Kıbrıs, Doğu Akdeniz’de bulunan büyük bir ada olup, Yunanistan’ın doğusunda, Anadolu’nun güneyinde, Levant’ın batısında ve Mısır’ın kuzeyindedir. Adanın ismi tarihçiler arasında tartışma konusudur. Bir teoriye göre, adadaki büyük miktardaki bakır yatakları, adaya "Cyprus" (Kıbrıs) adının verilmesine yol açmıştır; çünkü bakırın Latince adı cuprumdur (Latince sembolü Cu’dur). Diğer bir teori ise mitolojiye dayanır: Bu teoriye göre ad, adada doğmuş olan tanrıça Afrodit (aynı zamanda Kyprida olarak da bilinir) tarafından verilmiştir.
Kıbrıs her zaman stratejik bir öneme sahip olmuştur. Farklı zamanlarda tüm büyük güçler için mutlaka sahip olunması gereken bir stratejik noktaydı. Ada, Asurlular, Mısırlılar, Persler, Raşidun ve Emevi Arap Halifelikleri, Lusignanlar, Venedikliler, Haçlılar, İngilizler ve son olarak Osmanlılar tarafından işgal edilmiştir.
Taş Devri Kıbrıs
Adadaki ilk insan varlığı MÖ 7000 yılına kadar uzanır. Adada, her ikisi de günümüzün Limasol kasabasına yakın olan iki önemli Neolitik köy vardı: Khirokitia ve Kalavasos. Khirokitia’nin yaklaşık 3000 ila 4000 sakini vardı ve ada üzerinde evler ve sosyal örgütlenme ile güçlü bir topluluk kurulan ilk yerdi. Neolitik dönemin sonunda (MÖ yaklaşık 3900), bakır yataklarının cazibesiyle Filistin’den bir grup yerleşimci adaya gelmiştir.
MÖ 3900’den MÖ 2500’e kadar Kıbrıslılar bakır işlemeye başladılar ve ada Akdeniz’de ekonomik bir güç olarak yükselmeye başladı. Bu dönemde, özellikle sanat alanında ve birçok Kıbrıslı kralın hiyeroglif kullanımıyla Mısırlılarla yoğun bir etkileşim yaşandı.
Tunç Çağı Kıbrıs
Tunç Çağı (MÖ yaklaşık 2500 – MÖ 1050), Kıbrıs için hem bir büyüme dönemi hem de yabancı işgali dönemi olmuştur. Truva Savaşı’nın sona ermesinin ve Yunanistan’daki Dor istilasının ardından, Mikenli Yunanlar adada kalıcı olarak yerleşmeye başlamışlardır (MÖ yaklaşık 1100). Adada on tane kıyı Miken krallığı bulunuyordu. İşte bu dönemde Kıbrıslılar kendilerini daha çok Yunan olarak hissetmeye başlamış ve Yunan dili ile dinini benimsemişlerdir.
Kıbrıs’ın Arkaik Dönemi (MÖ yaklaşık 750 – MÖ 475), ada sakinleri için sorunlu bir dönem olmuştur; çünkü Asurlular, Mısırlılar ve Persler ardı ardına adanın hâkimleri olmuşlardır. MÖ 709 civarında Asur Kralı II. Sargon, adanın bağımsızlığı karşılığında Kıbrıs’tan boyun eğdirme vergileri talep etmiştir. MÖ 699’da Asurlular başka çatışmalara karışmak zorunda kaldıkları için Kıbrıs’tan çekilmek zorunda kalmışlardır. MÖ 560 civarında Mısır Firavunu Amasis de, adanın hâkimi olduğunu iddia ettiğinde, Asurluların uyguladığı aynı politikayı izlemiştir.
Klasik Kıbrıs
Adanın tam işgali, MÖ yaklaşık 546’da Persler tarafından gerçekleştirilmiştir. Persler adaya ilginç bir şekilde gelmiştir. Pers Kralı I. Kyros’un batıya doğru ilerlediğini duyduklarında, Kıbrıslı krallar ona bir mesaj gönderip krallıklarını teslim etmiş ve Karya’nın fethinde yardımcı olması için askeri kuvvet sağlamayı kabul etmişlerdir. Kyros bu teklifi kabul etmiş ve karşılığında Kıbrıslıların kendi paralarını basmalarına ve kendi liderliklerini sürdürmelerine izin vermiştir. Ancak ada ve Doğu Akdeniz’i kontrol etmek amacıyla Kıbrıs’a asker ve yerleşimciler de göndermiştir.
Persler, Büyük İskender Pers İmparatorluğu’nu fethedip adayı tekrar özgür bırakana kadar adada kaldılar. İskender’in MÖ 323’te ölümünden sonra ada, Helenistik Dönem’de Ptolemaik İmparatorluğu’nun bir parçası haline geldi.
Büyük İskender’in ölümünden sonra Kıbrıs, Ptolemaik yönetimine geçti. Hâlâ Yunan etkisi altında olan Kıbrıs, Yunan kültürüne tam erişim kazandı ve böylece tamamen Helenleşti.
Roma Dönemi Kıbrıs'ı
Romalılar Akdeniz’in en büyük gücü haline geldiğinde, Kıbrıs çeşitli nedenlerle onların odağı oldu. MÖ 58’de Marcus Cato adanın kontrolünü ele geçirdiğinde Kıbrıs, Roma eyaleti haline geldi. Kıbrıs, kötü yönetim ve ağır vergilerle birlikte Roma yönetimi altında büyük sıkıntılar yaşadı. Ada ayrıca MS 115-117 yıllarında gerçekleşen Kitos Savaşı’nda (İkinci Yahudi-Roma Savaşı olarak da bilinir) büyük kayıplar verdi. Yahudi lider Artemion birçok Kıbrıslıyı öldürdü (raporlara göre 240.000’e kadar), ancak 117’de bir Roma ordusu tarafından yenilgiye uğratıldı. Sonrasında Roma yönetimi, Yahudilerin adaya girişini yasaklayan yasalar çıkardı.
Elçiler Pavlus ve Barnabas ile müjdeci Markos, Kıbrıs’a gelerek Kıbrıslılar arasında Hristiyanlığı yaydılar. Kıbrıslılar yeni dini kabul ettiler ve Kıbrıs Kilisesi’nin elçiler tarafından kurulduğu için, Kıbrıslı kilisesi kendi Başpiskoposuna - otosefal hakkına sahipti ve hâlâ sahiptir.
Roma İmparatorluğu’nun doğu ve batı olarak ikiye ayrılmasından sonra, Kıbrıs Doğu Roma İmparatorluğu’nun (diğer adıyla Bizans İmparatorluğu) yönetimi altına girdi. Bizans İmparatorları, Kıbrıs’ın imparatorluk içindeki hayati konumu nedeniyle adaya büyük önem verdiler.
Ne yazık ki, Kıbrıs’ın konumu adaya bir kez daha lanet oldu: Araplar, Bizans İmparatorluğu’nu kuşatma stratejileri doğrultusunda Kıbrıs’ı işgal etmeye başladılar. İlk olarak 648-649 yılında Emir Muaviye, o dönemde Kıbrıs’ın başkenti olan Konstantia şehrini işgal edip yıktı. Aynı durum 653, 743, 806 ve son olarak 911 yıllarında da yaşandı. Ta ki İmparator Nikephoros II. Phokas, 944-966 yılları arasında Kıbrıs’ı yeniden Bizans İmparatorluğu için fethedene kadar.
