İskoçya Kralı John Balliol, 1292 ile 1296 yılları arasında hüküm sürmüştür. Kendisi, varisi olmayan III. Alexander'ın (1249-1286) yerine geçecek kişiyi bulma süreci olan Büyük Dava'da (Great Cause) İngiltere Kralı I. Edward (1272-1307) tarafından desteklenmiştir. John'un hükümdarlığı, I. Edward'ın İskoçya'yı fethetmeye karar vermesiyle 1296 yılında hızla sona ermiştir. İskoç kralının kraliyet unvanları ve armaları halkın önünde sökülmüş ve bu yüzden kendisine Toom Tabard ('Boş Ceket') lakabı takılmıştır. İskoçlar İngiliz baskısına karşı direnişe geçtiklerinde yeni bir kral olarak Robert the Bruce'u (1306-1329) seçmişlerdir. John bu esnada Londra Kulesi'nde hapsedilmiş ve ardından sürgüne gönderildiği Fransa'da, Picardy'deki aile mülkünde 1313 veya 1315 yılında hayatını kaybetmiştir.
Erken Yaşamı & Ailesi
İskoçyalı II. John Balliol yaklaşık 1249 yılında doğmuş ve Durham'da eğitim görmüştür. Kendisi, İskoçya Kralı I. William'ın (1165-1214) küçük kardeşi Kont David'in soyundan gelen zengin bir Norman-İskoç şövalyesiydi. John, I. John Balliol'un üçüncü oğluydu ve bu nedenle babasının ölümünün ve kendisinden büyük iki ağabeyinin vaktinden önce vefat etmesinin ardından Barnard Kalesi'nin lordu oldu. John, Kont David'in torunu olan annesi Dervorguilla sayesinde Galloway lordu da oldu. John ayrıca kuzey Fransa'daki Picardy bölgesinde yer alan Balliol mülklerini de miras aldı. John, her ne kadar üçüncü oğlu olduğu için tüm bu unvanları miras almayı beklemese de ve kendini kilisede bir hayata hazırlamış olsa da son derece zengin ve güçlü bir lorddu. John, 1281 yılında Surrey kontu John de Warenne'in kızı Isabella (d. yaklaşık 1253) ile evlendi. En büyük oğulları Edward (d. yaklaşık 1283), Eylül-Aralık 1332 ve 1333-1336 yılları arasında İngiltere Kralı III. Edward'ın (1327-1377) kuklası olarak İskoçya'nın bazı bölgelerini yönetecekti.
Canmore Hanedanlığının Sonu
İskoçya Kralı III. Alexander, babası II. Alexander'ın (1214-1249) ölümünün ardından 1249 yılında İskoçya tahtına çıktı. Kendisi henüz 8 yaşındaydı, bu yüzden krallığı bir konsey tarafından yönetildi. Bu konsey, İngiltere Kralı III. Henry (1216-1272) tarafından aday gösterilen iki kişiyi içeriyordu. Henry'nin kız kardeşi Joan (ö. 1238), II. Alexander'ın ilk eşiydi ancak bu kişi III. Alexander'ın annesi değildi (annesinin adı Marie de Coucy'dir). Bu iki kişi Sör Robert de Ros ve John Balliol'un babasıydı ve genç kralın vasileri olarak görev yapacaklardı. Bu dönemde İskoç siyasetine, III. Alexander 1259 yılında krallığın kontrolünü tamamen eline alana kadar iktidar mücadelesi verecek olan Comyn ve Durward aileleri hakimdi. İskoç kralını vasalı olarak gören III. Henry ise bu dramdaki bir diğer oyuncu olmaya devam etti.
1251 yılında III. Alexander'ın, III. Henry'nin en büyük kızı Margaret (d. 1240) ile evlenmesiyle İngiltere ile olan bağlar daha da güçlendirildi. Margaret 1275 yılında hayatını kaybetmeden önce çiftin üç çocuğu oldu. Ne yazık ki Alexander'ın iki oğlu da öldü ve geriye tek varis olarak kızı Margaret (d. 1261) kaldı. Alexander yeniden evlendi ancak erkek bir varis dünyaya gelemeden kral 1286 yılında bir at kazasında hayatını kaybetti. Kralın kızı Margaret ise Norveç Kralı II. Eric Magnusson (1280-1299) ile evlenmişti fakat o da 1283'te vefat etti. Çiftin "Norveçli Hizmetçi" olarak anılan Margaret (d. 1283) adında bir kızları vardı ve böylece III. Alexander'ın torunu olan bu küçük kız, İskoçya Kraliçesi olmak üzere sıraya girdi. Yeni İngiltere kralı I. Edward, Margaret'in oğlu Caernarfonlu Edward (geleceğin İngiltere kralı II. Edward) ile evlenmesini bile ayarladı. Ancak tahtta başka bir çocuğun bulunması felakete davetiye çıkarmanın yanı sıra İngiltere'nin İskoçya işlerine daha fazla müdahale etmesi için bir fırsattı. Bebek yaştaki Margaret'in Eylül 1290 tarihinde İskoçya'ya yaptığı deniz yolculuğu sırasında hayatını kaybetmesiyle durum daha da kötüleşti. İskoçya kralı III. Malcolm (1058-1093) ile başlayan Canmore hanedanı böylece sona ermiş oldu. III. Alexander'a uygun bir halef bulma süreci ise "Büyük Dava" (Great Cause) olarak adlandırıldı.
Büyük Dava
İskoçya'nın yeni kralı olmak için iki ana aday vardı: John Balliol ve (1210 doğumlu olan ve daha ünlü adaşının büyükbabası olan) Robert the Bruce. Taht için şaşırtıcı bir şekilde en az on bir aday daha bulunuyordu. Bu adaylar arasında çeşitli İskoç soyluları, bir Hollanda kontu ve Norveç Kralı yer alıyordu. Adayların her birinin iddialarını değerlendirmek için bir konsey kuruldu ve İngiltere Kralı I. Edward tarafsız hakem olması için davet edildi. Ancak İngiliz kralı tarafsız olmaya niyetli değildi. Adayların hepsinin öncelikle İskoçya üzerindeki üstünlük iddiasını kabul etmesini şart koştu. Hak iddia edenlerden dokuzu bu durumu kabul etti ve İskoçya'nın kaderini nihayet belirlemek üzere Ağustos 1291 tarihinde Berwick'te büyük bir mahkeme toplandı.
17 Kasım 1292 tarihinde Edward, Balliol'u seçti. Resmi gerekçe, Balliol'un soy bakımından I. David'e daha yakın olmasıydı. Daha pratik nedenler ise Balliol'un iki ana aday arasında en çok İngilizleşmiş olanı ve daha zayıf bir karakter sergilemesiydi, bu da onun daha kolay yönlendirilebileceği anlamına geliyordu. Balliol, Edward'a bağlılık yemini etti ve on gün sonra, 30 Kasım 1292 tarihinde Scone Manastırı'nda İskoçya Kralı olarak tahta çıktı. Yeni kral, 26 Aralık'ta 23 İskoç lordunun huzurunda Edward'a resmi bağlılığını sundu. Edward, John'u adil bir şekilde yönetmesi, aksi takdirde krallığına doğrudan müdahale edileceği konusunda uyardı. John en azından güçlü Comyn ailesinin desteğine sahipti ancak aynı zamanda Bruces ve destekçileri de ortadan kaybolmamıştı. Yönetim haklarına inanmaya devam eden bu kesimler göz önüne alındığında, İskoçya'nın kesinlikle birleşik bir krallık olduğu söylenemezdi.
İlerleyen süreçte İskoçlar, Balliol'un Edward'ın baskısına verdiği etkisiz tepkilerden yorulduklarını gösterdiler. 1294 yılında John, I. Edward tarafından Fransa'da savaşan İngiliz orduları için hem nakit hem de asker sağlamakla yükümlü kılındı ve bu vergiler son derece sevilmeyen bir durumdu. Bir diğer anlaşmazlık konusu ise Edward'ın, İskoç mahkemelerinin kararlarına yapılan itirazların Westminster'da görülmesi konusundaki ısrarıydı. John, kral olarak aldığı bazı kararları açıklamak üzere bizzat Westminster'ı ziyaret etmek zorunda bile bırakıldı. Artık I. Edward'ın İskoçya'yı gerçekten yönettiği gün gibi açıktı ve açık bir isyan havası vardı. 1295 yılının sonlarına doğru, hoşnutsuz 12 soyludan oluşan bir yönetim konseyi John'dan tamamen bağımsız olabilecek yeni bir hükümet kurdu. Bu konsey ve dolayısıyla İskoçya, Şubat 1296'da IV. Philip'in Fransa'sı ile resmi olarak ittifak kurdu ve bu olay "Auld Alliance" olarak bilinen sürecin ilk adımı oldu. Bu konuda pek fazla seçeneği olmayan ve aynı zamanda Fransa'da toprak sahibi olan Kral John, Nisan 1296'da Edward'a olan bağlılığından vazgeçti. Bruces ailesi, I. Edward'ın üstün yönetimine karşı yapılan bu isyanı desteklemedi.
İngiltere kralı, İskoçların itaatsizliğine 25.000-30.000 kişiden oluşan yeni bir ordu kurup bizzat Berwick'e kadar komuta ederek sert bir yanıt verdi. Berwick 30 Mart 1296 tarihinde ele geçirildi ve birçok erkek, kadın ve çocuk katledildi. 'İskoçların Çekici' lakabını kazanan Edward artık tam bir fethin peşindeydi ve haziran ayına gelindiğinde hedefine ulaşma konusunda büyük bir mesafe kat etmişti. İskoçya'nın tüm büyük kaleleri ele geçirildi ve Balliol 27 Nisan 1296'da Dunbar Muharebesi'ni kaybetti. İskoç kralı Angus'a kaçtı ancak 2 Temmuz'da teslim oldu.
İngiltere Kralı I. Edward 8 Temmuz'da düzenlenen halka açık bir törende John'un tacını elinden aldı ve cüppesindeki kraliyet nişanlarını söktürdü. Bunun sonucunda devrik kral, "Toom Tabard" yani "Boş Ceket" gibi utanç verici bir lakap kazandı. Balliol ile oğlu Edward sonraki üç yılı Londra Kulesi'nde geçirmek zorunda kaldı. Papa'nın araya girmesiyle John'un Avignon'da papalık gözetimi altında serbest kalmasına ve ardından Fransa'daki aile mülklerine çekilmesine nihayet izin verildi. Onun yerine İskoçya'yı yönetmek üzere üç İngiliz baronu aday gösterildi. Hatta I. Edward İskoç monarşisinin sembolü olan İskoç kraliyet nişanlarını ve Kader Taşı olarak da bilinen Scone Taşı'nı çalıp Westminster Manastırı'na götürerek taç giyme koltuğunun altına yerleştirdi. I. Edward'ın gözünde İskoçya artık İngiltere'nin bir eyaletiydi.
John'un Hükümdarlığının Özellikleri
III. Alexander, İskoçya'yı orta çağdaki en geniş sınırlarına ulaştırdığı ve göreceli bir istikrar ve refah dönemi geçirdiği bir yönetimi biraz başarıyla sürdürmüştü. Dolayısıyla John'un, İskoçya tarihinin genellikle "Altın Çağ" olarak adlandırılan dönemine yetişebilmesi için yerine getirmesi gereken çok şey vardı. John, İskoç parlamentosunun hükümet içindeki rolünü güçlendirdi ve dağlık bölgelerde (Kintyre, Lorn ve Skye) üç yeni idari bölge kurdu. Ticarete dair kanıtlar 1293 yılında John'un, Balliol ailesinin geniş mülklerinin bulunduğu Amiens'ten gelen tüccarlara güvenli geçiş izni vermesiyle görülmektedir. Bu tüccarların getirdiği en kazançlı ürünlerden biri, kendine özgü mavi rengiyle çivit otu boyasıydı. Ancak John'un hükümdarlığı, kalıcı bir etki bırakmak için gerçekten çok kısa ve istikrarsızdı.
Ölümü & Varisi
I. Edward'ın en büyük çabalarına rağmen İskoçya hiçbir zaman tam olarak boyunduruk altına alınamadı ve başta William Wallace (yaklaşık 1270-1305) ile Bothwell'li Sör Andrew Moray'in önderlik ettiği ayaklanma olmak üzere daha fazla isyan patlak verdi. İsyancılar Eylül 1297 tarihinde Stirling Köprüsü Muharebesi'nde ünlü bir zafer kazandı ancak ordusuna bizzat komuta eden Edward, Temmuz 1298'de Falkirk Muharebesi'nde 20.000 İskoç'un hayatını kaybettiği bir başka karşılaşmayı kazandı. Edward daha sonra 1301 ve 1303 yıllarında yeni ordular göndererek bu süreçte Stirling Kalesi'ni geri aldı. Wallace, 1305 yılında Glasgow'da yakalandı ve Londra'da vatan haini olarak idam edildi. Buna rağmen İskoçlar, Şubat 1306'da 1292 yılında John Balliol'un tahttaki rakibinin torunu olan sembolik liderleri Robert the Bruce'un (d. 1274) etrafında toplanmaya devam etti. Robert, John Balliol'u I. Edward'ın kuklası olarak nitelendirip kendini kral ilan etti ve 1329 yılına kadar İskoçya'yı yönetmeye devam etti. John ise Picardy'deki aile kalesinde yaşarken kendini "İskoçların Kralı" olarak adlandırmayı sürdürdü. Nisan 1313 veya 1315 yılının ilk günlerinde hayatını kaybedene kadar bu hayali mezara kadar taşıdı.
