Sansür

Tanım

Mark Cartwright
Yazar: , Tercüme Eden: Mustafa Aykol
tarihinde yayınlandı 15 Mart 2017
X
translations icon
Diğer dillerde mevcuttur: İngilizce, Fransızca
Cato the Elder (by Unknown Artist, Public Domain)
Bilge Cato
Unknown Artist (Public Domain)

Bir sansür, Antik Roma kentinde kamu ahlakını denetleyen, nüfus sayımı olarak bilinen vatandaşların listesini ve vergi yükümlülüklerini tutan, kazançlı kamu sözleşmeleri ve vergi toplama hakları veren iki kıdemli sulh hakiminden biriydi. Başlık, sansürcüler vatandaş listesinden insanları işaretleyip kaldırabildikleri için modern karşılığı 'sansür' ve 'sansürcülük' olan terimlerin kökenidir. Makam M.Ö. 22'de sona erdi, yetkileri imparatora gitti veya diğer yetkililere yeniden dağıtıldı.

Makam ve Evrim

Livy'ye göre sansür makamı MÖ 443'te kuruldu. Her dört ya da beş yılda bir, üyeler için bir servet niteliğine sahip Roma meclisi olan comitia centuriata(Roma Halk Meclisi) tarafından seçildiler. 18 ay görev yaptılar. MÖ 339'da, yalnızca aristokrat patriki sınıfından olanların görevde bulunabileceği bir yüzyıllık gelenekten sonra, leges Publiliae iki sansürcüden birinin alt tabaka sınıftan olması gerektiğine karar verdi. MÖ 131'de iki alt tabaka ilk kez her iki görevi de üstlendi. Sulla'nın MÖ 81'deki reformlarını takiben, pozisyonun önemi azaldı ve seçimleri daha az düzenli hale geldi. İmparatorluk döneminde, imparator, sansürcülerin elinde olan yetkileri büyük ölçüde devraldı ve MÖ 22'den sonra hiçbir sansür seçilmedi.

Reklamları Kaldır

Advertisement

Sansürcülerin kanunla tanımlandığı şekliyle siyasi gücü fiilen sınırlı olsa da , onlara yetki (kanunları yorumlama ve uygulama veya savaşta komuta etme hakkı) verilmedi ve sembolik yüzleri taşıyan bir baltacı (suçluları cezalandırmakla görevli kimse) refakatçisi yoktu. diğer sulh hakimlerinin görüşleri ve eylemleri, makam sahibinin deneyimi ve makamın kendisine verdiği prestiji nedeniyle genellikle ağırlık taşıyordu. Nitekim, sansür unvanı, cursus honorum veya Roma kamu kariyeri yolunda en yüksek makam olarak kabul edildi. Sadece eski konsolosların göreve uygun olduğu bir sözleşme geliştirildi. Pozisyonu elinde tutan güçlü şahsiyetlere bir örnek olarak, Bilge Cato MÖ 184'te sansürlendi ve muhtemelen Roma'nın en zengin adamı olan Marcus Licinius Crassus, MÖ 65'te konsül olarak iki görevi arasında sansürlendi.

SAYIMDA BİR KİŞİNİN TAM ADI, YAŞI, BABA ADI, YAŞADIĞI YER, İŞİ VE NE KADAR MAL SAHİBİ OLDUĞU BULUNMAKTADIR.

Nüfus sayımı

Sansürcüler, her dört veya beş yılda bir, Roma'daki ve taşra kasabalarındaki tüm vatandaşların bir listesi olan ulusal nüfus sayımını, vergi yükümlülüklerini ve askerlik yükümlülüğünün ne durumda olduğunu yapmaktan sorumluydu. Daha önce bu tribünlerin göreviydi. Nüfus sayımında kişinin tam adı, yaşı, babasının adı, nerede yaşadığı, işi ve ne kadar mülkü olduğu yer aldı. Kadınlar ve çocuklar aile üyesi olmak dışında sayıma dahil edilmedi. Sansürcüler, isimleri roma şövalye sınıfına, mülk düzeylerine veya mülksüzlüğe göre beş farklı sınıfa, kabilelere ve yüzyıllara göre düzenledi.

Reklamları Kaldır

Advertisement

Sansürcü, o kişiyi kabilesinden çıkaracak ve oy kullanmasını yasaklayacak herhangi bir ismi listede (bir nota ile) işaretleyebilir, yani onları sansürleyebilir. Bu şekilde not edilen bir kişi bir aerarius (siyasi hakları olmayan, yerel özerklikten yoksun bırakılmış fethedilmiş kasaba sakinleri) haline gelirdi ve artık oy kullanamayacak olsalar bile yine de vergi ödemek zorunda kalırlardı. Bir sansürün bunu yapmasının nedenlerinden biri, bir vatandaşın kamusal veya özel yaşamında ahlaksız bir şey yapmış olmasıdır ve bu nedenle makam, topluluk içinde ahlaki standartları veya Regimen morum'u (toplum ahlakını) korumakla ilişkilendirilir hale gelmiştir.

Sayım tamamlandığında, sansürcülerden biri (kura ile seçilmiş) Roma'nın Campus Martius'unda lustratio olarak bilinen dini bir tören düzenlerdi. Burada dualar, hayvan kurbanları ve ateşle arınma kötülüğü uzak tutar ve gelecek yıl için başarı sağlardı.

Reklamları Kaldır

Advertisement

Diğer Görevler

Roma Senatosu üyeliğinin düzenli olmasını sağlamak da sansürün göreviydi. Senatörleri seçmenin yanı sıra, yine kınanması gereken davranışlar nedeniyle bireyleri dışlayabilirler. Sulla'nın reformlarıyla, Senato için seçim süreci değişti ve quaestor (devlet hazinesinden, cezaî işlerden ve finansal işleri denetlemekten sorumlu, seçilmiş devlet memurları) rütbesine sahip herhangi bir vatandaş otomatik olarak nitelikli oldu. Bir sansürün benzer bir başka işlevi de, atlılardan hangisinin halka açık atı tuttuğunu kaydetmekti ve bir kez daha, uygun olmadığını düşündükleri herkes için atlarına el konabilir ve birey yasaklanabilirdi.

Sansürcülerin diğer görevleri arasında madenler, ormanlar ve gelir getirebilecek nehirler dahil olmak üzere kamu mallarının kiralanması; yol yapımı, kütüphaneler ve Roma hamamları gibi bayındırlık projelerinin denetimi; ve il ve liman vergilerini (portoria) ve kamu malından (vectigal) elde edilen gelirleri toplayan kamu müteahhitleri (publicani) ile sözleşmeler yapmak. Sansürcülerin sözleşmeleri en yüksek fiyatı verene satmak için muazzam bir mali gücü olduğu, hatta bazen tüm iller için vergi toplama hakkını açık artırmayla sattığı için bu sistemle ilgili bazen sorunlar oluyordu. Bu çıkar çatışmalarına, sansürcüler arasında rekabete ve genel olarak görevin kötüye kullanılmasına yol açtı.

Marcus Licinius Crassus, Louvre
Marcus Licinius Crassus
Carole Raddato (CC BY-SA)

Yabancılara vatandaşlık verilmesi gibi daha az tanımlanmış yetkiler de vardı. Modern vakanın bir örneğinde, Crassus'un sansür yaparken Cisalpine Galya'daki Transpadanlara vatandaşlık verdiğini, hoş olmayan bir hareket ve görevden alınmasının nedenlerinden biri olduğunu biliyoruz. Aslında yaygın olarak 'Censor Cato' olarak tanınan Bilge Cato, MÖ 2. yüzyılda Cumhuriyetçi Roma'da gördüğü ahlaktaki düşüşü bastırmak için ünlü bir şekilde lüks vergisini getirdi.

Reklamları Kaldır

Advertisement

Miras

İmparatorluk döneminde sansür makamı kaldırılmış olsa da, nüfus sayımının alınması çok sonraları devam etti. Augustus, uzun saltanatı sırasında üç tane gerçekleştirdi ve İtalya'da bilinen son nüfus sayımı MS 80 dolaylarında yapıldı; bundan sonra vergi ve oy hakları istatistikleri, valilerin onları güncellemekten sorumlu oldukları eyaletlerden geldiğinden, artık geçerli değildi. Roma Mısır'ı 14 yıllık düzenli nüfus sayımıyla dikkat çekiyor ve imparatorluk genelinde gerçekleştirilen nüfus sayımlarının birkaç örneği papirüs üzerinde korunuyor. Tarihçi Peter Fibiger Bang'in belirttiği gibi, 'ihmal edilebilir bir devlet iktidarı aracı olmaktan uzaktı ve çağlar boyunca direnişi kışkırtmaya devam etti' (Barchieis, 676). Birçok modern devlet, sürekli değişen nüfusları hakkında rakamlar toplamak için düzenli aralıklarla nüfus sayımı yapmaya devam ettiğinden, istatistik yoluyla kontrol uygulaması da Romalılardan daha uzun sürdü.

Kaynakça

Çevirmen Hakkında

Mustafa Aykol
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi'nde Mütercim-Tercümanlık bölümünde lisans öğrencisiyim. Fransızca eğitimi dışında İngilizce de almakta ve çeviriler yapmaktayım aynı zamanda Turizm ile ilgileniyorum.

Yazar Hakkında

Mark Cartwright
Mark Fransa'da yaşayan bir tarih yazarıdır. Özel ilgi alanları çömlekçilik, mimarlık, dünya mitolojisi ve bütün medeniyetlerin paylaştığı ortak fikirleri keşfetmektir. Siyaset Felsefesi üzerine yüksek lisans yapmıştır ve WHE'de Yayın Direktörüdür.

Bu Çalışmayı Alıntıla

APA Style

Cartwright, M. (2017, Mart 15). Sansür [Censor]. (M. Aykol, Çevirmen). World History Encyclopedia. alınmıştır https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-12330/sansur/

Chicago Style

Cartwright, Mark. "Sansür." Çeviren Mustafa Aykol. World History Encyclopedia. Son düzenleme Mart 15, 2017. https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-12330/sansur/.

MLA Stili

Cartwright, Mark. "Sansür." Çeviren Mustafa Aykol. World History Encyclopedia. World History Encyclopedia, 15 Mar 2017. Web. 08 Ara 2022.