Μινωικός Πολιτισμός

Έρανος Μετάφρασης

Προκειμένου οι μαθητές σε όλο τον κόσμο να μπορούν να μάθουν δωρεάν την ιστορία, πρέπει να παρέχουμε περιεχόμενο σε πολλές διαφορετικές γλώσσες. Δωρίστε σήμερα και βοηθήστε μας να μεταφράσουμε έτσι ώστε να μπορέσουμε να έχουμε πραγματικά παγκόσμιο αντίκτυπο. Σας ευχαριστώ!
$915 / $3000

ορισμός

Mark Cartwright
από , μεταφρασμένο από Christina Garila
δημοσιεύτηκε στις 29 March 2018

Αρχικό κείμενο στην αγγλική γλώσσα: Minoan Civilization

Dolphin Fresco, Knossos, Crete (by Mark Cartwright, CC BY-NC-SA)
Τοιχογραφία των Δελφινιών, Κνωσσός, Κρήτη
Mark Cartwright (CC BY-NC-SA)

Ο Μινωικός Πολιτισμός άνθησε κατά τη Μέση Εποχή του Χαλκού στο νησί της Κρήτης, στην ανατολική Μεσόγειο, από το π. 2000 έως το π. 1500 π.Χ. Με τη μοναδική τους τέχνη και αρχιτεκτονική και την εξάπλωση των ιδεών τους μέσω των επαφών τους με άλλους πολιτισμούς του Αιγαίου, οι Μινωίτες συνέβαλαν σημαντικά στην ανάπτυξη του δυτικού ευρωπαϊκού πολιτισμού όπως τον ξέρουμε σήμερα. Δαιδαλώδη ανακτορικά συγκροτήματα, ζωηρές τοιχογραφίες με σκηνές από ταυροκαθάψια και πομπές, περίτεχνα χρυσά κοσμήματα, κομψά πέτρινα αγγεία και κεραμικά έντονα διακοσμημένα με θέματα από τη θαλάσσια ζωή, αποτελούν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της Μινωικής Κρήτης.

Ο Άρθουρ Έβανς και η ανακάλυψη

Ο αρχαιολόγος σερ Άρθουρ Έβανς ήταν ο πρώτος που ασχολήθηκε ενεργά με την πιθανή παρουσία ενός αρχαίου πολιτισμού στην Κρήτη, παρακινημένος από τους διασωθέντες σφραγιδόλιθους που φορούσαν ως φυλαχτά οι Κρητικοί, στις αρχές του 20ου αιώνα. Ανασκάπτοντας την Κνωσσό, από το 1900 έως το 1905, ο Έβανς ανακάλυψε εκτεταμένα ερείπια που επιβεβαίωναν τις αναφορές των αρχαίων πηγών, τόσο των γραπτών όσο και των μυθολογικών, για την ύπαρξη ενός προηγμένου πολιτισμού στην Κρήτη και την πιθανή τοποθεσία του θρυλικού λαβύρινθου και του παλατιού του βασιλιά Μίνωα. Ήταν ο Έβανς που επινόησε τον όρο «Μινωικός», από αυτόν τον θρυλικό βασιλιά της Εποχής του Χαλκού. Θεωρώντας ότι βρίσκεται μπροστά στην ακμή και την παρακμή ενός ενιαίου πολιτισμού, ο Έβανς διαίρεσε την Εποχή του Χαλκού στην Κρήτη σε τρεις περιόδους, βασισμένος στα χαρακτηριστικά της κεραμικής τυπολογίας:

  • Πρώιμη Εποχή του Χαλκού ή Πρώιμη Μινωική (ΠΜ): 3000 - 2100 π.Χ.
  • Μέση Εποχή του Χαλκού ή Μέση Μινωική (ΜΜ): 2100 - 1600 π.Χ.
  • Ύστερη Εποχή του Χαλκού ή Ύστερη Μινωική (ΥΜ): 1600 - 1100 π.Χ

Η παραπάνω διαίρεση βελτιώθηκε στη συνέχεια, με την πρόσθεση αριθμημένων υποπεριόδων σε κάθε φάση (π.χ. ΜΜ ΙΙ). Οι τεχνικές της ραδιοχρονολόγησης και της δενδροχρονολόγησης βοήθησαν στην περαιτέρω βελτιστοποίηση της χρονολόγησης και έτσι, η Πρώιμη Εποχή του Χαλκού αρχίζει πλέον το π. 3500 π.Χ. και η Ύστερη Εποχή του Χαλκού το π. 1700 π.Χ. Μια διαφορετική χρονολογική αλληλουχία δημιουργήθηκε από τον Νικόλαο Πλάτωνα, με γνώμονα τις μεταβολές στο ανακτορικό σύστημα. Αυτή η αλληλουχία περιλαμβάνει τέσσερις περιόδους:

  • Προανακτορική: 3000 - 2000/1900 π.Χ.
  • Πρωτοανακτορική: 2000/1900 - 1700 π.Χ.
  • Νεοανακτορική: 1700 - 1470/1450 π.Χ.
  • Μετανακτορική: 1470/1450 - 1100 π.Χ.

Και τα δύο αυτά χρονολογικά σχήματα έχουν αναθεωρηθεί από τη σύγχρονη αρχαιολογία και γενικότερα από νεότερες ιστορικές και ανθρωπολογικές προσεγγίσεις, οι οποίες προτείνουν μια πιο πολυγραμμική εξέλιξη του πολιτισμού στην Κρήτη, με διευρυμένα κριτήρια που περιλαμβάνουν τις συγκρούσεις και τις ανισότητες μεταξύ των οικισμών και επίσης, λαμβάνουν υπόψη τις πολιτισμικές τους διαφορές και τις προφανείς ομοιότητές τους.

Map of Minoan Crete
Χάρτης της Μινωικής Κρήτης
Bibi Saint-Pol (CC BY-SA)

Θέσεις μινωικών ανακτόρων

Μινωικοί οικισμοί, τύμβοι και νεκροταφεία έχουν εντοπιστεί σε ολόκληρη την Κρήτη, αλλά οι κύριες τοποθεσίες ανακτόρων (βάση μεγέθους) είναι οι:

  • Κνωσσός
  • Φαιστός
  • Μάλια
  • Ζάκρος
Ωστόσο, είναι σαφές, ότι τα ανάκτορα ασκούσαν κάποιου είδους τοπικό έλεγχο κυρίως στη συγκέντρωση και αποθήκευση των πλεοναζόντων αγαθών.

Σε κάθε μία από τις θέσεις αυτές, μεγάλα και σύνθετα ανακτορικά συγκροτήματα φαίνεται ότι λειτουργούσαν ως τοπικά διοικητικά, εμπορικά, θρησκευτικά και πιθανόν πολιτικά κέντρα. Η σχέση μεταξύ των ανακτόρων και η δομή της εξουσίας εντός αυτών ή στο σύνολο του νησιού, δεν είναι ξεκάθαρη, λόγω της έλλειψης αρχαιολογικών και γραπτών στοιχείων. Ωστόσο, είναι σαφές, ότι τα ανάκτορα ασκούσαν κάποιου είδους τοπικό έλεγχο κυρίως στη συγκέντρωση και αποθήκευση των πλεοναζόντων αγαθών – κρασί, λάδι, σιτηρά, πολύτιμα μέταλλα και κεραμικά. Μικρές πόλεις, χωριά και αγροικίες ήταν διασκορπισμένες στην περιοχή που φαίνεται ότι ελεγχόταν από το κάθε ανάκτορο. Δρόμοι συνέδεαν αυτούς τους απομονωμένους οικισμούς μεταξύ τους και με το κέντρο. Υπάρχει συμφωνία μεταξύ των ιστορικών ότι τα ανάκτορα ήταν ανεξάρτητα το ένα από το άλλο μέχρι το 1700 π.Χ. και στη συνέχεια τέθηκαν υπό την επιρροή της Κνωσού, όπως αποδεικνύεται από μια μεγαλύτερη ομοιομορφία στην αρχιτεκτονική και από τη χρήση της Γραμμικής Α σε πολλές ανακτορικές τοποθεσίες.

Η απουσία οχυρώσεων γύρω από τους οικισμούς υποδηλώνει μια σχετικά ειρηνική συνύπαρξη των διαφόρων κοινοτήτων. Ωστόσο, η παρουσία όπλων όπως σπαθιά, εγχειρίδια και αιχμές βελών και αμυντικού εξοπλισμού όπως πανοπλίες και κράνη, δείχνει ότι η ειρήνη μάλλον δεν επικρατούσε πάντοτε. Οι μινωικοί δρόμοι φέρουν κι αυτοί ίχνη από μόνιμα φυλάκια και παρατηρητήρια, σημάδι ότι η εγκληματικότητα, τουλάχιστον, ταλαιπωρούσε τον ανυπεράσπιστο ταξιδιώτη.

Palace of Knossos
Το ανάκτορο της Κνωσσού
Mark Cartwright (CC BY-NC-SA)

Τα ίδια τα ανάκτορα καλύπτουν δύο περιόδους. Τα πρώτα ανάκτορα κατασκευάστηκαν γύρω στο 2000 π.Χ. και μετά από καταστροφικούς σεισμούς και πυρκαγιές, ξαναχτίστηκαν το π. 1700 π.Χ. Τα ανοικοδομημένα ανάκτορα επιβίωσαν μέχρι την τελική καταστροφή τους μεταξύ 1500 και 1450 π.Χ., και πάλι είτε από σεισμό είτε από πυρκαγιά, είτε από πιθανή εισβολή (ή έναν συνδυασμό και των τριών). Τα ανάκτορα ήταν άρτια εξοπλισμένα μνημειακά οικοδομήματα, με μεγάλες αυλές, κιονοστοιχίες, οροφές που υποστηρίζονταν από κωνικούς ξύλινους κίονες, κλιμακοστάσια, ιερές κρύπτες, φωταγωγούς, εκτεταμένα αποχετευτικά συστήματα, μεγάλες αποθήκες, ακόμα και «θεατρικούς» χώρους για δημόσια θεάματα ή θρησκευτικές τελετές.

ΠΑΡΟΥΣΊΑ ΚΕΡΆΤΩΝ ΚΑΘΟΣΙΏΣΕΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΕΙΚΌΝΙΣΗ ΤΟΥ ΔΙΠΛΟΎ ΠΈΛΕΚΥ (ΛΆΒΡΥΣ) ΣΕ ΠΈΤΡΙΝΑ ΓΛΥΠΤΆ ΚΑΙ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΊΕΣ – ΊΣΩΣ ΣΥΝΈΒΑΛΑΝ ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΆ ΣΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΊΑ ΤΟΥ ΜΎΘΟΥ ΤΟΥ ΘΗΣΈΑ ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΑΒΎΡΙΝΘΟΥ ΤΟΥ ΜΙΝΏΤΑΥΡΟΥ.

Με ύψος έως τέσσερις ορόφους και έκταση αρκετών χιλιάδων τετραγωνικών μέτρων, η πολυπλοκότητα αυτών των ανακτόρων, μαζί με τα ταυροκαθάψια και τη λατρεία των ταύρων – όπως δηλώνεται από την εκτεταμένη παρουσία κεράτων καθοσιώσεως και την απεικόνιση του διπλού πέλεκυ (λάβρυς) σε πέτρινα γλυπτά και τοιχογραφίες – ίσως συνέβαλαν συνδυαστικά στη δημιουργία του μύθου του Θησέα και του λαβύρινθου του Μινώταυρου, μύθου πολύ δημοφιλούς αργότερα κατά την κλασική περίοδο.

Θρησκεία

Η γνώση μας για τη θρησκεία των Μινωιτών παραμένει ατελής, αλλά κάποιες λεπτομέρειες αποκαλύπτονται μέσω της τέχνης, της αρχιτεκτονικής και των τεχνουργημάτων. Σε αυτά περιλαμβάνονται απεικονίσεις θρησκευτικών τελετών και ιεροτελεστιών, π.χ. έκχυση σπονδών, προσφορά τροφίμων, πομπές, γιορτές και αθλητικές εκδηλώσεις όπως τα ταυροκαθάψια. Οι δυνάμεις της φύσης και η φύση εν γένει, που εκφράζονται σε αυτά τα έργα τέχνης ως μια πληθωρική γυναικεία φιγούρα της μητέρας – γης και μια ανδρική φιγούρα που κρατάει πολλά ζώα, φαίνεται ότι λατρεύονταν. Τα ανάκτορα έχουν ανοικτές αυλές για μαζικές συγκεντρώσεις και τα δωμάτια συχνά διαθέτουν πηγάδια και κανάλια για την έκχυση σπονδών, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως. Όπως επίσης προαναφέρθηκε, οι ταύροι κυριαρχούσαν στην μινωική τέχνη και τα κέρατά τους αποτελούν αρχιτεκτονικό στοιχείο της τοιχοποιίας των ανακτόρων και διαδεδομένο διακοσμητικό στοιχείο στα κοσμήματα, τις τοιχογραφίες και την κεραμική. Επιβλητικές τοποθεσίες της υπαίθρου, όπως κορυφές λόφων και σπήλαια, συχνά φέρουν ίχνη λατρευτικών τελετών.

Minoan Snake Goddess, Knossos.
Η «θεά των όφεων», Κνωσσός
Mark Cartwright (CC BY-NC-SA)

Υλικός πολιτισμός

Η πολυπλοκότητα του μινωικού πολιτισμού και η ικανότητά του στο εμπόριο αποδεικνύεται από την παρουσία γραφής, πρώτα της Κρητικής Ιερογλυφικής (π. 2000 – 1700 π.Χ.) και στη συνέχεια της Γραμμικής Α’ (και οι δύο μη αποκρυπτογραφημένες), κυρίως σε διαφόρων τύπων πήλινες πινακίδες διοικητικής χρήσης. Αποτυπώματα σφραγίδων σε πηλό ήταν ένα άλλο σημαντικό σύστημα τήρησης αρχείων.

Ένα άλλο παράδειγμα του υψηλού βαθμού ανάπτυξης του πολιτισμού αυτού, είναι η ποικιλία και η ποιότητα των μορφών τέχνης που ασκούσαν οι Μινωίτες. Τα κεραμικά ευρήματα αποκαλύπτουν ένα μεγάλο εύρος τύπων αγγείων, από πολύ λεπτά κύπελλα (ωοκέλυφα) μέχρι μεγάλα αποθηκευτικά αγγεία (πίθοι). Αρχικά, τα κεραμικά σχηματοποιούνταν με τα χέρια, αλλά στη συνέχεια κατασκευάζονταν στον κεραμικό τροχό. Στη διακόσμηση, υπήρξε μια εξέλιξη από τα ρευστά γεωμετρικά σχέδια των καμαραϊκών αγγείων στις ζωηρές φυσιοκρατικές απεικονίσεις λουλουδιών, φυτών και θαλάσσιας ζωής των μεταγενέστερων ρυθμών, του Φυτικού και του Θαλάσσιου. Οι κοινοί τύποι αγγείων περιλαμβάνουν υδρίες, ραμφόστομες πρόχους, ψευδόστομους αμφορείς, κύπελλα, πυξίδες και τελετουργικά σκεύη με οκτώσχημες λαβές. Η πέτρα χρησιμοποιήθηκε, επίσης, για την παραγωγή παρόμοιων τύπων αγγείων και ρυτών (τελετουργικών σκευών για την έκχυση σπονδών, συχνά σε σχήμα κεφαλής ζώου).

Μεγάλης κλίμακας αγάλματα δεν έχουν διασωθεί, αλλά υπάρχουν πολλά μικρά ειδώλια από μπρούντζο και άλλα υλικά. Πρώιμοι τύποι από πηλό δείχνουν τα ενδύματα της εποχής, με τους άνδρες (σε κόκκινο χρώμα) να φορούν περίζωμα και οι γυναίκες (σε λευκό χρώμα) να φορούν μακριά αέρινα φορέματα και περικόρμια ανοιχτά στο στήθος. Ένας ταυροκαθάπτης από ελεφαντόδοντο και η «θεά των όφεων» που αναφέρθηκε πριν, είναι αξιοσημείωτα έργα που αποκαλύπτουν ότι στους Μινωίτες άρεσε να «συλλαμβάνουν» τα ανθρώπινα σώματα σε εντυπωσιακές κινούμενες θέσεις.

Minoan Bull Leaping
Ταυροκαθάψια
Mark Cartwright (CC BY-NC-SA)

Μεγαλειώδεις νωπογραφίες στους τοίχους, τις οροφές και τα δάπεδα των ανακτόρων, δείχνουν κι αυτά την αγάπη των Μινωιτών για τη θάλασσα και τη φύση και δίνουν πληροφορίες για τις θρησκευτικές, κοινοτικές και ταφικές πρακτικές. Οι εικόνες κυμαίνονται σε κλίμακα, από μικρογραφίες έως εντυπωσιακού μεγέθους. Οι Μινωίτες ήταν από τους πρώτους πολιτισμούς που ζωγράφισαν φυσικά τοπία χωρίς ανθρώπινη παρουσία· τόσος ήταν ο θαυμασμός τους για τη φύση. Ακόμα, ζώα όπως πίθηκοι, πουλιά, δελφίνια και ψάρια, απεικονίζονταν μέσα στο φυσικό τους περιβάλλον. Αν και οι μινωικές τοιχογραφίες πλαισιώνονταν συνήθως από διακοσμητικά περιγράμματα με γεωμετρικά σχέδια, περιστασιακά, η κύρια νωπογραφία ξεπερνούσε τα συμβατικά όρια όπως οι γωνίες και συνεχιζόταν σε πολλούς τοίχους του ίδιου δωματίου, περιβάλλοντας τον θεατή.

Οι επαφές με το Αιγαίο

οι Μινωίτες καλλιτέχνες και ιδιαίτερα οι τεχνίτες της τοιχογραφίας, μετέφεραν τις δεξιότητές τους στα βασιλικά παλάτια της Αιγύπτου και του Λεβάντε.

Οι Μινωίτες, ως θαλασσοπόροι, είχαν επαφές με τους άλλους λαούς στην περιοχή του Αιγαίου, όπως δείχνουν οι επιρροές από την Εγγύς Ανατολή και την Αίγυπτο στην πρώιμη τέχνη τους, αλλά και το εξαγωγικό εμπόριο αργότερα, κυρίως η εξαγωγή κεραμικών και τροφίμων, π.χ. λάδι και κρασί, με αντάλλαγμα πολύτιμα αντικείμενα και υλικά όπως ο χαλκός από την Κύπρο και την Αττική και το ελεφαντοστό από την Αίγυπτο. Αρκετά νησιά του Αιγαίου, ειδικά στις Κυκλάδες, παρουσιάζουν χαρακτηριστικά μιας οικονομικής και πολιτικής διάρθρωσης με επίκεντρο το ανάκτορο, όμοια με την Κρήτη, ενώ οι Μινωίτες καλλιτέχνες και ιδιαίτερα οι τεχνίτες της τοιχογραφίας, μετέφεραν τις δεξιότητές τους στα βασιλικά παλάτια της Αιγύπτου και του Λεβάντε.

Minoan Vase in Marine Style
Μινωικό αγγείο Θαλάσσιου Ρυθμού
Mark Cartwright (CC BY-NC-SA)

Παρακμή

Οι λόγοι της πτώσης του Μινωικού Πολιτισμού συνεχίζουν να αποτελούν αντικείμενο συζήτησης. Ανάκτορα και οικισμοί εμφανίζουν σημάδια πυρκαγιάς και καταστροφής γύρω στο 1450 π.Χ., αλλά όχι η Κνωσσός (η οποία καταστράφηκε μάλλον έναν αιώνα αργότερα). Η άνοδος του Μυκηναϊκού Πολιτισμού στα μέσα της 2ης χιλιετίας π.Χ. στην ηπειρωτική Ελλάδα και η πολιτιστική επιρροή του στην ύστερη μινωική τέχνη και το εμπόριο, θεωρούνται ως πιθανότερες αιτίες. Άλλες προτάσεις περιλαμβάνουν τους σεισμούς και την ηφαιστιακή δραστηριότητα με ένα επακόλουθο τσουνάμι. Η έκρηξη της Θήρας (Σαντορίνη) ίσως ήταν καθοριστική, αν και η ακριβής χρονολογία αυτού του κατακλυσμικού γεγονότος αμφισβητείται και ως εκ τούτου, η σύνδεσή του με το τέλος της μινωικής περιόδου παραμένει ασαφής. Το πιθανότερο σενάριο ήταν μάλλον ένα ολέθριο μείγμα περιβαλλοντικής καταστροφής και ανταγωνισμού για τον πλούτο, το οποίο εξασθένισε τις κοινωνικές δομές και το οποίο εκμεταλλεύτηκαν στη συνέχεια οι Μυκηναίοι εισβολείς. Όποια κι αν ήταν η αιτία, οι περισσότερες μινωικές θέσεις είχαν εγκαταλειφθεί ως το 1200 π.Χ. και η Κρήτη δεν θα επέστρεφε σε περίοδο ακμής μέχρι τον 8ο αι. π.Χ., όταν είχε πλέον αποικιστεί από τα ηπειρωτικά ελληνικά φύλα που την εισήγαγαν στην Αρχαϊκή Περίοδο.

Βιβλιογραφία

σχετικά με το μεταφραστή

Christina Garila
Πρώην δημοσιογράφος και λάτρης της ιστορίας, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον Μινωικό και τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό. Γοητεύεται από το πώς η πολιτιστική μας κληρονομιά μπορεί να προτείνει απαντήσεις σε σύγχρονα ερωτήματα.

σχετικά με το συγγραφέα

Mark Cartwright
Ο Mark είναι ιστορικός συγγραφέας με έδρα την Ιταλία. Τα προσωπικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν την αγγειοπλαστική, την αρχιτεκτονική, την παγκόσμια μυθολογία και την ανακάλυψη των κοινών ιδεών που μοιράζονται όλοι οι πολιτισμοί. Κατέχει μεταπτυχιακό στην Πολιτική Φιλοσοφία και είναι Διευθυντής Έκδοσης στην WHE.

Να αναφέρω αυτό το έργο

Στυλ APA

Cartwright, M. (2018, March 29). Μινωικός Πολιτισμός [Minoan Civilization]. (C. Garila, Μεταφραστής). World History Encyclopedia. Ανακτήθηκε από https://www.worldhistory.org/trans/el/1-80/

Στυλ Σικάγο

Cartwright, Mark. "Μινωικός Πολιτισμός." Μετάφραση από Christina Garila. World History Encyclopedia. Τελευταία τροποποίηση March 29, 2018. https://www.worldhistory.org/trans/el/1-80/.

Στυλ MLA

Cartwright, Mark. "Μινωικός Πολιτισμός." Μετάφραση από Christina Garila. World History Encyclopedia. World History Encyclopedia, 29 Mar 2018. Ιστός. 27 Nov 2021.