İngiltere kralı II. Charles (h. 1660-1685), 1660 yılındaki Restorasyon'un onu hem İngiltere hem de İskoçya kralı yapmasından evvel İskoçya kralıydı (1649-1685). Charles sporlara, bilime ve sanatlara ilgi duyan hoş ve rahat bir adamdı. New York'un elde edilmesinden Büyük Londra Yangını'na kadar saltanata kesinlikle olaylarla doluydu.
Charles, yeni Britanya Taç Mücevherleriyle süslenmiş görkemli bir taç giyme töreniyle, monarşiyi Britanya siyasetinin ve toplumunun zirvesine zaferle geri döndürdü. Hollanda ile savaşlar, Fransa ile ittifaklar, din mevzusunda memleketinde ayrılıklar ve denizaşırı bilhassa Hindistan'da ve Kuzey Amerika'da olmak ciddi yayılmalar yaşandı. 1685'te öldü ve mirasını devralacak kimse olmadığı için yerine daha genç kardeşi ve onun ardından İngiltere kralı olan II. James (h. 1685-1688) geçti.
Erken Hayatı
İngiliz kraliçesi I. Elizabeth, mirasçısı olmadan 1603'te ölünce, İskoçya kralı VI. James (h. 1567-1625), aynı zamanda İngiltere kralı I. James (h. 1603-1625) olmak için davet edildi. James, Stuart krallarının ilkiydi ve yerine İngiltere kralı I. Charles (h. 1625-1649) geçti. Charles'ın dini mevzular, finans ve monarşinin gücü konusundaki tartışmaları İngiliz İç Savaşları'na (1642-1651) ve 30 Ocak 1649'da gerçekleşen nihai idamına yol açtı.
I. Charles'ın en büyük oğlu, babasıyla aynı adı taşıyan Charles, 29 Mayıs 1630'da Londra'daki St. James Sarayı'nda doğdu. Annesi kraliçe Henrietta Maria (1609-1669), Fransa kralı XIII. Louis'nin küçük kız kardeşiydi. Charles, çocukluğunun çoğunu en çok sevdiği at binmeyle Richmond House'da geçirdi. Babasının 1645'te Naseby Muharebesi'ni kaybetmesinin ardından gemiyle, annesiyle birlikte güvende olacakları Fransa'ya gönderildi. "Uzun boylu, esmer ve kasvetli olarak büyüdü" (Cannon, 293). Etkileyici bir şekilde 1.88 metre boya erişmişt (6 ft 2). Charles, asık suratlı babasının tam zıttı gibi görünüyordu. Genç Charles hoş, esprili, rahat biriydi. Romantik karşılaşmalara olan tutkusu, kendisine birçok gayrimeşru çocuktan ilkinin annesi olan ve daha sonra Monmouth Dükü unvanını alan James Scott’ı (d. 1649) doğuran Lucy Walter (ö. 1658) ile başladı.
Anglo-İskoç Savaşı
I. Charles'ın idamının ardından İngiltere'de monarşinin kaldırılmasıyla İskoçya kendi yolunu seçmekte özgürdü. Charles'ın en büyük oğlu Şubat 1649'da II. Charles adıyla İskoçya kralı ilan edildi (resmi olarak 1651 Yılbaşında Scone'da taç giydi). Kraliyet taraftarları Charles'ın etrafında toplanarak onu figürleri olarak benimsediler ve böylece Üçüncü İngiliz İç Savaşı ya da Anglo-İskoç Savaşı (1650-51) başlamış oldu. İskoçlar, Charles'ı İskoçya'daki Presbiteryen Kilisesi'nin bağımsızlığını korumak ve İngiltere'de bunu teşvik etmek için en iyi araç olarak gördükleri için taraf değiştirdiler zira bu, Püritenlerin egemen olduğu Parlamento'nun kesinlikle yapmayacağı bir şeydi. Tam olarak olan şey buydu: Charles, "beyefendiler için uygun olmayan bir din" (Cavendish, 324) olarak tarif ettiği Presbiteryenliğe hiç ilgi duymuyordu.
1650'de Oliver Cromwell (1599-1658), Parlamento'nun Yeni Ordusunu, sınırın güneyinde monarşiyi yeniden kurma umudunun boşuna olduğuna güç kullanarak ikna etmek adına İskoçya'ya götürdü. Her iki ordu da Eylül 1650'de Dunbar Muhaebesi'nde karşı karşıya geldi. Cromwell bir başka ezici zafer daha kazandı. İskoç ve İngiliz Kraliyet birliklerinden arta kalanlar Eylül 1651'de gerçekleşen Worcester Muharebesinde Cromwell ile son kez çatışmaya girdiler. Tekrardan Parlamenterler kazandı ve İngiliz İç Savaşları sona erdi. Charles Fransa'ya kaçmaya mecbur bırakıldı, fakat Worcester'daki muharebeden kaçmak çantada keklik değildi. İskoç kralın ilk olarak bir gün boyunca Shropshire'deki Boscobel Sarayı'nın yakınlarındaki bir meşe ağacının içinde saklanması gerekiyordu ta ki mütevazi bir hizmetçi kılığına girip kıyıya, oradan da yurtdışına kaçana dek. Bu kaçış İngiltere'de meşhur bir pub isminin kökeniydi: The Royal Oak (kraliyet meşesi). Beş kuruşsuz ve tahtsız kral Hollanda'ya taşındı.
Stuart Restorasyonu
Oliver Cromwell, Aralık 1653'te İngiltere, İskoçya ve İrlanda'nın Koruyucu Lordu ilan edildi ve böylece "Commonwealth" Cumhuriyeti (Milletler Topluluğu) denilen askeri devletin başı oldu. Cromwell'in otoriter saltanatı ve Püritenliğin dayatılması birçoklarını ılımlılığı ve eski monarşinin geleneğini tekrar diler hale getirdi. Cromwell 1658'de öldüğü vakit cumhuriyeti de onunla birlikte öldü. Cromwell varisi olarak oğlu Richard Cromwell'i seçti fakat halk desteğine haiz değildi. 1660'da Londra'ya yapılan bir yürüyüşün ve General George Monck (1608-1670) komutasındaki bir İskoç ordusunun desteğinin ardından monarşi, 8 Mayıs'ta Parlamentonun onayıyla restore edildi. Charles'ın özgür bir Parlamento ve 4 Nisan'da ilan ettiği Breda Antlaşması'yla dini tolerans vaadi sayesinde dikkat çekici derecede az politik yaygara koptu. 29 Mayıs'ta doğum 30. doğum gününde Charles, coşkulu halk ve duvar halıları ve çiçeklerle süslenen caddelerle karşılandığı Londra'ya götürüldü. Trompetler ve kilise çanları çalındı. Monarşi geri gelmişti. Parlamento 29 Mayıs'ı bayram ilan etti ve bu tarihten sonra, Charles'ın iç savaşın ardından kaçışına atıfta bulunacak şekilde Meşe Elması Günü olarak anıldı.
1660'da Cromwell'in tüm çıkarmış olduğu tüm Parlamento yasaları iptal edildi ve Parlamentonun Yeni Ordusu dağıtıldı. Aynı yıl içerisinde I. Charles Parlamento tarafından şehit ve Anglikan Kilisesi tarafından aziz ilan edildi. Püriten Cromwell tamamen farklı bir muameleye maruz kaldı. Kindar kral, Cromwell'in kalıntılarını Westminster Abbey'den kazdırarak bir hain gibi muamele edilmesini sağladı: yani cesedi asıldı, kafası kesildi ve kalıntıları ibret-i alem olsun diye sergilendi. Yaşayan kişiler arasında da idam edilen birkaç kişi vardı fakat Charles genelde atalarının günalarını unutmaya ve affetmeye istekliydi.
Ancak Anglikan Kilisesi'nin içinde ve dışında hala birçok açık yara vardı ve ılımlı Protestanların, çeşitli Püriten grupların ve Katoliklerin muhalifleri arasında uzlaşmaya dair hiçbir işaret yoktu. Charles, Katolikliğe hoşgörüyle yaklaşmayı tercih etti, fakat finansal mevzularda bağımlı olduğu Parlamento tam tersi bir görüşü benimsedi. İngiliz Reformasyonundan beri birçok kez Katolik ve 'Papalık' komplolarına dair hikayeler bolca mevcuttu. Bunlardan önemli bir tanesi 1678'de hayalperest Titus Oates (1649-1705) tarafından ileri sürülen ve kralı öldürmeyi planladığı bir komplodur. Bu komple teorilerine karşı kanıt oldukça zayıftı, fakat sonucunda Katoliklere karşı bir zulüm dalgası başladı. Ortada gerçek bir kral öldürme komplosu vardı; 1683 Rye House Komplosu, fakat boşa çıktı. Dini tartışmalar Charles'ın saltanatı boyunca devam edecek ve halefinin saltanatında da alevlenecekti.
Taç Giyme & Nişan
İç Savaşın ardından, İngiliz Kraliyet Mücevherleri parçalanarak satıldı, fakat II. Charles'ın Westminster Abbey'de 23 Nisan 1661'de gerçekleşen taç giyme töreni parıltılı süsler olmadan sıkıcı bir olay olurdu. Buna göre bazı eski değerli taşlar çıkarılıp yerine yeni parçalarda kullanışlmış olsa da, baştan aşağı yeni bir takı seti yaratıldı. Eski St. Edward Tacı taç giyme töreninin tam anında takdim edildi ve o zamndan beri seremonilerde kullanıldı. Hükümdar Asası (namı diğer Kral Asası), 530 karatlık Cullinan elmasının ışıltısıyla bezenmiş olmasına rağmen, taç giyme töreninin kopmaz bir parçası haline geldi. Hristiyan monarkın seküler dünyaya hükmedişinin sembolü olan Hükümdar Küresi, Charles için yapılmış olup, incilerle, değerli taşlarla ve haçın altında büyük bir ametist taşıyla süslenmiş içi boş bir altın küredir. O zamandan beri her Britanya monarkı taç giyme töreni sırasında küreyi sol elinde tuttu. Yeni mücevherler neredeyse seleflerinin yolunu izliyordu. "Colonel" (albay) lakabıyla anılan Thomas Blood adlı bir haydut, bir keşiş kılığına girerek 1671'de nişanı Londra Kulesinden çalmaya çalıştı. Komplonun duyulması üzerine, adamın cüretkarlığından etkilenen Charles, Blood'ı affetti; bu da kralın, ister bilimsel ister suçla ilgili olsun, cüretkar planlara duyduğu sempatisinin bir emsaliydi.
Bir İmparatorluk İnşa Etmek
21 Mayıs 1662'de Charles, Portekiz kralı IV. John'un (h. 1640-1656) kızı Catherine of Braganza (1638-1705) ile evlendi. Çiftin üç çocuğu oldu ancak hepsi henüz genç yaşta öldü. Charles'ın birçok metresi vardı. Aralarında bir düşes, aktör, hayat kadını ve casus da bulunan bu kadınlarla, 16 tane gayri meşru çocuğu oldu. Charles'ın kraliyet damızlığındaki en sevdiği aygırın adı olan "Yaşlı Rowley" lakabını alması boşuna değildi. Yakın bir zaman önce İspanya'dan bağımsızlığını kazanmış olan Portekizliler, İngiltere ile bir ittifak yapmaya hevesliydiler. Etkileyici çeyizlerinin bir parçası olarak Catherine, bir avuç dolusu nakit para getirdi ve evvelden Portekiz İmparatorluğu'nun mülkü olan Tanca ve Bombay'ın kontrolünü İngiltere'ye verdi.
Atlantik boyunca da önemli gelişmeler vardı. 24 Mart 1663'te Charles, Kuzey Amerika'daki "Carolina" bölgesini sekiz soyluya verdi. Koloninin anayasası, felsefeci John Locke (1632-1704) tarafından yazıldı. Rhode Island kolonisine 8 Temmuz 1663'te bir kraliyet beratı verildi. 1665'te Britanyalı korsanlar Hollanda'dan, Amerika'nın doğu kıyılarında bulunan ve o zamanlar kürk ticareti için önde gelen merkezlerden biri olan New Amsterdam limanını ele geçirdiler. 1667 Breda Antlaşması'yla Hollandalılar tarafından resmen devredildiği vakit adı New York olarak değiştirildi. Bu isim, kralın kardeşi York Dükü James'in onuruna verilirken, günümüzde hala Queens olarak bilinen mahalle, Kraliçe Catherine'in onuruna verilmişti. New Amsterdam'a karşılık, Britanyalılar Güney Amerika'daki Suriname'i verdi. 1681'de kral, Quaker girişimci William Penn'e, Penn'in babasının kralın kendisine olan borcunu iptal etmesi karşılığında Pensilvanya topraklarını devretti. Tüm bu hareketler, Britanya'nın Kuzey Amerika'daki doğu kıyı şeridindeki kontrolünü pekiştirdi.
Avrupa'ya geri dönünce, global ticaretin kontrolüne dair yaşanan rekabet, Hollanda ile üçlü savaşlara neden oldu. Parlak bir başlangıcın ardından işler çok iyi gitmedi ve Kraliyet Donanması, Haziran 1666'da Medway'de küçük düşürücü bir yenilgi aldı. 1670'te Charles, Fransa kralı XIV. Louis ile Hollanda'ya karşı bir ittifak oluşturan Dover Antlaşmasını imzaladı. Bu antlaşmanın gizli bir maddesi, nakit para karşılığında Charles'ın İngiltere'de Katolikliği, gerekirse Fransız ordusuyla desteklemesiydi. Kralın bu vaadi yerine getirmeyi düşünüp düşünmediği tartışılır, tabii ki bu hiçbir zaman gerçekleşmedi fakat düzenli ödemeler sık sık faydalıydı ve kralın, Parlamento'yu kesinlikle gerekli olandan fazla toplantıya çağırmaktan kaçınmasını sağladı. Louis ile olan antlaşmaları 1678 ve 1681'de tekrarlandı. Charles'ın kesesinin ağırlaşmasının dışında antlaşmaların başka sonuçları da vardı. 1672'de Charles, XIV. Louis'nin Hollanda'ya saldırmasına destek vermek zorunda kaldı, fakat haziran ayında Southwold açıklarında hayal kırıklığı yaratan bir deniz çekilişinin ardından karada da başarısızlıklar yaşandı ve savaş 1674'te terk edildi.
Felaketler ve Başarılar
1660'ların İngilteresi'ne geri dönüldüğünde "Neşeli Hükümdar" Charles, yüksek harcama yapan sarayında lüks içinde yaşamasıyla ve her türlü sporda faaliyet göstermesiyle ünlüydü (Newmarket'te yarış kazanan atlara binerdi ve İskoçya taç giyme törenini golf oynayarak kutlamıştı). Ayrıca, oldukça gürültülü spaniel cinsi köpeklerinin peşine takıldığı muhteşem bahçesinde gezinmekten de hoşlanırdı. Kral, The Royal Escape adlı yatı ile gerçeklikten kaçmayı başarmış olsa da, diğer herkes için gözle görülür bazı felaketler vardı. Alışmamış derecede sıcak 1665 yazında can alıcı bir Kara Veba dalgası daha yaşandı. 1666'da Büyük Londra Yangını vuku buldu. Bu korkunç yangın 2 Eylül tarihinde, Londra Köprüsü'nden çok uzak olmayan Pudding Lane'deki bir fırının dükkanında başladı. Dar sokaklardan hızla yayılarak o zamanlar ekseriyeti ahşap yapılardan oluşan Londra'nın geniş bir bölümünü kapladı. Kral dört gün süren yangın söndürme çalışmalarını bizzat denetledi. Saint Paul Katedrali mimari zaiyatlardan biriydi; ateşin yoğun sıcaklığı, çatının kurşun kaplamasını eritti ve erimiş halde yakındaki sokaklara gönderdi. Mucizevi bir şekilde, 87 kiliseyi ve 13,000 diğer yapıyı yok eden yangından ölen kişi sayısı ondan azdı. Kömür ithalatına uygulanan vergiyle finanse edilen bir yeniden inşa programının hayata geçirilmesi ve Londra'nın dar sokaklarının birçoğundan kurtulması umuluyordu, lakin ev sahipleri kira fırsatlarını azaltmaktan çekiniyorlardı ve bu yüzden programın yalnızca çok küçük bir kısmı meyvesini verdi.
Yıkımın ortasında edebiyatın aydınlanması en azından parlak bir şekilde yanıyordu. Charles'ın saltanatı, son derece popüler bir Hıristiyan alegorisi olan John Bunyan'ın (ö. 1688) Pilgrims's Progess adlı eserini ve John Milton'ın (1608-1674) Paradise Lost adlı eserinin yayımlanmasına tanıklık etti. Tiyatrolar, özellikle komedi gösterileri, Cromwell'in saltanatı vaktinde Püritenlerin dayattığı kapanmalardan sonra yeniden canlanan gelişen sanat sahnesinin bir başka parlak parçasıydı. Yeni eserlerin sayısı öyle çoktu ki "Restorasyon tiyatrosu" deyimi ortaya çıktı. Kral, emekli askerler için Chelsea'de ünlü kraliyet hastanesini kurdu; yapı, en büyük mimarlardan biri olan Sir Christiopher Wren tarafından (1632-1723) tasarlandı. Wren'in en iyi başarısı, Büyük Yangında yanıp kül olan katedralden yükselen yeni St. Paul idi.
Bu dönem ayrıca, kralın bilime ve aletlere olan ilgisini yansıtacak şekilde, Greenwich'teki Kraliyet Rasathanesinin kurulumuna tanıklık etti -Whitehall Sarayında kendine has laboratuvarı vardı. Nisan 1662'de, Sir Isaac Newton'ın (1642-1727) kalıcı mensubu olduğu Kraliyet Cemiyeti olarak bilinen araştırma kuruluşuna kraliyet beratı vermişti.
Ölüm ve Miras
Charles 54 yaşındayken 6 Şubat 1685'te Londra Whitehall Sarayı'nda kalp krizi geçirdikten dört gün sonra öldü. Wesminster Abbey'de gömüldü. Meşru bir varisi olmaması ve Monmouth Dükünün Temmuz 1685'te tahtı zorla gasp etmeye çalışmasına rağmen, tahta onun yerine küçük kardeşi James geçti.
İngiltere kralı II. James, (ayrıca İskoçya kralı VII. James), Katolikliğin önde gelen savunucusuydu ve "Whig"ler olarak bilinen birçok kişi, kardeşinin iktidarı sırasında onun tahta geçmesini istemiyordu. Gerçekten de Parlamento, Parlamento, James'i 1679'da resmen veliahtlıktan uzaklaştırdı, fakat Charles onu yeniden göreve getirdi. Krallık, James değilse kimin monark olacağı konusunda ikiye bölündü ve "Tory" milletvekilleri Stuart kraliyet soyunun doğal yolla devam etmesinden memnundular. James nihayetinde fırsatı yakaladığında, Katolik yanlısı politikaları Kasım 1688'de Şanlı Devrim'i tetikleyip tahttan indirilene kadar sadece üç yıl hüküm sürdü. Bir sonraki kral, İngiltere kralı III. William (h. 1689-1702) olacak Orangelı William bir protestandı. İngiltere kraliçesi eşi ve II. James'in kızı olan II. Mary (1689-1694) ile eşit şekilde yönettiler. Stuartlar böylece, yerlerine Hanover Hanedanlığının geçtiği 1714 yılına kadar Britanya'ya hükmetmeye devam ettiler.
