İskoçya Kralı I. Alexander, MS 1107'den 1124'e kadar hüküm sürmüştür. Alexander, Roma Katolik Kilisesi yapılanmasını model alarak İskoç Kilisesi'ni yeniden düzenlemeye devam etti. İskoç krallarının taç giyme törenlerinin yapıldığı ve daha sonra Scone Manastırı'na dönüşecek olan dini merkezi kurmasıyla tanınır.
Kral, İngiltere Kralı I. Henry'nin kızıyla evlenerek İngiltere ile olan barışçıl ilişkileri güçlendirdi. Onun döneminde İskoçya'nın ilk madeni paraları basıldı ve yerel yönetimde belirli bir modernleşme süreci yaşandı. Alexander MS 1124 yılında hayatını kaybetti. Yerine, daha birleşmiş bir krallık yaratmak amacıyla selefinin politikalarını sürdüren kardeşi I. David geçti.
Erken Yaşam
Alexander, Canmore Hanedanı'nın bir üyesi olarak MS 1077 civarında doğdu. Babası İskoçya Kralı III. Malcolm, İngiliz asıllı annesi ise daha sonra İskoçyalı Azize Margaret olarak tanınacak olan Kraliçe Margaret'tı. III. Malcolm, İngiltere'nin Normanlar tarafından fethinden kaçarak İskoçya'ya sığınan Sakson prensesi Margaret ile MS 1070 yılında ikinci evliliğini yapmıştı. Margaret, İskoç sarayına İngiliz kültüründen belirli unsurlar taşımış. Daha önce yaygın olan Gal Hristiyanlığı yerine Roma Katolikliğini teşvik etmişti. MS 1093 yılında hem Malcolm hem de Margaret öldüğünde, bu İngilizleşme sürecine karşı bir tepki oluştu. Alexander'ın da aralarında bulunduğu kraliyet prens ve prensesleri, İskoçya'dan ayrılmak ve İngiltere'nin kuzeyine sığınmak zorunda kaldı.
III. Malcolm'un küçük kardeşi Donald, III. Donald adıyla İskoçya tahtına çıktı. Donald'ın hükümdarlığı 1094 yılında, Malcolm'un ilk eşi Ingibiorg'dan olan oğlu yeğeni Duncan tarafından kısa süreliğine kesintiye uğratıldı. Donald tahtı geri alsa da Alexander'ın ağabeyi Edgar'ın 1097'de İskoçya'ya dönüp yönetimi ele geçirmesiyle bu durum sadece kısa bir mola olarak kaldı. Edgar, kardeşi Alexander'ı Gowrie Kontu yaptı. 1107 yılının Ocak ayında Edgar henüz 33 yaşındayken çocuksuz bir şekilde ölünce, Alexander I. Alexander adıyla kral oldu.Yeni kral ağabeyinin vasiyetine uyarak krallığın geri kalanını kendisi yönetirken, diğer kardeşi David'in İskoçya'nın alçak bölgelerini idare etmesine izin verdi. Aslında Alexander bu toprakları David'e vermeyi başta reddetmişti ancak kardeşi İngiltre Kralı I. Henry'nin büyük takdirini kazandığı için İskoç kralı muhtemelen kardeş sevgisinden ziyade İngilizlerin misillemesinden çekinerek hareket etti. Alexander'ın acımasız yönü ise on yıldır bir zindanda tutulan III. Donald'ı 1107 yılında idam ettirme kararıyla iyice gün yüzüne çıktı.
İskoçya'nın Modernleşmesi
Alexander, yüzyıllardır pek değişmeyen Orta Çağ krallığını modernize etmek gibi zorlu bir görevi üstlendi. Krallıkta madeni paralar ilk kez bu dönemde kullanılmaya başlandı ya da daha net bir ifadeyle, günümüze ulaşan en eski İskoç paraları Alexander’ın hükümdarlığına dayanmaktadır. Kral, İngiltere’de halihazırda var olan şansölye, muhafız ve şerif gibi yeni makamlar oluşturarak kendi iradesinin krallığın her köşesinde uygulanmasını sağladı.
Alexander, annesi Kraliçe Margaret’ın politikalarını sürdürerek kilise işlerine büyük bir ilgi gösterdi. İskoç Kilisesi'ni modernize etmek amacıyla İngiltere'nin kuzeyinden daha fazla rahip davet etti. İskoçya’nın, diğer Avrupa ülkelerindeki Roma Katolik idari sisteminde olduğu gibi her biri bir piskopos tarafından yönetilen piskoposluk bölgelerine ayrılmasının temellerini attı. Kral ayrıca bir zamanlar Kraliçe Margaret’ın özel papazlığını yapmış olan Durhamlı Benediktin keşişi Turgot’u St. Andrews piskoposu ve dolayısıyla İskoç Kilisesi'nin başı olarak atadı. Turgot 1115 yılında öldüğünde, İngiltere ile olan bu bağlar halefi Canterbury’li Eadmer ile devam etti. Yine de Alexander, İskoç Kilisesi'nin bağımsızlığını koruma konusunda kararlıydı. York ve Canterbury başpiskoposlarının krallığının dini işlerine doğrudan müdahale etme girişimlerine aktif olarak direnç gösterdi. Bu bağımsızlık düşüncesi, kralın Roma’daki Papalık makamına yazdığı mektuplarda da açıkça görülmektedir.
Bu modernleşme politikalarına, özellikle krallığın kuzey kesiminden ciddi bir direnç geldi. Mearns ve Moray bölgelerindeki çok daha geleneksel yapıdaki Kelt halkları zorla daha kuzeye, Ross bölgesine doğru itildi. Orta Çağ tarihi kayıtlarına göre kral buralarda "Sert Alexander" veya "Güçlü Alexander" olarak anılmaya başlandı. Lakabının kökeni, sıkça dile getirilen hırsızları kovalayıp asma şöhretinden ziyade muhtemelen bu olaylara dayanmaktadır. Savaş meydanlarında bizzat yer alan bir lider olan kralın, Türk zırhı giydiği ve Arap atına bindiği bilinirdi.
Alexander, muhtemelen kuzeydeki seferlerinin başarısına bir şükran göstergesi olarak 1115 yılı civarında Perthshire'daki Scone Manastırı'nı kurdu. Scone, İskoç krallarının geleneksel taç giyme yeriydi ve aynı zamanda İskoç ulus kimliğinin güçlü bir sembolü olan meşhur Scone Taşı'na (diğer adıyla Kader Taşı) ev sahipliği yapıyordu. Alexander, daha sonra tam teşekküllü bir manastıra dönüşecek ve taç giyme törenlerine ev sahipliği yapacak olan bu yapıyı kurmaları için Yorkshire’daki Nostel Manastırı'ndan Augustinus rahiplerini davet etti. Buna rağmen Alexander’ın krallığı üzerindeki hakimiyeti tam anlamıyla güvende sayılmazdı. İskoçya o dönemde hâlâ tek bir ulus olma sürecini tamamlamaya çalışıyordu. Tarihi kayıtlarda belirtildiği gibi, "kral ülkesini ancak büyük bir çaba sarf ederek elinde tutabiliyordu" (Oram, 63).
İngiltere İle İlişkiler
İskoç hükümdarları, İskoçya’nın doğusunda uzun süredir varlık gösteren İskandinavlarla olan meseleleri nihayet çözüme kavuşturdu. Kral Edgar, 1098 yılında Magnus "Çıplak Ayak" ile yaptığı barış antlaşmasıyla Batı Adaları’nı onlara bıraktı. Bu sırada İngiltere ile ilişkiler alışılmışın dışında barışçıl bir seyir izliyordu. 1100 yılında Alexander'ın kız kardeşi Edith, İngiltere Kralı I. Henry ile evlenerek adını Matilda olarak değiştirdi. Alexander'ın Henry’nin tabi hükümdarı olmayı kabul etmesiyle bu ittifak daha da pekişti. İki hükümdar arasındaki bir diğer bağ ise Alexander’ın İngiliz kralının gayrimeşru kızı Sibylla ile evlenmesiyle kuruldu. Dönemin tarihi kayıtları Sibylla’yı hem güzellikten hem de tevazudan yoksun biri olarak pek de hoş olmayan ifadelerle tanımlar. İki ülke arasındaki ilişki sadece diplomatik bağlarla sınırlı kalmadı. Alexander, 1114 yılındaki Galler seferinde Henry’ye destek olmak için bir İskoç ordusuna bizzat komuta etti.
Ölümü & Varisi
Alexander, 23 Nisan 1124 tarihinde kurduğu şapelin yakınındaki Stirling Kalesi'nde öldü ve Dunfermline'a defnedildi. Kralın Malcolm adında gayrimeşru bir oğlu vardı. Malcolm özellikle İskoçya'nın Gal etkisinin güçlü olduğu bölgelerinde destek görmekteydi. Argyll lordu Somerled'in kız kardeşiyle evlenmesi, Malcolm'un taht üzerindeki iddiasını daha da güçlendirdi. Buna rağmen hükümdarlık için meşruiyet hâlâ en önemli şarttı. Bu yüzden Alexander'ın küçük kardeşi David, 1124 yılında I. David adıyla tahta çıktı. Yeni kral 1125 yılında Malcolm'u destekleyen ciddi bir isyanı bastırdı. Ancak kral olma hayali kuran Malcolm pes etmedi. 1130 yılında Moray bölgesinin yöneticisi ve İskoçya Kralı Macbeth'in soyundan gelen Angus'un desteğiyle bir isyan daha başlatıldı. David savaş meydanında rakibini bir kez daha mağlup etti. Angus öldürüldü ve dört yıl sonra Malcolm, Roxburgh Kalesi'nde hapsedildi. David her geçen gün gücüne güç katarak her zamankinden daha büyük ve birleşmiş bir İskoç krallığı kurdu. Canmore Hanedanı, İskoçya Kralı III. Alexander'ın 1286 yılındaki ölümüne dek ülkeyi yönetmeye devam etti.
