Tlaloc

Definitie

Mark Cartwright
door , vertaald door Paul Schoenmakers
gepubliceerd op 21 augustus 2013

Originele tekst in het Engels: Tlaloc

Tlaloc (by Alex Torres, CC BY-ND)
Tlaloc
Alex Torres (CC BY-ND)

Tláloc (spreek uit Tla-loc), een van de belangrijkste en meest geduchte goden in het Azteekse godenrijk, werd beschouwd als de god van regen, water, bliksem en landbouw. Hij werd gezien als zowel een welwillende god die voor de leven schenkende regen zorgde, maar ook als een meedogenloze en verwoestende godheid wanneer hij stormen en droogte stuurde. In de Azteekse scheppingsmythe was Tláloc heerser van de 3e zon, hij was verbonden met Mázatl (Hert) - de 7e dag, zijn kalenderequivalent was 9 Océlotl - de Jaguar, hij was nummer 8 van de 13 Heren van de Dag, de negende Heer van de Nacht en zijn dierenteken was de adelaar.

De naam Tláloc is afgeleid van de Nahuatl-woorden tlali wat 'aarde' betekent en oc wat 'iets aan de oppervlakte' betekent. De oorsprong van de god is echter waarschijnlijk veel ouder, aangezien hij veel overeenkomsten vertoont met de Olmeekse God IV en de Maya God B of Chac. In de verschillende mesoamerikaanse culturen verschijnt Tláloc als Dzahui voor de Mixteken, Tajίn voor de Totonac, Chupithripeme voor de Tarascanen en Cocijo voor de Zapoteken.

Advertenties verwijderen

Advertisement

Geboren tijdens de schepping toen Quetzalcoatl en Huitzilpochtli (of in sommige versies Tezcatlipoca) het reptielachtige monster Cipactli in stukken hakten, werd Tláloc verbonden met alle meteorologische omstandigheden die verband hielden met water, zoals regen, wolken, stormen, overstromingen, bliksem, sneeuw, ijs en zelfs droogte.

Tláloc had ook vier specifieke verschijningsvormen als de vier kleuren en de vier windrichtingen, gezamenlijk bekend als de Tlálocs, waaronder Nappatecuhtli, de schepper van de handel in werktuigen en wapens voor de jacht, en Opochtli, de beschermheilige van Chalco. In een kleurrijke afbeelding werd aangenomen dat Tláloc vier gigantische potten bij de hand had, die ieder een van de windrichtingen vertegenwoordigde. Uit de kruik van het oosten verspreidde Tláloc de regens die zo essentieel waren voor het leven, terwijl de god uit de andere kruiken de verschrikkelijke plagen van droogte, ziekte en vorst verspreidde die zo dodelijk waren voor de mensheid en de gewassen. Als alternatief werd gedacht dat er regen zou komen wanneer de Tlálocs stokken gebruikten om de waterkruiken in de bergen kapot te slaan. Inderdaad geloofde men dat het geluid van de donder het geluid was dat werd gemaakt toen deze waterkruiken werden verpletterd.

Advertenties verwijderen

Advertisement

VERBONDEN MET BERGEN, WERD TLÁLOC OOK BESCHOUWD ALS DE HEERSER VAN DE TLALOQUE - EEN BONTE GROEP VAN REGEN-, WEER- EN BERGGODEN.

Verbonden met bergen, werd Tláloc ook beschouwd als de heerser van de Tlaloque - een bonte groep van regen-, weer- en berggoden (de laatste specifiek bekend als 'kleine Tlálocs' of Tepictoton) - samen met zijn zus Chalchiúhtlicue (of in sommige versies zijn vrouw of moeder), zelf een godin van rivieren, oceanen en overstromingen. Tláloc had ook twee vrouwen: eerst Xochiquetzal, de bloemen- en vruchtbaarheidsgodin, maar toen ze werd ontvoerd door Tezcatlipoca, nam hij een tweede, Matlalcueitl, een andere regengodheid.

Aanbidding en ritueel

In de Azteekse hoofdstad Tenochtitlán werden twee dubbele tempels opgericht op de Templo Mayor-piramide, een gewijd aan de grote god Huitzilopochtli (die het droge seizoen vertegenwoordigt) en de andere aan Tláloc die een gelijke status kreeg. De monumentale trappen die naar de tempel van Tláloc leiden, waren blauw en wit geschilderd, de eerste kleur stond voor water, het element dat zo sterk verbonden was met de god. De tempel van de god bevond zich aan de noordkant van de piramide en markeerde de zomerzonnewende en het natte seizoen. Binnen in de piramide zijn offergaven gevonden die verbonden zijn met de zee, zoals koraal, schelpen en zeeleven. Tláloc had ook een bergtempel buiten Tenochtitlán, indrukwekkend gelegen op de top van de meer dan 400 meter hoge berg Tláloc.

Advertenties verwijderen

Advertisement

De god werd in het bijzonder aanbeden in de maanden Atlcahualo (de 2e of 1e maand in de Azteekse zonnekalender), Tozoztontl (4e of 3e) en Atemoztli (de 17e of 16e) wanneer hem bloemen werden aangeboden. Meer sinistere offers om de god te sussen en zijn gunst te winnen waren mensenoffers, waaronder kinderen, wier tranen werden gezien als een gunstig teken en gekoppeld aan regendruppels van Tláloc zelf. Maïskolven en -stengels werden ook in particuliere huizen bewaard en vereerd als vertegenwoordiger van Tláloc in zijn vermomming als vruchtbaarheidsgod.

Tláloc zou ook heersen over het buitenaardse paradijs van Tlalocán, waar slachtoffers van overstromingen, stormen en ziekten zoals lepra na hun dood werden opgevangen. De overledenen werden begraven in plaats van de gebruikelijke crematie en begraven met een stuk hout waarvan werd aangenomen dat het bladeren en bloemen zou laten ontkiemen zodra de persoon Tlalocán was binnengekomen. In het latere postklassieke Mexico leefde Tláloc in grotten die een geschikte vochtigheidsgraad hadden voor een regengod, maar ook vol met prachtige schatten.

Temple Mayor, Tenochtitlan
Temple Mayor, Tenochtitlan
Wolfgang Sauber (CC BY-SA)

Weergaven in de kunst

De vroegste afbeeldingen van Tláloc in de kunst behoren tot vazen uit de 1e eeuw BC afkomstig uit Tlapacoya waar de god met een bliksemschicht zwaait. De vroegste afbeeldingen in de architectuur dateren uit de 2e en 3e eeuw AD in Teotihuacán. Bij de grote piramide van Quetzalcóatl in Teotihuacán wisselen stenen beelden van Tláloc af met die van Quetzalcóatl langs de rijen op verschillende niveaus. Een van de meest imposante voorstellingen van de god (hoewel het ook zijn zus Chalchúhtlicue kan zijn) moet het gigantische stenen beeld zijn dat nu buiten het Nationaal Museum voor Antropologie in Mexico-Stad staat.

Advertenties verwijderen

Advertisement

Zoals met veel van de belangrijkste mesoamerikaanse goden wordt Tláloc vaak afgebeeld in het gezelschap van slangen. Hij heeft meestal uitpuilende ogen en grote hoektanden zoals een jaguar, zoals bijvoorbeeld op de beroemde 15e-eeuwse AD vaas die nu in het Nationaal Museum voor Antropologie in Mexico-Stad staat. In de beeldhouwkunst, vooral steen, kan de mond van Tláloc de vorm hebben van een krul of een maïskolf, wat symboliseert hoe belangrijk de leven schenkende regen van de god was voor de mesoamerikaanse landbouw.

Over de vertaler

Paul Schoenmakers
De rode draden in mijn leven zijn tekenen, natuur, evolutie en oude culturen. Ik heb dit mijn werk kunnen maken als tekenaar, ontwerper, illustrator, boswachter, onderzoeker en stadsecoloog. Nu ben ik schrijver en illustrator over oude culturen.

Over de auteur

Mark Cartwright
Mark is een geschiedenisschrijver gevestigd in Italië. Zijn speciale interesses zijn aardewerk, architectuur, wereldmythologie en het ontdekken van de ideeën die alle beschavingen gemeen hebben. Hij heeft een MA in Politieke Filosofie en is de publicatiedirecteur bij AHE.

Citeer dit werk

APA-stijl

Cartwright, M. (2013, augustus 21). Tlaloc [Tlaloc]. (P. Schoenmakers, Vertaler). World History Encyclopedia. Opgehaald van https://www.worldhistory.org/trans/nl/1-12108/tlaloc/

Chicago-stijl

Cartwright, Mark. "Tlaloc." Vertaald door Paul Schoenmakers. World History Encyclopedia. Laatst gewijzigd augustus 21, 2013. https://www.worldhistory.org/trans/nl/1-12108/tlaloc/.

MLA-stijl

Cartwright, Mark. "Tlaloc." Vertaald door Paul Schoenmakers. World History Encyclopedia. World History Encyclopedia, 21 aug 2013. Web. 20 okt 2021.