Dangun Wanggeom (veya Tangun), MÖ birinci binyılın ikinci yarısında Kuzey Kore'yi idare eden ilk Kore devleti Gojoseon'un (Gochoson veya Eski Choson) efsanevi kurucusuydu. Gojoseon, o çağda Kore yarımadasındaki en gelişmiş kültüre sahipti ve müteakip çağlardaki daha merkezi devletlere doğru ilerlemede mühim bir kilometre taşıydı. Mitolojiye göre, Dangun 10. ayın 3. gününde doğmuştur ve bu yüzden 3 Ekim, modern Güney Kore'de Milli Kuruluş Günü olarak kutlanır.
Hwanung ve Ungnyo
13. yüzyılda yazılan Samguk yusa ('Üç Krallığın Hatıraları') adlı eserde anlatılan Kore mitolojisine göre, yüce tanrı Hwanin'in oğlu Hwanung, babasından cennet yerine yeryüzüne inip orada yaşamasına izin vermesini istedi. Hwanin buna razı oldu ve Hwanung'a üç otoriye mührü vererek, oğlunun inme ve yerleşmesi için en uygun yer olarak Taebecksan Dağı'nı (Pyongyang yakınlarında) seçti. Tanrı ile birlikte Rüzgar'ın Kontu (pungbaek), Yağmur'un Efendisi (ubaek) ve Bulutlar'ın Efendisi (unsa) dahil olmak üzere 3000 takipçi de geldi. Hwanung, bir sandal ağacının altındaki yamaçlarda Asadal adında bir kasaba kurdu, bu sebeple diğer adı 'Pakdal ağacının Efendisi' veya Sandal Ağacı Prensi'dir. Dağdan, tanrı takipçilerine kültür, ziraat, iyilik ve kötülük, cezalar, hastalıklar ve hayatın zamanı gibi yaşamanın temel unsurlarını bahşetti.
Bir gün hem bir ayı hem de bir kaplan, Hwanung'un ikametgahına gelip dua ederek insanlara dönüşmeyi istemişti. Tanrı bu dileği kabul etmişti, ama 100 gün boyunca güneşten uzak durmaları ve sadece mukaddes bir demet pelin otu ve 20 diş sarımsak yemeleri şartıyla. Hayvanlar buna razı oldu ve tavsiyesine uydu. Kaplan şartlara uyamadı, ancak dişi bir ayı olan Ungnyo, yalnız 21 gün sonra bir kadına dönüştü. Bir çocuk sahibi olmayı çok istiyordu ve kısa zaman sonra tanrı onunla evlendi ve Dangun doğdu.
Dangun'un doğuş efsanesi, MÖ ikinci binyılda Mançurya'dan getirilen bronz metalinin Kore'ye ulaşmasıyla birlikte Bronz Çağı kültürünün gelişini sembolize ediyor olabilir. Efsanede bir ayının yer alması, bu devirde Asya'nın iç kısımlarından göç eden ve Kore yarımadasına yerleşen göçebe kabilelerin şamanist inançları ve hayvan totemlerine atıfta bulunuyor olabilir. Öte yandan kaplan, Kore halk sanatında sıkça işlenen bir mevzu olduğundan, belki de Kore halkını temsil etmektedir. Gerçekten de, bu manada Dangun, ruh ve hayvan alemi ile beşeriyet arasında bir rabıta kuran ilk Büyük Şaman olarak kabul edilebilir. Hükümdarın ilahi kökeni de, daha sonraki kralların doğrudan neslinden gelerek ilahi bir idare hakkı iddia etmeleri için şüphesiz faydalı bir siyasi vasıta olmuştur.
Dangun ve Kija
Ananevi olarak Dangun'un bütün Kore ırkını yarattığı ve MÖ 2333'te kurulan antik Kore'nin ilk gerçek devleti Gojoseon Krallığı'nı yönettiği kabul edilir. Gerçekten de, Dangun'un adı 'dağ-huş ağacı hükümdarı' veya 'sunak hükümdarı' anlamına gelir ve Choson bazen Dangun Gojoseon/Tangun Choson olarak da anılır. Şüphesiz ki, bu devirde birleşik bir devlete dair arkeolojik delil yoktur ve tarihçiler, tarihi Gojoseon'un en erken MÖ 7. yüzyıldan itibaren var olduğunu ve bölgenin tam olarak merkezi bir kontrolünü hiçbir zaman sağlamamış olabileceğini kabul etmektedirler.
Efsanemize dönersek, Dangun 1000 yıldan fazla hüküm sürdükten sonra bir ruh olmaya ve Paektu Dağı'ndaki Cennet Gölü'nde tefekkür içinde yaşamaya karar verdi. Dangun'un Gojoseon kralı rolünü, Çin'in Chou hanedanlığından 5000 takipçisiyle birlikte ayrılıp Dangun'un krallığına yerleşen bilge Gija (Çince'de Jizi) devraldı. Bu hadise MÖ 1122 yılında gerçekleşti ve efsane, Kore'ye Demir Çağı kültürünün gelişini temsil edebilir ve bilhassa Dangun'un Gojoseon'da tanıttığı Çin hükümet ve idare usullerinin aktarılmasını sembolize edebilir. Belki de Dangun'un doğum efsanesinin (yine efsanevi) Çin imparatoru Yao'nun hükümdarlığı zamanında gerçekleşmesi önemlidir.
Sonraki Miras
Dangun efsanesi asırlar boyunca birçok defa ortaya çıkmış ve günümüzde bile güçlü bir efsane olmaya devam etmektedir. Goryeo hanedanlığı (veya Koryo hanedanlığı, 918-1392) devrinde Pyongyang payitaht olarak seçilmişti ve bunun sebeplerinden biri de buranın Dangun'un ve Kore halkının ananevi ilk başkenti olmasıydı. Joseon Hanedanlığı (1392-1910) sanatında, Şaman dağ tanrısı Sanshin (ve daha sonra Budist bodhisattva) sıklıkla taç takmış Dangun kılığında tasvir edilmiştir. Kore'nin Japon işgali esnasında Dangun, Taejong-gyo mezhebince milletin potansiyel kurtarıcısı olarak tapınılmıştır. İmparatorluk çağı (1895-1910) ve yine Kore Cumhuriyeti'nde 1948'den 1961'e kadar takvim, Dangun'un kuruluş tarihi olan MÖ 2333'ten itibaren sayılmıştır. Modern Güney Kore'de, Dangun'un doğum günü olan 3 Ekim, Milli Kuruluş Günü (Kaechonjol) olarak kutlanmaktadır. Son olarak, efsanenin hala siyasi bir akis taşıdığının delili, Kuzey Kore'nin (dünya çapındaki akademisyenler tarafından desteklenmeyen) 1993'te Pyongyang yakınlarında bu efsanevi figürün mezarını gerçekten keşfettiği ve böylece kendisini Kore'nin ilk kültürel kahramanının gerçek evi ve mirasçısı olarak gördüğü iddiasında görülmektedir.
This content was made possible with generous support from the British Korean Society.
