Kadınlar, Çar II. Nikolay'ın (hükümdarlığı 1894-1917) otoritesine radikal sosyalistler ve toplumun diğer kesimleri tarafından meydan okunduğu 1905 ve 1917 Rus Devrimlerinin her alanında yer almışlardı. Yazarlar, aktivistler, eylemciler, grevciler, parti mensupları ve hatta suikastçılar olarak kadınlar, daha adil bir toplum için sosyal değişiklik adına, fakat bilhassa tüm sınıflardan kadınlar için daha iyi haklar ve imkanlar için çabaladılar. Daha geniş ve mutlaka Bolşevik olmayan devrimci harekete katılarak kadınlar, Çarlık rejimine karşı olan veya onu ve varisini savunan kısa ömürlü 1917 yılının Geçici Hükümeti gibi çeşitli organizasyonları desteklediler. İşte burada Rusya tarihinin çalkantılı bu döneminde mühim rol oynamış, öne çıkan 12 kadın sunulmaktadır.
Yekaterina Breshko-Breshkovskaya
Yekaterina Breshko-Breshkovksaya, namı diğer Catherine Breskovsky (1844-1934), bir aktivist ve Sosyalist Devrimcilerin bir üyesiydi fakat 1860'lardan itibaren özellikle köylü kadınların daha iyi haklar elde etmesi için çalıştı. Breshko-Breshkoskaya Kyiv'de (Kiev) 1881 yılında sosyalist bir komün kurdu ve reform ajitasyonu yaptığı için tutuklanarak 1878'de Sibirya'ya gönderildi ve 1904'de, Sosyalist Devrimciler için fon sağlamak adına ABD'yi turladı. Rusya'da tekrar yakalandı ve ağır işlerde çalıştırılmak üzere Sibirya'ya gönderildi, fakat 1917 devrimi sırasında sürgünden dönerek ılımlı Geçici Hükümeti desteklediği sırada hala devrimci siyasetle ilgileniyordu. Bolşevikler gücü ele geçirdiği vakit, Rusça öğretmek için bir okul açtığı Çekoslavakya'da sürgün hayatı yaşıyordu. Rus Devriminin "Babuşkası" veya "Büyükannesi" olarak bilinir oldu.
Anna Shabanova
Anna Shabanova (1848-1932), "1890'ların geç tarihlerinden 1917'ye kadar kadınlar hareketinin ılımlı kanadının önde gelen figürüydü" (Shukman, 379). Shabanova'nın kadın haklarına olan ilgisi erken yaşlarında başladı; henüz 16 yaşındayken, yasadışı bir kadınlar grubuna ait olmaktan ötürü tutuklandı ve 6 ay hapis cezasına çarptırıldı. 18178 yılında doktor olarak mezun oldu ve 1883 yılından itibaren çocuk doktoru olarak çalıştı. Shabanova, gayri siyasi Rus Kadınlar Karşılıklı Hayırseverlik Derneği'in kurucu üyesiydi ve 1896'dan 1917'ye dek başkanı olarak görev yaptı.
Vera Figner
Vera Figner (1852-1943) Zürich'te doktor olarak eğitim aldı ve fakir insanlara tıbbi asistan olarak yardım etmek için Rusya'ya geri döndü. Rus kırsalındaki fakirlik derecesinden neredeyse bunalmış Figner, sosyalist entelektüellerin fakirlere pratikte yardım hiçbir şekilde yardım etmeyen, etkisiz tartışmaları nedeniyle umutsuzluğa kapıldı. Neticede, 1880'lerde sosyal değişimin, yalnızca Çarlık rejimine karşı terörizm eylemleriyle gerçekleştirilebileceğine inanan devrimci grup Halkın İradesi'nin önde gelen liderlerinden biri haline geldi. Çar II. Aleksandr'ın (hükümdarlığı 1855-1881) suikastının ardından, Figner kaçtı fakat daha sonra yakalandı, yargılandı ve 1884'te hapsedildi. Figner sonraki 20 yılını Schlüsselburg kalesinde hapis hayatı yaşayarak geçirdi, fakat tahliyesinin ardından ara sıra kadın hakları hakkında makaleler yazdı ve kadın haklarında değişim çağrısı yapan yürüyüşlere katıldı.
Maria Pokrovskaya
Maria Pokrovskaya (1852'de doğdu) bir öğretmen ve ardından 1886'dan itibaren St. Petersburg'da yoksullarla birlikte çalışan bir doktordu. Pokrovskaya bilhassa devlet lisanslı fuhuşla mücadele etti. 1904 yılında, Zhenskii vestnik (Kadınların Elçisi) adındaki en uzun süre basım yapan siyasi feminist dergiyi kurdu ve editörlüğünü yaptı. Erkek egemen partilere her daim temkinli yaklaşan Pokrovskaya, ertesi sene İlerlemeci Kadınlar Partisi'ni kurdu. Bolşevikler'i eleştiren Pokrovskaya'nın başına 1917'den sonra ne geldiği bilinmiyor.
Zinaida Ivanova (namı diğer Mirovich)
Zinaida Ivanova (1865-1913), bir yazar (kalem adı Mirovich) ve mesleki olarak çevirmendi ve 1890'lı yıllarda Batı Avrupa'yı kapsamlı bir şekilde gezdi. 1905'ten 1908 yılına, Çarlık rejimi tarafından bastırılana kadar Kadınlar İçin Eşit Haklar Birliği'inin liderlerinden biriydi. Ivanova, Rusya'daki kadın hakları için mücadele etmeye devam etti ve 1913 yılındaki ölümüne dek makaleleriyle yurtdışında kadın sorunlarını gündeme getirdi.
Yekaterina Kuskova
Yekaterina Kuskova (1869-1958), 1880'li yıllarda ilk başta sosyalist mevzularla ilgileniyordu. 1893 yılında devrimci hareketle olan bağı yüzünden tutuklandı ve Rusya'nın ortasına bir yıllık sürgüne gönderildi. 1894'te Kuskova Almanya'ya taşındı ve Yurtdışındaki Rus Sosyal Demokratlar Birliği'ne katıldı. 1898 yılında Rusya'ya geri döndü ve Kurtuluş Birliği'nin kurucu üyelerinden biriydi ve 1905 Devrimi'nden sonra Sendikalar Birliği'nin kurucu üyelerinden biri oldu. Kuskova, Anayasal Demokratik Parti'nin kurulmasına yardımcı oldu ve herhangi bir partiden bağımsız olarak toplumsal değişimi sürdürmeye karar vermeden önce kısa bir süre Merkez Komitesinde görev yaptı. Kuskova, Bolşevikler'in devrimsel hedeflerini, "politik mücadelenin dikkat dağıtıcı ve sosyal-demokratik hareketlerin ekonomik mücadeleye vurgu yapması -bu işverenler ve işçiler arasında daha iyi maaş ve şartlar için her gün süren bir savaştı-" gerektiğine inanıyordu (Read, 41).
Çarlık rejimini eleştiren makaleler kaleme alan ve üretken bir yazar olan Kuskova, çeşitli sosyalist yayınlarda, kooperatif organizasyonlarında ve Masonlar'da aktif roller oynadı. Bolşeviklerin devrimsel hedeflerine karşı çıktı ve 1918 Kurucu Meclisi'nin bir adayı olarak çıktı. Kuskova ardından Sovyet rejimi tarafından 1921'de sürgün edildi ve hayatının geri kalanını Cenevre'de yaşadı.
Nadezhda Krupskaya
Nadezhda Krupskaya (1869-1939), Bolşevikler'in lideri Vladimir Lenin (1870-1924) ile 22 Temmuz 1898 yılında evlendi. Çiftin hiç çocuğu olmadı ve hayatlarının büyük bir kısmını ya Rusya’nın ücra bölgelerinde ya da yurtdışında sürgünde, Paris'te, Krakow'da ve Cenevre'de geçirdiler. Kendince bir devrimci olan Krupskaya, 1891'den beri marksistti ve 1890'lı yıllarda işçi grevlerini organize etti. Eşiyle birlikte 1896 yılında tutuklandılar ve Sibirya'ya sürgüne gönderildiğinde, eşinin yanında gitti ve onun kişisel sekreteri oldu. Krupskaya, Bolşevik hizbi ve onların gazetesi Iskra için 1903'ten 1917'ye kadar muhasebecilik ve sekreterlik yaptı. Başka bir uzmanlık alanı ise yetkililer tarafından aranan devrimcilerin Rusya'dan kaçabilmesi için sahte pasaportlar üretmekti. 1917 Rus Devrimi'nin ardından Krupskaya, Aydınlanma Halk Komiser Yardımcısı olarak görev aldı; bu rolü ona, muhtemelen kalbinde en değerli gördüğü şey olan eğitim sistemini geliştirmeyi denemesine olanak sağladı. Kocasının bedeninin mumyalanıp Moskova'daki Kremlin'in yanın bulunan bir mozolede halka teşhir edilmesi fikrine karşı çıksa da Krupskaya, Lenin kültünün oluşmasına yardım eden literatüre katkı sağladı.
Ariadna Tyrkova
Ariadna Tyrkova (1869-1962) kadın problemleri konularında yazan bir yazar ve gazeteciydi ve Anayasal Demokrat Parti'nin merkez komitesinin üyesi olabilmeyi başarmış tek kadındı. Tyrkova 1903 yılında, yasaklanmış bir dergi olan Osvobozhdenie'yi (Özgürleştirme) Rusya'ya kaçırdığı esnada yakalandı. Kaçtı fakat kadınlar için daha iyi haklar çağrısında bulunan halka açık konuşmalar yapmak için iki yıl sonra Rusya'ya geri döndü. 1907'den itibaren Rusya'yı terk ettiği Bolşevik devrimine kadar Kadet Partisi'nin merkez komitesinde bir pozisyona sahipti.
Alexandra Kollontai
Alexandra Kollontai (1872-1952), 1896'da bir tekstil fabrikasındaki 12,000 işçinin berbat çalışma koşullarını gördükten sonra sosyalist harekete katılmaya ilk yönelen kişiydi. 1905 Devrimi'nde yer aldı ve Rus Sosyal Demokratik Emek Partisi'nin (RSDLP) bir mensubu oldu. Birçok konuşma verdi ve üretken bir şekilde yazdı. 1914'te RSDLP'nin Bolşevik hizbine katıldı; Bolşevik gazete Kadın İşçi'nin (Rabotnitsa) yayın kurulundaydı ve Bolşevik merkez komitesinin üyesi kılınmıştı. Lenin'in yeni devletinde Sosyal Refah Halk Komiseri ve "dünyada bakanlık görevindeki ilk kadın" oldu (Daly, 90) ve "Kadınların özgürleşmesini ve eşitliğini ilerletmek için yasalar çıkarmayı" başardı (Todd, 92). Kollontai "özgür aşka" inandı ve evliliğin yalnızca bir burjuva tuzağı olduğunu iddia eden birçok broşür yazdı. İdeal devletinde Kollontai, "kadınların ihtiyaçlarını karşılayan her türlü romantik ilişkiyi seçmekte özgür olacaklarına" inanıyordu (Suny'den alıntı, 474).
1920'lerde Kollantai, Komünist Parti'nin Merkez Komitesi'nin Kadınlar Bölümü olan ve kadınların okuryazarlığını teşvik eden, topluluk mutfakları açan ve terk edilmiş çocuklarla ilgilenen Zhenotdel'i yönetti. Devletin fazlasıyla bürokratikleştiğine inanan Kollontai'ın Lenin ile arası bozuldu ve böylece muhalif hizip İşçilerin Muhalefeti'ne katıldı. Bu grup, o vakitler sadece sosyalist aydınların tekelinde olan ekonomiyle alakalı kararların alınmasında işçilerin ve köylülerin (örneğin Sovyet konseyleri, sendikalar ve Komünist parti aracılığıyla) daha fazla katılımını savunuyordu. 1930'dan 1945'e kadar Kollontai Sovyetlerin İsveç elçisi olarak hizmet etti. İşçi Arıların Aşkı adlı eseri Lenin, Krupskaya ve Inessa Armand (aşağıya bakınız) arasındaki ilişkiyi anlatan kinayeli bir romandı.
Inessa Armand
Inessa Armand (1874-1920) Fransa'da doğdu fakat çocukluğunun son yıllarını Rusya'da geçirdi. Köylü çocukları için bir okul kurdu ve 1900'de Moskova Kadınların Durumunu İyileştirme Derneği'nin başkanı oldu. Armand'ın kadınların problemlerine ve toplum içindeki rollerine odaklanan bir gazete kurmaktaki çabaları Çarlık rejimi tarafından bastırıldı. Armand 1903'te RSDLP'ye katıldı. Haziran 1907'de yakalandı ve buz tutan kuzey Rusya'ya sürgüne gönderildi. Armand kaçmayı başardı ve cesur bir şekilde, Rusya'yı terk etmeden evvel Aralık 1908'de St. Petersburg'da toplanan Kadınlar Kongresi'ne katıldı. Nihayetinde, Rus Bolşevik göçmenleriyle, muhtemelen ilişki yaşadığı Lenin de dahil olmak üzere, bağlantı kurduğu Paris'e yerleşti (Read, 103). Armand, Avrupa'daki çeşitli Bolşevik gruplarını koordine eden Dış Organizasyonlar Komitesi'nin sekreteriydi. Lenin'in istedği üzerine 1912'de illegal bir şekilde Rusya'ya geri döndü ve başkentte Bolşevik komitesini yeniden kurdu. Armand Eylül'de yakalandı ve altı ay hapis cezasına çarptırıldı. Serbest kaldığı vakit, Çarlık rejimi tarafından tolerans gösterilen Kadın İşçi (Rabotnitsa) adlı gazeteyi kurdu ve editörlüğünü yaptı. Birinci Dünya Savaşı (1914-18) esnasında Armand İsviçre'de yaşıyordu ve Mart 1915'te Bern'de gerçekleşen Uluslararası Sosyalist Kadınlar Konferansı'nı ortaklaşa düzenledi. Lenin, devrime önderlik etmek için trenle Rusya'ya geri döndüğü Nisan 1917 senesinde Armand da oradaydı.
Armand devrimden sonra değişim için bastırmaya devam etti ve Moskova Sovyeti'nin Yönetim Kurulu üyesiydi ve Ağustos 1919'da kurulduktan sonra Zhenotdel'in ilk başkanı oldu. Zhenotdel kadınlar için daha fazla eşitlik ve çalışma fırsatı çağrısı yaptı. Rolü " gururlu bir proleter, bağımsız, partinin öncüsünde bir lider ve bilinç inşa edici bir eylemci olarak yeni bir Sovyet kadını yaratmaktı" (Freeze, 305). 1920'de Armand İlk Uluslarası Komünist Kadınlar Konferansı'nı organize etti. Armand aynı yılın ilerleyen vakitlerinde 24 Eylül'de koleradan öldü ve Moskova'daki Kremlin Duvarı'nın yakınlarına gömüldü.
Maria Spiridonova
Maria Spiridonova (1885-1941) Sosyal Devrim Partisi'nin önemli kişilerinden biri olan bir hemşireydi. Spiridonova, kendi kasabası Tambov yakınlarındaki bir köylü ayaklanmasını acımasızca bastıran Çarlık polisinin mensublarından intikam almaya gönüllü oldu. Bu bağlamda Polis Müfettişi Luzhenovsky'yi Ocak 1916'da vurarak öldürdü. Yakalanarak dövüldü, işkence edildi ve Sibirya'ya sürüldü. 1917'de serbest kalan Spiridonova, derhal Chita'daki bir polis karakolunu havaya uçurdu.
Sol Sosyalist Devrimciler (Enternasyonalistler) adlı partiye liderlik etti. Köylü Sovyetleri İkinci Kongresi ve 1917 Kurucu Meclisi'nin başkanı olarak seçildi. Lenin'in Brest-Litovsk Antlaşması'nı (Rusya'nın I. Dünya Savaşı'ndan çekilme şartlarını belirleyecekti) imzalamaktan alıkoymak için suikast düzenlemeyi emreden Spiridonova'nın ta kendisiydi. Antlaşma yine de imzalandı ve Spiridonova yakalanarak 20 yıl hapis cezasına çarptırıldı. 1941'de Alman kuvvetleri, İkinci Dünya Savaşı (1939-45) sırasında Barbarossa Operasyonu'nda ilerleredi ve onun düşman eline düşmesini engellemek isteyen Sovyet yetkilileri tarafından vurularak öldürüldü.
Maria Bochkareva
Tabii ki Çarlık rejimini ve Kasım Bolşevik devriminde Lenin tarafından devrilene kadar ülkeyi yöneten 1917 Rus Geçici Hükümetini destekeyen kadınlar da vardı. Böyle bir kişilik Maria "Yashka" Bochkareva'ydı (1889-1920). Bochkareva I. Dünya Savaşı'nda orduya gönüllü olarak katıldı ve Çar'a dilekçe vererek kendisine izin verilmesini istedi. "Bochkareva parlak bir başarıydı... dört defa yaralandı ve üç defa madalya aldı... esir düştü ve kaçtı; terfi etti onbaşı ve ardından çavuş rütbesini aldı" (Shukman, 308). Çarın Mart 1917'de tahtından feragat etmesinin ardından Geçici Hükümet gücü eline aldı, Bochkareva'ya ilk Kadın Ölüm Mangası'nı kurma görevi verildi. Anafikir, bu manganın iyi talim görmüş ve disiplinli 300 kadınının, erkekleri daha disiplinli olmaları için utandırmak ve daha çok kişiyi silahlı kuvvetlere katılmaya ilham vermekti. Bu vakitlerde Rusya silahlı kuvvetleri birçok yenilgi yaşıyordu, ekipmanı eksikti ve disiplin, Bolşeviklerin sızması ve geleneksel rütbe hiyerarşisinin terk edilmesiyle birlikte ortadan kalktı. Bir deniz müfrezesi de dahil birkaç başka kadın taburları 1917 yazında meydana getirildi. Bochkareva'nın taburu, Güney-Batı Cephesi'nde Temmuz ayında Alman ordusuna büyük zaiyat verdirerek 2,000 esirin ele geçirildiği bir zafere dönüştü.
Bochkareva'nın taburu, yurtdışındaki önde gelen kadın hakları savunucularının hayranlığını kazandı; bilhassa Britanyalı bir oy hakkı savunucusu olan ve bu savaşçı kadınları görmek için Petrograd'ı (St. Petersburg'un yeni adı) ziyaret eden Emmeline Pankhurst (1858-1928). Statükonun ve Geçici Hükümet'in müdafaacısı olarak devrimci Bolşevikler kendisinden nefret ediyordu ve yakalanarak dövüldü ancak yine de Şubat 1918'de onlara katılmayı reddetti. Bochkareva, Komünist gizli polisi Çeka tarafından 16 Mayıs 1920'de idam edildi; anıları Isaac Don Levine tarafından kayıt altına alındı. Pankhurst bir keresinde Bochkareva'yı "yüzyılın en büyük kadını" olarak tarif etmişti (Shukman, 307).
