İngiltere kralı I. James

Mark Cartwright
tarafından yazıldı, Reha Mert tarafından çevrildi
tarihinde yayınlandı
Translations
Sesli Versiyon Yazdır PDF
James I of England (by after John de Critz, Public Domain)
I. James (İngiltere) after John de Critz (Public Domain)

İngiltere Kralı (h.1603-1625) ve aynı zamanda VI. James adıyla İskoçya Kralı (h.1567-1625) olan I. James, İskoçya kraliçesi Mary'nin oğluydu ve arkasında bir varis bırakmayan İngiltere Kraliçesi I. Elizabeth'in (h.1558-1603) vefatının ardından İskoçya ve İngiltere tahtlarını birleştirdi. İlk defa İngiltere, İskoçya ve İrlanda için tek bir monark vardı.

Kralın olaylı hükümdarlığı, 1606 yılında Union Jack bayrağının benimsenmesine, başarısızlıkla sonuçlanan 1605 Barut Komplosu'na, 1611 İncil'in Yetkili Versiyonunun yayımlanmasına ve Mayflower'ın 1620'de Kuzey Amerika'ya yolculuğuna tanıklık etti. James, mutlak güç tanrısal hakka ikna olmuştu ve bu, yüksek harcamalarıyla birlikte İngiliz Parlamentosu'yla sürekli tartışmalara yol açtı. Stuart kraliyet ailesinin bir mensubu olan James, 1625'teki ölümüne dek hükmedecekti; oğlu İngiltere kralı I. Charles (1626-1649) onun yerine geçti.

Aile ve İskoçya'da Hükümdarlık

James, 19 Haziran 1566'da Edinbrugh Kalesi'nde doğdu; babası Henry Stewart, Lord Darnley (1545-1567), ve annesi İskoçya Kraliçesi Mary'ydi (h.1542-1567). Mary'nin saltanatı iki evlilikten kaynaklanan skandallar ve bir tanesinin Lord Darnley'in Şubat 1567'de ölümüyle sonuçlanan iki ölüm komplosuyla pek de sorunsuz geçmedi. Mary'nin Katolikliği, gözle görülür şekilde Protestanlığa kaymış bir ülkede sabit bir şekilde desteklemesi ona hiçbir şekilde yardımcı olmadı. Kısaca Mary, 24 Temmuz 1567'de, İskoçya Kralı VI. James olan oğlu adına tahttan feragat etmeye zorlandı. James, Stirling'deki Holy Rude kilisesinde 29 Temmuz 1567'de taç giydi. James ancak bir yaşındaydı ve bu yüzden Protestan eğitim gördü ve kendi adına hükmeden baronlar tarafından kolayca manipüle edilebilirdi, bu James yetişkinliğe erişene dek ardı ardına dört naip görülmesine sebep veren bir durumda.

James, Ağustos 1582'de Protestan İngİlİz lordlar tarafından kaçırıldı. BU OLAY RUTHVEN BASKINI ADIYLA BİLİNİR OLDU.

Moray Kontu James Stewart (1531-1570) 1567'den 1570'e kadar kral naibi olarak hizmet etti. Arkasından hemen iki naip daha geldi ve nihayetinde dördüncüsü, Morton Kontu James Douglas, 1572 yılında bu rolü üstlendi. 1578'den itibaren James kendi başına hükmetmeye başladı, en azından sözde zira hala yalnızca 12 yaşındaydı. Genç kral, Fransız Katolik monarkların İskoçya'daki Katolikleri, İngiltere'nin Protestan kraliçesi I. Elizabeth'in kendi itikadine inananları desteklediği Britanya'nın bir dini savaş alanın bir piyonu oldu. James, Ağustos 1582'de Protestan İngiliz lordlar tarafından kaçırıldı. Lideri Gowrie Kontu William Ruthven'in adıyla anılan Ruthven Baskını adlı olaydı bu. Ancak bu kısa sürdü ve kral 10 ay sonra salıverildi. Ruthven asıldı. Bu esnada, İngiliz Protestan komplocular pes etmedi ve giderek artan Protestan nüfusun desteğiyle Ekim 1585'te İskoçya'daki Katolik davası nihayetinde ölmüştü. Bir barış antlaşması, Berwick Antlaşması, İngiltere ve İskoçya arasında 1586 Temmuz ayında imzalandı. James'in kendisi barıştan yana görünüyordu ve hiçbir dini tarafın yanında yer almamıştı.

Mary, Queen of Scots & James I of England
İskoç Kraliçesi Mary ve İngiltere Kralı I. James Unknown Artist (Public Domain)

23 Kasım 1589'da James, Danimarka ve Norveç kralı II. Frederick'in (h.1559-1588) kızı Danimarkalı Anne (doğumu 1574) ile evlendi. Bu aile bağı, İskoçya ve Baltık ülkeleri ile olan mühim ticari bağları güçlendirmenin iyi bir yoluydu. Anna Mart 1619'da öldü, lakin çiftin yalnızca üçünün çocukluğu atlattığı yedi çocuğu olmuştu: Henry (d. 1594), Elizabeth (d. 1596) ve Charles (d. 1600). Ne yazık ki, Henry tifo ateşinden öldü; yalnızca 18 yaşındaydı ve bu yüzden daha az umut vaat eden Charles tahtın varisi haline geldi. Bu esnada Elizabeth, Bohemya Kralı ile evlenmeye gitti ve torunu, Hannover Hanedanlığı'nın ilki olan I. George (h.1714-1727) İngiltere kralı olarak hükmedecekti.

Kral James, güçlü bİr şekİlde kralların İLAHİ HAKLARI FİKRİNİ DESTEKLEDİ.

Katolik ve Protestanları zulümden korumak ve memnun etmeye çalışmakla, iki tarafa arasında arasındaki orta yolu bulmaya çalışırken James'in İskoçya'daki iktidarı son buldu. Sonraki olaylar açısından önemli olan, kralın The True Law of Free Monarchies (1598) (Özgür Monarşilerin Gerçek Yasası) ve Basilikon Doron (1599) adlı eserlerini yazmasıydı; her ikisi de kralın -yalnızca Tanrı karşısında hesap vermesi gerektiğini ve iktidardan uzaklaştırılamayacağına dayanan- ilahi hakkı fikrini güçlü bir şekilde destekliyordu. James hevesli bir akademisyen ve yazardı ve ayrıca şiirler, kilise yorumları, Mezmurlar Kitabı'nın çevirisi ve büyücülük ve sigara içmeye karşı anlaşmalar üzerinde çalıştı.

1590'larda kralın en güçlü soylularıyla çekişmeler yaşandı, fakat iktidarına karşı önemli bir güçlük yaşanmadı ve 1598 yılı soyluların aralarında çıkan anlaşmazlıklarda kraliyet adaletine boyun eğmelerine tanıklık etti. Anlaşmazlığın tek konusu kraliyet kesesinin maliyeti ve artan borcuydu, fakat bu da James'in tüm sarayını Londra'ya taşımasıyla çözülmek üzereydi.

İngiliz Tahtının Mirası

İskoçya kraliçesi Mary, İngilizce kraliçesi kuzeni I. Elizabeth'den korumasına kaçtı, ancak kuzenine güvenmiyordu ve ileride ortaya çıkacağı gibi belki de haklıydı; çünkü çeşitli İngiliz kır evlerinde geçirdiği 19 yıl boyunca Mary, Elizabeth'e karşı ihanet planlamak ve İspanya Krallığı ile işbirliği yapmaktan suçlu bulunmuştu. Mary, 8 Şubat 1587'de idam edildi. James, annesinin ölümüyle alakalı Elizabeth'e resmi bir şikayette bulundu ancak bundan ileriye gitmedi ve onun kendini Elizabeth'in mirasçısı olarak atama çabaları bir işe yaramadım. İngiltere ile sulh içerisinde kalması ve kral olmaya devam etmesi için cömert bir yıllık getiri karşılığında tatmin olan James, zamanını kolluyordu ve avcılık tutkusunun peşinden gitti. Muhtemelen en önemlisi, İngiltere şu anda tam bir İspanyol işgaliyle karşı karşıya kalacaktı: 1588 İspanyol Armada donanması.

Elizabeth I Armada Portrait
I. Elizabeth, Armada Portresi George Gower (Public Domain)

Elizabeth'in donanması İspanyol Armadası'nı püskürttü ve tahtı güvende kaldı. Lakin halefi olarak kimseyi atamaması ve çocuksuz olarak, Elizabeth 24 Mart 1603'te öldü ve veraset krizi başladı. En yakın akrabası olarak James, I. James olarak İngiltere kralı olması için davet edildi. Damarlarında soylu İngiliz kanı akıyordu çünkü James, İngiltere Kralı VII. Henry'nin (h.1485-1509) büyük büyük torunuydu. Sonuç olarak, bu İngiltere'de Tudor Hanedanlığının sonu ve Stuart Hanedanlığının başlangıcıydı (James'in annesi Mary, Steward kelimesini Stuart olarak değiştirmişti). James'in ilk seçenek olmasına karşı çok az muhalefet vardı ve bunun sebebi Elizabeth'in ölüm döşeğinde onu varisi olarak ataması olabilirdi, lakin akademisyenler bu noktaya katılmıyorlar. Kesin olan bir şey varsa o da Elizabeth'in en mühim danışmanlarının James'i desteklemiş olduğudur.

Jame, 25 Temmuz 1603 tarihinde Westminster Abbey'de İngiltere ve İrlanda kralı olarak taç giydi. O, İngiltere, İskoçya, Galler ve İrlanda'yı bir arada yöneten ilk monarktı. 20 Ekim'de yayınlanan bir beyanname ile James kendini, "Büyük Britanya Kralı" olarak adlandırdı. Yeni düzenin başladığını gösteren son bir dokunuşla, James annesinin kalıntılarını Peterborough'dan Westminster Abbey'deki yeni muazzam mezara götürdü. Artık sarayını İngiltere'ye taşımıştı ve 1617 yılında bir defaya mahsus olmak üzere İskoçya'ya hiçbir zaman dönmeyecekti. Sınırın kuzeyindeki yönetim kurumları olduğu gibi bırakıldı ve James Privy Council (Özel Konsil) ve İskoçya Parlamentosu aracılığıyla yazışmalarla sürdürüldü, kendi dediği üzere kılıçla değil, kalemle yönetiyordu.

Hükmeden hanedanlığın değişmesine karşı İngiltere'nin sıradan insanlarından itiraz gelmediği görülüyor ve yeni kral Londra'ya yürüyüşünde alkışlanmıştı bile. Lakin İngiliz soylularından oluşan küçük bir grup istisnaydı. Bu isyankar grup Sir Walter Raleigh (1552-1618) ve Lord Cobham tarafından yönetilmekteydi ve hedefleri James'in kuzeni Lady Arabella Stuart'ı tahta getirmekti. Hareketin önderleri yakalandı ve komplo boşa çıktı.

James I of England by Mytens
I. James (İngiltere Kralı), Mytens Daniel Mytens (Public Domain)

Avrupa Meseleleri

İskoçyalı bir kralın tahta geçmesiyle nihayetinde, Kuzey İngiltere ve Güney İskoçya arasında yüzyıllardan beri devam eden sınır yağmaları son buldu. James'in hükümdarlığı ayrıca, Elizabeth'in hükümdarlığını mahveden maliyetli ve sevilmeyen İspanya ile olan savaşa da son vermişti. 18 Ağustos 1604'de Londra'da her iki ülke de bir barış antlaşması imzaladı. Fransa ile olan ilişkiler barışçıldı, fakat hoyrat İskoçya monarkı için ortada çok fazla saygı yoktu. Fransa kralı IV. Henry (h. 1589-1610), bir defasında James'i, "Hıristiyanlığın en akıllı aptalı" (Philips, 140) olarak tarif etmişti, zira hiçbir nezaket ve görgü kuralı olmayan bir kralın, monark olarak kendi konumunu yeterince iyi idare ediyor gibi görünmesi çelişkili görünüyordu. James'in oğlu Charles, en azından Fransızların gözünde daha fazla ilgi gördü ve 1624 yılında, yeni Fransa kralı XIII. Louis'nin (1610-1643) genç kız kardeşi Henrietta Maria ile evliliği ayarlandı. Bu esnada İrlanda'da Protestanlar, özellikle adanın kuzeyinde (ama sadece burada değil) Katolik bir ülke olan bu bölgede "koloniler" kurmak üzere gönderildiler. "Plantasyon" süreci olarak bilinen süreç, 1608'de kralın onayıyla başladı ve Katolik toprak sahiplerinin mülklerine el konulmasına tanıklık etti ve İngiltere ve İrlanda arasında anlatılmaz ve kalıcı bir kızgınlığa neden oldu.

Parlamento

James'in İngiltere'deki hükümdarlığı, saray görgü kuralları ve protokol açısından resmiyet eksikliğiyle karakterize edildi ve bu İngiliz soylularının garip bulduğu bir şeydi. Örneğin, Tudor selefleri tarafından hiçbir zaman verilmemiş bir ayrıcalık olarak yemek esnasında herhangi bir ziyaretçi kralı görebilirdi. Kralın İskoç konuşması sık sık kafa karışıklığına sebep oldu ve ayrıca bir tık kaba olduğu düşünülüyordu, lakin görgü kuralları muhtemelen daha sonraki yazarların bazen anlattığı kadar kötü değildi. Kralın zayıf bacaklara, garip bir yürüyüşe ve büyük veya gevşek dil nedeniyle salya akıtma eğilimi olduğu tarif edilmiştir. Tüm bu özellikler hafif serebral palsi vakasına işaret edebilirdi.

İngiliz soylularının gözünde onu pek hoşnut etmeyen diğer alışkanlıklarından biri James'in harcama sevdası ve sarayda haksız yere güç kazanan yakışıklı genç erkeklere karşı gizli bir ilgisi olmasıydı. Böyle bir favorisinin birinci örneği, 1617'de James'in Buckingham Kontu yaptığı (daha sonra Marki ve ardından Dük olarak yükseltilttiği) George Villers idi ve o hükümdarlığının son on yılında krala erişebilecekleri sık sık kontrol etti.

Kültür şokunun yanı sıra, James'in saltanatı, krallığındakı Protestanlar, Püritenler, Katolikler ve bunların hiçbirini umursamayan karışık dini hizipleri idare etmek bakımından en azından ılımlıydı. Kralın gerçek problemi politikti. James, krallığını mutlak otoriteyle yönetme hakkının ilahi olduğuna tamamen ikna olmuştu ve bu pozisyon onu İngiliz Parlamentosu'yla sık sık çatışma yaşamasına neden oldu; bazen pratikte soylularla uzlaşmacı bir tavır sergilemiş olsa bile. James'in Tudor selefleri Parlamento'da güçlü soylular bulundurmanın ihtiyacını iyi anlamışlardı, fakat İskoçya'daki daha zayıf olan ortak kurumlara alışmıi olan James, muhtemelen İskoçya ve İngiltere'deki hükümet sistemi arasındaki farkları anlayamamıştı. Finans mevzuları özellikle baş belasıydı, James'in 1611'de ve 1621'de iki parlamentoyu fesh etmişti. 1614 Parlamentosu, parasal mevzuda bir çıkmazı kırmayı başaramamıştı ve hiçbir yasa geçirememişti. Ek olarak, kralın İskoçya ve İngiltere'yi politik manada birleştirme denemesi Parlamento tarafından reddedildi ancak iki ülkenin bayraklarını birleştiren Union Jack bayrağı 12 Nisan 1606'dan itibaren gemilerde kabul edildi. Ayrıca, vergi toplama görevi Parlamento'ya ait olduğundan, kralın gösterişli yaşam tarzı için para toplama ihtiyacı konusunda uzun tartışmalar yaşanıyordu.

Barut Komplosu

Parlamento ve kral nadiren aynı fikirde olsalar da, her iki tarafı da beğenmeyen komploculardan oluşan bir grup da vardı. Saltanatının başlarında, 1605 civarında, Katolik asilerden oluşan bir grup, Anglikan Kilisesi'nde Katolik inanalara karşı alınan bir yasa dalgasından ötürü öfkelenmişti ve sert önlemler almaya karar vermişti. Sir Robert Catesby tarafından yönetilen komplocular kesinlikle hırslıydılar ve Westminster Sarayı ve Parlamento'nun birleştiği noktanın altında tünel kazmaya başladılar. Bu tünel, komplocuların aslında bir kömür mahzeni olan ve ihtiyaç duydukları binanın altındaki bölümünde bulunan boş bir oda kiralamanın daha kolay olduğunu fark etmeleriyle terk edildi. Bu odaya, kralın Parlamento'yu açtığı 5 Kasım gününde havaya uçurma niyetini açıkça gösterir şekilde büyük miktarda barut yığdılar. En güçlü tüm soylular mevcut olacaktı ve onların ölümü İngiltere'de kaosa sebep olurdu ve Katolik taraftarları bu durumu kendi avantajlarına kullanabilirlerdi.

Neyse ki komplo, Francis Tresham'ın, o kader gününde orada bulunacak ve tanınmış bir Katolik soylu olan kayınbiraderi Lord Mounteagle'a isimsiz bir mektup göndermesiyle çok geç olmadan keşfedildi; beklendiği gibi Mounteagle komplo haberlerini ulaştırdı ve kral bilgilendirildi. Saray altındaki oda 4 Kasım geceyarısı incelendiğinde, 35 fıçı barut başında nöbet tutan Guy Fawkes adındaki bir adam yakalandı. Fawkes, Katolik bir paralı asker ve daha henüz İngiltere'ye gelmiş olan bir patlayıcı uzmanıydı. Fawkes, işkence edileceği Londra Kulesi'ne götürüldü ve orada nihayetinde asılıp sürüklenecek ve dört parçaya bölünecek olan komplocuların ismini ortaya çıkardı ve bu tüm hainlere uygulandı.

The Gunpowder Plot Conspirators
Barut Komplosu Komplocuları Unknown Artist (Public Domain)

Barut Komplosu olarak bilinen komplonun ortaya çıkarılmasını kutlamak için yetkililer, 5 Kasım akşamı halkı şenlik ateşleri yakmaya teşvik etti ve halk da bunu yaptı. Böylece günümüze kadar devam eden bir gelenek başladı.

İncil, Amerikalar ve Diğer Olaylar

James'in olaylı saltanatı devam etti ve 1611 yılı İncil'in ilk Yetkili Versiyonunun yayımlanmasına tanıklık etti. Bu versiyon daha sonra Kral James Versiyonu veya kralın bu büyük girişime izin vermesi nedeniyle Yetkili Versiyon olarak anıldı. Bu versiyon, Hampton Court'da Anglikan ve Pürittenleri içeren, kutsal kitabın kesin versiyonuna karar vermek için toplanan bir konferansın sonucuydu. Bu vakitte üç büyük versiyon mevcuttu: 1539 William Tyndale'in Great Bible'ı, 1560 Geneva Bible ve 1572 Bishop's Bible'ı. 47 akademisyen, çevirmen piskopostan oluşan bir ekip tarafından yedi yıl boyunca derlenen İncil versiyonu, kalıcı bir versiyon olduğunu kanıtladı ve sonraki yüzyıllarda İngilizce konuşulan ülkelerde standart yorum haline geldi.

1606'da kral, Kuzey Amerika'nın doğu kıyılarında koloniler kurulmasına dair bir kraliyet fermanı çıkardı. Mayıs 1607'de, adını kralın adından alan Jamestown, Virginia'da kuruldu ve 1616'da Şef Powhatan'ın (1547-1618) ünlü kızı Pocahontas (y. 1596-1617) İngiltere'ye seyahat etti ve James ile sarayda buluştu. 1620'de Mayflower gemisi, içinde Plymouth Kolonisi'ni kuracak hacı Püriten kolonicileri bulundurur halde Kuzey Amerika'ya yelken açtı. Garip bir biçimde, Mayflower, James'in hacıların terk etmesindeki başat hacıların ilk etapta ayrılmalarına neden olan dini özgürlüklere karşı James'in duruşuna rağmen kraliyet desteği almıştı. Kral meşhur bir şekilde standart kilise ayinlerine itaat etmeyen herkese uygulayacağı muamelenin sert olacağını belirtmişti: "Ya onları uyumlu hale getireceğim ya da onları ülkeden kovalayacağım ya da daha kötüsünü yapacağım" (Philips, 137). 1624'te Virginia Kralın Kraliyet Kolonisi oldu.

Sanatların gelişmesi, I. Elizabeth döneminde olduğu gibi devam etti. James, William Shakespeare'in oyunculuk topluluğunu, onlara "Kralın Adamları" (King's Men) unvanını vererek onurlandırdı ve oyun yazarının King Lear, Macbeth ve The Tempest gibi meşhur eserleri kraliyet sarayında oynatıldı .Uzun süre yankı uyandracak bir diğer olay ise golf oyununun icat edilmesiydi.

Ölüm ve Halefi

James son yıllarında çeşitli rahatsızlıklar yaşadı; artrit, böbrek sorunları ve gut hastalığı gibi. Kral muhtemelen bir kalp krizi sonucu 58 yaşında 27 Mart 1625'te Hertfordshire'deki Theobalds parkında öldü. Kral Westminster Abbey'de, Tudor selefi VII. Henry'nin yanına defnedildi. James'in yerini 1649'a dek hükmedecek, hayatta kalan en büyük oğlu ve Charles aldı. Herkes için talihsiz bir şekilde, kendisi de dahil olmak üzere, Charles babasına kıyasla Charles soylularına karşı daha az hoşgörülüydü ve bir monarşi krizi tam teşekküllü bir iç savaşa dönüştü. Charles 1649'da idam edildi ve yerini Oliver Cromwell'in (1599-1658) başını çektiği cumhuriyetçi sistem aldı. Monarşi 1660'da, Charles'ın oğlunun İngiliz Kralı II. Charles (h. 1660-1685) olmasıyla geri geldi. Stuartlar 1714'e kadar hükmetmeye devam edecekti.

Sorular & Cevaplar

İngiliz Kralı I. James neyiyle meşhurdu?

İngiliz Kralı I. James, İskoçya ve İngiltere tahtlarını birleştirmesiyle meşhurdu. 1603'ten 1625'e kadar hükmeden ilk Stuart kralıydı.

I. James neden İngiltere kralı olarak taç giydi?

İskoçya Kralı VI. James, İngiliz Kralı I. James olarak taç giydi çünkü İngiliz Kraliçesi I. Elizabeth arkasında bir halef bırakmadan öldü. James'in annesi İskoçya Kraliçesi- Mary, Elizabeth'in kuzeniydi.

İngiltere Kralı I. James iyi bir kral mıydı?

I. James, I. Elizabeth'in yerine halk tarafından sevilmeyen bir seçim değildi ve İngiltere ile İskoçya arasında barışı sağladı. Kral soylular tarafından kötü tavırları ve yüksek harcamaları dolayısıyla sevilmiyordu.

I. James ve İngiltere Parlamentosu arasındaki temel anlaşmazlık neydi?

I. James, Parlamentonun finansal ve kralın yönetme hakkının kendisine ait olduğuna dair ilahi hak konusunda anlaşamıyordu ve bu da uzlaşmak istemediği anlamına geliyordu.

Çevirmen Hakkında

Reha Mert
Reha Mert, İstanbul Medeniyet Üniversitesi'nden mezun bir tarih öğretmeni. Erasmus programı dahilinde Bonn Üniversitesi'nde Türkoloji bölümünde eğitim aldı. Tarih eğitiminin yanında dil öğrenmeyi de seviyor ve filolojiye ilgi duyuyor.

Yazar Hakkında

Mark Cartwright
Mark, tam zamanlı bir yazar, araştırmacı, tarihçi ve editördür. Özel ilgi alanları arasında sanat, mimari ve bütün medeniyetlerin paylaştıkları düşünceleri keşfetmek yer alır. Siyaset Felsefesi alanında Yüksek Lisans derecesini almış ve WHE Yayıncılık Direktörüdür.

Bu Çalışmayı Alıntıla

APA Style

Cartwright, M. (2025, Eylül 26). İngiltere kralı I. James. (R. Mert, Çevirmen). World History Encyclopedia. https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-19014/ingiltere-krali-i-james/

Chicago Formatı

Cartwright, Mark. "İngiltere kralı I. James." tarafından çevrildi Reha Mert. World History Encyclopedia, Eylül 26, 2025. https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-19014/ingiltere-krali-i-james/.

MLA Formatı

Cartwright, Mark. "İngiltere kralı I. James." tarafından çevrildi Reha Mert. World History Encyclopedia, 26 Eyl 2025, https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-19014/ingiltere-krali-i-james/.

Reklamları Kaldır