Amfora

Tanım

Mark Cartwright
Yazar: , Tercüme Eden: Ceren Güllü
tarihinde yayınlandı 30 Ağustos 2016
X
translations icon
Diğer dillerde mevcuttur: İngilizce, İspanyolca, Fransızca
Amphorae (by Mark Cartwright, CC BY-NC-SA)
Amfora
Mark Cartwright (CC BY-NC-SA)

Amfora (Yunanca: amphoreus), antik çağda şarap ve zeytinyağı gibi gıda maddelerinin depolanması ve taşınması için kullanılan iki dikey kulplu bir kavanozdur. Adı, Yunanlılar tasarımı Doğu Akdeniz'den almış olsalar da, 'her iki tarafta da taşınan' anlamına gelen Yunanca amphi-phoreus'tan türemiştir. Fenikelilerden Romalılara kadar tüm büyük ticaret ulusları tarafından kullanılan sağlam duvarlı amfora, antik dünyaya yayıldı ve arkeolojik kayıtlarda, yerleşim yerlerinin tarihleri, ticari ilişkiler ve günlük beslenme hakkında ipuçları veren önemli bir hayatta kalan haline geldi.

Tasarımlar

Büyük Tunç Çağı pithos kaplarından evrilen, ki Misonlular ve Mikenliler bunu ambar olarak kullanmıştı, amfora belki de en yaygın çömlek şekli haline gelmişti. Ancak, boyutunun ve formunun birçok çeşidi vardı. Amfora, sade de olabilir- tipik olarak malzeme taşımada kullanıldığında- ya da tıpkı diğer kırmızı veya siyah figürlü çömlekler gibi son derece süslenmiş şekilde de olabilir. Korint ve Attika gibi çanak çömlek üretimiyle bilinen belirli yerlerin yanı sıra Sakız, Midilli ve Samos gibi ünlü şarap üreten adaların hepsi kendine özgü amfora türleri üretti. Bazı şehirler denenmiş ve test edilmiş tasarımları taklit etmekten tatmin olsalar da Karadeniz bölgesindeki ve Magna Graecia'daki koloniler de bu durumdan memnundu. Tüm amforalar teker teker üzerinde kademeli olarak yeni bir bölümün eklenmesi arasında kuruma süresi ile yapılmıştır.

Reklamları Kaldır

Advertisement

Kap ŞEKLİ, ŞARAP TAŞIYICI VE PAKETLEME KOLAYLIĞI OLARAK TEMEL FONKSİYONUNU YANSItMAK ÜZERE GELİŞTİ.

İki temel amfora türü, omuzun boynu keskin bir açıyla birleştirdiği boyun-amfora ve boyundan ayağa sürekli olarak kıvrılan göbek amforası (ya da sadece amfora) idi. Geniş ağızlı kaplara kadoi veya stamnoi, ulaşım için kullanılan düz tiplere ise amphoreus denirdi. Yavaş yavaş, kabın formu, şarap taşıyıcısı ve paketleme kolaylığı olarak ana işlevini yansıtacak şekilde gelişti. Taban ayağı sivri oldu ve kap genel olarak daha uzun ve daha ince hale geldi. Ek olarak, Roma döneminde amforaların içeriği, söz konusu kap şeklinden kolayca tanımlanabilir hale geldi; bu, yoğun limanlarda depolandığında yararlı bir özellikti. Sivri tabanlı dekoratif amforalar, bronz bir sehpa veya derin seramik bir halka içinde dik olarak tutulurdu.

Amphora, Wine Storage Jar
Amfora, Şarap Depolama Kavanozu
Osama Shukir Muhammed Amin (Copyright)

İşlevler

Önceki versiyonlarının kapasitesi daha çok olsa da Amforaların ortalama kapasiteleri 20-25 lireydi. Bir veya iki kişinin kabı kolayca taşıması gerekliliği nedeniyle genel boyut sınırlı hale geldi ve Bizans dönemine kadar pratikte denenmesine rağmen bir standardizasyon sağlanamadı. İçlerinde taşınan gıda maddeleri arasında şarap, zeytinyağı, bal, süt, zeytin, kurutulmuş balık, tahıl gibi kuru gıdalar ve hatta sadece su bulunuyordu. Gıda dışı içerikler arasında zift vardı ve bazıları mezarlarda ölenlerin küllerini koydukları kap olarak kullanılıyordu. Bir diğer özel tip ise, siyah figürlü desenlerle süslenmiş yaklaşık 36 litrelik büyük bir kap olan Panathenaic amforaydı. Zeytinlerle doldurulurdu ve dört yılda bir Atina'da düzenlenen Panathenaic Oyunlarında ödül olarak verilirdi. Son olarak, parfüm depolamak için amphoriskoi (tekil: amphoriskos) veya pelikai (pelike) olarak bilinen minyatür amforalar kullanılmıştır.

Reklamları Kaldır

Advertisement

Romalılar, amforaları Yunanlılarla aynı şekilde, ancak balık sosu (garum) ve konserve meyveler gibi Roma zımbalarının eklenmesiyle kullandılar. Bu nedenle amforalar kil veya reçine tıpaları kullanılarak mühürlenirdi, bazılarının kuru malları depolama kullanımı için seramik bir kapağı da vardı. Amforalara oranla çok az kapak günümüze ulaşmıştır, ancak bunlar genellikle tek bir kulplu, bazen bir meyve şeklinde yapılmış kapaklara sahip olan amforalardır. Son olarak, amforalar, binalar ve duvarlar için daha sağlam temeller sağlamak adına bataklık arazide bütün olarak gömmek veya kurslar arasında ek destek sağlamak için çatı kubbeleri gibi orijinal tasarımlarıyla tamamen alakasız amaçlar için kullanılmıştır.

Amphorae Packed for Transportation
Taşıma için Paketlenmiş Amforalar
Mark Cartwright (CC BY-NC-SA)

Damgalamalar

Malzeme taşımak için kullanılan birçok amfora (ama tabii hepsi değil), ateşlemeden önce tipik olarak boyun, ağız kenarı veya kulplara yerleştirilmiş bir damga verilirdi. Bu, menşe yerini (çömlek atölyesi) belirlerdi, kabın belirli bir grubun parçası olduğunu, kontrol görevlisi olarak adlandırıldığını veya içerik hacmini ve kalitesini garanti ettiğini belirtirdi. Üreticinin adı veya monogramı damgada, ayda veya bölgesel bir sıfat veya sembolle belli olabilir. (Örneğin Rodos, bir gül amblemi kullanmıştı). Şarap söz konusu olduğunda, iyi şarabın yaşı ve ucuz şarap için son içme tarihi (yıl) belirtilmiştir. Damgalar aynı zamanda yetkililerin gümrük vergileri üzerinde kontrol uygulayabilecekleri bir araçtı. Tıpalar aynı amaç için damgalanabilir. Damgalara ek olarak, Romalılar içeriklerinin kolayca tanınabilmesi için kaplarına bilgi etiketleri de çizdiler.

Reklamları Kaldır

Advertisement

Stamped Rhodesian Amphora Handle from Jordan
Ürdün Damgalı Rodezya Amfora Sapı
Osama Shukir Muhammed Amin (Copyright)

Tüm bu bilgiler, amforalar, özellikle de gemi enkazları içeren bir sitenin tarihini belirlemeye çalışan arkeologlar için genellikle çok değerli olmuştur. Son olarak, kökenleri ve miktarları belirlenebilen amforaların keşfi, antik dünyadaki ticaretin boyutunu belirlemede yardımcı olmaktadır. Roma'daki Monte Testaccio, yaklaşık 53 milyon atılmış amforadan gelen yapay bir çanak çömlek parçaları öbeğidir; amforanın antik çağda en yaygın ve kullanışlı nesnelerden biri olduğunun etkileyici kanıtıdır.

Çevirmen Hakkında

Ceren Güllü
Merhaba, ben Ceren. 20 Yaşındayım. Zonguldak'ta doğdum ve üniversite dönemini saymazsak ailem ile birlikte Zonguldak'ta yaşıyorum. Çocukluğumdan beri şarkı sözlerini çeviriyorum. Çeviriye başladığım kısım da tam olarak burasıydı. Çeviri yapmaya devam ediyorum. :)

Yazar Hakkında

Mark Cartwright
Mark Fransa'da yaşayan bir tarih yazarıdır. Özel ilgi alanları çömlekçilik, mimarlık, dünya mitolojisi ve bütün medeniyetlerin paylaştığı ortak fikirleri keşfetmektir. Siyaset Felsefesi üzerine yüksek lisans yapmıştır ve WHE'de Yayın Direktörüdür.

Bu Çalışmayı Alıntıla

APA Style

Cartwright, M. (2016, Ağustos 30). Amfora [Amphora]. (C. Güllü, Çevirmen). World History Encyclopedia. alınmıştır https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10730/amfora/

Chicago Style

Cartwright, Mark. "Amfora." Çeviren Ceren Güllü. World History Encyclopedia. Son düzenleme Ağustos 30, 2016. https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10730/amfora/.

MLA Stili

Cartwright, Mark. "Amfora." Çeviren Ceren Güllü. World History Encyclopedia. World History Encyclopedia, 30 Ağu 2016. Web. 03 Eki 2022.