Justinyen Vebası (MS 541-542 )

Sunucu Maliyetleri Bağış Kampanyası 2024

Dünyaya ücretsiz tarih eğitimi sağlama misyonumuza yardımcı olun! Lütfen bağış yapın ve 2024 yılında sunucu maliyetlerimizin karşılanmasına katkıda bulunun. Desteğinizle her ay milyonlarca insan tarihi tamamen ücretsiz olarak öğreniyor.
$3461 / $18000

Makale

John Horgan
tarafından yazıldı, Recep Çil tarafından çevrildi
26 Aralık 2014 tarihinde yayınlandı
Diğer dillerde mevcut: İngilizce, Fransızca, İspanyolca
X

İmparator I. justinyen döneminde (MS 527-565), Milyonlarca insanın hayatına mâl olan en kötü veba salgınlarından biri gerçekleşti. Veba, hastalığın imparatorluğun dış eyaletlerinde ilk kez ortaya çıkmasından neredeyse bir yıl sonra, MS 542'de Konstantinopolis'e ulaştı. Salgın, 225 yıl daha Akdeniz dünyasına hızla yayılmaya devam etti, sonunda MS 750'de ortadan kayboldu.

Justinian I
I. Justinian
Sponsored by a Greek banker, Julius Argentarius (CC BY-NC-SA)

Veba Kökeni ve İletimi

Çin ve kuzeydoğu Hindistan kaynaklı, veba (Yersinia pestis), kara ve deniz ticaret yollarıyla Afrika'nın Büyük Göller bölgesine taşınmıştır. Justinyen vebasının çıkış noktası Mısır'dı. Bizans tarihçisi Kayseri'li Prokopius (MS 500-565), vebanın Nil Nehri'nin kuzey ve doğu kıyılarındaki Pelusium'da başladığını tespit etti. Wendy Orent' a göre, veba yazarı, hastalık iki yöne yayıldı: kuzeyde İskenderiye'ye ve doğuda Filistin'e.

Vebanın bulaşma yolu, Konstantinopolis'e haraç olarak gönderilen tahıl gemileri ve arabalarda seyahat eden kara fareydi (Rattus rattus). MS 8. yüzyılda Kuzey Afrika, kağıt, petrol, fildişi ve köleler gibi bir dizi farklı malın yanı sıra imparatorluğun başlıca tahıl kaynağıydı. Geniş ambarlarda depolanan tahıl, vebanın bulaşması için çok önemli olan pire ve fareler için mükemmel bir üreme alanı sağladı. Justinian's Flea'da William Rosen, farelerin hemen hemen her şeyi (bitkisel maddeler ve küçük hayvanlar dahil) yedikleri bilinmesine rağmen, tahılın en sevdikleri yemek olduğunu iddia ediyor. Rosen ayrıca, farelerin genellikle yaşamları boyunca doğum yerlerinden 200 metreden fazla uzaklaşmadıklarını gözlemliyor. Ancak fareler, tahıl teknelerine ve arabalarına bindikten sonra, imparatorluğun her yerine taşındı.

adını Bizans imparatoru I. Justinianus'tan alan, Justinianus'un vebası Avrupa nüfusunun neredeyse yarısını etkiledi.

Tarihçi Colin Barras'a göre Prokopius, bu dönemde güney İtalya'da meydana gelen iklim değişikliklerini kaydetti: yaz ortasında olağandışı kar ve don olayları; ortalama sıcaklıkların altında; ve güneş ışığının azalması. Böylece, sosyal bozulmalar, savaş ve kayıtlara geçen ilk veba salgınının eşlik ettiği on yıllarca sürecek bir soğuk hava dalgası başladı. Normalden daha soğuk hava mahsul hasadını etkileyerek, gıda kıtlığına yol açarak bölge genelinde insanların taşınmasına neden oldu. Bu isteksiz göçmenlere veba bulaşmış, pireli fareler eşlik ediyordu. Hareket halindeyken soğuk, yorgun, aç insanlar, savaşın ortasında hastalık ve felaketle birleştiğinde, oldukça bulaşıcı bir hastalık taşıyan artan fare popülasyonunun yanı sıra, bir salgın için mükemmel koşullar yarattıldı. Ve ne büyük bir salgın olurdu: adını Bizans imparatoru I. Justinianus'tan (MS 482-565; imparatorluk MS 527-565) alan, Justinianus'un vebası Avrupa nüfusunun neredeyse yarısını etkiledi.

Veba Türleri Ve Belirtileri

Mezarlarda bulunan kemiklerin DNA analizine göre, Jüstinyen döneminde Bizans İmparatorluğu'nu vuran veba türü hıyarcıklıydı (Yersinia pestis), Ancak diğer iki veba türü olan pnömonik ve septisemik vebanın da mevcut olması çok muhtemeldi. Aynı zamanda MS 14. yüzyıl Avrupa'sını harap edecek olan hıyarcıklı vebadır (daha çok Kara Ölüm olarak bilinir), 50 milyondan fazla insanı veya kıtanın tüm nüfusunun neredeyse yarısını öldürdü.Veba, Justinianus zamanında bile tarihte yeni bir şey değildi. Wendy Orent, hıyarcıklı vebanın ilk kaydedilen kaydının Eski Ahit'te Ahit Sandığını İsrailoğullarından çalan ve "şişmelere" yenik düşen Filistinlilerin öyküsünde anlatıldığını ileri sürer.

Prokopius, Gizli Tarihi'nde, kurbanların sanrılar, kabuslar, ateşler ve kasıklarda, koltuk altlarında ve kulaklarının arkasında şişlikler yaşadıklarını anlatır. Procopius, bazı hastaların komaya girerken, diğerlerinin oldukça sanrılı hale geldiğini anlatıyor. Birçok kurban ölümden önce günlerce acı çekerken, diğerleri semptomların başlamasından hemen sonra öldü. Procopius'un hastalığı tanımlaması salgının ana suçlusu olarak hıyarcıklı vebanın varlığını neredeyse kesinlikle doğrulamaktadır. Salgının suçunu imparatora yükledi, Justinianus'un ya bir şeytan olduğunu ya da imparatorun kötü yollarından dolayı Tanrı tarafından cezalandırıldığını ilan etti.

Vebanın Bizans İmparatorluğu'na Yayılması

Savaş ve ticaret, hastalığın Bizans İmparatorluğu'na yayılmasını kolaylaştırdı. Justinian, saltanatının ilk yıllarını çeşitli düşmanları yenerek geçirdi: İtalya üzerinde kontrol sağlamak için Ostrogotlarla savaşmak; Kuzey Afrika'da kontrol için Vandallar ve Berberilerle savaşmak; ve imparatorluğa karşı akınlar düzenleyen Frankları, Slavları, Avarları ve diğer barbar kabileleri savuşturdu. Tarihçiler, askerlerin ve askeri çabalarını destekleyen trenlerin vebayı taşıyan fareler ve pireler için bulaşma aracı olarak hareket ettiğini öne sürdüler. MS 542'de Justinian imparatorluğunun çoğunu yeniden fethetti, ancak Wendy Orent'in işaret ettiği gibi, barış, refah ve ticaret aynı zamanda bir veba salgınını kolaylaştırmak için uygun koşullar sağladı.Doğu Roma İmparatorluğu'nun siyasi başkenti olan Konstantinopolis, imparatorluk için ticari ticaretin merkezi olarak ikiye katlandı. Başkentin Karadeniz ve Ege denizlerindeki konumu, onu Çin, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'dan gelen ticaret yolları için mükemmel bir kavşak haline getirdi. Ticaret ve ticaretin gittiği yere fareler, pireler ve veba da gitti.

Wendy Orent hastalığın seyrini anlatıyor. İmparatorluğun yerleşik ticaret yollarını takip eden veba, Etiyopya'dan Mısır'a ve oradan da Akdeniz bölgesine yayıldı. Hastalık ne kuzey Avrupa'ya ne de kırsal bölgelere nüfuz etti, fareler limanlara ve gemilere yakın tutulduklarından, siyah farenin enfekte pirenin birincil taşıyıcısı olduğunu öne sürülüyor. Salgın Konstantinopolis'te yaklaşık dört ay sürdü, ancak son salgının MS 750'de bildirilmesiyle kabaca önümüzdeki üç yüzyıl boyunca devam edecekti. MS 14. yüzyıldaki Kara Ölüm olayına kadar artık büyük ölçekli veba salgınları olmayacaktı.

Veba o kadar yaygındı ki kimse güvende değildi; imparator bile hastalığa yakalandı, ama o ölmedi. Başkentin sokakları cesetlerle doldu. Justinian, askerlere ölülerin imhasına yardım etmelerini emretti. Mezarlıklar ve mezarlar dolduğunda, taşmayı gidermek için mezar çukurları ve siperler kazıldı. Cesetler binalara, denize atıldı ve denizde gömülmek üzere teknelere yerleştirildi.Ve etkilenen sadece insanlar değildi: kediler ve köpekler de dahil olmak üzere her türden hayvan telef oldu ve uygun şekilde imha edilmesi gerekiyordu.

Veba Tedavisi

Etkilendikten sonra, insanların iki hareket biçimi vardı: tıbbi personel veya ev ilaçları ile tedavi. William Rosen, sağlık personelini öncelikle eğitimli doktorlar olarak tanımlar. Doktorların pek çoğu, o zamanlar önde gelen tıp eğitimi merkezi olan İskenderiye'de eğitimli pratisyenler (iastrofistler) tarafından verilen dört yıllık bir eğitim kursuna katıldı. Öğrencilerin aldığı eğitim, hastalıklara ilişkin anlayışı suyukçuluğu (humorism) esas alan Yunan doktoru Galen’in öğretilerine dayanmaktadır. Suyukçuluk hastalıkların tedavisinin vücutta yer alan sıvılara dayandığı tıbbi bir sistemdir.

Hastane, halk doktoru, özel doktor türlerinden birine erişimi olmayan insanlar genellikle ev ilaçlarına yöneldi. Rosen, soğuk su banyoları, azizler tarafından “kutsanmış” tozlar, sihirli tılsımlar ve yüzükler ve çeşitli ilaçlar, özellikle alkaloitler dahil olmak üzere vebayı tedavi etmek için insanların benimsediği çeşitli yaklaşımları tanımlar. Önceki tüm tedavi yaklaşımlarında başarısız olan insanlar hastanelere yöneldi veya kendilerini karantinaya tabi buldular. Rosen'e göre hayatta kalanlar, "iyi bir şans, güçlü bir temel sağlık ve tavizsiz bir bağışıklık sistemi" ile ödüllendirildi.

Bizans İmparatorluğu Üzerindeki Etkileri

Veba olayı, Bizans İmparatorluğu'nun siyasi ve ekonomik yollardan zayıflamasına katkıda bulundu. Hastalık Akdeniz dünyasına yayıldıkça, imparatorluğun düşmanlarına direnme yeteneği zayıfladı. MS 568'de Lombardlar kuzey İtalya'yı başarıyla işgal etti ve küçük Bizans garnizonunu bozguna uğrattı, Lombardlar kuzey İtalya'yı başarılı bir şekilde işgal edip küçük Bizans garnizonunu yenilgiye uğratarak MS 19. yüzyılda yeniden birleşene kadar bölünmüş ve parçalanmış olarak kalan İtalyan yarımadasının parçalanmasına yol açtılar. Kuzey Afrika ve Yakın Doğu'daki Roma eyaletlerinde imparatorluk Arapların istilasını engelleyemedi. Bizans ordusunun küçülmesi ve dış güçlere karşı koyamaması, büyük ölçüde hastalık ve ölümlerin yayılması nedeniyle yeni gönüllüler bulamaması ve eğitememesinden kaynaklanıyordu. Nüfusun azalması sadece orduyu ve imparatorluğun savunmasını etkilemekle kalmadı, aynı zamanda imparatorluğun ekonomik ve idari yapıları da çökmeye veya yok olmaya başladı.

İmparatorluk genelinde ticaret sekteye uğradı. Özellikle tarım sektörü büyük bir yıkıma uğramıştır. Daha az insan, daha az tahıl üreten daha az çiftçi anlamına geliyordu ve fiyatların yükselmesine ve vergi gelirlerinin düşmesine neden oluyordu. Ekonomik sistemin neredeyse çökmek üzere olması, Justinianus'u yok olan nüfusundan aynı düzeyde vergi talep etmekten vazgeçirmedi. Roma İmparatorluğu'nun eski gücünü yeniden yaratmaya kararlı olan imparator, imparatorluğunun dağılmaması için İtalya'daki Gotlara ve Kartaca'daki Vandallara karşı savaşlar yürütmeye devam etti. İmparator ayrıca Ayasofya'nın inşası da dahil olmak üzere başkentte bir dizi kamu çalışması ve kilise inşaatı projesine de bağlı kaldı.

Prokopius, Gizli Tarih adlı eserinde Konstantinopolis'te günde yaklaşık 10.000 kişinin öldüğünü bildirmiştir. Doğruluğu, başkentte günde 5.000 kişinin öldüğünü tahmin eden modern tarihçiler tarafından sorgulanmıştır. Bununla birlikte, Konstantinopolis sakinlerinin% 20-40'ı sonunda hastalıktan ölecekti. İmparatorluğun geri kalanında nüfusun yaklaşık %25'i ölmüş, toplamda 25-50 milyon kişi arasında değişen tahminler yapılmıştır.

Bibliografya

  • The Plague of Justinian [TED-Ed lesson], accessed 1 Dec 2016.
  • Baras, C. "The Year of Darkness." New Scientist, vol. 221 / January 18, 2014, pp. 34-38.
  • Hadhazy, A. "Plague Prequels and Sequels." Natural History, vol. 122 / March 2014, p. 6.
  • Harbeck, M. et al. "Yersinia pestis DNA from skeletal remains from the 6th century AD reveals inisghts into Justinianic plague." PLOS Pathogens, vol. 9 / May 2013, pp. 1-8.
  • Orent, W. Plague. Free Press: New York, 2004
  • Rosen, W. Justinian's Fleas. Penguin Books: New York, 2007

Çevirmen Hakkında

Recep Çil
Hi, ı am Recep. I am from Turkey. I am a student at University of Balıkesir. I am living in Balıkesir. I will graduate this year (2024). I always think that people should improve themselves and learn new things.

Yazar Hakkında

John Horgan
Currently an Assistant Professor of History at Concordia University-Wisconsin in the United States. His on-going reading and research interests include plagues & diseases and food in world history .

Bu Çalışmayı Alıntıla

APA Style

Horgan, J. (2014, Aralık 26). Justinyen Vebası (MS 541-542 ) [Justinian's Plague (541-542 CE)]. (R. Çil, Çevirmen). World History Encyclopedia. alınmıştır https://www.worldhistory.org/trans/tr/2-782/justinyen-vebas-ms-541-542/

Chicago Formatı

Horgan, John. "Justinyen Vebası (MS 541-542 )." tarafından çevrildi Recep Çil. World History Encyclopedia. Son güncelleme Aralık 26, 2014. https://www.worldhistory.org/trans/tr/2-782/justinyen-vebas-ms-541-542/.

MLA Formatı

Horgan, John. "Justinyen Vebası (MS 541-542 )." tarafından çevrildi Recep Çil. World History Encyclopedia. World History Encyclopedia, 26 Ara 2014. İnternet. 23 Tem 2024.