Antik Çin’de Ejderha

makale

Mark Cartwright
Yazar: , Tercüme Eden: Hakan İlikan
tarihinde yayınlandı 29 Eylül 2017
X
translations icon
Diğer dillerde mevcuttur: İngilizce, Fransızca, İtalyan, İspanyolca

Ejderhalar birçok eski kültürün mitolojisinde yer alır, ancak dünyanın başka hiçbir yerinde bu yaratık Çin'deki kadar saygı görmemiştir. Orada, diğer belirgin dünya mitolojilerinin aksine, ejderha neredeyse her zaman olumlu bir açıdan görüldü ve özellikle hayat veren yağmurlar ve su kaynakları ile ilişkilendirildi. En uğurlu yıl işareti olarak kabul edilen, imparatorların cübbelerine takılan, altın takılardan yeşim heykelciklere kadar en değerli malzemelerle betimlenen, edebiyatta ve sahne sanatlarında sayısız referansı bulunan ejderha, antik Çin'in her yerindeydi ve bugün de Çin ruhunda o kadar büyük görünüyor.

Chinese Dragon Roof Tile
Kiremit Çin Ejderi
The British Museum (Copyright)

Köken ve Fiziksel Özellikler

Antik Çin masallarında ve efsanelerinde görülen en eski yaratıklardan biri olan ejderha, çoğunlukla su kaynaklarında veya bulutlarda yaşayan dev ve kıvrak bir canavar olarak tasvir edilir. Çin ejderhası olağanüstü derecede güçlüdür ve uçtuğunda genellikle ona şimşek ve gök gürültüsü eşlik eder. Ejderhanın ilk olarak ne zaman, kim tarafından ve hangi gerçeklikte icat edildiği bilinmemekle birlikte, bazı tarihçiler yağmurlardan sonra veya şelalelerde görülen gökkuşakları ve 'gökyüzü yılanı' ile bir bağlantı olduğunu öne sürüyorlar. MÖ 4500-3000 yıllarına tarihlendirilebilen Hongshan kültürü alanında, yaratığın herhangi bir yazılı kaydı ortaya çıkmadan çok önce oyulmuş yeşim ejderhalar kazılmıştır. Tarihçi R. Dawson, Çin ejderhasının fiziksel özelliklerinin aşağıdaki tanımını verir:

Reklamları Kaldır

Advertisement

Hayvanlar arasında en başta gelen ejderhanın, diğer hayvanların olağanüstü özelliklerinden oluşması gerekiyordu. Geleneksel tarif ona bir geyiğin boynuzlarını, bir devenin alnını, bir iblisin gözlerini, bir yılanın boynunu, bir deniz canavarının karnını, bir sazan pulunu, bir kartalın pençelerini, bir kaplanın tabanınıve bir öküzün kulaklarını verir. (231)

Alternatif açıklamalar benzer özellikler verir, ancak bazen bir yılan gövdesi, bir tavşanın gözleri, bir kurbağanın göbeği ve bir geyiğin boynuzları ile. Ejderhanın diğer özellikleri, istediği zaman şeklini ve boyutunu değiştirebilmesi ve istediği yerde kaybolabilmesi veya yeniden ortaya çıkabilmesiydi.

Han Dynasty Jade Dragon
Han Hanedanı Yeşim Ejderha
The British Museum (Copyright)

Çinli bilgin Wen Yiduo, bu fantastik canavarca parça koleksiyonunun aslında her biri totem olarak farklı bir hayvana sahip birkaç farklı kabilenin siyasi birliğine dayandığını öne sürdü. Bu nedenle ejderha, bu kabilelerin tek bir ulusta asimilasyonunun sembolik bir temsiliydi. İlginç bir hipotez, ancak, bu erken Çin topluluklarında bu tür siyasi kurumlar var olmadan çok önce ejderhaların ortaya çıkışını açıklamaz.

Reklamları Kaldır

Advertisement

Yetkiler ve Kurumlar

Ejderhanın korkutucu yönüne rağmen, genellikle cesur bir kahraman figürü tarafından öldürüldüğü dünyadaki diğer kültürlerin mitlerinde yaşayan kötü niyetli canavar olarak görülmedi. Gerçekten de, Çin'de ejderha adil ve yardımsever bir yaratık olarak kabul edildi ve ediliyor. Bu nedenle onlar, hükümdarlıkla ve özellikle de Cennetin Mandasının sahibi ve Tanrı'nın yeryüzündeki temsilcisi sıfatıyla, her zaman herkesin iyiliği için onların halklarına adil ve tarafsız bir şekilde hükmetmesi gereken Çin imparatorlarıyla ilişkilendirildiler.

Halk, genel olarak, ejderhayı şanslı bir sembol ve zenginlik getiren olarak kabul etti.

Yöneticilerin ejderhaları taklit etmesinin bir başka nedeni de, yaratığın en zeki dört hayvandan biri olarak kabul edilmesidir (anka kuşu, tek boynuzlu at ve kaplumbağa ile beraber). Ünlü bir efsanede, bir ejderhanın Xia handenı’nın efsanevi kurucusu olan büyük Yu’ya (MÖ 2070 dolayları) bir ejderhanın (ya da aslında ejderhaydı) ve kaplumbağanın krallığını mahveden sel sularını kontrol altına alma ve sel sularını daha iyi bir sulama sisteminde kontrol etmesindeki aktif yardımlarını anlatır.

Reklamları Kaldır

Advertisement

Halk, genel olarak, ejderhayı şanslı bir sembol ve zenginlik getiren olarak kabul etti. Dahası, eski çiftçiler, ekinlerini sulamak için çok ihtiyaç duydukları yağmurları ve suyu ejderhaların getirdiğini düşünüyorlardı. Ejderhaların ayrıca güçlü rüzgarlar, dolu fırtınalar, gök gürültüsü, şimşek ve kasırgalardan sorumlu olduğu düşünülüyordu - ikincisi bugün hala 'ejderhanın kasırgası' veya uzun juan feng olarak biliniyor. Yeşimdeki ejderhaların birçok erken dönem tasvirinin dairesel olduğunu belirtmek de ilginçtir.

Kırsal topluluklarda, yaratığın yağmur dağıtırken cömertliğini teşvik etmek için bir ejderha dansı ve ahşap bir çerçeve üzerine yayılmış kağıt veya kumaştan yapılmış büyük bir ejderha figürünün taşındığı bir alayı vardı. Alternatif olarak, çanak çömleklerden küçük ejderhalar yapılır veya üzerinde bir ejderha tasviri bulunan pankartlar taşınır ve yağmur için dualar yazılırdı. Görevliler, kovalarla su taşıyan alayı takip eder ve söğüt dallarını kullanarak seyircilere su sıçratır ve “Yağmur geliyor!” diye bağırırlardı. Bir kuraklık yakın gibi göründüğünde, yağmur için başka bir çağrı, evin dışına asılan ejderhaların resimlerini çizmekti.

Chinese Dragon Sword Hilt
Kılıç Kabzasında Çin Ejderi
The British Museum (CC BY-NC-SA)

Dans alaylarının başka bir kullanışlı amacı da vardı, özellikle salgın zamanlarında hastalıkları ve hastalıkları önlemek. Ejderha dansı kırsal festivallerin bir parçası haline geldi ve Çin Yeni Yılı kutlamalarıyla yakından ilişkili hale geldi. Ejderhalar ve yağmur, dans ve şifa arasındaki bağlantı, antik Çin'de yaygın olarak uygulanan şamanizmden kaynaklanıyor olabilir.

Reklamları Kaldır

Advertisement

Halk hikayelerinde, Ejderha-kral Lung-Wang tarafından yönetilen bir ejderha ırkı vardı. Pullu vücutları, dört bacağı ve boynuzları ile insan şekline girip genç kızları savuşturabilirlerdi. onlar su kaynaklarını koruyan Hindu folklorunun yılan benzeri yaratıkları olan Nagalara benzerler. Çin sanatında, bu ejderhalar genellikle, yanardöner parlaklığı bir gökkuşağını andıran ve bu fenomenle bağlantılı hazine fikrini temsil edebilecek muhteşem bir inciye sahiptir.

Başka bir geleneksel inanç, dünyanın Dört Denizi'nin (eski Çinlilere göre yedi değil dört deniz vardı) her birinin bir ejderha kral tarafından yönetildiğiydi. İsimleri Ao Kuang (Doğu'yu yöneten), Ao K'in (Güney), Ao Jun (Batı) ve Ao Shun (Kuzey). Ao Kuang liderdir, ancak dördü de yılın üçüncü ayında, en şiddetli yağmurların olduğu ayda saygılarını sundukları Yeşim İmparatoru'nun iradesine boyun eğmelidir. Bu daha efendi figürlerin yanı sıra, yerel halk genellikle yakındaki herhangi bir su kaynağının bir ejderhanın evi olduğuna inanıyordu. Ejderhalar ve nehirler arasındaki uzun süredir devam eden bağlantı, 40'tan fazla Çin nehrinin adında ejderha kelimesine sahip olması gerçeğiyle kanıtlanmıştır.

Taocular için ejderha daha da önemliydi ve 'Merkezi Yol' veya Tao olarak bilinen her yerde hazır bulunan merkezi gücü temsil ediyordu.

Ejderha, daha resmi Çin dinlerinin bazılarında da belirli bir öneme sahip oldu. Chan Budizm'in resimlerinde bulutların arkasından çıkan bir ejderha, gerçeğin ve onu net olarak görmenin zorluklarının bir simgesiydi. Taocular için ejderha daha da önemliydi ve 'Merkezi Yol' veya Tao olarak bilinen her yerde hazır bulunan merkezi gücü temsil ediyordu. Dört Deniz'in dört ejderha kralı da Taoistler tarafından benimsenmiştir. Son olarak, ejderha Çin zodyakının veya shengxiao'nun beşinci işaretidir ve takvim döngüsündeki 12 yıldan biriyle ilişkilidir, en son "ejderha yılı" Ocak 2012 ile Şubat 2013 arasındadır.

Reklamları Kaldır

Advertisement

Ejderha Cüppeleri

Gördüğümüz gibi, ejderha ve Çin imparatoru mükemmel bir eşleşmeydi - mitolojiden gelen en üstün yaratık ve alemdeki en önemli kişi, Cennetin Oğlu, daha azı değil. Gerçekten de, birçokları için imparator, aslında yağmur getiren yüce ejderhanın bir reenkarnasyonuydu. İmparator daha sonra bu hayırlı birlikteliği vurgulamak için üzerlerine zarifçe işlenmiş ejderha motifli ipek elbiseler giymiş, ejderha oymalı bir tahtına oturmuş ve sarayını ejderha tasvirli mimari süslemelerle donatmıştır. İmparatorla ilişkilendirilen ejderha, onu yalnızca dört pençesi olan diğer küçük ejderhalardan ayırt etmek için her zaman beş pençeye sahipti.

Emperor Taizong
İmparator Taizong
Hardouin (Public Domain)

İmparatorun sözde Ejderha Elbiseleri ya da longpao, hanedanlığa bağlı olarak değişiyordu. Qin imparatorları, yandan tutturulmuş ve evrenin üç unsurunu simgeleyen bulutlar, kayalar ve deniz üzerinde yüzen dokuz beş-pençeli ejderha ile süslenmiş tam boy bir palto ile en etkileyici makyajlardan birine sahipti. İmparatorun eşleri ve bazı ayrıcalıklı ve yüksek rütbeli saray görevlileri ve onların kendi eşleri de ejderha giyebilirdi, ancak bu cüppelerin boyutu, renkleri ve kesimi, karmaşık bir sosyal gelenek hiyerarşisinde sıkı bir şekilde kontrol edildi. Zaman zaman, yabancı devletlerin ileri gelenlerine ve büyükelçilerine, mahkemeye resmi ziyaretlerinde ejderha cübbesi giyme onuruna izin verildi.

Çin Sanatında Ejderhalar

Yukarıda bahsedildiği gibi, ejderhalar bazı dini resimlerde popüler bir temaydı, ancak daha laik sanatçıların direnemeyeceği kadar çarpıcı bir görüntüydü. Ejderhalar mücevher parçalarında ortaya çıktı, yeşim taşına oyuldu, ince porselen üzerine boyandı, lake eşyalara oyuldu ve kakıldı, bahçeleri süslemek için taşa oyuldu, silahlara ve zırhlara oyuldu ve tablolarda ve duvar asmalarında tasvir edildi. Ejderhalar seramik ve bronz üzerindeki dekoratif bordürlerde kullanıldı ve bunlar, onlara ilham veren yaratık olarak artık tanınmayacak şekilde giderek stilize oldu.

Bir ejderhanın bilinen en eski tasviri, yeşimden oyulmuş stilize C-şekilli bir temsildir. Doğu İç Moğolistan'da bulunan, MÖ 4500 ile 3000 arasında gelişen Hongshan kültürüne aitti. Ejderha Çin sanatında popüler bir konu olmaya devam ettiği gibi, Hongshan figürü, ilk olmasına rağmen, bugün şirket logolarından Pekin'in uluslararası havaalanında ziyaretçileri karşılayan posterlere kadar her şeyde kullanıldığı için muhtemelen hala en iyi bilinen figürdür.

Hongshan Jade Dragon
Hongshan Yeşim Ejder
David Owsley Museum (Copyright)

Ejderha Tekne Festivali

Longzhou jie veya Dragon Boat Festivali aslen şair ve devlet adamı Qu Yuan'ın (c. 340-278 BCE) onuruna düzenlendi. Chu Devlet Bakanı, karakterine rakip bir politikacı tarafından yapılan iftira niteliğindeki bir saldırının ardından sürgüne gönderilmesine verdiği dramatik tepki olan Miluo Nehri'ne atlayarak yaşamına son vermişti. Cesedini aramak için tekneler denize indirildi, ancak sonuç alınamadı ve destekçileri anısına pirinç köftelerini (zongzi) sulara attı. Trajediyi daha da anmak için, bundan sonra her yıl nehirde bir tekne yarışı düzenlendi - daha sonra Çin'deki diğer nehirlere yayılan ve kısa süre sonra yağmur getiren ejderhayı yatıştırma işlevini üstlenen bir uygulama oldu. Sonuç olarak, teknelerin tipik olarak pruvalarında bir ejderha başı ve kıç tarafında uzun bir ejderha kuyruğu bulunur. Yarış bugün Duanwu Festivali'nin renkli bir parçası ve genellikle beşinci kameri ayın beşinci gününde düzenleniyor.

Kaynakça

Çevirmen Hakkında

Hakan İlikan
Hakan İlikan Boğaziçi Üniversitesi'nde bir tarih-lisans öğrencisidir. Onun askeri ve toplumsal tarihe yönelik özel bir ilgisi vardır ve o bu konularda daha fazla öğrenmek ve yazmak için heveslidir.

Yazar Hakkında

Mark Cartwright
Mark Fransa'da yaşayan bir tarih yazarıdır. Özel ilgi alanları çömlekçilik, mimarlık, dünya mitolojisi ve bütün medeniyetlerin paylaştığı ortak fikirleri keşfetmektir. Siyaset Felsefesi üzerine yüksek lisans yapmıştır ve WHE'de Yayın Direktörüdür.

Bu Çalışmayı Alıntıla

APA Style

Cartwright, M. (2017, Eylül 29). Antik Çin’de Ejderha [The Dragon in Ancient China]. (H. İlikan, Çevirmen). World History Encyclopedia. alınmıştır https://www.worldhistory.org/trans/tr/2-1125/antik-cinde-ejderha/

Chicago Style

Cartwright, Mark. "Antik Çin’de Ejderha." Çeviren Hakan İlikan. World History Encyclopedia. Son düzenleme Eylül 29, 2017. https://www.worldhistory.org/trans/tr/2-1125/antik-cinde-ejderha/.

MLA Stili

Cartwright, Mark. "Antik Çin’de Ejderha." Çeviren Hakan İlikan. World History Encyclopedia. World History Encyclopedia, 29 Eyl 2017. Web. 07 Ara 2022.