Haşhaşiler

Sunucu Maliyetleri Bağış Kampanyası 2024

Dünyaya ücretsiz tarih eğitimi sağlama misyonumuza yardımcı olun! Lütfen bağış yapın ve 2024 yılında sunucu maliyetlerimizin karşılanmasına katkıda bulunun. Desteğinizle her ay milyonlarca insan tarihi tamamen ücretsiz olarak öğreniyor.
$3389 / $18000

Tanım

Mark Cartwright
tarafından yazıldı, Batuhan Aksu tarafından çevrildi
29 Ekim 2019 tarihinde yayınlandı
Diğer dillerde mevcut: İngilizce, Fransızca
X
The Assassins Alamut Castle, Iran (by Alireza Javaheri, CC BY)
Haşhaşilerin Alamut Kalesi, İran
Alireza Javaheri (CC BY)

Haşhaşiler (namı diğer Nizari İsmaililer), 11. asırdan 13. yüzyılın ortalarında Moğolların elindeki yenilgilerine değin İran ve Suriye'de kuvvetli olan heretik bir Şii Müslüman grubuydu. Güçlendirilmiş tepe kalelerinde emniyette, muhalif figürleri seçme ve onları umumiyerle bıçaklı ekipler halinde katletme stratejileriyle meşhur oldular. Grup, hasımları tarafından haşhaş kullanmalarına atıfta bulunarak Haşhaşiler olarak biliniyordu, 'suikastçı' Arapça hasisi'nin ('esrar yiyen') bozulmuş haliydi ve bu sebeple bu ad o zamandan beri esas usülleriyle, siyasi veya dini maksatlarla öldürme fiili, münasebetlendirilerek başlandı. Nizari İsmaililer, bugün İslam'ın bir kolu olarak varlığını sürdürmektedir.

Haşhaşi Adı

Nizari İsmaililer, söylendiğine göre bir suikast vazifesine gitmeden önce tabii bir psikoaktif (zihin değiştiren) ilaç ihtiva eden toz kenevir yaprakları (esrar) yerdiler. İngilizce'deki 'Assassin' adı, 'esrarkeş' anlamına gelen Arapça hasisi, el-Haşhişhiyyun veya haşhaşhun kelimelerinin bozulmuş hali olan Latince suikastçı kelimesinden gelir. Nizari İsmaililer suikast stratejisini çok sık kullandıklarından, ortaçağ Araplarının uyuşturucu itiyatlarını tanımlamak için kullandıkları ad, siyasi veyahut dini bir muhalifi öldürme fiiliyle eşanlamlı hale geldi.

Suİkast, FİİLİN SİYASİ VE DİNİ NETİCELERİNİ MAKSİMİZE ETMEK İÇİN UMUMİYETLE KALABALIK BİR YERDE GERÇEKLEŞTİRİLMEK ÜZERE PLANLANMIŞTIR.

Suikastçılarca uyuşturucu kullanımı, düşmanlarının olağanüstü kabiliyetlerini ve davaları için ölmeye istekliliklerini açıklamalarının bir yolu olabilir. Alternatif olarak, bu nevi uyarıcıları asla kullanmamış olabilirler ve uyuşturucu kullanıcıları olarak itibarları, daha çok kurgusal bir şeytanlaştırma veya insanları öldürmedeki tabii olmayan yüksek muvaffakiyet oranları ve onları durdurmak için neredeyse tamamen tesirsiz olmaları için icat edilmiş bir bahaneydi.

Sapkın İnançlar

İsmaililer, altıncı imam (Hazreti Muhammed'den sonraki iman liderleri) Cafer el-Sadık'ın (ö. 765) en büyük oğlu İsmail'e bağlılıkları sebebiyle sair Müslümanlardan ayrıldıktan sonra 8. yüzyılda tesis edilmiş bir Şii Müslüman mezhebiydi. İsmaililer, İsmail'in babasından önce ölmüş olmasına rağmen, babası tarafından halefi olarak çoktan namzet gösterildiğine inanıyorlardı. Bundan mütevellit, müteakip (7.) imam, İsmail'in kardeşi Musa el-Kazım'a (ö. 799) yönelik ortodoks Şii desteğinin aksine, İsmail'in oğlu Muhammed el-Mehdi idi. Böylece, İsmaililer umumiyetle 'Yediciler' olarak anılır. İsmaililer, sulhü ve adaleti yeniden tesis edecek ve 'Kıyameti getiren' Kaim'in gelişini işaret edecek olan Mehdi'nin veya 'doğru yola erişmiş kişinin' gelişini beklediler.

Masyaf Castle, Syria
Masyaf Kalesi, Suriye
Hatem keylani (CC BY-SA)

O halde İsmaililer, diğer Müslüman gruplar tarafından, sadece diğer Şii Müslümanlar tarafından değil, aynı zamanda Bağdat merkezli Abbasiler Halifeliği'nin (750-1258) Sünnilerince de kafir olarak telakki ediliyordu. 11. asrın nihayetinde, bir hanedan anlaşmazlığı ve o zamanlar Kahire'de bulunan İsmaili idaresindeki Fatımi Halifeliği'ni (909-1171) hayal kırıklığına uğratarak Müslüman dünyasının tamamına hakim olma hırslarını ilerletmek için İsmaililer iki gruba ayrıldı. Tarikatın şark merkezli şubesi Nizari İsmaililer, tercih ettikleri halife namzeti Ebu Mansur Nizar'ın (1047-1097) adını aldı. Nizariler, rakipleri İsmaili kolundan daha militandı ve Suikastçılar olarak bilinenler onlardı.

Haşhaşi Yüzölçümleri

Evvela Mısırlı bir misyoner olan Hasan Sabbah'ın (takribi 1048-1124) liderlik ettiği Nizari İsmaililer, İran'da üsler kurdu ve Avrupa'daki ortaçağ şövalyeleri tarikatlarına çok benzeyen yeni bir siyasi-dini cemaat tesis etti. Mensupları tahsil gördü, talim edildi ve işe başlatıldı, ardından, emniyetlilik ve cesaretlerine göre sıralandı. Bütün mensuplar, tarikatın liderine mutlak itaat ve sadakat yemini etti.

MEZHEBİN BAŞI, HAÇLILAR VASITASIYLA BATI'DA 'DAĞIN YAŞLI ADAMI' OLARAK TANINDI.

Tarikat büyüdü ve sonunda 1130 ile 1151 yılları arasında bir dizi tepe kalesini ele geçirmeyi başardı. Suriye'nin kuzeyinde, o zamanlar Suriye Haçlı Devletleri ile bir serhat sahası olan Cebel Ensariyya bölgesinde birçok kale bulunuyordu. Bu satın almalar, Suriye'nin Orontes vadisindeki kale kasabası Masyaf'ı ihtiva ediyordu ki 1141'de fiilen Suriye'deki bir Suikastçı 'mini-devlet'in Nizari payitahtı haline geldi. İkinci Haçlı Seferi'nin (1147-49) Edessa'yı Müslümanların kontrolünden geri almadaki mağlubiyeti ve Alman kralı III. Conrad (1138-1152) ve Fransa Kralı VII. Louis (1137-1180), Nizari İsmaililerin, izolasyonlarını sürdürmek için Haçlı Devletlerine ara sıra haraç ödeseler ve hatta bölgedeki Sünni Müslümanlara karşı muharebelerde onları destekleseler bile, kuzey Suriye'de rakipsiz kalmalarına izin verdi.

13. yüzyılda mezhep yayıldı ve Mısır, Suriye, Yemen, güney Irak, güneybatı İran (Huzistan) ve Afganistan'da Nizari İsmaililer vardı, mamafih esasen düşmanlarından ve birbirlerinden izole kalmışlardı, ama en azından korumalı, zaptedilemez kalelerinde iyi vaziyetteydiler. Yine de varlıklarına dair şayialar yayıldı ve mezheplerinin başı Haçlılar aracılığıyla Batı'da 'Dağın Yaşlı Adamı' olarak tanındı. Bu unvan bilhassa Şeyh Raşidüddin Sinan (1169-1193) ile alakalandırılmıştır.

The Near East in 1135 CE
1135'te Yakındoğu
MapMaster (CC BY-SA)

Dağ inzivalarının en mühimlerinden biri, Alamut Vadisi'nin kuzeyinde, Hazar Denizi'nin güneyinde yer alan Meymundiz'di (Alamut Kalesi veya takma adıyla 'kartal yuvası' olarak da bilinir). 1090'da Haşhaşilerce alınan ilk kalelerden biri olan kale, tarikatın İran'daki karargahı ve tarikatın Büyük Üstadı veya 'Yaşlı Adam'ın eviydi. Haşhaşi kaleleri, üst yapıları ahşap olan taştan inşa edilmişti lakin bazıları karmaşık müdafaa düzenlemeleriydi. Masyaf kalesi, eşmerkezli duvarları ve bir kale başkulesi ile böyle bir örnekti.

Suikast Stratejisi

Suikastçılar büyük bir askeri kuvvete malik değildi ve bu sebeple belirli ve güçlü rakipleri hedef alma stratejileri iyiydi. Suikast için tercih edilen silah neredeyse daima bıçaktı ve vazife umumiyetle küçük bir ekip tarafından, bazen dilenci, münzevi veya keşiş kılığına girerek gerçekleştirildi. Suikast, eylemin siyasi ve dini neticelerini en üst seviyeye çıkarmak için genellikle kalabalık bir yerde gerçekleştirilecek şekilde planlanırdı. Suikastçıların vazifelerinden sağ çıkmaları beklenmiyordu ve fedain (tek kelimeyle fedai) veya 'intihar komandoları' olarak biliniyorlardı.

İnsanların 'Dağın Yaşlı Adamı' için ölmeye istekli oldukları açıktı ama bunun sebebi açık değildi. Venedikli kaşif Marco Polo (1254-1324), 13. yüzyılın son çeyreğinde Asya'daki maceralarını anlatan Seyahatname'sinde aşağıdaki açıklamayı sunar; bu bilgiler, Haşhaşiler arasında esrarın gerçek kullanımını da açıklayabilir:

Yaşlı Adam'a kendi lisanlarında Al-eddin denirdi... İki yüce dağın arasında kalan güzel bir vadide, elde edilebilecek her türlü lezzetli meyve ve güzel kokulu çalı ile dolu lüks bir bahçe oluşturmuştu... Çeşitli büyüklük ve şekillerde saraylar yapılmış, dikilmişti… Bu sarayların sakinleri, şarkı söyleme, her nevi müzik aletini çalma, dans etme ve bilhassa oyalanma ve aşk cazibesi sanatında muvaffak, zarif ve güzel küçük hanımlardı ... Aynı şekilde, bu lider sarayında bir dizi ağırladı. Gençler… Onlara göre, Peygamber tarafından ilan edilen cennet konusunda günlük konuşma pratiği içindeydi… ve belirli zamanlarda bir deste veya düzine gence afyon verdirdi; ve uykudan yarı ölünce onları sarayların bahçedeki birkaç dairesine naklettirdi. Uyandıktan sonra… .her biri kendisini sevimli küçük hanımlarla çevrili, şarkı söyleyen, çalan ve en büyüleyici okşamalarla saygılarını çeken, aynı zamanda ona narin şaraplar ve enfes şaraplar sunan; ta ki aşırı zevkten sarhoş olana kadar...Cennete kesinlikle inandı...Böylece dört beş gün geçtikten sonra, bir kere daha uykuya daldılar ve bahçeden çıkarıldılar...[Yaşlı Adam] tarafından muhakeme edildi. Nerede olduklarına gelince, cevapları 'Majestelerinin lütfuyla cennette' oldu. Bunun üzerine reis onlara hitaben şöyle dedi: "Peygamberimizin, efendisini müdafaa edenin cennete varis olacağına dair teminatları var ve eğer kendinizi benim emirlerime itaat etmeye adamış olduğunuzu gösterirseniz, o mesut talih sizi bekliyor."

(Kitap 1, Bap XXII)

Çin hükümet memuru ve gezgin Chang-de tarafından 1263'te yazılan Xishiji adlı bir metinden doğrulayıcı bir pasaj var. Burada Chang-de, Haşhaşilere dair şunları not eder:

… kuvvetli bir adamı gördüler [ve] onu maddi mallarla cezbettiler… Onu sarhoş ettiler, bir bodruma kadar eşlik ettiler ve onu müzik ve güzellikle eğlendirdiler. Şehvetli zevklere dalmasına izin verdiler… Uyandığı anda… ona bir suikastçı olarak ölebilseydi, böyle neşe ve rahatlık içinde yaşayacağını öğrettiler.

(Hilenbrand'dan iktibas, 24)

Hedefler

Haşhaşilerin kötü şöhretli kurbanları arasında 14 Ekim 1092'de öldürülen Bağdat'ın büyük ve güçlü veziri Nizamülmülk de vardı. Bir başka muvaffak olan hedef ve ilk Hıristiyan kurban, 1152'de Trablus Kontu II. Raymond'du. Raymond (1137-1152), Hospitaller Şövalyelerine Suriye'deki Nusayri Dağları'ndaki üslerinin yakınında bir toprak parçası vererek muhtemelen Haşhaşileri üzmüştü. Cinayet, mücrim tarafları bulmak için kaba ve başarısız bir teşebbüsle Trablus kasabasındaki bütün yerli doğuluların katledilmesine sebep oldu.

Palace Assassination
Sarayda Suikast
Mohawk Games (Copyright)

Üçüncü mühim kurban, 28 Nisan 1192'de Montferratlı Conrad'dı. Sadece birkaç gün evvel Kudüs Krallığı'nın Kralı ilan edilen Conrad, bir gece Tyre'de akşam yemeğinden eve dönerken çifte haşhaşi tarafından bıçaklandı. Haşhaşiler keşiş kılığına girmişlerdi ve Conrad'ı öldürücü bir şekilde bıçaklamadan önce ona bir mektup göstererek hazırlıksız yakalamışlardı. İngiltere'den 'Aslan Yürekli' I. Richard (1189-1199), Üçüncü Haçlı Seferi (1189-1192) neticesiz bir şekilde sona ererken ve Batılılar aralarında çekişirken, kendisini aleyhte olanlar tarafından bedelini bile ödemekle suçlandı. Ortadoğu'da kimin neyi idare edeceğine kendileri karar veriyordu.

Bazen Haşhaşiler o kadar müessirdi ki, suçu işleyenlerin onlar olduğundan kimse emin değildi. Böyle bir kurban, 2 Ekim 1113'te Şam Ulu Camii'ndeki namazdan eve yürürken bir avluda taarruza uğrayan Musul atabeyi Mevdud'du. Bir Haşhaşi sadaka istemek için atabeye yaklaştı, ardından kemerini tuttu ve karnını iki defa bıçakladı. Haşhaşi yakalandı, başı kesildi ve bedeni yakıldı, lakin onun Nizari İsmaililer tarafından gönderildiğine dair yalnızca bir şüphe vardı. O halde insan, kaç tane esrarlı ölümün hakikatten Haşhaşilere atfedilebileceğini ve tersine, onlarla hiçbir bağlantısı olmayan kaç ölümün gizli tarikata atfedildiğini merak ediyor.

Neredeyse kurban olacaklardan biri Mısır ve Suriye Sultanı Selahaddin Eyyubi idi (1174-1193). Sünni bir Müslüman olan Selahaddin, bütün Müslüman sapkınların çarmıha gerileceğini açıkça ilan ederek Haşhaşilerin gazabını kazanmıştı. Haşhaşiler denenmiş ve test edilmiş yollarıyla karşılık verdi. Mamafih iki kere suikastçılar hedeflerini öldürmeye muvaffak olamadı. Birincisi, 1175'te 13 kişilik bir grup kurbanlarına yaklaşamadı ve ikinci defa, 1176'da, dört suikastçı, sultanın muhafızınca katledilmeden önce yalnızca Selahaddin'in zırhını delmeyi ve bir yanağını kesmeyi başardı.

Saladin
Selahaddin Eyyubi
Cristofano dell'Altissimo (Public Domain)

Selahaddin, bu teşebbüslere önce Masyaf muhitindeki kırsal bölgeyi harap ederek ve kaleyi bir hafta boyunca muhasara ederek kesin bir şekilde cevap verdi. Sonra sefer garip bir şekilde terk edildi. Bu tersine dönüşün bir açıklaması, Haşhaşilerin gece Selahaddin'in çadırına girdiği ama onu öldürmek yerine, bu kadar kolay olabilecek bir şeye karşı bir uyarı olarak yastığının altına bir bıçak bıraktıkları hikayesi olabilir (Nureddin, 1146-1174 yılları arasında Halep ve Urfa hükümdarı, benzer bir uyarı aldı). Bir İsmaili metninden gelen bu hikayenin alternatif bir versiyonunda, bir Haşhaşi zehirli bir keki Sultanın yastığının altına 'sen bizim kontrolümüz altındasın' yazan uğursuz bir notla bırakır.

Hadiselerin başka bir versiyonunda, Haşhaşilerden bir elçi, en güvendiği iki korumasının arkasında emniyetli bir şekilde duran Selahaddin ile bir görüşme sağladı. Elçi daha sonra muhafızlara, eğer isterse sultanı öldürürler mi diye sordu ve onlar da 'kesinlikle' cevabını verdi. Sultan'ın maiyetine Haşhaşilerin bu kadar sızmış olması belki biraz hayali ama hikayenin üç versiyonunun da hikayesi açık: Sizi hedef olarak seçmiş olsalardı biç kimse Haşhaşilerden süresiz olarak kaçamazdı. Gerçek versiyon ne olursa olsun, Selahaddin mesajı aldı ve Suriye'deki Haşhaşil lideriyle karşılıklı fayda sağlayan bir saldırmazlık anlaşmasını müzakere etti.

O halde, kuvvetli ama açıkça ölü kurbanlardan oluşan tesir edici özgeçmişleriyle, Haşhaşilerin etkililiklerinden o kadar korkulmaya başlandı ki, hükümdarlar mübalağalı cübbelerinin altında devamlı zincir zırhlar giyerek ortalıkta dolaştı. Selahaddin dahi Haşhaşilerle olan münasebetinden sonra çadır yerine maksada yönelik olarak inşa edilmiş ahşap bir kulede uyumayı ve şahsen tanımadığı herkesi huzurundan kovmayı benimsedi.

Moğollarca Yıkım

Moğol İmparatorluğu'nun Büyük Hanı (1251-1259) Möngke Han, küçük kardeşi Hülagü'yü (ö. 1265) İran valisi yapmıştı. Hülagü'ye bir ordu verildi ve sefere çıkıp imparatorluğu batıda genişletmesi söylendi. Bunu büyük bir muvvafkiyetle yaptı ve yol üstünde, 1256'da Alamut da dahil olmak üzere daha önce zaptedilemez olduğu düşünülen kalelerini birer birer alarak Haşhaşileri yendi. Haşhaşiler stratejik bir hata yaparak kötü şöhretli bir Moğol komutanı olan Çağatay'a ve önceki Büyük Han Güyük'e (1246-1248) saldırarak onları Moğol hegemonyasının baş belası asileri olarak seçmişti.

An Audience with Mongke Khan
Möngke Han ile Bir Resmi Görüşme
Unknown Artist (Public Domain)

Moğollar, teknolojik olarak gelişmiş muhasara makineleri ve diğer füzelerin yanı sıra barut bombalarını büyük mesafelere isabet ve kuvvetle fırlatabilen mancınıklar sayesinde muvaffak oldular. Moğollar, dağların tepelerine tünemiş Haşhaşi kalelerine ateş etmek için sık sık bitişik bir zirveye zahmetli bir şekilde tırmanır ve mancınıklarını ve muhasara yaylarını parçalar halinde taşırlardı; oradan düşmana ateş edebilmişdiler. Yine de Haşhaşiler, istihkam duvarlarının arkasında pasif bir şekilde oturmadı ve Moğollara mühim kayıplar veren kendi mancınıklarına ve elde taşınan yaylarına sahipti. İranlı tarihçi Ata-Melik Cüveyni'nin (1226-1283) Moğol İmparatorluğu tarihinde böyle bir taarruzda oldukça romantik bir şekilde tanımladığı gibi:

...genç erkekler ok gibi mızraklarla saçları yoluyor ve ne taşın ne de okun önünde ürküyorlardı. Ölüm Meleği'nin fırlattığı kıyametin okları olan oklar, elek gibi bulutların arasından dolu gibi geçerek bu zavallıların üzerine fırlatıldı.

(Turbull'dan iktibas, 55)

Nihayetinde, kaleler alındı ​​- umumiyetle yakalanan Haşhaşi büyük üstad Rükneddin Kür Şah'ın duvarların önünde teşhir edilmesiyle yardım edildi - ve tarikat bastırıldı. Son bir darbe olarak Möngke, Rükneddin Kür Şah'a bir seyirci için Moğol payitahtı Karakurum'a gitmesini emretti, ardından onu görmeyi reddetti ve sonunda eve giderken yolda idam ettirdi - gardiyanları tarafından ezilerek öldürüldü. Bu 'kansız' ölüm, Moğolların ilk diplomatik tekliflerini aptalca görmezden gelen ve ilk mancınık fırlatılmadan önce teslim olmayan bir hükümdar için olağan muameleydi. Rükneddin Kür Şah'ın, daha önce Möngke'yi öldürmek için başarısız bir teşebbüste 400 Haşhaşi göndermiş olduğu için şikayet etmesi pek mümkün değildi.

Kalan Haşhaşi kaleleri sırayla düştü ve sakinleri - erkekler, kadınlar ve çocuklar dahil - katledildi; hayatta kalacak kadar talihli olan kadınlar ve çocuklar köle olarak satıldı. Böylece Nizari İsmailileri İran'da neredeyse tamamen yok edildi, ancak Memlük lideri Mısır ve Suriye Sultanı (1260-1277) El-Zahir Baybars tarafından taarruza uğramadan önce Suriye'de birkaç kale hayatta kaldı. 1270'lerde birçok eski Haşhaşi kalesi Memlükler tarafından ele geçirildi. O zamanlar bile saklanan birkaç İsmaili vardı, çünkü 19. yüzyılda bir grubun Hindistan'a taşınarak burada küçük ve hâlâ sapkın bir cemaat kurdukları biliniyor. Moğollar daha büyük hedefleri olan Bağdat'a ilerlediklerinde, ana akım Müslümanlar, Moğollar tarafından henüz yok edilmemiş olan Haşhaşi kütüphanelerini, bilhassa da ünlü Almut Kalesi kütüphanesini yağmaladılar ve birçok eski metni kurtardılar (çoğu İran'ın Maragheh şehrinde sona erdi) ama aynı zamanda İsmaililerin sapkın inançlarıyla ilgili her şeyi yaktılar ve tarihçilere Haşhaşilerin tarihini bir araya getirmek için yetersiz ve nihayetinde tatmin edici olmayan metin kalıntıları bıraktılar.

Mirası

Ortaçağ Haşhaşileri çoktan gitmiş olabilir ama Nizari İsmaililer Şii İslam'ın bir kolu olarak devam etti ve liderleri 1817'den itibaren İran'ın Ağa Hanları tarafından temsil edilmeye başlandı. Nizari İsmaililerin şu anki lideri veya imamı Prens Şah Karim el-Hüseyni, IV. Ağa Han'dır (1957 - günümüz). Yıkık İsmaili kalelerinin ekseriyeti, onları keşfedecek kadar cesur olanlar tarafından hala görülebilir; iyi örnekler Alamut ve Masyaf'ı içerir. Tarikat ayrıca, umumi hatlarıyla Nizari İsmaililere dayanan 2007 video oyunu Assassin's Creed ve onun çeşitli devam oyunları sayesinde yepyeni bir farkındalık seviyesi kazandı.

Bibliografya

Dünya Tarihi Ansiklopedisi bir Amazon İştirakidir ve uygun kitap satın alımlarından komisyon kazanır.

Çevirmen Hakkında

Batuhan Aksu
Batuhan, Boğaziçi Üniversitesi'nde yüksek lisans tarih öğrencisi. Erasmus programına katılarak Manchester Üniversitesi'nde aynı bölümde okudu. Edebiyat ve felsefe okumalarından da büyük bir keyif alıyor.

Yazar Hakkında

Mark Cartwright
Mark, tam zamanlı yazar, araştırmacı, tarihçi ve editördür. Özel ilgi alanları arasında sanat, mimari ve tüm medeniyetlerin paylaştığı fikirleri keşfetmek yer almaktadır. Siyaset Felsefesi alanında yüksek lisans derecesine sahiptir ve WHE Yayın Direktörüdür.

Bu Çalışmayı Alıntıla

APA Style

Cartwright, M. (2019, Ekim 29). Haşhaşiler [The Assassins]. (B. Aksu, Çevirmen). World History Encyclopedia. alınmıştır https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-18523/hashasiler/

Chicago Formatı

Cartwright, Mark. "Haşhaşiler." tarafından çevrildi Batuhan Aksu. World History Encyclopedia. Son güncelleme Ekim 29, 2019. https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-18523/hashasiler/.

MLA Formatı

Cartwright, Mark. "Haşhaşiler." tarafından çevrildi Batuhan Aksu. World History Encyclopedia. World History Encyclopedia, 29 Eki 2019. İnternet. 22 Tem 2024.