Nürnberg Mahkemeleri

Mark Cartwright
tarafından yazıldı, Batuhan Aksu tarafından çevrildi
tarihinde yayınlandı
Translations
Sesli Versiyon Yazdır PDF
Defendants, Nuremberg Trials (by US Army, Public Domain)
Zanlılar, Nürnberg Mahkemeleri US Army (Public Domain)

Almanya'nın Nürnberg şehrinde tertiplenen Nürnberg Mahkemeleri (1945-6), hayatta kalan kıdemli Nazileri, İkinci Dünya Savaşı (1939-45) sırasında savaş açmaktan ve savaş suçları ile insanlığa karşı cürümler işlemekten mesul tutmak için yürütülen bir dizi duruşmaydı. 22 Nazi yargılandı ve 19'u suçlu bulunarak asılarak idama veya uzun vadeli hapis cezalarına çarptırıldı.

İlk Nürnberg Mahkemeleri Kasım 1945 ile Ekim 1946 arasında yürütüldü ve ardından, çok daha fazla sayıda sanığın yer aldığı ikinci kısım Kasım 1946 ile Nisan 1949 arasında gerçekleştirildi. Nürnberg Mahkemeleri, tarihte bir savaşta galip gelenlerin, kaybeden taraftaki üst seviye kişileri fiillerinden mesul tutmaya çalıştığı ilk duruşmalardı. Duruşmalar filme alındı ​​ve II. Dünya Savaşı'nın nasıl yürütüldüğüne dair anlayışımıza büyük katkıda bulundu. Ayrıca, Holokost gibi vahşetlerin hem çürütülemez delillerini hem de muazzam ölçeğini ortaya koydu. Duruşmaların ilk ayı, yani sadece ilk duruşmalar Berlin'deki Yüksek Mahkeme Binası'nda gerçekleşti, ancak 20 Kasım'da Nürnberg'deki Adalet Sarayı'na taşındı. Adalet Sarayı, Üçüncü Reich düşmanlarına karşı Nazi göstermelik davalarının merkezi olması, şehrin Nürnberg Mitingi'ne ve kötü şöhretli yıllık Nazi Partisi kongresine ev sahipliği yapması ve kompleksin, zanlıların tutulduğu bitişik bir hapishane olması sebebiyle pratik bir avantaja sahip olması sayesinde seçildi.

Beynelmilel Askeri Mahkeme

II. Dünya Savaşı'nın sonunda, muzaffer Fransa, İngiltere, Amerika Birleşik Devletleri ve SSCB Müttefikleri, Ekim 1943'te Moskova'da düzenlenen bir konferansta liderlerinin kararlaştırdığı üzere, Alman Nazi savaş suçlularını adalete teslim etmek için ortak bir Beynelmilel Askeri Mahkeme (IMT) kurdular. IMT'ye tarafsız ülkelerden yargıçların reislik etmesi yönünde bazı çağrılar vardı, ancak müttefik liderler, kendi paylarına düşeni almakta doğrudan rol almaya kararlıydı. Davaların fikri, dört ana gücün yanı sıra birçok başka ülke tarafından da desteklendi.

Nürnberg MAHKEMELERİ'NİN MİRASI, NAZİZM kurbanlarıNA DAİR farkındalık yaratmak ve savaş suçlularını yargılamak İÇİN HUKUKİ BİR ÇERÇEVE TESİS ETMEKTİ.

IMT'ye getirilen zanlıların kaderini belirleyecek olan heyet, yukarıda adı geçen dört ülkeden birer yargıç ve birer savcıdan oluşuyordu. Jüri heyetine, bir Amerikalı avukatın "Tanrı gibi... Hollywood onu seçerdi" (MacDonald, 23) dediği İngiliz hakim Lord Justice Geoffrey Lawrence riyaset ediyordu. Baş Sovyet yargıcı I. T. Nikitchenko, Fransız baş yargıç Henri Donnedieu de Vabres ve ABD hakimi Francis B. Biddle idi. Yargılama süreci, Amerika Birleşik Devletleri ve Britanya'da tatbik edilen umumi hukuk pratiklerini takip ediyordu. Duruşma salonunda tercümanlar çalışıyordu ve hazır bulunan herkesin bir kulaklığı vardı. Mahkemeye müteallik film kliplerini ve istatistiki bilgileri göstermek için büyük bir ekran vardı. Duruşmalara 250 gazeteci katıldı ve bütün duruşmalar filme alındı ​​ve ses kaydı yapıldı.

Nuremberg Trials Judges
Nürnberg Mahkemeleri Yargıçları U.S. Army (CC BY-NC-SA)

Savaşın son dönemlerinde Adolf Hitler (1889-1945), Joseph Goebbels (1897-1945) ve Heinrich Himmler (1900-1945) intihar etmişti; ancak Müttefiklerin adalete teslim etmeye kararlı olduğu 24 üst seviye Nazi lideri kalmıştı. Grup, yalnızca ferdi rolleri nedeniyle değil, aynı zamanda muayyen Nazi müesseselerinin temsilcileri olarak da seçilmişti. Duruşmalar başlamadan önce, Alman İşçi Cephesi lideri Robert Ley (1890-1945) intihar etti ve zorla çalıştırılan bir sanayici olan Gustav Krupp (1870-1950) yargılanamayacak kadar fiziken zayıf olduğu düşünüldü. Geriye kalan 22 zanlı, Oxford II. Dünya Savaşı Rehberi'nde ifade edildiği gibi dört suçlamayla karşı karşıyaydı:

  • Suçlama 1: Harbi başlatmak için müşterek bir plan veya komploya katkıda bulunmak
  • Suçlama 2: Barışa karşı suçlar
  • Suçlama 3: Savaş suçları (mesela, savaş esirlerine kötü muamele ve cinayet, esirlerin çalıştırılması, hususi mülkün tahrip edilmesi ve askeri sebep olmaksızın mülk ve yerlerin tahrip edilmesi gibi Cenevre Mukavelesi'nin ihlalleri)
  • Suçlama 4: İnsanlığa karşı suçlar (mesela, sivil nüfusun katledilmesi, köle emeğinin kullanılması, sivillerin zorla sınır dışı edilmesi ve muayyen içtimai, siyasi, dini ve ırki gruplara zulmedilmesi)

1 ve 2. suçlamaların tanımlanması problemliydi ve bu yüzden zanlıların masum veya suçlu olduğunu tespit etmek zordu. Tarihçiler arasında II. Dünya Savaşı'nın neden ve nasıl başladığı ve II. Dünya Savaşı'nın sebeplerini ortaya çıkarmak için tam olarak ne kadar geriye gidilmesi gerektiğine dair o zamandan beri süregelen münkaşalar göz önüne alındığında, bu pek de şaşırtıcı değil. Mahkeme, esasen 1. ve 2. maddeleri, uluslararası anlaşmaları ihlal etmek ve hür memleketleri işgal etmek gibi fiilleri içerdiğini değerlendirdi. 3. ve 4. maddelerdeki davaları tespit etmek çok daha kolaydı, ancak burada bile, galiplerin kendilerinin bugün savaş suçları olarak adlandırılabilecek suçlardan, mesela Müttefiklerin Almanya'yı bombalaması, silahsız gemilere denizaltı saldırıları ve SSCB güçleri tarafından Katyn Ormanı'nda Polonyalı savaş esirlerinin katledilmesi gibi suçlardan suçlu oldukları ilave bir zorluk teşkil ediyordu. Hitler'in bir cihan harbi başlatmayı tam anlamıyla planladığı gibi bazı gerçekler kesin kabul edildi. Ayrıca, Gestapo (gizli polis), SS (Schutzstaffel) ve SA (Sturmabteilung) gibi Nazi örgütleri suç teşkilatları olarak telin edildi.

Palace of Justice, Nuremberg
Adalet Sarayı, Nürnberg US Army (Public Domain)

Hakimler, zanlıların çapraz sorgusundan faydalanmakla kalmadı, aynı zamanda yaklaşık 360 tanığın (Nazi rejiminin hem mağdurları hem de mensupları dahil) ifadelerinden ve şüphesiz fotoğraflar, ses kayıtları ve toplama ve ölüm kamplarında çekilmiş filmler de dahil olmak üzere çok sayıda resmi ve diğer suçlayıcı vesikadan da faydalandı. Nazi rejiminden kaçan bir avukat olan Dr. Robert Kempner'ın da belirttiği gibi:

Bize en büyük yardımlardan biri Alman bürokratik anlayışıydı; her şeyi saklamış, hatta yaymış ve filmler bile yapmışlardı ve Müttefik arama ekiplerimizce birçok materyal keşfedildi. Umumi Polonya Valisi Frank gibi bazı kişiler, harpten sonra dostu Hitler'e yaptıklarını göstermek için o kadar istekliydi ki, ciltlerce jurnaller, günlükler tutmuştu. Hatta kendi iddianamesini dahi yazmıştı.

(Holmes, 593)

Lakin, Nürnberg belgelerinin, zanlıların dört suçtan bir veya daha fazlasından suçlu olduklarına dair hukuki iddiayı desteklemek gayesiyle derlendiğini (mesela, bir tarihçinin yapacağı gibi geçmiş hadiselerin esaslı bir yeniden canlandırmasını yapmak için değil) belirtmek mühimdir. Ayrıca, muayyen zanlılar hakkında muhtelif milli hakimler arasında bir miktar müzakere de vardı - mesela, SSCB yargıcı Rudolf Hess'in asılmasını isterken, diğer hakimler hapis cezasını tercih etti - ancak davaların ciddiyeti ve dünyanın bu davalara karşı incelemesi göz önüne alındığında, bütün taraflar mümkün olduğunca adil bir şekilde müzakere etmede şuurlu bir çaba gösterdi. Bu maksatla, zanlılar toplu olarak bir hukuk danışmanı olan Otto Kranzenbühler tarafından temsil edildi ve ferdi avukatların müdafaalarını sunmalarına izin verildi.

Camp Guard Giving Evidence at Nuremberg
Kamp Muhafızı Nürnberg'de Delil Sunuyor Imperial War Museums (CC BY-NC-SA)

Nürnberg Zanlıları ve Kararları Listesi

Nürnberg'de yargılanan kişiler, unvanları veya rolleri, nihai kararları ve cezaları şunlardır:

  • Hermann Göring (1893-1946) – Reichsmarschall – Suçlu (4 suçlamanın tamamı), asılarak idam
  • Rudolph Hess (1894-1987) – Nazi Partisi Başkan Yardımcısı – Suçlu (1. ve 2. suçlamalar), müebbet hapis
  • Joachim von Ribbentrop (1893-1946) – Dışişleri Bakanı – Suçlu (4 suçlamanın tamamı), asılarak idam
  • Wilhelm Keitel (1882-1946) – Mareşal – Suçlu (4 suçlamanın tamamı), asılarak idam
  • Ernst Kaltenbrunner (1903-46) – Reich Ana Güvenlik Ofisi Şefi – Suçlu (3. ve 4. suçlamalar), asılarak idam
  • Alfred Rosenberg (1893-1946) – Irk teorisyeni – Suçlu (4 suçlamanın tamamı), asılarak ölüm
  • Hans Frank (1900-1946) – Polonya'daki Nazi Lideri – Suçlu (3. ve 4. suçlamalar), asılarak ölüm
  • Wilhelm Frick (1877-1946) – İçişleri Bakanı – Suçlu (2., 3. ve 4. suçlamalar), asılarak ölüm
  • Julius Streicher (1885-1946) – Nazi bölge lideri – Suçlu (4. suçlama), asılarak ölüm
  • Walther Funk (1890-1960) – Nazi bakanı – Suçlu (2., 3. ve 4. suçlamalar), müebbet hapis (1957'de serbest bırakıldı)
  • Hjalmar Schacht (1877-1970) – Reichsbank Başkanı ve Ekonomi Bakanı – Suçsuz.
  • Karl Dönitz (1891-1980) – Alman Donanması'nın Başı – Suçlu (2. ve 3. maddeler), 10 yıl hapis
  • Erich Raeder (1876-1960) – Dönitz'den önce Alman Donanması'nın Başı – Suçlu (1., 2. ve 3. maddeler), Müebbet hapis (1955'te serbest bırakıldı)
  • Baldur von Schirach (1907-1974) – Hitler Gençliği Lideri ve Nazi Bölge Lideri – Suçlu (4. madde), 20 yıl hapis
  • Fritz Sauckel (1894-1946) – Nazi Bölge Lideri – Suçlu (3. ve 4. maddeler), asılarak idam
  • Alfred Jodl (1890-1946) – Kara Kuvvetleri Harekât Şefi – Suçlu (4. maddenin tamamı), asılarak idam
  • Martin Bormann (1900-1945) – Ölümünden bu yana gıyaben yargılanıyor ki o zamanlar bilinmiyordu - Hitler'in şahsi sekreteri - Suçlu (3. ve 4. maddeler), asılarak idam
  • Franz von Papen (1879-1969) - Eski şansölye ve Türkiye büyükelçisi - Suçsuz
  • Artur Seyss-Inquart (1892-1946) - Hollanda'daki Nazi Lideri - Suçlu (2., 3. ve 4. maddeler), asılarak idam
  • Albert Speer (1905-1981) - Silahlanma Bakanı - Suçlu (3. ve 4. maddeler), müebbet hapis (1966'da serbest bırakıldı)
  • Konstantin von Neurath (1873-1956) - Von Ribbentrop'tan önce Dışişleri Bakanı - Suçlu (4. maddenin tamamı), 15 yıl hapis (1954'te serbest bırakıldı)
  • Hans Fritzsche (1900-1953) - Propaganda Bakanı - Suçsuz

Zanlılar Seyss-Inquart ve Schacht'ın zayıf bir sahada üstünlük sağladığı IQ testlerine tabi tutuldu (Streicher 102 puanla sonuncuydu). Göring, yargılananlar arasında açık ara en karizmatik olanıydı ve mazideki fiillerini tesirli bir şekilde haklı çıkardı; ancak bu süreçte, fiillerinin ciddiyetine karşı vicdansızlığını meydana koymaktan öteye gitmedi. Speer'e göre Göring, ona "galiplerin onu şüphesiz katledeceğine, ancak elli yıl içinde kalıntılarının mermer bir lahit içine konulacağına ve Alman halkınca milli bir kahraman ve şehit olarak anılacağına" inandığını söyledi (Speer, 681). Ordu veya donanma mensubu olanlar, askeri emirlere uydukları için hiç yargılanmamaları konusunda ısrarcıydı. Benzer şekilde, siviller, ne kadar aşağılık olursa olsun, eylemlerinin bir zamanlar Hitler'e ant içmeye mecbur kaldıkları sadakat andı dahilinde olduğuna inanıyordu. Diğerleri ise, hükümettekilerin sıklıkla özel kişilere tatbik edilen standartlara göre yargılanmaması gerektiğini belirtti. Müdafaanın bir diğer argümanı da, galiplerin kaybedenleri yargılamaya hukuken hakkı olmadığıydı. Rosenberg ve Streicher gibi bazıları ise, geçmiş eylemlerinden hiçbir şekilde pişmanlık duymuyordu.

Dr Franz Blaha Giving Evidence at Nuremberg
Dr. Franz Blaha Nürnberg'de Delil Sunuyor Imperial War Museums (CC BY-NC-SA)

Kaltenbrunner ve Frank gibi SS mensuplarının basit, merhametsiz fikirleri, daha doğrusu düşüncesizlikleri apaçık ortadaydı. Frick, duruşması esnasında ifade vermeyi reddetti. Speer, daha basit ve daha kötü şöhretli meslektaşlarından zekice uzaklaşmaya çalıştı ve Hitler'in güçlü kişiliğince Nazizme sürüklendiğini ima eden bir iddia ortaya attı. Nitekim Speer, suçunu kabul eden (her ne kadar artık Holokost hakkındaki bilgisizliğine dair yalan söylediği bilinse de) veya en azından savaş ve neticeleri için "kolektif mesuliyet" (Dear, 808) olarak tanımladığı şeydeki rolünü kabul eden az sayıdaki kişiden biriydi. Sonunda Hess, klinik olarak deli olarak teşhis edilmemiş olsa da sınırında görünüyordu. Hess, devamlı kıpırdanması ve tuhaf kahkahalarıyla zanlı sandalyesindeki komşusu Göring'i rahatsız ediyordu.

Netice olarak, 22 adam sivil kıyafetleri içinde oldukça acıklı görünüyordu. Speer, kostümsüzlüğün tesirini şöyle hülasa etmişti: "Senelerdir bütün bu zanlıları, ya yaklaşılmaz yahut da neşeli bir şekilde geniş, muhteşem üniformalar içinde görmeye alışmıştım. Bütün sahne artık hakikatin dışında görünüyordu; bazen rüya gördüğümü zannediyordum" (678). Halk ve matbuat da bu baş suçluların ne kadar sıradan göründüklerine şaşırmıştı. Romancı Evelyn Waugh (1903-1966), yalnızca Kaltenbrunner'ın bir suçluya benzediğini belirtmişti.

Her zanlı sırayla yargılandı ve Göring gibi başlangıçta en kibirli olanlar dahi, aleyhlerindeki ezici delil yığını karşısında tesirli bir şekilde susturuldu. Nitekim deliller çoğu zaman o kadar korkunç ve mükerrerdi ki, bazı gazeteciler delillerin böylesine metodik bir şekilde sunulmasının lüzumunu sorguladı. Sonuçta, yargılama süreci boyunca zanlıların çoğu, kendilerine yöneltilen suçlamalara karşı hiçbir müdafaalarının olmadığını, belki de daha önce fark etmemiş olsalar bile, anladılar.

Son Hükümler

Zanlılar nihayet 1 Ekim 1946'da kaderlerini öğrendi. Göring, asılmasına birkaç saat kala potasyum siyanür hapı yutarak intihar etti. Göring'in cesedi yakıldı ve külleri normal çöpe atıldı. Ölüm cezasına çarptırılan diğerleri ise iki hafta sonra, 16 Ekim'de Nürnberg hapishanesinde asıldı. Keitel, asker olarak kurşuna dizilmeyi talep etti, ancak talebi reddedildi. Asılanların cesetleri yakıldı ve külleri Isar Nehri'nin ağzına serpildi. Berlin'deki Spandau Hapishanesi'nde hapis cezasına çarptırılanlar, sağlık durumlarına bağlı olarak bu cezaların farklı sürelerini çekt. Son mahkum, 93 yaşında intihar eden Rudolph Hess'ti.

Corpse of Joachim von Ribbentrop
Joachim von Ribbentrop'un Cesedi US Army (Public Domain)

Sonraki Yargılamalar

Kasım 1946'dan Nisan 1949'a kadar, 185 Nazi savaş suçlusu daha Amerika Birleşik Devletleri ordusun a düzenlenen mahkemelerle karşı karşıya kaldı. ABD otoritelerince tek başına yürütülen bu yargılamalar, ABD Nürnberg Askeri Mahkemeleri olarak bilinir. Zanlıların çoğu, Nazi toplama kamplarında sivillere insanlık dışı muamele, tıbbi tecrübe ve cinayetler ile sivillerin sanayide işçi olarak istismarıyla ilgili suçlamalarla karşı karşıyaydı. Bu zanlılardan 131'i suçlu bulundu, 24'ü idam geri kalanı ise hapis cezasına çarptırıldı.

II. Dünya Savaşı sonrasında, bilhassa Japon savaş suçlularını mevzu olarak seçen Uzak Doğu savaş suçu davaları ve bilhassa Polonya ve SSCB olmak üzere muayyen memleketlerde tahakkuk eden yargılamalar gibi, savaş suçlularının yargılandığı başka davalar da vardı. Almanya, birçok Nazizmden arındırma davası yürüttü. Ayrıca, daha önceki bazı kararların bozulması da mevzubahisti. Schacht sekiz sene ağır hapse mahkûm edildi (ancak yalnızca iki yıl yattı), Alfred Jodl ise 1953'te bir Alman denazifikasyon mahkemesince aklandı. 1949 yılına gelindiğinde, "Müttefikler 5.025 kişiyi mahkûm etmişti" (Hite, 341).

Birçok Nazi savaş suçlusu yakalanmaktan kurtuldu, ancak onları arama çalışmaları devam etti ve bazıları nihayetinde, çoğu zaman on yıllar sonra, adalete teslim edildi. Holokost'un baş idarecilerinden biri olan Adolf Eichmann (1906-1962), 1960'ta Arjantin'de yakalandı, İsrail'de yargılandı ve ardından asıldı.

Nürnberg Mahkemeleri ve onu takip eden duruşmaların mirası, Nazizm kurbanlarına dair farkındalık yaratmak ve milletlerarası yasaların üzerinde uzlaşılabileceği bir çerçeve oluşturmaktı. Bu yasalar, liderleri fiillerinden mesul tutmak ve işlenen savaş suçlarına karşı caydırıcı olmak için kullanılabilirdi. Mesela Nürnberg Mahkemeleri, 1990'larda eski Yugoslavya'daki çatışmaların ardından savaş suçlularının yargılanmasında emsal teşkil etmişti.

Sorular & Cevaplar

Nürnberg Mahkemeleri'nde ne oldu?

1945-46 arasındaki Nürnberg Mahkemeleri'nde, 22 Nazi lideri harp çıkarma komplosu, savaş suçları ve insanlığa karşı cürümler ile suçlandı. Suçlarına dair çokça ve çürütülemez delille karşı karşıya kalan 19 kişi suçlu bulunarak ya asıldı yahut da uzun hapis cezalarına çarptırıldı.

Nürnberg Mahkemelri'nin kritikleri nelerdir?

Nürnberg Mahkemeleri'ne karşı tenkitler arasında Müttefiklerin başka bir devletin fertletini yargılama, askeri personeli sivil yasalara tabi tutma ve zanlıları savcıların işlediği cürümlerle suçlama hakkı yer almaktadır.

Çevirmen Hakkında

Batuhan Aksu
Batuhan, Georgetown Üniversitesi Tarih Bölümü'nde doktora öğrencisidir. Üniversiteye katılmadan önce Boğaziçi Üniversitesi (MA-BA) ve Manchester Üniversitesi'nden (ER+) dereceler almıştır. İlgi alanları arasında seyahat çalışmaları ve entelektüel tarih bulunmaktadır.

Yazar Hakkında

Mark Cartwright
Mark, tam zamanlı bir yazar, araştırmacı, tarihçi ve editördür. Özel ilgi alanları arasında sanat, mimari ve bütün medeniyetlerin paylaştıkları düşünceleri keşfetmek yer alır. Siyaset Felsefesi alanında Yüksek Lisans derecesini almış ve WHE Yayıncılık Direktörüdür.

Bu Çalışmayı Alıntıla

APA Style

Cartwright, M. (2025, Kasım 20). Nürnberg Mahkemeleri. (B. Aksu, Çevirmen). World History Encyclopedia. https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-23653/nurnberg-mahkemeleri/

Chicago Formatı

Cartwright, Mark. "Nürnberg Mahkemeleri." tarafından çevrildi Batuhan Aksu. World History Encyclopedia, Kasım 20, 2025. https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-23653/nurnberg-mahkemeleri/.

MLA Formatı

Cartwright, Mark. "Nürnberg Mahkemeleri." tarafından çevrildi Batuhan Aksu. World History Encyclopedia, 20 Kas 2025, https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-23653/nurnberg-mahkemeleri/.

Reklamları Kaldır