.

İştar - Mezopotamya'nın aşk, cinsellik ve savaş tanrıçası. Aslen Sümerler ve Akadlar'ın İnanna'sı olan İştar, Asurlular'da İştar olmuş ve Yunanlılar'ın Afrodit'i, Fenikeliler'in Astarte'si, Mısırlılar'ın Hathor'u ve Hititler'in Sauska'sı gibi benzer tanrıçaların gelişmesine tesir etmiştir. Muhtemelen ilkin Erken Hanedanlık Devri'nde (MÖ 3150-2613) ticaret yoluyla Mısır'a getirilmiştir, ancak MÖ 666'da Asurluların Mısır'ı fethinden sonra önemli bir konuma gelmiştir.

İsis - Mısır tarihinin en güçlü ve popüler tanrıçası. İnsan yaşamının neredeyse her yönüyle münasebetlendirilmiş ve zamanla, tıpkı kendisi gibi diğer tanrılara da bakan yüce tanrı, "Tanrıların Annesi" mevkisine yükselmiştir. İlk Beş Tanrı'nın (Osiris, İsis, Set, Nephthys ve Yaşlı Horus) ikinci oğlu, Osiris'in kız kardeşi ve eşi, Küçük Horus'un annesi ve sembolik olarak her kralın annesi olarak anlaşılmıştır. Mısırca adı Eset, hükümdarla olan ilişkisi nedeniyle "Taht Tanrıçası" anlamına gelir. İnanılmaz güçleri sebebiyle Weret-Kekau, yani "Büyük Büyü" olarak da bilinirdi. Hayattayken insanlarla alakadar olur ve ölümlerinden sonra onları cennete güvenle götürmek için onlara görünürdü. Büyük İskender'in MÖ 331'de Mısır'ı fethetmesinden sonra, ibadeti Yunanistan'a ve ardından Roma'ya yayılmıştır. Roma İmparatorluğu zamanında, Britanya'dan Avrupa'ya ve Anadolu'ya kadar topraklarının her köşesinde tapınılırdı. İsis Kültü, 4.-6. yüzyıllar arasında yeni Hristiyanlık dininin en güçlü muhalifiydi ve İsis kültünün ikonografisi ve inanç ilkeleri yeni inanca dahil edildi. Meryem Ana'nın oğlu İsa Mesih'i kucağında tuttuğu imaj, doğrudan İsis'in oğlu Horus'u kucağında tutmasından gelir ve Hazreti İsa'ya atfedilen Ölen ve Dirilen Tanrı figürü, Osiris'in bir versiyonudur.

İsis-Eutheria - Mısır'da tapınılan ve Osiris için yas tutarken döktüğü gözyaşlarının Nil Nehri'nin taşmasına neden olduğuna inanılan İsis'in daha sonraki bir Yunan versiyonu.

Iusaaset - "Tanrıların Büyükannesi" olarak anılan ve dünyanın yaratılışında Atum ile ilişkilendirilen çok eski bir Ana Tanrıça. Erken Hanedanlık Zamanı'nda (MÖ 3150-2613 civarı), başında uraeus ve güneş diski taşıyan, elinde bir asa ve hayatın sembolü olan ankh tutan bir kadın olarak tasvir edilmiştir ve Mısır'ın en eski ağacı olarak kabul edilen Hayat Ağacı akasya ile münasebetlendirilmiştir. Daha sonra Hathor'a atfedilen bir lakap olan "Akasya Hanımı" olarak bilinirdi. Yunanlılarca Saosis olarak bilinirdi.

Iw - Heliopolis'te tapınılan, Hathor ve Atum ile ilişkilendirilen, Hathor, Nebet ve Hetepet'in vasıflarını birleştiren bir yaratılış tanrıçası.

J

Jüpiter-Amun - Tanrıların kralı Zeus-Amun'un Roma versiyonu, Mısır'daki Siwa Vahası'nda tapınılırdı.

K

Kabechet (Kebehwet veya Qebhet) - Başlangıçta Anubis'in kızı ve bir cenaze tanrısı olarak bilinen semavi bir yılan tanrısıydı. Hakikat Salonu'nda yargılanmayı bekleyen ölülerin ruhlarına saf ve serin su sağlardı. Ölülerin dostu olarak Nephthys ile ilişkilendirilirdi.

Kagemni - Kral Sneferu'nun (MÖ 2613-2589 civarı) veziriydi ve Kagemni Talimatları olarak bilinen bilgelik metnini yazmıştı. Kitap o kadar önemli kabul ediliyordu ki, monarşinin çocukları için mecburi bir eğitimdi. Ölümünden sonra tanrılaştırıldı ve bir bilgelik tanrısı olarak tapınıldı.

Kamışlık Tarlası - Ruhun yargılanma sürecinden başarıyla geçip Osiris tarafından aklandıktan sonra kabul edildiği Mısır'ın ahiret cenneti. Kişinin yeryüzündeki hayatının doğrudan bir aksisedasıydı; burada kişi her şeyin tadını eskisi gibi çıkarmaya devam ederdi, ancak hastalık, hayal kırıklığı veya ölüm tehdidi olmadan.

Kek ve Kauket - Karanlığın ve gecenin tanrıları, Hermopolis'in orijinal Ogdoad'ının mensupları. Kek ve Kauket, karanlığın erkek/dişi yönleriydi ama hiçbir şekilde kötülükle münasebetlendirilmezlerdi. Kek, şafaktan önceki saatlerin tanrısıydı ve Tanrı Ra'nın güneş mavnasını yeraltı dünyasından göğe doğru yönlendirdiği için "Işığı Getiren" olarak bilinirdi. Feminen dengesi olan Kauket, "Karanlığı Getiren" olarak da adlandırılan yılan başlı bir kadın olarak tasvir edilirdi. Güneş batarken alacakaranlık saatlerini yönetir ve güneş mavnasını yeraltı dünyasına yönlendirirdi.

Khentekhtai (Khente-Khtai) - Dördüncü Hanedanlık zamanında (MÖ 2613-2498 civarı) Athribis şehrinde tapınılan bir timsah tanrısıydı. Adı ve koruyucu vasıfları daha sonra Horus tarafından benimsenmiştir.

Khentiamenti (Khentiamentiu) - Abydos'un bereket tanrısı olup cenaze tanrısı haline gelmiştir. Adı, ölülerin tanrısı (batıyla münasebetlendirilen) rolüne atıfta bulunarak "Batılıların İlki" (aynı zamanda "Batılıların Önde Geleni" olarak da anılır) anlamına gelir. Adı ve vasıfları daha sonra Osiris tarafından benimsenmiştir.

Khenmu (Khnum) - "Büyük Çömlekçi" olarak da bilinen Khenmu, Yukarı Mısır'ın erken devir tanrılarından biriydi; büyük ihtimalle aslen Nubyalıydı. İlk mitlerde, insanları Nil Nehri'nin kilinden şekillendiren ve ardından Ra'nın ışığının üzerlerine parlayıp onlara hayat vermesi için onları yüksekte tutan tanrıydı. İnsanlar daha sonra bir rahme yerleştirilir ve buradan yeryüzüne doğarlardı. Khenmu, erkekliği ve bereketi sembolize eden koç başlı bir tanrı olarak tasvir edilir. Nubia'nın Mısır sınırındaki Elephantine'de Anuket ve Satis tanrılarıyla bir üçlü oluşturmuştur. Kherty tanrısıyla bağlantılıdır, koç başlı bir tanrıdır, ancak tamamen farklı bir varlıktır. Çömlekçilerin ve seramikle uğraşanların koruyucu tanrısıdır.

Khepri - Sabah formundaki güneş tanrısı Ra'nın bir görünümü, bok böceği tarafından temsil edilir.

Kherty (Cherti) - Ölüleri öbür dünyaya son yolculuklarında taşıyan, koç başlı bir yeraltı tanrısıydı. Eski Krallık'ta (MÖ 2613-2181 civarı), Osiris ile birlikte öbür dünyayı idare ettiği söylenirdi. Kherty, Hakikat Salonu'na giden giriş ve koridorlarda hüküm sürerken, Osiris de Salon ve Sazlık Tarlası'nda hüküm sürmüştü. Ölüler, öbür dünyaya vardıklarında diğer tanrılar tarafından karşılanır ve ardından Kherty tarafından yargılanmak üzere Hakikat Salonu'na getirilirdi. Bu rolünde iyilikseverdi, ancak bazı yazıtlar, ölen kralı yeraltı dünyasına girişinde tehdit eden bir düzen düşmanı olduğunu öne sürüyor. Öte yandan, kralı koruyan biri olarak da tasvir edilir.

Khonsu (Kons, Chonsu, Khensu veya Chons) - Adı "Gezgin" anlamına gelir ve ay tanrısıydı. Babası Amun ve annesi Mut ile birlikte Teb'deki en önemli ve etkili üçlülerden birini oluşturmuştur. Başında bir uraeus ve ay diski bulunan, elinde asa ve döven tutan bir mumya olarak tasvir edilmiştir. Khonsu, Mut'un oğlu olarak önceki tanrı Montu'nun yerini almış ve aynı zamanda onun koruyucu hususiyetlerini de uhdesine almıştır. Yeni Krallık zamanında (MÖ 1570-1069) son derece popülerdi ve Amun'dan sonra tanrılar arasında en büyüğü olarak tapınılırdı. Şifa ile ilişkilendirilirdi ve Khonsu'nun imajlarının hastaları anında iyileştirme gibi mucizevi meziyetlere sahip olduğuna inanılırdı.

Kırk İki Yargıç - Osiris, Thoth ve Anubis ile birlikte ahirette ruhun yargılanmasına başkanlık eden kırk iki tanrı. Ruh, Menfi İtirafları (Masumiyet Beyanı) yaptıktan sonra, Kırk İki Yargıç, Osiris'e itirafın kabul edilip edilmemesi hususunda tavsiyelerde bulunurdu. Uzak Yolda Yürüyen, Ateş Kucaklayan, Yıkıcı, Rahatsız Edici, Yüzlerin Sahibi ve Getiren ve Veren Yılan gibi isimleri vardı.

L

Lates-Balık - Esna olarak ilahi bir varlık olarak tapınılan, tanrıça Neith'e adanmış Nil levreği.

M

Maahes (Mahes, Mihos veya Mysis) - Güçlü bir güneş tanrısı ve masumların koruyucusuydu; uzun bir bıçak veya aslan taşıyan aslan başlı bir adam olarak tasvir edilirdi. Adı, ahenk ve hakikat tanrıçası Ma'at ile bağlantılıdır ve "Ma'at'tan Önce Gerçek" anlamına gelebilir. Bu yorum, diğer adları arasında "Katliam Efendisi" ve tanrıçanın idare ettiği mukaddes düzen hayatını ihlal edenleri cezalandırmasına atıfta bulunan "Kızıl Efendi" de bulunduğu için muhtemeldir. Genellikle Bastet'in oğlu olarak bilinirdi, ancak Sekhmet'in oğlu olarak da anılırdı; bu da tabiidir çünkü ikisi de kediler/aslanlarla ilişkilendirilirdi. Muhtemelen Bastet'in oğlu olan tanrı Nefertum'un bir yönüydü ve Memphis'te Nefertum ve İmhotep ile bir üçlü oluşturmuştur. İntikamcı tabiatı yüzünden Yunanlılar tarafından Öfke Tanrıçaları ile ilişkilendirilmiştir.

Ma'at - Hakikat, adalet ve ahenk tanrıçası, Mısır panteonunun en önemli yaratıcılarından biri. Gökyüzündeki yıldızları yerleştirir ve mevsimleri düzenlerdi. Ma'at, antik Mısır kültürünün merkezinde yer alan ma'at (ahenk) prensibini temsil ederdi. Ma'at, kişinin hayatı boyunca ona eşlik eder, ölümden sonra ruhun yargılanmasında Hakikat Tüyü formunda bulunur ve Sazlık Tarlası cennetinde varlığını sürdürürdü. Devekuşu tüyünden bir taç takan bir kadın olarak tasvir edilir. Kelime "düz olan" anlamına gelir ve ahenk kavramı bir Mısırlının hayatının her sahasına nüfuz ederdi. Ma'at'ta her eylem ve varoluş yönü için bir zaman vardır, ancak hepsi uygun zamanlarda tanınmalı ve tatbik edilmelidir.

Mafdet (Mefdet) - Yargıyı veren ve infazı hızla gerçekleştiren erken dönem adalet tanrıçalarından biriydi. Adı, adaleti dağıtma hızı sebebiyle "Koşan" anlamına gelir. Mısır'daki en eski kedi tanrısıdır ve hem Bastet hem de Sekmet'ten önce gelir. İnsanları zehirli ısırıklardan, bilhassa da akreplerden korur ve daha sonra bu rolü üstlenen Serket'ten önce gelir. Mafdet'in bütün vasıfları daha sonra diğer kadın tanrılarca da benimsenmiş olsa da, Mafdet, Erken Hanedanlık Dönemi'nden (MÖ 3150-2613) Yeni Krallık Dönemi'ne (MÖ 1570-1069) kadar popüler bir tanrıça olarak kalmış ve bu dönemde öbür dünyada bir yargıç olarak ortaya çıkmıştır. Elinde ip ve cellat bıçağı tutan, kedi, çita, leopar veya vaşak başlı bir kadın olarak tasvir edilmiştir.

Mağara Tanrıları - Yeraltı dünyasındaki mağaralarda yaşayan, kötüleri cezalandıran ve haklı ölülerin ruhlarına yardım eden isimsiz tanrılar grubu. Mısır Ölüler Kitabı'nın 168. Büyüsü'nde bahsedilir ve yılan veya yılan benzeri olarak tasvir edilirler. Büyü, halk arasında 'On İki Mağara Büyüsü' olarak bilinir ve onlar için bırakılması gereken adaklardan bahseder. Mısır halkı, mağaraların yanına onlar için adak dolu kaseler bırakırdı.

Mandulis (Marul veya Merwel) - Mısırlılarca, her ikisi de Yukarı Mısır'ın Nubia sınırına yakın en uç noktalarında bulunan Philae ve Kalabsha'da tapınılan bir Nubia güneş tanrısı. Ona adanmış ilk mabet, 18. Hanedanlık döneminde (MÖ 1550-1292 civarı) Kalabşa'da inşa edilmiştir. Hem Ra hem de Horus ile özdeşleştirilmiş ve boynuzlu bir başlık (hemhem tacı) takan bir şahin veya yılanlı aynı tacı takan bir insan olarak tasvir edilmiştir. Ra ile olan münaseberinde, sabah güneşini sembolize eden bir çocuk ve sonraki günü temsil eden bir yetişkin olarak ortaya çıkmıştır.

Mau - Bazı hikayelerde, yaratılışın şafağında Ra'nın bir parçası olarak bulunan ilahi kedi. Mau, ebedi hayatın ve ilahi bilginin sırlarını barındıran Hayat Ağacı'nı kötü yılan Apep'ten korumuştur. Mau ve ağacın hikayesi, kedinin Ra'nın kişileştirilmiş hali olduğu açıkça belirtilen Mısır Ölüler Kitabı'nın 17. Büyüsü'nde anlatılır. 17. Büyü ayrıca, bunun yeryüzündeki kedilerin kökeni olduğunu iddia eder.

Mehen - Ra'yı Apep'in saldırılarından korumak için güneş mavnasına sarılan yılan tanrı. İlk mitlerde, Set yılanla savaşırken Ra'yı korurken tasvir edilir.

Mehet-Weret - Eski bir gök tanrıçası ve Mısır'ın en eski tanrılarından biri. Zamanın başlangıcında kaosun iptidai sularından yükselerek güneş tanrısı Ra'yı doğuran semabi inek tanrıçasıdır. Adı "Büyük Tufan" anlamına gelir ve bereket ve bollukla münasebetlendirilir. Güneşi doğurduktan sonra onu boynuzlarının arasına yerleştirir ve her sabah gökyüzüne kaldırırdı. Vasıfları daha sonra Hathor tarafından özümsenmiştir.

Mehit (Meyht) - Erken Hanedanlık Dönemi'nde (MÖ 31250-2613) yaşamış bir ay tanrıçasıydı ve Ra'dan ayrılıp dönüşümü getirmek için geri dönen Uzak Tanrıça kavramıyla özdeşleştirilirdi. Umumiyetle arkasından üç çubuk çıkan uzanmış bir dişi aslan olarak tasvir edilir. Anhur'un eşi.

Mekhit - Muhtemelen aslen Nubialı olan savaş tanrıçası, kükreyen bir dişi aslan olarak tasvir edilir ve ay ile münasebetlendirilir. Ra'nın Gözü'nün intikamcı yönünü sembolize eder. Bir efsaneye göre, Ra'nın Gözü Nubia'ya gider ve orada bir dişi aslana dönüşür. Tanrı Onuris onu avlar ve Ra'ya geri getirir; burada Menhit olur (veya doğurur) ve Menhit de Onuris'in eşi olur. Abydos'taki kült merkezinde, onu ve Onuris'i onurlandıran bir tapınma merkezi olarak kabul edilirdi. Menhit, Onuris ve Ra'nın Gözü hikâyesi, gözün Ra'yı terk edip geri döndüğü veya geri getirildiği ve dönüşüm getirdiği Uzak Tanrıça motifine bir örnektir.

Menhit (Menhyt) - Güneş tanrısı Ra'nın alnını temsil eden ve uzanmış bir dişi aslan olarak tasvir edilen bir güneş tanrısıydı. Delta bölgesinde tapınılırdı ve Neith ve Wadjet ile koruyucu bir tanrıça olarak ilişkilendirilirdi.

Meretseger - Teb'de tapınılan kobra formunda bir koruyucu tanrıça. Özellikle Krallar Vadisi'nin nekropolünü korurdu.

Merit - Müzik yoluyla kozmik düzenin kurulmasına yardımcı olan müzik tanrıçası. Hathor tarafından müzik hususunda tamamen gölgede bırakılan ikincil bir tanrıçaydı. Hathor özelde sistrum ve genelde müzikle ilişkilendirildi, ancak daha önce Merit, yaratılışa eşlik eden düzen senfonisini "idare eden" tanrıçaydı.

Meskhenet - Doğum tanrıçası ve Mısır'ın en eski tanrılarından biri. Meskhenet, kişinin doğumunda hazır bulunur, kişinin ka'sını (ruhun bir yönü) yaratır ve onu kişinin bedenine üfler. Bunu yaparken, kişinin karakteri vasıtasıyla kaderini belirler. Ayrıca, öbür dünyada ruhun yargılanmasında bir teselli edici olarak bulunur ve kişinin doğumunda, hayatı boyunca ve ölümünden sonra yanında bulunur. Başında bir kadın bulunan bir doğum tuğlası (kadınların doğum yapmak için çömeldiği taş) veya başında bir doğum tuğlası olan oturan bir kadın olarak tasvir edilir. Kişinin kaderini belirleme rolü sonunda Yedi Hathor tarafından üstlenildi, ancak Mısır tarihi boyunca evlerde saygı görmeye devam etti.

Mestjet - Abydos'ta Ra'nın Gözü'nün birçok yönünden biri olarak tapınılan aslan başlı bir tanrıça. Ra'nın Gözü ile ilişkilendirilen tanrıların umumiyetle olduğu gibi, şüphesiz Uzak Tanrıça hikayelerinde yer almıştır, ancak şimdiye kadar hiçbir hikaye bulunamamıştır. Kendisi, Abydos'taki tek bir stelde, bir elinde ankh, diğer elinde asayla, bir kadın ve kızının kendisine saygılarını sunmak için yaklaştığı bir sırada ayakta durduğu görülmektedir.

Min - Hanedanlık Öncesi Dönem'den (MÖ 6000-3150 civarı) kalma antik bir bereket tanrısı. Min, yolcuları gözeten doğu çöllerinin tanrısıydı; ancak aynı zamanda Mısır Deltası'nın kara bereketli çamuruyla da ilişkilendirilirdi. İlk kitabelerde İsis'in kocası ve Horus'un babası olarak gösterilir ve bu sebeple Osiris ile münasebetlendirilir. Min, bir elinde dik penisini, diğer elinde otorite sopasını tutan bir adam olarak tasvir edilir.

Mnevis (Mer-Wer veya Nem-Wer) - Mnevis, Heliopolis'in mukaddes boğasıydı ve güneş tanrısı Ra'nın bir parçası olarak kabul edilirdi. Tamamen siyah kürkü için sürüden seçilen canlı bir boğaydı. Herhangi bir zamanda yalnızca bir Mnevis boğası var olabilirdi ve bir diğeri ancak ilki öldükten sonra seçilirdi. Sonunda Apis'e dahil oldu.

Montu - 11. Hanedanlık döneminde Teb'de (yaklaşık MÖ 2060-1991) öne çıkan bir şahin tanrısı. Hanedanlığın üç hükümdarı da adını "Montu Memnun" anlamına gelen Mentuhotep (Montuhotep) şeklinde almıştır. Zamanla bileşik güneş tanrısı Mont-Ra olarak Ra ile ilişkilendirilmiş ve bir savaş tanrısı olarak Horus ile münasebetlendirilmiştir. Yunanlılar onu Apollon ile özdeşleştirmişlerdir.

Mut - Hanedanlık Öncesi Dönem'de (yaklaşık MÖ 6000-3150) büyük ihtimalle küçük bir rolü olan, ancak daha sonra Teb Üçlüsü'nün bir parçası olan Amun'un karısı ve Khonsu'nun annesi olarak öne çıkan erken dönem ana tanrıçalarından biri. Mut, Bastet ve Sekmet ile ilişkilendirilen koruyucu bir tanrıydı. Hayattayken insanları korurdu ve Ölüler Kitabı'nın 164. Büyüsü'nde, öbür dünyada iblisler tarafından tuzağa düşürülen ruhların kurtarıcısı olarak tasvir edilir. Aynı zamanda kralın ve devletin ilahi koruyucusuydu ve komplocuları ve hainleri alevli mangalında kızartırdı.

N

Nebethetpet - Heliopolis'te, tanrının aktif ve feminen ilkesi olan Atum'un elinin kişileştirilmiş hali olarak tapınılan bir tanrıça.

Nefertum (Nefertem) - Parfüm ve hoş kokuların tanrısı. Nefertum, yaratılışın başlangıcında mavi lotus çiçeğinin tomurcuğundan doğmuş ve başlangıçta Atum'un bir parçasıydı. Adı "Güzel Atum" anlamına gelir. Daha sonra kendi tanrısı olarak kabul edildi ve hoş kokulu çiçeklerle ilişkilendirildi. Güneş tanrısı ve çiçeklerle olan bağı sayesinde yeniden doğuş ve dönüşümle ilişkilendirilir. Mısır tıbbında hastalıkları iyileştirmek için şifalı kokular ve tütsülerle münasebetlendirildi.

Nehebkau (Nehebu-Kau) - "Ka'yı Birleştiren", doğumda ka'yı (ruhun yönü) bedene bağlayan ve ölümden sonra ka'yı ba'yla (ruhun kanatlı yönü) birleştiren koruyucu bir tanrıydı. Bir yılan olarak tasvir edilir ve Heka gibi her zaman var olmuştur. Nehebkau, Atum kaostan nizamı sağlamak için yükselmeden önce, yaratılışın başlangıcında iptidai sularda yüzmüştür.

Nehmetawy - Adı "Muhtaçları Kucaklayan" anlamına gelen koruyucu bir tanrıça. Nehebkau'nun karısı olarak kabul edildiği Hermopolis'te tapınılırdı. Diğer bölgelerde ise bilgelik ve yazı tanrısı Thoth'un eşiydi.

Neith - Antik Mısır'ın en eski ve en kalıcı tanrılarından biri olan Neith, Hanedanlık Öncesi Dönem'den (MÖ 6000-3150) Roma tarafından fethedilmeden önce Mısır'ı yöneten son hanedan olan Ptolemaios Hanedanlığı'na (MÖ 323-30) kadar tapınılmıştır. Neith, yaşadığı devirde bir savaş tanrıçası, yaratıcı tanrıça, ana tanrıça ve cenaze tanrıçasıydı ve Nil Deltası'ndaki Sais şehrinin hamisiydi. Erken tarihte Aşağı Mısır'ın en önemli tanrıçasıydı ve binlerce yıl boyunca ibadette önemli bir mevkiye sahip olmaya devam etti. İlk tasvirlerde elinde yay ve oklarla görülür ve lakaplarından biri "Yayın Hanımı"ydı. Bir yaratıcı tanrıça olarak, yaratılıştan önce kaos sularıyla (Nun) özdeşleştirilmiş ve bu rolüyle "Tanrıların Büyükannesi" veya "Tanrıların Annesi" olarak anılmıştır. Doğumu icat ettiğine inanılır ve canlı ile büyüyen şeylerle yakından ilişkilendirilirdi. Ana tanrıça olarak, tanrıların anlaşmazlıklarının arabulucusudur ve en çok, tanrılar mahkemesi karar veremediğinde Mısır'ı Horus'un mu yoksa Set'in mi yöneteceği sorusunu çözen tanrıça olarak bilinir. Ayrıca ölüleri gözeten bir cenaze tanrıçası olarak da öne çıkmıştır. Heykeli, Tutankhamun'un mezarında İsis, Nephthys ve Serket heykelleriyle birlikte yer alır. Mezarlardaki kanopik küpleri koruyan Horus'un Dört Oğlu'ndan biri olan Duamutef'in koruyucu tanrıçasıdır ve aynı zamanda Hakikat Salonu'nda ölülerin adil yargıcı olarak tasvir edilir.

Nekhbet - Yukarı Mısır'ı koruyan akbaba formunda bir koruyucu tanrıça. Aşağı Mısır'ın koruyucusu Wadjet ile ilişkilendirilmiştir. İkisine "İki Kadın" denir.

Nekhen ve Pe'nin Ruhları - Yukarı Mısır'daki Nekhen şehrinin (Hierakonopolis olarak da bilinir) ve Aşağı Mısır'daki Pe şehrinin (Buto olarak da bilinir) atalarının ruhları olarak kabul edilen koruyucu ruhlar. Bu ruhlar sembolik olarak Yukarı ve Aşağı Mısır'ı birleştirmiş ve krala hem hayatta hem de ölümde hizmet etmiştir. Kral yaşarken, ruhların cesaretlendirdiği Horus ile özdeşleştirilir ve kral öldüğünde, ruhların yas tuttuğu ve onurlandırdığı Osiris ile ilişkilendirilir. Pe'nin ruhları şahin başlı, Nekhen'inkiler ise çakal başlı olarak tasvir edilmiştir. Her ikisi de, ölen kralın öbür dünyaya gelişini onurlandırmak için diz çöken kralların mezar kitabelerinde görülür.

Nekheny - Hanedanlık Öncesi Dönem'de (MÖ 6000-3150) Nekhen kasabasının hamisi olan şahin formunda bir koruyucu tanrı. Vasıfları sonunda Horus tarafından özümsendi.

Neper - Tahılların tanrısı, hasat tanrıçası Renenutet'in oğlu. Tahılın kişileştirilmiş haliydi ve bereket tanrısı olarak Osiris ile ilişkilendirildi. Neper, Osiris'ten önce var olmuştur ve Osiris Mitini önceden haber veren ilk tanrılardan biri olabilir. Tabut Metni II.95, ondan "öldükten sonra yaşayan" tanrı olarak bahseder ve yazıtlar, Osiris'in popülerliğinden önce onu Ölen ve Dirilen Tanrı figürüyle ilişkilendirir.

Nephthys - Bir cenaze tanrıçası, dünyanın yaratılışından sonra Geb ve Nut'tan doğan ilk beş tanrıdan biri, Set'in karısı, İsis'in ikiz kız kardeşi ve Anubis'in annesi. Adı, gökteki bir evi veya mabedi ifade eden "Mabet Muhafazasının Hanımı" veya "Evin Hanımı" anlamına gelir. Başında bir ev olan bir kadın olarak tasvir edilir. Nephthys, aslında Mısır'ın en eski dönemlerinden Mısır'ı yöneten son hanedanlığa kadar bütün Mısır'da tapınılan bir varlık olmasına rağmen, yaygın ve yanlış bir şekilde ikincil bir tanrı olarak kabul edilir. İsis'in ışığının karanlık tanrıçası olarak kabul edilirdi, ancak bu menfi bir çağrışım taşımaz, sadece muvazeneyi temsil ederdi. Nephthys, Osiris'i baştan çıkarmak için İsis'in kılığına girdiğinde, Osiris'in bedeninin yerini Set'e bildirdiğinde ve kız kardeşinin ölü kralı diriltmesine yardım ettiğinde Osiris mitinde önemli bir yer tutar. Öbür dünyada ruhlara gösterdiği itina sebebiyle "Ölülerin Dostu" olarak bilinirdi ve cenazelerde kederin açıkça ifade edilmesini teşvik eden profesyonel yas tutanlar "Nephthys Uçurtmaları" olarak bilinirdi. "İsis ve Nephthys'in Ağıtları" metninde Osiris'in ruhunu ölümden geri çağırır. Bu metin, Mısır genelindeki festivallerde, ayinlerde ve cenazelerde düzenli olarak okunurdu.

Nu (Nun) ve Naunet - Nu, dünyanın doğduğu kaosun kişileştirilmiş haliydi. Naunet, onun dişil yönü ve eşidir. Nu umumiyetle "Tanrıların Babası" olarak kabul edilirken, Naunet'ten yalnızca yaratılışın asli unsurlarını temsil eden, dört erkek ve dört kadından oluşan sekiz kadim tanrıdan oluşan Ogdoad ile ilgili olarak bahsedilir. Daha sonraki bazı mitlerde, tanrıça Neith, Nu ile münasebetlendirilir.

Nut - Gök kubbeyi kişileştiren kadim gökyüzü tanrıçası, Geb'in (toprak) karısı, Osiris, İsis, Set, Nepththys ve Yaşlı Horus'un annesi. İptidai höyük yaratılışta kaosun sularından yükseldikten sonra, Atum (Ra), çocukları Shu ve Tefnut'u dünyayı yaratmaları için gönderdi. Geri döndüklerinde o kadar mutlu oldu ki, sevinç gözyaşları döktü ve insan oldu. Bu yaratıkların yaşayacak hiçbir yeri yoktu ve Shu ile Tefnut çiftleşerek Geb (yer) ve Nut (gök)'u doğurdular. Aralarındaki yakın ilişki o kadar samimiydi ki, Nut'u Geb'in çok yukarısına itip orada sabitleyen Atum'u rahatsız etti. Ayrıca, yılın hiçbir gününde doğum yapamayacağına karar verdi. Bilgelik tanrısı Thoth, ay tanrısı Iah ile kumar oynadı ve beş günlük ay ışığını kazandı; bunu günlere dönüştürdü. Nut, Temmuz ayında beş ardışık günde beş çocuğunu doğurabildi; bu, Atum'un orijinalinde olmayan bir durumdu. Hikâyenin bazı versiyonlarında, Thoth ile girdiği kumarı kaybeden Khonsu'dur.

O

Ogdoad - Yaratılışın iptidai unsurlarını temsil eden sekiz tanrı: Nu ve Naunet (su); Heh ve Hauhet (sonsuzluk); Kek ve Kauket (karanlık); Amun ve Amaunet (gizlilik, muğlaklık). Mısır kültürü için çok önemli olan denge kavramı, Mısır tanrılarının/mekan ruhlarının muhtelif ogdoadlarında somutlaştırılmıştır.

Onuris (Anhur) - Savaş ve av tanrısıydı. Adı, "Uzaktakini Geri Getiren" anlamına gelir ve bu, Ra'nın Gözü'nü Nubia'dan geri getirmesiyle alakalı hikâyeye bir göndermedir. Bu hikâyede, Ra'nın Gözü Mısır'dan çıkar ve bir aslana dönüşür. Onuris aslanı avlar, yakalar ve Ra'ya geri getirir; burada tanrıça Mekhit'e dönüşür ve Mekhit de onun eşi olur. Bu hikâye, Ra'nın Gözü'nün güneş tanrısından ayrılıp sonra geri dönerek (veya kendisi geri dönerek) dönüşüm getirdiği Uzak Tanrıça motifine bir örnektir. Onuris, Ra'nın oğlu olarak kabul edilir ve tanrı Shu ile ilişkilendirilirdi. Onun sureti (Anhur olarak), Mısır ordusunu savaşa götürürken, onları korurken ve güvenli bir şekilde evlerine getirirken sancaklarında yer alırdı. Mısır ordusunun ve avcıların koruyucu tanrısıydı.

Osiris - Ölülerin efendisi ve hakimi, yaratılışın şafağında Nut'tan doğan İlk Beş tanrıdan biri ve Mısır'ın en popüler ve kalıcı tanrılarından biridir. Adı "Kuvvetli" veya "Kudretli" anlamına gelir. Osiris, başlangıçta bir bereket tanrısıydı ve kardeşi Set tarafından öldürüldüğü, karısı İsis (babası gök tanrısı Horus) tarafından hayata döndürüldüğü ve Ölülerin Yargıcı olarak yeraltı dünyasına indiği Osiris Efsanesi ile popülerliği ve tesiri arttı. Mısır Ölüler Kitabı'nda, ölülerin ruhlarının kalplerini ma'at'ın beyaz tüyüyle tartan Hakikat Salonu'ndaki adil hakim olarak sık sık anılır. Mitolojideki Ölen ve Dirilen Tanrı figürünün erken bir örneği olan ve bu figürün sonraki versiyonu olan İsa Mesih'e benzeyen bir figürdür. Mısır kralları ölümde kendilerini Osiris ile özdeşleştirirlerdi ve Osiris umumiyetle bir mumya (ölümü sembolize eder) ve yeşil veya siyah tenli (Nil bölgesinin ve hayatın bereketini sembolize eder) olarak tasvir edilirdi. O kadar popülerdi ki, eski Mısır'da insanlar, kült merkezinin yakınındaki Abydos'ta bedenlerinin gömülmesi için para öderlerdi ve bunu karşılayamayanlar, yeryüzünde Osiris'e yakın olmanın ölümden sonra cennete daha kolay erişim sağladığına inanarak, kendileri veya sevdikleri için Abydos'ta abideler diktirirlerdi. Kültü tabii olarak karısının kültüyle birleşti ve kurtuluş, sonsuz hayat, ölen ve dirilen tanrı ve bakire bir anneden doğan ilahi oğul sembolizmiyle İsis Kültü, daha sonra erken Hristiyanlığın inkişafına tesir edecekti.

Osiris-Apis - Geleneksel olarak tanrı Ptah ile ilişkilendirilen Apis boğası, Osiris'in popülerliği arttıkça onunla münasebetlendirilmeye başlandı. Sakkara'da rahipler, boğa formundaki tanrı olan Osiris-Apis adını verdikleri melez bir tanrıya tapmaya başladılar. Ananevi Apis boğasında olduğu gibi, canlı bir boğa da tanrının enkarnasyonu olarak kabul edilirdi. Mukaddes boğa öldüğünde, bir krala gösterilen itinayla mumyalanırdı.

P

Pakhet - Dişi aslan formunda bir av tanrıçası olan Pakhet'in adı "Çırpan" veya "Yırtıcı" manasına gelir. Horus'un eşiydi ve Sekhmet'in intikamcı yönleri ve İsis'in adaletiyle münasebetlendirilirdi. Gece avlandığı ve düşmanlarını korkuttuğu düşünülürdü.

Panebtawy - Çocuk tanrı, Horus'un ilahi oğlu olarak kralın ve aynı zamanda çocukken Horus'un kişileştirilmiş hali. Parmağı dudaklarına değen genç bir çocuk olarak tasvir edilmiş ve çocuk Horus'un Yunanca versiyonu olan Harpokrates'in daha sonraki tasvirinin habercisi olmuştur. Adı "İki Ülkenin Efendisi" anlamına gelir. Hathor'un bir tezahürü olan Kom Ombo'nun mahalli tanrıçası Tasenetnofret'in oğluydu.

Pataikos - Tanrı Ptah'ın gücünü temsil eden küçük muska tanrıları. Cüce tanrılar olarak tasvir edilmiş ve korunmak için takılmışlardır.

Peak - "Batının Zirvesi" olarak bilinen, Krallar Vadisi'ni gölgede bırakan ve Deir el-Medina'daki işçiler tarafından koruyucu bir güç olarak tapınılan uçurumların en yüksek zirvesinin kişileştirilmiş hali.

Peteese ve Pihor - Dendur yakınlarındaki Nil Nehri'nde boğulan ve "Kuper'in oğulları" olarak bilinen iki insan kardeş. Nehirde ölmelerinden kaynaklanan Osiris ile olan bağları nedeniyle tanrılaştırılmışlar ve mahalli koruyucu tanrılar olarak hizmet etmişlerdir. Augustus Sezar, Dendur'da onların şerefine bir mabet inşa ettirmiştir ve bu mabet şu anda New York'taki Metropolitan Sanat Müzesi'nde sergilenmektedir. Mabedin kabartmaları, tanrı-kardeşlerin İsis'e armağalar sunduğunu gösterir.

Ptah - Birinci Hanedanlık Devri'nde (yaklaşık MÖ 3150-2613) ortaya çıkan en eski Mısır tanrılarından biri, ancak büyük ihtimalle Hanedanlık Öncesi Devir'e (yaklaşık MÖ 6000-3150) dayanmaktadır. Ptah, Memphis'in büyük tanrısı, dünyanın yaratıcısı, gerçeğin efendisi ve Memphis şehri ile çevresinin baş tanrısıydı (yaklaşık MÖ 3000). Ptah, aslen dünyanın yaratılışında ben-ben'in kadim höyüğünün üzerinde duran figürdü. Muhtemelen erken dönem bereket tanrılarından biriydi ve erken devir bir mitte altında dinlenmeyi sevdiği moringa ağacıyla ilişkilendirilir. Heykeltıraşların, zanaatkârların ve aynı zamanda dünyayı yonttuğu düşünülen abidelerin koruyucu tanrısıydı. Yaratıcı yönüyle bazen Ptah-Nun veya Ptah-Naunet olarak bilinirdi ve bu da onu Ogdoad'ın kadim maddeleriyle münasebetlendirilirdi. Mumyalanmış bir adam olarak tasvir edilmiştir ve başında ankh ve djed sembolleri bulunan, otoritenin sembolü Was asasını tutan bir kafatası başlığı takmıştır.

Ptah-hotep - Ölümünden sonra tanrılaştırılan ve kendi kültüyle onurlandırılan, en ünlü Bilgelik Metinlerinden birinin yazarıdır.

Ptah-Sokar-Osiris - Yaratılış, ölüm ve yeniden doğuşla ilişkilendirilen bu üç tanrının melezi. Orta Krallık döneminde (MÖ 2040-1782) tapınılmıştır.

Q

Qebhet - Kabechet'e bakınız.

Qebehsenuef - Bağırsakların kubbesini koruyan Horus'un Dört Oğlu'ndan biri olan koruyucu tanrı. Batıya hükmeder, şahin biçimindedir ve Serket tarafından gözetilir.

Qudshu (Kudşu) (Qadesh/Kadeş) - Suriye aşk tanrıçası, savaş tanrısı Reshep'in eşi, Yeni Krallık döneminde (MÖ 1570-1069) Mısır ibadetine dahil edilmiştir. Hathor, Anat ve Astarte ile münasebetlendirilen cinsel haz ve kutsal coşku tanrıçasıydı. Adı "Kutsal" anlamına gelir ve her zaman erotizm ve bereket sembollerini tutan ince, çıplak bir kadın olarak tasvir edilir; sağ elinde lotus çiçekleri, sol elinde yılanlar veya papirüs sapları. Mısır sathında yaygın bir hürmet görüyordu. Kültü, Mezopotamya'daki İştar/İnanna Kültü ve Fenike'deki Astarte ile uzun süredir ilişkilendirilen bir ritüel olan Kudşu ve Reşep arasındaki kutsal izdivacı yeniden canlandırıyordu.

R

Ra (Atum veya Re) - Kültü Mısır'a yayılarak Beşinci Hanedanlık (MÖ 2498-2345) zamanında en popüler hale gelen Heliopolis'in büyük güneş tanrısı. Giza piramitleri, yaşayanlar ve ölüler diyarına hükmeden yüce efendi ve yaratıcı tanrı olarak Ra ile münasebetlendirilir. Gündüzleri güneş mavnasını gökyüzünde sürer, güneşin gökyüzündeki her ilerlemesiyle kendisinin başka bir yönünü gösterir ve akşamları yeraltı dünyasına dalar. Mavna, kadim yılan Apep (Apophis) tarafından tehdit edilir ve diğer tanrılar ve haklı ölülerin ruhları tarafından müdafaası gerekir. Ra, Mısır'ın en mühim ve popüler tanrıları arasındaydı. Tanrı Amun yükselişe geçtiğinde bile, Ra'nın mevkisi gerilemedi ve Amun ile birleşerek yüce tanrı Amun-Ra oldu.

Raettawy (Raet veya Raet-Tawy) - Ra'nın dişi yönüydü. Hathor ile ilişkilendirilir ve başında güneş diskini tutan uraeus ile Hathor'a çok benzediği, bazen diskin üzerinde iki tüy olduğu tasvir edilir.

Ra-Harakhte (Raharakty veya Ra-Harakhty) - Güneş'i iki ufukta, yani gündoğumu ve günbatımında temsil eden, Ra ve Horus'un birleşimi olan şahin tanrı. 'Harakhte', "Ufukların Horus'u" anlamına gelir. Başında güneş diski taşıyan, şahin başlı bir adam olarak tasvir edilir.

Renpet - Yılı kişileştiren bir tanrıça. Kitabelerde, zamanın geçişini sembolize eden çentikli bir palmiye dalı ile temsil edilir; hiyerogliflerde 'yıl' anlamına gelir. Resmî bir kültü veya mabedi yoktu, ancak Mısırlıların zaman anlayışının ayrılmaz bir parçasıydı: her şey gibi, zaman da kişilik ve canlılıkla doluydu.

Renenutet (Renenet veya Ernutet) - Kadın başlı bir kobra veya şaha kalkan bir kobra olarak tasvir edilen çok mühim bir tanrıça. Adı "Besleyen Yılan" manasına gelir ve çocuk emzirme ile büyütme tanrıçasıydı. Zamanla, doğum ve kader tanrıçası Meskhenet ile yakından ilişkilendirildi ve hatta bir kişinin hayat süresini ve başına gelecek önemli hadiseleri belirlemek için ondan daha üstün oldu. Meskhenet ile birlikte Neith ile de münasebetlendirilmiş ve bazen Osiris'in annesi, İsis ise Osiris'in karısı ve Horus'un annesi, Atum'un karısı veya eşi olarak tasvir edilmiştir. Öbür dünyada, onu tanrıça Ma'at ile ilişkilendiren "Hak Sahibi" olarak ortaya çıkmıştır. Kralın öbür dünyada giydiği kıyafetleri koruduğuna inanılırdı ve bu yüzden "Cüppeli Kadın" olarak da bilinirdi. Bu sıfatla, kralın düşmanlarını kovan ateş püskürten bir kobra olarak görünürdü. Ayrıca, hasadı koruyan ve tahıl tanrısı Nepri'nin annesi olan "Bereketli Tarlaların Kadını" ve "Tahıl Ambarlarının Kadını" olarak bilinen bir tahıl tanrıçasıydı. Bir bereket tanrıçası olarak, Nil Nehri ve taşkınlarla ve dolayısıyla Nil'in bereketli çamurunun tanrısı Hapi ile de ilişkilendirilmiştir.

Reret - Adı "Dişi Domuz" anlamına gelen, su aygırı formunda koruyucu bir tanrı. Ejderha takımyıldızını temsil ediyordu ve yeraltı dünyasında yolculuğu esnasında güneş mavnasının koruyucusuydu. Bu takımyıldız sebebiyle bazen Reret-weret ("Büyük Domuz") olarak da bilinir ve Ufukların Hanımı olarak anılırdı. Daha çok bilinen Su Aygırı tanrıçası Taweret ve bir gökyüzü tanrıçası ve koruyucu güç olarak Hathor ve Nut ile ilişkilendirilir.

Reşep - Yeni Krallık döneminde (MÖ 1570-1069) Mısır ibadetine asimile olmuş bir Suriye savaş tanrısı. Cinsel zevk ve kutsal coşku tanrıçası Kudşu'nun (Kadeş/Qadesh) eşiydi ve bereket tanrısı Min'in de dahil olduğu bir üçlüde onunla birlikte tapınılırdı. Kudşu ve Reşep'in kutsal evliliği, uzun süredir aynı ritüeli tatbik eden Mezopotamya'nın İnanna/İştar kültüne bağlı olarak takipçilerince yeniden canlandırıldı. Reşep, ikonografide Mezopotamya savaş tanrısı Nergal ile özdeşleştirilmesi sebebiyle Mezopotamya ile daha da bağlantılıdır. Veba tanrısı olarak, kaos ve kurak toprakların tanrısı Set ile de bağlantılıdır. Reşep, umumiyetle elinde yükseltilmiş bir savaş sopası tutan, etek ve uzun Mezopotamya tarzı sakal takan güçlü bir savaşçı olarak tasvir edilir.

Ruty - Doğu ve batı ufuklarını temsil eden ikiz aslan tanrılar. Adı "Aslan Çifti" anlamına gelir. Başlangıçta gök tanrıları olarak Shu ve Tefnut ile ilişkilendirilmişler ve sonunda Ra ve güneş mavnasıyla münasebetlendirilmişlerdir.

S

Sah - Orion takımyıldızının kişileştirilmiş hali olan astral bir tanrı, umumiyetle Osiris ve İsis'in astral formlarının temsilleri olarak Sothis (Sopdet) ile eşleştirilir. Piramit Metinlerinde "Tanrıların Babası" olarak anılır ve kralı öbür dünyaya karşıladığı cenaze merasimlerinin mühim bir unsuruydu. "Orion'da Yaşayan" olarak da bilinen Piramit Metni 186. bölüm, ruhu "Orion'da Yaşayan adına, gökyüzünde bir mevsim ve yeryüzünde bir mevsimle" karşılar; bu, "yeryüzünde bir mevsimden sonra gökyüzünde bir mevsimle" olarak anlaşılabilir. Ankh tutan bir adam olarak tasvir edilir ve gece gökyüzünde yıldızlarla çevrili bir teknede asa olarak durur.

Satis (Satet veya Satit) - Mısır'ın güney sınırının Nubia ile olan tanrıçası ve Asvan bölgesinde Fil Tanrıçası ile ilişkilendirilir. Adı ilk olarak, Djoser'in Basamaklı Piramidi'nin (MÖ 2670 civarı) alt odalarına yerleştirilen Sakkara'daki taş küplerde geçer ve Mısır'ın Hanedanlık Öncesi Dönemi'nden (MÖ 6000-3150 civarı) daha eski bir tanrıça olduğu düşünülmektedir. Bazen, Mısırlıların ırmağın kaynağı olduğuna inandıkları Elephantine'deki Nil tanrısı Khnum'un eşi olarak görülür ve bazı masallarda, dönüşüm getirmek için çok uzaklardan döndüğü Ra'nın Gözü ve Uzak Tanrıça motifleriyle ilişkilendirilir. Bu sıfatla, Nil'in taşmasıyla ilişkilendirilir. Ayrıca, gece gökyüzünde belirerek taşkını müjdeleyen Sirius yıldızının kişileştirilmiş hali Sothis (Sopdet) ile de ilişkilendirilir. Yukarı Mısır'ın antilop boynuzlu Beyaz Tacını takan bir kadın olarak tasvir edilir.

Sebiumeker - Meroe, Kuş'ta üreme ve bereket tanrısı olarak mühim bir tanrı olan koruyucu tanrı. Sebiumeker, yaratıcı bir tanrı olarak Atum ile ilişkilendirilir ve günümüz Sudan'ı olan bölgedeki panteonun yüce tanrısı olabilir. Heykelleri, Tabo adlı başka bir tanrıyla birlikte, umumiyetle kapı girişlerinin yakınında bulunmuş ve bu da onun bir koruyucu tanrı olduğu yorumunu doğurmuştur. Ancak öyle olmayabilir; kapı girişlerine yerleştirilmesinin, bilhassa mabetlerin girişlerine yerleştirildiğinde, dönüşümle alakalı bir anlamı olabilir.

Sed - İlk olarak Beşinci Hanedanlık (MÖ 2498-2345) zamanında Palermo Taşı'nda adı geçen, ancak büyük ihtimalle çok daha yaşlı olan kadim bir çakal tanrısı. Krallığın koruyucusu ve tek başına bir kraldı. Bir kralın hükümdarlığı boyunca her otuz yılda bir, onu gençleştirmek için düzenlenen Sed Festivali'ne (Heb-Sed Festivali olarak da bilinir) başkanlık ederdi. Sonunda Wepwawet tarafından özümsendi veya Wepwawet (adı "Yolların Açıcısı" anlamına gelir) Sed'in giderek popülerleşen lakaplarından biri olabilir. İlahi kralın koruyucusu olarak Sed, adaletle ilişkilendirilir ve bu sebeple tanrıça Ma'at ile münasebetlendirildi.

Sefkhet-Abwy (Safekh-Aubi) - Bkz. Seshat.

Sekhmet - Antik Mısır'ın en önemli tanrıçalarından biri. Sekhmet, genellikle aslan başlı bir kadın olarak tasvir edilen aslan benzeri bir tanrıydı. Adı "Güçlü" anlamına gelir ve genelde "Güçlü Kadın" olarak yorumlanır. Yıkılış ve şifa ilahesi, çöl rüzgarları ve serin esintiler tanrıçasıydı. Ra'nın kızıydı ve Ra'nın Gözü/Uzak Tanrıça motifiyle alakalı en önemli hikayelerden birinde yer alır. Ra, beşeriyetin günahlarından bıktığında, onları yok etmesi için Sekhmet'i gönderdi. Diğer tanrılar, insanlar tamamen yok olmadan önce Ra'dan onu durdurmasını rica edene kadar toprakları harap etti. Ra, Sekhmet'in kan arzusunu çekmek için kırmızıya boyanmış bir fıçı bira getirmiş ve onu Dendera'ya bırakmıştı. Orada içmiş ve derin bir uykuya dalmıştı; uyandığında iyiliksever Hathor olmuştu. Ancak Sekhmet, aslan formunda varlığını sürdürdü ve yıkım ile intikam güçleriyle ordunun koruyucu tanrısıydı. Bu bağlamda "Nubiyalıların Vurucusu" olarak biliniyordu, ancak aynı zamanda tabii afetler de getiriyordu. Vebalar "Sekhmet'in Elçileri" veya "Sekhmet'in Katliamcıları" olarak biliniyordu. Çöl rüzgarlarını getirebildiği gibi, onları saptırabiliyordu ve salgın hastalıklar için de aynı şey geçerliydi; tıpkı vebayı getirdiği gibi, onu iyileştirebiliyordu ve bu sıfatla "Yaşamın Hanımı" olarak biliniyordu (ve bu sebeple kadim hekimlerce şifa sihirlerinde ve tılsımlarda sıklıkla çağrılıyordu). Bastet ve Pakhet gibi diğer aslan tanrılarıyla yakından ilişkilendirilir ve tanrıça Mut'un saldırgan ve vahşi yönünü temsil ettiği düşünülürdü.

Semavi Kayıkçı (Hraf-haf) - "Arkasına Bakan", haklı ölülerin ruhlarını Zambak Gölü'nden geçerek Sazlık Tarlası'ndaki cennet kıyılarına taşıyan asık suratlı kayıkçı. Hraf-haf kaba ve nahoştu ve ruhun cennete ulaşmak için nazik bir şekilde karşılık vermesi gerekiyordu. Hraf-haf, başı arkasına dönük bir kayıkta bir adam olarak tasvir edilmiştir.

Sepa - Eşek başlı veya boynuzlu bir kırkayak biçimindeki koruyucu tanrı, "Horus'un Kırkayağı" olarak bilinirdi. Yılan ısırıklarından koruyan bir tanrı olarak tapınılırdı ve Hanedanlık Öncesi Dönem'de (yaklaşık MÖ 6000-3150) bir tür Sepa'ya tapınılırdı. Heliopolis'te kendi mabedi vardı ve burada, ölümden sonraki hayattaki koruyucu güçlerini sembolize eden mumyalanmış bir formda Osiris ile münasebetlendirilirdi.

Serapis - Mısırlı I. Ptolemaios Soter (MÖ 323-283) tarafından yaratılan melez tanrı. Ptolemaios Hanedanlığı'nın (MÖ 323-30) ilk hükümdarı olan Serapis, Roma idaresi altına girmeden önce Mısır'ı idare eden son hanedandı. Serapis, Osiris ve Apis'in bir karışımıydı; ancak şahsiyeti ve hususiyetleri bu iki Mısır tanrısının Zeus, Helios, Dionysius, Hades ve Asklepios gibi Yunan tanrılarıyla bir karışımıydı. İskenderiye Kütüphanesi yakınlarındaki ünlü Serapeum'da tapınılan yüce tanrıydı. I. Ptolemaios, merhum kumandanı ve rol modeli Büyük İskender'in denediği türden çok kültürlü bir toplum yaratmak istiyordu ve Serapis bunda mühim bir rol oynadı. Serapis, I. Ptolemaios'un teşvik ettiği toplum türüne uygun, Mısır ve Yunan ideallerinin tam bir karışımıydı.

Seret - Muhtemelen Libya'dan gelen, aslan benzeri koruyucu bir tanrıça. Kendisinden yalnızca Beşinci Hanedanlık (MÖ 2498-2345) kitabesinde, ekseriyetle Libyalıların yaşadığı bir Mısır bölgesinin - 3. Aşağı Mısır nomu (eyalet) - tanrıçası olarak bahsedilir. Diğer aslan tanrıları gibi, takipçilerinin amansız bir muhafızıdır ve onlara yapılan haksızlıkların intikamını alır.

Serket (Selket, Serket veya Serkis) - Muhtemelen Hanedanlık Öncesi Dönem'de (MÖ 6000-3150) ortaya çıkan koruyucu ve aynı zamanda önemli bir cenaze tanrıçasıydı ve ilkin Mısır'ın Birinci Hanedanlığı döneminde (MÖ 3150-2890) bahsedildi. En çok Tutankhamun'un mezarında bulunan altın heykeliyle tanınır. Serket, başında bir akrep ve kollarını koruyucu bir şekilde açmış bir kadın olarak tasvir edilen bir akrep ilahesiydi. İnsanları (bilhassa çocukları) akrep zehrinden koruyan ve daha sonra bütün zehirlerden koruyan bir tanrıya dönüşen erken dönem Ana Tanrıçalardan biri olabilir. İsis ve Yedi Akrep olarak bilinen bir hikâye, İsis'in bir zamanlar zengin bir kadın tarafından nasıl aşağılandığını ve İsis'in koruması olarak yedi akrebi gönderen Serket'in, bunlardan birine kadının oğlunu sokmasını emrettiğini anlatır. Çocuk zehirden ölecekti, ancak İsis onu kurtardı ve kadını affetti. Daha sonra Serket, İsis'in affetme misalini izleyerek diğer çocukları akreplerden korudu. Rahipleri ekseriyetle şifa için adını anan hekimlerdi. Öbür dünyada ölülerin ruhlarını cennete yönlendirmeye yardımcı oldu ve yolculuğun tehlikeli bir kısmını korudu. İsis, Neith ve Nephthys ile birlikte, mezarlarda ölülerin iç organlarını koruyan Horus'un Dört Oğlu'na göz kulak olur.

Seshat (Sefkhet-Abwy veya Safekh-Aubi) - Yazı, kitap, notasyon ve ölçüm tanrıçasıydı. Adı "Kadın Yazıcı" anlamına gelir ve bilgelik ile yazı tanrısı Thoth'un eşiydi (bazen onun kızı olarak tasvir edilse de). Hem umumi hem de hususi kütüphanelerin koruyucu azizesiydi ve "Kitaplar Evi'nde Önde Gelen" olarak bilinirdi. Aynı zamanda katiplerin de koruyucu tanrıçasıydı. Ölçüm tanrıçası olarak, kralın mabet ve abidelerinin inşasını yaptırırken doğru ölçüm yapmasını sağlar ve ritüellerde ölçümlerde ona yardımcı olurdu. İlkin İkinci Hanedanlık döneminde (MÖ 2890-2670) Kral Khasekemwy'ye bu hususta yardımcı olarak anılır. Ölçümlerle olan münasebeti, onu zamanla inşaatçıların, mimarların ve sığırların, diğer hayvanların ve savaşta ele geçirilen esirlerin muhasebesini yapanların koruyucu azizesi haline getirdi. R.H. Wilkinson'ın müşahede ettiği üzere, hiçbir zaman kendine ait bir mabedi olmasa da, "temel törenindeki rolü sayesinde her mabet inşasının bir parçasıydı" (167). Üzerinde yıldız bulunan bir asa tutan bir taç ve cübbenin üzerine leopar derisi giymiş bir kadın olarak tasvir edilmiştir. Sağ elinde bir yazı aleti, sol elinde ise yılların akışını temsil eden çentikli bir palmiye sapı tutmaktadır.

Set (Seth) - Savaş, kaos, fırtına ve salgın hastalık tanrısı. Adı "Kargaşanın Başlatıcısı" ve "Yıkıcı" olarak tercüme edilir. Çatal tırnaklı ve çatal kuyruklu kızıl bir canavar olarak tasvir edilir ve daha sonraki Hristiyan Şeytan ikonografisinin prototipidir. Set, aslen güneş tanrısının mavnasından yılan Apep'i (Apophis) kovan ve her gece öldüren bir kahraman tanrıydı. Kurak toprakların kötü rüzgarlarını yemyeşil Nil Vadisi'ne getiren bir çöl tanrısıydı ve yabancı topraklar ile insanlarla münasebetlendiriliyordu. Eşleri, her ikisi de savaşla ilişkilendirilen ve her ikisi de yabancı ülkelerden gelen Anat ve Astarte tanrıçaları ile doğum ve doğurganlığın iyi huylu koruyucu tanrıçası Taweret'ti. Set umumiyetle "kötü" olarak tavsif edilir ve birçok kötü vasıf sergilemiştir, ancak eski Mısırlılarca kötülüğün veya karanlığın bir sembolü olarak görülmemiştir. Osiris ve Horus gibi asil ve iyi olan her şeyi, doğurganlığı, canlılığı ve sonsuzluğu temsil eden tanrılar için elzem bir muvazene unsuru olarak telakki ediliyordu. Set, tahtı ele geçirmek için kardeşini öldürdüğü Osiris Efsanesi'nde dünyanın ilk katili olarak bilinir. İsis, Osiris'i hayata döndürür, ancak eksik olduğu için Ölülerin Efendisi olarak yeraltı dünyasına iner. İsis, Osiris'in oğlu Horus'u doğurur ve Horus büyüyüp taht için Set'e meydan okur. Seksen yıl süren savaşları, Horus ve Set'in Mücadeleleri metninde anlatılır ve bir versiyonda İsis, diğerinde ise Neith tarafından çözümlenir; Horus haklı kral ilan edilir ve Set çöl topraklarına sürgün edilir.

Shay (Shai) - Kaderin kişileştirilmiş hali. Shay, kişinin şahsi kaderine hükmeder ve bu sebeple Meskhenet ve Renenutet gibi tanrıçalarla ilişkilendirilirdi. Antik Yunanlıların Kaderler'ine benzer şekilde, hiç kimse Shay'in kararlarına karşı koyamaz veya onları değiştiremezdi. Bilgin Wilkinson, Amenemopet Talimatları olarak bilinen ve "Kimse Shay'i görmezden gelemez" (128) diyen bir metinden iktibas eder. Bu ifade, Shay'in temel özelliğini, yani kaçınılmazlığı özetler. Ölümden sonraki hayatta ruhun kalbinin tartılmasında hazır bulunan veya sabır duruşunda duran bir adam olarak tasvir edilir. Mısır tanrılarının Helenleştirildiği Ptolemaios Hanedanlığı döneminde (MÖ 323-30), kişinin geleceğini söyleyebilen yılan tanrı Agathodaimon olarak bilinirdi.

Shed - Vahşi hayvanlardan veya öldürücü düşmanlardan gelebilecek şahsi zararlara karşı koruyan koruyucu bir tanrı. Avcılar ve askerlerce çağrılır ve "Kurtarıcı" ve "Büyücü" olarak bilinirdi. Vahşi hayvanların ve silahların efendisiydi ve bu sebeple adını anan birini korumak için her ikisini de kontrol edebilirdi. Ayrıca, düşmanların yaptığı büyülere ve muhtemelen iblislere veya hayaletlere karşı korunmak için de aranırdı. Gençliği sembolize eden yan saçları dışında, kafası kazınmış genç bir adam olarak tasvir edilir ve elinde bir ok kılıfı taşır. Sık sık ellerinde yılanları eziyormuş gibi tutar. Nitelikleri sonunda Horus tarafından özümsenmiş olsa da, insanlar tarafından evlerinde ve muskalar aracılığıyla hâlâ saygı görüyordu.

Şentayet - Adı "Dul" anlamına gelen ve kocasını kaybeden ve sonra onu hayata döndüren İsis'in bu yönüyle ilişkilendirilen, belirsiz bir koruyucu tanrıça. Bu yön, İsis-Şentayet olarak anılırdı. Büyük ihtimalle dulların koruyucusu olarak anılırdı, ancak ona dair atıflar nadirdir ve İsis, diğer birçokları gibi bu rolü de yerine getirmiştir.

Şet - Dendera'da tapınılan su aygırı tanrıları Reret veya Taweret'in bir yönü olan koruyucu bir tanrıça. İkonografide bu ikisine de benzer, ancak timsah başlıdır.

Şesmetet - "Punt Hanımı" olarak bilinen koruyucu bir aslan tanrıçası ve büyük ihtimalle Punt ile ticaret yoluyla Mısır'a getirilen mühim bir ilahe. Genellikle Bastet veya Sekhmet'in bir parçası olarak kabul edilir ama büyük ihtimalle daha sonraki aslan tanrıçaları tarafından benimsenen çok daha eski bir tanrıydı. Adı, Birinci Hanedanlık döneminde (yaklaşık MÖ 3150-2890) geçer ve o dönemin kralları tarafından giyilen boncuklu bir kemer olan Şesmetet kuşağına dayanır. Aslan başlı bir kadın olarak tasvir edilir.

Şezmu - Sarhoşluğun müspet ve menfi yönlerini kişileştiren, şarap ve daha sonra parfüm ve bolluk tanrısı. Şezmu, Piramit Metni 403'te kralın zevki için tanrıları öldürüp pişirirken tasvir edilmiştir ve Orta Krallık döneminde (MÖ 2040-1782) "lanetlileri yakalayıp katletmek üzere hapsettiği, kanlı bir yıkım görüntüsünde kafalarını üzüm taneleri gibi sıktığı" (Wilkinson, 129) için ölülerin ruhlarına işkence ettiği görülmüştür. Şarap presinin efendisi olarak iyi huylu ve barışçı yanını gösteren diğerleri tarafından bu imaj yumuşatılmış ve yağlar ve parfümlerle ilişkilendirildikçe bu imaj daha da yumuşatılmıştır.

Shu - Adı "Boşluk" anlamına gelen havanın kadim tanrısı. Atum'un (Ra) yaratılışının başlangıcında doğmuş ve kız kardeşi Tefnut (nem tanrıçası) ile birlikte dünyayı yaratmak üzere gönderilmiştir. İkisi o kadar uzun süre uzakta kalmışlardı ki, Atum onları özledi ve gözünü (Ra'nın Gözü) onları aramaya gönderdi. Göz onlarla birlikte geri döndüğünde, Atum o kadar mutlu oldu ki ağladı ve gözyaşları insanları yarattı. Daha sonra Tefnut ve Atum çiftleşerek Geb (toprak) ve Nut'u (gökyüzü) doğurdu. Atum, onları birbirinden ayırarak insanlara yaşayacak bir alan sağladı. Sis ona "Shu'nun Gölleri", bulutlar ise "Shu'nun Kemikleri" olarak atfedildi ve aynı zamanda ışık ve parlaklıkla da ilişkilendirildi. Bu bağlamda, ay ışığı nedeniyle her ikisi de ay ile münasebetlendirilen Thoth ve Khonsu ile ilişkilendirildi.

Sia - İdrak ve düşünceliliğin kişileştirilmiş hali, kalbi (duygu, düşünce ve karakterin merkezi) temsil eder. Sia, konuşulan sözün otoritesinin kişileştirilmiş hali olan Hu (dili temsil eder) ile bir ikili ve büyü ile tıp tanrısı, aynı zamanda kainattaki hayatı güçlendiren ve ma'at'ı ayakta tutan kadim güç olan Heka ile bir üçlü oluşturuyordu. Sia aklı temsil ederken, Hu, düşünceyi gerçeğe dönüştüren Ptah'ın (veya Atum'un) sözünü, Heka ise onlara kuvvet veren temel gücü temsil ediyordu. Sia, Ptah'ın (daha sonra Atum/Ra) sağ tarafında duran ve papirüs tomarını tutan bir adam olarak tasvir edilmiştir. Krallar Vadisi'nde, resimlerde Ra'nın güneş mavnasındaki mürettebatın bir üyesi olarak görülür.

Sobek - Timsah veya timsah başlı bir adam biçiminde önemli bir koruyucu tanrı olan Sobek, su tanrısıydı; ancak aynı zamanda tıp ve bilhassa cerrahiyle de ilişkilendirilirdi. Adı "Timsah" anlamına gelir ve bataklıkların, sulak alanların ve Mısır'ın diğer bütün sulak sahalarının efendisiydi. Piramit Metinlerinde Neith'in oğlu olduğu iddia edilir ve Eski Krallık'tan (MÖ 2613-2181 civarı) itibaren yaygın olarak tapınılırdı. Sulak alan tanrısı olarak doğurganlık ve üremeyle ilişkilendirildiği gibi, timsah tanrısı olarak da beklenmedik ölümle münasebetlendirilirdi. Karılarını kocalarından bir hevesle ayırdığı söylenirdi. Sobek, idare ettiği ufuktaki efsanevi bir dağda yaşardı ve bu sebeple kralın otoritesiyle bağlantılıydı; çünkü kendisi de bir bölgenin efendisiydi. Ufukla olan bu bağlantı onu Ra ile ilişkilendirmiş ve Sobek-Ra olarak bilinen Ra formunun ortaya çıkmasına yol açmıştır. Sobek, antik Mısır'ın en bilinen tanrılarından biridir ve zamanında oldukça popülerdi. Rahipleri tapınaklarda, en iyi et parçalarıyla cömertçe beslenen ve dönemin birçok insanından daha iyi muamele gören canlı timsahlar bulundururlardı. Bu timsahlar öldüğünde mumyalanır ve bir insana gösterilen itinayla gömülürlerdi. Ayrıca, Sobek'in teri olarak aktığı söylenen Nil Nehri ile de ilişkilendirilirdi.

Sokar (Seker) - Memphis'in koruyucu şahin tanrısı, aslen bir tarım tanrısı ve Mısır'ın en eski tanrılarından biriydi. Festivali, en eski idrak edilenlerinden biriydi ve Osiris'in Khoiak Festivali ile birleşerek Mısır tarihi boyunca kutlanmaya devam etti. Osiris daha popüler hale geldikten sonra, ziraat ve büyüme tanrısından zanaatkarların tanrısı ve Memphis nekropolünün koruyucusu haline geldi. Sokar genellikle şahin başlarıyla çevrili bir mezar höyüğü, bir şahin veya şahin başlı bir adam olarak tasvir edilir. Yeraltı dünyasının girişinin koruyucusu ve ölen kralın ruhunu mavnasında cennete taşıyan tanrı olarak öbür dünyayla ilişkilendirilir. Zamanla Ptah ve ardından Osiris ile ilişkilendirilir ve Orta Krallık döneminde (MÖ 2040-1782) öbür dünyaya hükmeden melez bir cenaze tanrısı olan Ptah-Sokar-Osiris olarak birleşir.

Sopdu (Soped veya Sopedu) - Mısır'ın doğu sınırında, sınır karakollarını ve askerlerini koruyan koruyucu bir tanrı. Sağ kanadında bir döven taşıyan bir şahin veya iki tüylü bir taç takan sakallı bir adam olarak tasvir edilir. Sopdu, Horus ve astral formundaki tanrılaştırılmış kral ile ilişkilendirilirdi. Wilkinson şöyle yazar: "Ölen kralın, Osiris-Orion rolünde, Sothis yıldızı olarak İsis'i hamile bıraktığı ve Horus-Sopdu'yu doğurduğu söylenir" (211). Dünyevi alemde, doğu hudut garnizonlarına uygun kaynakların ulaşmasını sağladı ve kralın bu bölgelerdeki yerli halkları kontrol etmesine yardımcı oldu.

Sothis - Nil'in yıllık taşkınlarını haber veren Sirius yıldızının ("köpek yıldızı") kişileştirilmiş hali. Hanedanlık Öncesi Dönem'de (MÖ 6000-3150 civarı) Sirius ile ilişkilendirilen bir inek tanrıça olarak tapınılırdı. Orion takımyıldızını kişileştiren Sah'ın eşiydi ve ikisi Osiris ve İsis ile ilişkilendirilirdi. Bu rolde Sopdu'nun annesiydi ve bu nedenle koruyucu bir güç olarak kabul edilirdi. Ayrıca, Khnum'un eşi olarak Nil'in taşkınlarıyla münasebetlendirilen Satis ile de ilişkilendirilirdi. Sothis'in ilk tasvirleri onu boynuzları arasında bir bitki olan bir inek olarak tasvir ederken, sonraki tasvirlerde başında boynuzlar veya üzerinde beş köşeli bir yıldız bulunan tüylerle Yukarı Mısır'ın Beyaz Tacı'nı takan bir kadın olarak gösterilir. Giderek İsis ile özdeşleşmiş ve sonunda tamamen bu tanrıçaya katılmıştır. İsis, Ptolemaios Hanedanlığı'ndan (MÖ 323-30) kalma İsis ve Neftis'in Ağıtları adlı metnin bir kopyasında kendisinden Sothis olarak bahseder ve bu da asimilasyonun o devirde neredeyse tamamlandığını gösterir.

Sutekh - Hiksoslar olarak bilinen halkın İkinci Ara Dönem'de (yaklaşık MÖ 1782-1570) tanıttığı tanrı Set'in (Seth) Sami dilindeki adı. Hiksoslar, Set'i tanrıları Baal'ın savaşçı yönüyle özdeşleştirdiler. Set, II. Ramses döneminde (MÖ 1279-1213) Sutekh olarak anıldı ve savaşta öncü olarak anıldı.

T

Ta-Bitjet - Bilhassa zehirli ısırık ve sokmalara karşı koruyucu bir tanrıça. Şifa büyülerinde sıklıkla anılır ve Serket tanrıçasıyla ilişkilendirilir. Sonunda İsis'e katılmıştır.

Tasenetnofret - Kom Ombo'nun muhafız ilahesi, adı "İyi Kız Kardeş" veya "Güzel Kız Kardeş" manasına gelir. Horus'un eşi ve Panebtawy'nin annesi olan tanrıça Hathor'un mahalli bir tezahürüydü.

Tatenen - Yaratılışta kadim höyüğü kişileştiren ve Mısır topraklarını sembolize eden bir toprak tanrısı. Büyük ihtimalle Eski Krallık döneminde (MÖ 2613-2181) Khenty-Tjenenet olarak anılan tanrıyla aynıdır. Orta Krallık döneminde (MÖ 2040-1782) Memfis'te tapınılmış ve Mısır tarihinin geri kalanında esas olarak bu bölgede saygı görmeye devam etmiştir. İptidai höyükle olan alakası onu Ptah'la ve Ptah aracılığıyla da yaratıcı tanrı/güneş tanrısının diğer adları olan Atum ve Ra ile münasebetlendirilmiştir. Biseksüel Tatenen, bir metinde "Bütün Tanrıların Annesi" olarak yad edilen bir Mısır tanrısıydı.

Taweret (Tauret) - Antik Mısır'ın en ünlü su aygırı tanrısı olan ve hem İsis hem de Hathor ile ilişkilendirilen, su aygırı şeklinde koruyucu bir tanrıça. Taweret, Mısır tarihi boyunca çok popüler olan bir doğum ve doğurganlık tanrıçasıdır. Çocukların korunması ve hamilelik ile doğum esnasında yardım için düzenli olarak dua edilirdi. Antik Mısırlılar, dişi su aygırının çocuklarını son derece koruduğunu müşahede etmiş ve bu da bu ilahenin ortaya çıkmasına yol açmıştır. Erkek su aygırı çok saldırgandı ve Mısır'daki en tehlikeli hayvanlardan biri olarak kabul edildiğinden, Set tanrısıyla ilişkilendirilmiştir ve bu da iki tanrının hiçbir ortak noktası olmamasına rağmen Taweret'in Set'in eşi olarak tasvir edilmesine neden olmuştur. Taweret, Hathor ile yakından alakalıdır ve "Horus'un Takipçisi" olarak anılır; bu ikisi de onu Set'ten ayırır. Ayrıca, doğum, cinsellik, mizah ve savaşın cüce tanrısı Bes'in eşi olarak da tanımlanır. Bes gibi Taweret de mobilyalar, kozmetik kutuları, tencereler, kaşıklar gibi ev eşyalarında ve evdeki bereket tasvirlerinde yer alırdı.

Tayet (Tait) - Kralın kıyafetlerini sağlayan dokuma tanrıçası. Eski Krallık döneminde (MÖ 2613-2181 civarı) kralın başını koruyan, ölümünden sonra onu koruyan, kemiklerini toplayan ve öbür dünyada diğer tanrılarca karşılanacağını garanti eden biri olarak tasvir edildiği için tapınılırdı. Daha sonra mumyalama ile ilişkilendirildi ve mumyalama çadırları için kumaş dokuduğu ve daha sonra mumyayı sarmak için kullanılan ve "Tayet'in ellerinden gelen sargılar" olarak bilinen bandajları dokuduğu söylenirdi; bu da onu Nephthys ile ilişkilendirirdi.

Tefnut - Nem tanrıçası, Shu'nun kız kardeşi, dünyanın yaratılışında Atum'un (Ra) kızı. Shu ve Tefnut, Atum'un gölgesiyle çiftleşerek veya tükürerek yarattığı ilk iki tanrıydı. R. H. Wilkinson, adının tükürme sesini temsil ettiğini ve genelde "geç dönem metinlerinde tüküren bir çift dudakla" (183) temsil edildiğini belirtir. Shu'nun yerin üstündeki üst atmosferin tanrısı olması gibi, o da alt dünyanın, yani yeryüzünün atmosferinin tanrıçasıdır. Tefnut, insanların yaşayacak bir yeri olması için doğan Geb (yer) ve Nut'un (gökyüzü) annesidir. Umumiyetle aslan başlı oturan bir kadın veya aslan başlı bir yılan olarak tasvir edilir.

Tenenit (Tenenet veya Tjenenet) - Bira, bira yapımı ve doğum tanrıçası. Adı, "bira" anlamına gelen "tenemu" kelimesinden gelir. Montu tanrısının eşiydi ve Meskhenet ile kraliyet doğumlarının tanrıçası olarak ilişkilendirildi. Bira üreticilerinin koruyucu tanrıçasıdır.

Tetradlar - Bazen pusulanın dört ana yönüne karşılık gelen ve en iyi Horus'un Dört Oğlu tarafından temsil edilen bütünlüğün temsilleri. Denge, eski Mısırlılar için önemli bir kavramdı ve iki, dört ve sekiz sayıları tanrıların temsillerinde önemli bir rol oynardı (üç, altı ve dokuz gibi). Her erkek tanrının bir dişi karşılığı veya dişil bir yönü vardır; dört tanrıça İsis, Neith, Nephthys ve Serket, Horus'un Dört Oğlu'nu gözetir ve Ogdoad, yaratıcı özlerin sekiz tanrısının grubudur.

Thoth - Yazı ve bilgelik, hakikat ve dürüstlük tanrısı, Mısır panteonundaki en önemli tanrılardan biri olup Hanedanlık Öncesi Dönem'den (MÖ 6000-3150) Mısır'ı yöneten son hanedan olan Ptolemaios Hanedanlığı'na (MÖ 323-30) kadar tapınılmıştır. Muhtemelen başlangıçta bir ay tanrısıydı ve Atum'un (Ra) oğluydu, ancak daha sonraki metinler onu Horus'un oğlu olarak tasvir eder. Thoth, bazı metinlerde bir babun olarak tasvir edilirken, çoğunlukla elinde bir yazı aleti tutan ibis başlı bir adam olarak tasvir edilir. Yazıyı icat ettiği ve tanrıların kayıtlarını tuttuğu kabul edilir. "Zamanın Efendisi" ve "Yılların Hesaplayıcısı" olarak bilinirdi zira zamanın akışını işaretler ve ilahi kelime bilgisinin güçlü büyüsüyle krala yeryüzünde nizamı sağlayabilmesi için uzun bir saltanat verirdi. Kütüphanelerin ve katiplerin koruyucu ilahıydı. Hakkında anlatılan her hikâyede Thoth, yazılı söz armağanıyla insanlara anlayış bahşeden, insanlığın ilahi dostu ve hayırseveridir. Bir hikâyede Nut'un İlk Beş Tanrı'yı doğurması için gereken beş gün boyunca kumar oynarken, diğerlerinde ise tanrılar arasında arabuluculuk yapıp mesajlar iletirken görünür. Öbür dünyada Osiris'in yanında durur ve Kalbin Tartılması ritüelinde Hakikat Salonu'nda kayıtlar tutar. Eşi, kızı veya eşi olan ve aynı zamanda kütüphanelerin ve kitapların koruyucu tanrısı olan Seshat'tı.

Tjenenyet - 12. Hanedanlık'tan (MÖ 1991-1802) kalma, büyük ihtimalle daha önce tapınılan koruyucu bir tanrıça. Tanrı Montu'nun eşiydi ve esas olarak Teb yakınlarındaki Hermonthis'te (Armant) tapınılırdı.

Tutu - "Düşmanları Uzakta Tutan" olarak bilinen ve Mısır tarihinin son dönemlerinde tapınılan koruyucu bir tanrı. Cinleri ve kara büyüyü savuştururdu ve insan başlı, büyük kanatlı ve yılan kuyruklu, yürüyen bir aslan olarak tasvir edilirdi.

U

Uat-Ur - Akdeniz'in kişileştirilmiş hali. Bkz. Wadj-Wer.

Uajyt (Wadjet veya Uto) - Aşağı Mısır'ın koruyucu tanrıçası Nekhbet ile ilişkilendirilir. Kadın başlı bir yılan olarak tasvir edilir. Aşağı Mısır'daki sonraki tasvirlerde Nekhbet'in kız kardeşi Wadjet'in bir veçhesidir.

Üçlüler - Genellikle baba-tanrı, anne-tanrı ve çocuk-tanrı olmak üzere üç tanrıdan oluşan önemli gruplar. En bilinenleri Amun, Mut ve Khons'tan oluşan Teb Üçlüsü ve Osiris, İsis ve Horus'tan oluşan Abydos Üçlüsü'dür. Ancak, bu kalıbı takip etmeyen, üç tanrının da aynı göksel gücü (güneş) temsil ettiği Amun-Ra-Ptah Üçlüsü gibi başka üçlülere de örnekler vardır. Üçlüler ayrıca, koç, aslan ve çakal başlı tanrıların bir araya getirildiği öbür dünya tasvirlerinde de görülür.

Unut (Wenet veya Wenut) - Hermopolis'te tapılan ve "Hızlı" olarak bilinen koruyucu bir tanrıça. Tavşan başlı bir kadın veya yılan olarak tasvir edilir ve umumi olarak "tavşan tanrıçası" olarak anılır. Tavşan başlı bir adam olarak tasvir edilen ve Osiris'in veya bazen Ra'nın bir veçhesi olan tanrı Wenenu ile ilişkilendirilir. Esas olarak kendi tasvirini taşıyan muskalardan tanınır.

W

Wadjet - Aşağı Mısır'ın büyük koruyucu ilahesi ve koruyucu azizesi, Mısır panteonundaki en eski ilahelerden biri, şaha kalkan kobra olarak temsil edilir ve bu da kralın nişanı (uraeus) haline gelir. Saldırgan formunda Uajyt olarak da anılır ve daha anaç bir tavırla kız kardeşi Nekhbet'in denge unsuruydu. Hanedanlık Öncesi Dönem'de (yaklaşık MÖ 6000-3150) mühim bir tanrıça olarak tapınılan Wadjet, Erken Hanedanlık Dönemi'nde (yaklaşık MÖ 3150-2613) Yukarı Mısır'ı sembolize eden Nekhbet ile sıklıkla temsil edilen Aşağı Mısır'ın ulu ilahesiydi. Ra'nın kızıydı ve Ra'nın Gözü hakkındaki hikâyelerde yer alan tanrıçalardan biriydi. Yaratılışın şafağında, dünyayı yaratmak için yola çıkan Shu ve Tefnut'u bulmak üzere Ra tarafından gözü olarak gönderilmişti. İlk papirüs bitkilerini ekti, Nil Deltası bataklıklarına papirüs tarlaları kurdu ve Set'ten saklanırken İsis'in Horus'u orada büyütmesine yardım etti. Unvanları arasında "Büyünün Yücesi" anlamına gelen Weret-Hekau da vardır ve iblislere, uğursuzluğa veya hayaletlere karşı korunmak için kendisine düzenli olarak dua edilirdi.

Wadj-Wer (Uat-Ur) - Adı "Büyük Yeşil" anlamına gelen Akdeniz'in kişileştirilmiş hali. Son zamanlardaki araştırmalar, bu tanrıya dair ananevi görüşü değiştirmiştir ve artık Akdeniz'e yakın Delta bölgesindeki gölleri, bataklıkları ve lagünleri kişileştirdiğine inanılmaktadır. Wilkinson, "büyük yeşili yürüyerek geçmek"ten bahseden yazıtların, deniz yerine Delta bölgesinden kara yoluyla geçildiğini gösterdiğini belirtmektedir. Eski Krallık döneminde (MÖ 2613-2181 civarı) tapınılan tanrı, Mısır tarihinin geri kalanında, bilhassa koruyucu muskalar ve mezar kitabeleri vasıtasıyla anılmaya devam etmektedir.

Waset (Wosret) - Adı "Güçlü Kadın" anlamına gelen Teb şehrinin koruyucu tanrıçası. 'Waset' olarak da bilinen şehrin kişileştirilmiş haliydi. Başlangıçta Hathor'un bir parçasıydı, ancak Orta Krallık döneminde (MÖ 2040-1782 civarı) kendine mahsus karakteri ve ikonografisiyle ortaya çıktı. Elinde Was asası, ankh ve kurdelelerle süslenmiş bir asa tutan bir kadın olarak tasvir edilir, ancak aynı zamanda Teb'in askeri gücünü temsil eden bir yay, ok ve baltayla da gösterilir.

Weneg - İlkin Eski Krallık döneminde (MÖ 2613-2181 civarı) adı geçen, gökyüzünü tutan ve gök ile yer arasında düzeni sağlayan koruyucu bir tanrı. Ma'at kavramı ve tanrılar arasında anlaşmazlıklarda adil bir arabulucu olarak hizmet etmesiyle ahengi kişileştiren tanrıça Ma'at ile yakından ilişkilidir.

Wenenu - Koruyucu bir tanrı, Osiris'in veya bazen Ra'nın bir yönü, Unut'un eşi. Tavşan başlı bir adam olarak tasvir edilir.

Wepset - Adı "Yakan" anlamına gelen ve Osiris'in düşmanlarını yok eden koruyucu bir tanrıça. Umumiyetle bir yılan olarak resmedilir, ancak daha sonra boynuzlu uraeus ve tepesinde güneş diski taşıyan bir kadın olarak tasvir edilir. Ra'nın Gözü ile ilgili hikayelerde yer alır ve Ra'nın Gözü'nün tanrıdan ayrılıp geri döndüğü veya dönüşüm getirerek geri döndüğü Uzak Tanrıça motifinin kişileştirilmiş numunelerinden biridir.

Wepwawet (Wepiu veya Wepuaut) - Mısır'ın en eski tanrılarından biri ve sıklıkla karıştırıldığı Anubis'ten önce gelen en eski çakal tanrı tasviridir. Adı "Yolların Açıcısı" anlamına gelir ve bu, savaşta krala yolu açtığı, öbür dünyaya giden yolu açtığı ve kişinin doğumunda yolu açtığı şeklinde yorumlanmıştır. Narmer Paleti'nde (yaklaşık MÖ 3150) tasvir edilmiş ve Wadjet ile münasebetlendirilmiştir. Zamanla Horus ve Wepwawet-Ra olarak güneş tanrısı Ra ile yakından ilişkilendirilmiştir. Bazen önünde bir şahin bulunan bir atkı takan bir çakal olarak tasvir edilmiştir.

Werethekau (Weret-Hekau) - Önemli bir koruyucu ilahe veya daha sıklıkla İsis gibi diğer kadın ilahlara verilen bir sıfat. Adı "Büyünün Yücesi" anlamına gelir ve Aşağı Mısır'ın uraeus'u ve tacı ile ilişkilendirilir. Wadjet, İsis gibi Weret-Hekau olarak da bilinir, ancak bu ismin, şaha kalkmış bir yılan olarak tasvir edilen belirli bir koruma tanrıçasını da belirttiği anlaşılıyor; ancak bu, saldırgan formundaki Wadjet de olabilir.

Y

Yah - Bakın Iah.

Yam - Dünyanın kontrolü için Tanrı Baal ile savaşan Fenike deniz tanrısı. Ticaret yoluyla Mısır panteonuna girmiş ve Set ile yaptığı savaşların hikayeleriyle Mısır mitolojisine girmiştir. Azgın denizin kişileştirilmiş haliydi ve çok korkuluyordu. Adına hiçbir mabet inşa edilmemiştir, ancak bazı el yazmalarında, korunmak için resminin bulunduğu muskalar takmış olabilecek denizcilerin alakasını çektiği belirtilmektedir.

Yargı Tanrıları - Bkz. Kırk İki Yargıç

Yıldız Tanrıları- Gece gökyüzüyle özdeşleştirilen tanrılar ve tanrıçalar. Orta Krallık döneminde (MÖ 2040-1782) Mısırlılar, "Dinlenmeyi Bilmeyen Yıldızlar" olarak adlandırdıkları ve tanrılarla münasebetlendirdikleri beş gezegen tanımlamışlardı: Merkür 'Sebegu' (tanrı Set'in bir biçimi); Venüs ("Geçen" ve "Sabah Tanrısı"); Mars ("Ufuk Horus" ve "Kızıl Horus"); Jüpiter ("İki Diyarın Sınırlarını Belirleyen Horus"); Satürn ("Göklerin Boğası Horus"). Ayrıca, Sirius yıldızı Sothis ve ardından İsis ile ilişkilendirilirken, Orion tanrı Sah'ı, yani "Tanrıların Babası"nı temsil ediyordu. Sirius'un ortaya çıkışı, Nil'in taşmasını, bereket vaadini müjdeliyor ve varoluşun döngüyle dolu tabiatını temsil ediyordu; bu sebeple ölen ve yeniden dirilen tanrı Osiris ve onu yeniden canlandıran İsis ile ilişkilendirildi. O devirde yıldızlara, ilahi nizama uygun olarak gece gökyüzünde süzülen "Osiris'in Takipçileri" deniyordu. Gökyüzündeki Sah ve Sothis, ilahi çift Osiris ve İsis'i ve Horus'un astral formu olan Sothis'in oğlu tanrı Sopdu'yu aksettiriyordu. Böylece gece gökyüzü, Mısır kültürünün en manidar hikâyelerini anlatıyor ve insanlara yıldızlara baktıklarında tanrıların huzurunda bir sonsuzluk hissi veriyordu.

Z

Zenenet - Teb yakınlarındaki Hermonthis (günümüzde Armant) şehrinde İsis'in bir diğer adı.