Homeros (MÖ 750 civarı) belki de bütün destansı şairlerin en büyüğüdür ve efsanevi statüsü Klasik Atina zamanında iyice yerleşmişti. İlyada ve Odysseia adlı iki büyük eser hazırladı (şiirleri şifahi olarak yaratılıp iletildiği için o yazmadı, çok daha sonra yazıya geçirildi); diğer eserler de Homeros'a atfedildi, ancak antik çağda bile yazarlıkları münakaşa edildi. Hesiod ile birlikte Homeros, Yunanlılar için tanrıları hakkında büyük bir bilgi havuzu vazifesi görür. Homeros, Batı kültürünün eserleri bozulmadan günümüze ulaşan en eski şairdir.
İlyada
İlyada, 15.693 heksametreden (şiir mısrası) oluşur ve Yunan alfabesinin her harfine karşılık gelen 24 kitaba bölünmüştür - alfa'dan omega'ya, ki Herodot zamanında zaten mevcut olan bir sistemdi. İlyada, Akhilleus'un (Aşil) öfkesini takip eder ("Akhilleus'un (Aşil) gazabını anlatan Muse" İlyada. 1.1) ve Truva Savaşı'nın onuncu ve son yılında 51 gün boyunca gerçekleşir. Şiir, adını İlium olarak da bilinen Truva şehrinden alır.
Burada şunlar öne çıkar: Yunan işgal güçlerinin upuzun Gemi Kataloğu, Patroclus'un ölümü ve ikizler Hypnos ve Thanatos (Uyku ve Ölüm) tarafından götürülmesinin izahı, Aşil'in kalkanının açıklaması, Batı edebiyatının belki de en dokunaklı sahnelerinden biri olan Aşil ve Priam arasındaki mutabakat ve en ünlüsü Aşil ve Hektor arasındaki mücadele olan Yunan kahraman çiftleri arasındaki birkaç sahne savaşı. Bütün bu hadiselerde Yunan tanrılarının, bilhassa Yunanlıların yanında Athena'nın ve Truvalılar yanında Apollon'un müdahalesi, savaş sırasında bütün insan fiillerinin neticesinde etkili olmuştur.
Odysseia
Odysseia 12.109 heksametreden oluşur ve İlyada ile aynı şekilde 24'e ayrılır. Savaş ve hiddet İlyada'nın temalarıyken, Odysseia, Homeros'un Yunanlıları Akalar olarak adlandırdığı Truva Savaşı'nın kazanılmasından sonra gerçekleşir. Odysseia, Yunan kahramanı Odysseus'un (şiirin adını aldığı kahraman) nostos'u (yolculuğu) ve Truva'dan eve dönerken karşılaştığı, bilhassa Poseidon'un ilahi müdahalelerince mani olunan sıkıntılara dairdir. Burada öne çıkanlar arasında Odysseus'un Sirenler, Cyclops Polyphemus ile ünlü karşılaşmaları ve İthaka'ya döndüğünde karısı Penelope'nin taliplerini öldürmesi yer alır.
ODYSSEUS KİKLOPLARI KÖR ETME HAKKINDA.
Eserlerinde ailesinden ve hayatından bahseden Hesiodos'un aksine,bu durum Homeros için pek geçerli değil ve yazının genelde MÖ 700 civarında başladığına inanıldığından, onun hakkında çağdaş bir kaynak da yoktur, ancak hayatının (ve ayrıca Homeros ve Hesiod'un Yarışması'nın) çeşitli müteakip Helenistik ve hatta Roma tasvirleri mevcuttur. Homeros'un eserlerinin lehçesi İyonya Yunancasının arkaik bir şeklinden oluştuğu ve İlyada'da Küçük Asya coğrafyasına aşinalık gösterdiği için, Homeros'un doğum yerinin Smyrna, Sakız veya İos olduğu iddialarında bir miktar doğruluk payı olabilir.
Tek Bir Homeros?
Homeros'un 'kişisi' mevzusunda her zaman münakaşalar olmuştur: birçok yer, onun doğum yeri olduğunu iddia ediyor. Hatta iki büyük eserin aynı kişi tarafından yazılıp yazılmadığı bile münakaşa edilir: kadim insanlar bunu düşünenlere chorizontes; ayrılıkçılar diyordu. Hatta bazıları bu eserlerin arkasında tek bir kişinin olup olmadığından bile şüphe ediyor ve bu da 'Homeros Meselesi'ne, şiirlerin tek bir hikayede bir araya getirilmiş tabakaların bir derlemesi olduğu fikrine yol açar ve bu da anlatıdaki tutarsızlıkları ve kullanılan formül dilini açıklayabilir. Bu düşünce ekolüne göre, şiirler büyük ihtimalle rapsodlar tarafından bölümler halinde söylenmiş olurdu. Bu fikir ilk olarak F. A. Wolf tarafından 1795'deki eseri Prolegomena ad Homerum'da ileri sürüldü.
Yine de, Homeros'un bir 'kadın', 'erkek' veya 'onlar' olması İlyada ve Odysseia'nın büyüklüğünü azaltmaz ve bu, iki şiirin devamlı bir gelenek içinde bize ulaştığı gerçeğinden görülebilir. Şiirler ilkin Atinalı Peisistratus tarafından derlendi, düzenlendi ve tashih edildi, ancak sahip olduğumuz Yunanca metin, Zenodotus ile Bizanslı Aristophanes ve Aristarchus gibi İskenderiyeli bilginlerden ve metinler üzerindeki yorumlarından günümüze ulaşmıştır. Homeros'un ilk matbu baskıları, 1488'de Floransa'da Atinalı Chalcondyles tarafından yapıldı. Homeros'un çalışmaları Yunan kültürü üzerinde büyük bir tesire sahipti ve eserlerinden sahneler Yunan heykellerinde, Yunan çanak çömleklerinde ve Yunan trajedisi ve komedisinde yer aldı. Yunan eğitiminin bir parçası olarak incelendi ve eserlerindeki efsaneler Helenistik kültürü, Roma kültürünü ve çok daha ötesine tesir etti; öyle ki Homeros'un kalıcı mirası, eserlerinin bugün bile hala inceleniyor olmasıdır.
