1917 Rus Geçici Hükümeti (aslında bir dizi seçimsiz koalisyon) Mart'tan Kasım'a kadar kısa bir süre iktidarda kaldı. Bu süre Çar II. Nikolay'ın (hükümdarlığı 1894-1917) tahttan feragatinden, Vladimir Lenin (1870-1924) önderliğindeki Bolşevik Devrimi'ne kadar olan zaman dilimini kapsar. Başından beri meşruiyetten yoksun ve ordunun desteği olmayan hükümet, bir dizi haşin krizle yüzleşti. Bunlardan en önemlisi Rusya'nın Birinci Dünya Savaşı'na (1914-18) devam eden ve felaketle sonuçlanan katılımıydı. Fırlayan enflasyon, şehirlerdeki grevler ve kırsaldaki ayaklanmalarla Geçici Hükümet, işçiyi ve köylülerin çıkarlarını en iyi kendilerinin temsil ettiğini iddia eden ve hem savaştan derhal çekilmeyi hem de yeni bir Kurucu Meclis için demokratik seçimler yapmayı vaat eden Bolşevikler tarafından bir kenara itildi.
Çar'ın Tahttan Feragat Etmesi
Çar II. Nikolay 2 Mart 1917'de tahttan feragat etmeye mecbur bırakıldı. Rus Silahlı Kuvvetleri'nin komutasını üstlendiği I. Dünya Savaşı'nda aldığı yenilgilerin ardından Nikolay halk arasında hiç de popüler değildi. Çar 1905'te işçilerin, köylülerin ve orta sınıfların tamamının endüstride ve tarımda modernizasyon ve temsili hükümet biçimini talep ettiklerinden beri sevilmiyordu. 1905 çilesini atlatmış olmasına rağmen çarın otoriter hükümdarlığı ve reformlara karşı isteksizliği sonunda başına bela oldu. Nicholas, kendine ulvi diyen ve tuhaf bir adam olan Grigori Rasputin (1869-1916) ile yakın ilişkisi nedeniyle de pek sevilmiyordu. Etrafında onun davranışları ve kraliyet ailesi üzerindeki nüfuzunun ne kadar büyük olduğu konusunda her çeşit hoş olmayan söylenti dolaşıyordu. Tüm bunların üzerine bir de geçim masrafları savaş esnasında dramatik bir biçimde yükseldi. Başkent Petrograd'da (eski Saint Petersburg) ekmek ve yakıt yokluğu için gerçekleşen eylemler saldırgan bir hal aldı ve ordu ve aristokrasi çarı desteklemekte başarısız olunca, tahttan feragat etmek zorunda kaldı.
Bir Koalisyon Hükümeti
Çoğunlukla liberaller ve ılımlılardan bir araya gelmiş çarın Duma veya parlamentosundaki politikacılardan oluşan Geçici Hükümet, çarın yerini aldı. Yeni hükümetin seçim meşrutiyeti yoktu. İlk başbakan, başarısız bir şekilde anayasal monarşi kurmaya yeltenen Georgy Lvov (1861-1925) idi. Aleksandr Kerensky (1881-1970) Temmuz'dan itibaren Lvov'un halefiydi. Gerçekte Geçici Hükümet, 1917 yılı boyunca bir krizden diğerine savrulurken bakanlık makamlarının sürekli olarak yeniden düzenlenmesiyle farklı partilerden çeşitli temsilcilerin yer aldığı bir dizi hükümetten oluşmaktaydı.
"Geçici" adı, hükümetin ve diğer herkesin yakında insanlar tarafından seçilen bir Kurucu Meclis'in kurulmasına olan umudunu yansıtıyordu. Lakin, Geçici Hükümet'in üyelerinin çoğu böyle bir oylamanın yapılması için I. Dünya Savaşı'nın bitmesi gerektiğini düşünüyordu; neticede milyonlarca seçmen cephede savaşıyordu. Savaştan nasıl ve ne zaman çıkılacağı gibi sorular hükümette bölünmeye yol açtı. Müttefiklerle imzalanan 1914 Paris Antlaşması'nın maddelerine göre hiçbir ulus ayrı bir barış imzalayamazdı. Geçici Hükümet, (haklı bir şekilde) Rusya'nın savaştan çekilmesinin, toplumun daha radikal unsurlarını iç savaşa sürüklemesine sebebiyet vereceğinden korkuyordu. Rusya ayrıca hem şimdi hem de gelecekte savaş sonrası yeniden yapılanmanın masraflarını karşılamak için Batı'nın finansal desteğine ihtiyaç duyuyordu. Savaştan ayrılmak kesinlikle müttefikleri kızdırırdı ve gelecekte onlardan gelecek finansal bir yardımı da tehlikeye atardı. Ardından Almanya ile barış yapılsa bile bu Rusya için fazlasıyla ağır bir yük olurdu ve önemli toprakların kaybını içerirdi. Ancak savaş Rus ekonomisini felce uğratıyordu. Ayrıca, Rus İmparatorluğu içerisindeki Ukrayna ve Polonya gibi bağımsızlık isteyen devletlerle nasıl uğraşılacağı konusunda muhalefet vardı. Kısacası Geçici Hükümet bir imparatorluk miras aldı ancak bununla ne yapacağından emin değildi.
Destek
Geçici Hükümet'in çabuk gerçekleşen ölümü incelemeden önce, önemli destek alanları ve birkaç önemli politik başarısı olduğunu belirtmek gerekir. Orta sınıflar, üst sınıflar, Rus Ortodoks Kilisesi (kilise ve devletin ayrılmasından faydalanmışlardı), Yahudi Ruslar ve diğer azınlık grupların hepsi Geçici Hükümet'i desteklemişti. Sınıf veya siyasi görüş ayırt etmeksizin savaşta olan hükümeti desteklenmesini vatansal bir görev olarak görenler de vardı. Bazı radikal sosyalistler bile hükümeti destekledi. Rus Sosyal Demokrat Emek Partisi'nin (RSDLP) Menşevik hizbi, Rusya'nın bir işçi devrimi için hazır olmadığına inanıyordu ve bu yüzden politikaları bu "burjuva devrimini" destklemek ve zamana oynamak üzereydi. Menşevikler ve soldaki Sosyalist Devrimciler gibi diğer daha ılımlı gruplar da hükümeti desteklemek istediler, zira bunu yapmamak Rusya'nın I. Dünya Savaşı'nda yenilgiyi önleme şansını tehlikeye atabilir, bunun sonucunda, savunmacılık olarak bilinen uzun süreli sosyal değişimler yapma imkanı büyük oranda düşerdi. Çar'ı düşüren devrimin başarısı müdafaa edilmeliydi. İkinci, işçiler tarafından yapılacak bir sosyalist devrimi daha sonra gelebilirdi.
Başarılar
2 Eylül'de Geçici Hükümet "Rus vatandaşlarının din, inanç veya uyruk bazında bugüne kadar yürürlükte olan yasalarca getirilen haklarına ilişkin tüm kısıtlamaların kaldırıldığını" ilan etti (Shukman, 210). Hükümet ayrıca Rusya'yı modernize etmek için çaba sarf etti. Kadınlara, tüm yetişkin vatandaşları eşit kılan, 20 Mart'da geçen yeni yasayla erkeklerle eşit haklar verildi. Yeni bir basın ve ifade özgürlüğü vardı. Ağustos ayı, kasabalarda ve kırsal alanlardaki yerel konseyler için demokratik seçimlere tanıklık etti. Tüm kriminal suçlarda jüri sistemi yeniden yürürlüğe konuldu ve ölüm cezası kaldırıldı. Politik mahkumlar için genel af ilan edildi. Sosyal refahı geliştirmekle yükümlü yeni bir bakanlık kuruldu. Kurucu hükümet kurulduğu vakit, Rusya'dan bağımsızlık isteyen milliyetçi hareketlerin göz önünde bulundurulacağına dair vaatler verildi.
Eleştiriler & Tehtidler
Geçici hükümet hem işçiler hem de köylüler tarafından zorluklarla karşı karşıya kaldı. Çalışan sınıflar sovyetleri (demokratik işçi konseylerini), 1917 baharındaki kriz sırasında reforme etti. Sovyetler çalışma saatinin düşürülmesi (ideal 8 saatti - hükümetin mühimmat fabrikalarındaki işçilere halihazırda tanıdığı bir sınırlamaydı bu), tamamen özgür sendikalar kurma, daha iyi iş güvenliği, asgari ücret ve diğer birçok talep çağrısı yaptılar. Sovyetler, Geçici Hükümet'in eylemlerine veya daha doğrusu eylemsizliğine karşı güçlü bir eleştiri sesi haline geldi. Ayrıca, Petrograd Sovyeti garnizonu kontrol ettiği için Geçici Hükümetin resmi veyahut yasal gücü olsa bile, iktidarın dizginlerini gerçekten elinde tutan bu örgütün Yürütme Komitesiydi. Gerçekten de Kerensky'nin kendisi Petrograd Sovyeti'nin başkan yardımcısıydı. Bu sistem sık sık "ikili güç" olarak tanımlanırdı fakat kısa zaman sonra efektif olmayan bir sistem haline geldi. Sovyetler 1917 senesince Rusya'daki grevleri organize etti ve bunlar, endüstri ve silah üretimini kısıtlayarak, ciddi manada ulaşımı ve iaşe zincirini sabota ettiği için hükümet adına ciddi problemler yarattı. Sovyetler ayrıca kendi milislerini oluşturdu ve hükümet çarın polis kuvvetlerini dağıttıktan sonra bunlar "sokaklardaki tek ciddi etkili güç haline geldi" (Hosking, 467).
Köylüler de Geçici Hükümet'ten memnun değildi çünkü tarımın modernleştirilmesi ve imparatorluk ve aristokratların topraklarının yeniden dağıtımı için yeteri kadar çabalamadığını düşünüyorlardı. Birçok köylü için kendileri adına çalışabilecekleri kronik bir toprak yetersizliği vardı. Köylülerin diğer şikayetleri arasında hükümetin tahıl fazlalarına el koyması ve köylülerin sorunlarını temsil edecek ve çözecek etkili bir yerel yönetimin bulunmaması vardı ve köylüler topyekün savaşmak için askere yazdırılırken, şehirdekiler işleri veya sosyal statüleri gereği bundan muhaf tutuldular. Köylüler, hükümetin kurduğu toprak komitelerini görmezden gelerek kendi seçtikleri komiteleri oluşturdular. Hükümetin kırsal alanlarda etkili eylem alamayışı 1917 yazında, toprakların gasp edildiği, ürünler ve zengin çiftçilerin malları yok edildiği ve zengin çiftçilerin dövüldüğü veya öldürüldüğü köylü isyanlarına sebebiyet verdi. Hükümet bu karışıklığa cevap vermeden aciz görünüyordu ve yemeğin hem üretimi hem de dağıtımı düşüşe geçti.
I. Dünya Savaşı’nın İkilemi
Her şeyden önce bir konu çözüme kavuşturulamadı: Rusya'nın I. Dünya Savaşı'ndaki rolü. İşçiler 23-24 Nisan'da Petrograd'da savaşın devam etmesinden dolayı protestolu yürüyüş düzenlediler. Bu kriz, Savunma Bakanlı Pavel Milyukov'un (1859-1943), Britanya ve Fransa hükümetlerine, "belirleyici bir zafer" elde edilene dek savaşacağına dair bir telegramın ortaya çıkmasından kaynaklandı. Bu, Petrograd Sovyeti ile hükümet arasında, Savaş Hedefleri Deklerasyonu olarak bilinen, Rusya'nın yalnızca kendini müdafaa için savaşacağına dair yapılan antlaşmayı çiğnendiği anlamına geliyordu. Milyukov istifa etti fakat hükümet bu mevzudan ötürü güven kaybetti.
Geçici Hükümet Milyukov krizine yeni bir kabine değişikliğine giderek cevap verdi, bu defa Petrograd Sovyeti'nin Yönetim Komitesi'nin altı üyesi doğrudan hükümete getirildi. Lakin bu sovyet üyeleri, işçilerin giderek artan bir çoğunluğu devrimin, ileriye giden tek yol olduğunu düşünürken, yalnızca işbirliği yapmakla eleştirildi. Vladimir Lenin'in liderliğindeki RSDLP'nin Bolşevik hizbinin radikal sosyalistleri, işçilere Geçici Hükümet'in yalnızca kılık değiştirmiş olduğunu ve sadece burjuvazinin çıkarlarını koruduğu mesajını yaymıştı. Geçici Hükümet'te bulunan daha ılımlı sosyalistler, işçi sınıfını ilgilendiren konulardaki eylemsizlikleri nedeniyle itibarlarını yitirdiler. Öte yandan birçok sovyette önemli konumlarını koruyan Menşevikler, işçileri devrimci itidal göstermeye devam ettiler. Bir şey açıktı: işçilerin sabrı taşıyordu ve giderek daha fazlası, solda bulunan ve I. Dünya Savaşı'ndan derhal çekilmeyi vaat eden tek grup olarak kalan militan Bolşevik safalarına kayıyordu. Nisandan beri Lenin kitleler için "Nisan Tezleri'nde" özetlediği "Barış, Toprak ve Ekmek" vaat ediyordu.
Bir tarihçi tarafından "kibirli, egoist... son derece beceriksiz bir politikacı" (Freeze, 286) olarak tanımlanan Kerensky, Geçici Hükümet'in geleceğini, savaştaki son büyük çaptaki taarruzuyla kumar masasına yatırdı. Haziran Taarruzu olarak bilinen taarruz, Rus ordusundan 150,000 askerin öldürülmesi ve birçok birliğin savaşmayı reddetmesiyle tamamen bir felakete dönüştü. Ordudaki disiplin, sıradan askerin Bolşevikleşmesi ve subay rütbelerine dayalı geleneksel hiyerarşiyi terk etmeleriyle yok oldu. Geçici Hükümet'in itibarı, askeri başarı yoksanlığından ötürü tekrardan yerle bir oldu.
Huzursuzluk Yazı
1917 yazında hala yüzleşilmesi gereken problemler vardı, bu kez ekonomikti; ekmek kıtlığı ve Rus banknotlarının yarı değer kaybı. Petrograd'da, Geçici Hükümet'teki belirli kapitalist bakanlara karşı 3-4 Temmuz tarihlerinde gerçekleşen işçi eylemleri, kanla ve 400 eylemcinin öldüğü veya yaralandığı, kötü şöhretli "Temmuz Günleri"yle son buldu. Hükümet, Bolşevikleri eylemler yüzünden suçladı ve birçok kişiyi hapse tıktı. Sovyetler, grevlerin sayısını artırarak cevap verdi. 1917 yılı "2,441,850 işçi ve çalışanı içeren 1,019 greve tanıklık etti" (Freeze, 284). Yine de sovyetler böyle bir devrim çağrısı yapmak yerine hükümetin kendi içinde değişiklik yapmasını yeğlediler. Her şeyden önce birçok işçi kanlı bir iç savaştan korkuyordu.
Geçici Hükümet Ağustos ayında başka bir krizle karşı karşıya kaldı. Bu Kornilov Olayı'ydı. General Lavr Kornilov (1870-1918) 18 Temmuz'dan beri Rus silahlı kuvvetlerinin başıydı ve hükümetin müdahalesinden uzak hareket özgürlüğü istiyordu. Kornilova darbe girişiminde bulundu, fakat destek bulamadığı için başarısız oldu. KerenskyAğustos ayında daha küçük bir hükümet bakanları çekirdeği oluşturmuştu fakat Kornilov olayından iki şekilde etkilendi: İlk başta Kornilov'u atamakla suçlanmaktaydı ve olası bir darbeye karşı önlem olarak sovyetlerin silahlandırılması, hükümete saldırmaya ikna edilebilirlerse daha da tehlikeli hale gelmeleri anlamına geliyordu.
Eylül'de Kerensky kendini başkomutan ilan etti ancak silahlı kuvvetler üzerindeki kontrol artık ihmal edilebilir düzeydeydi çünkü radikal sosyalistler askerler ve denizciler gibi, giderek daha fazla kuşatılmış kesimlere hitap etmeye başladı. Aynı zamanda sağ kanatta bulunan kıdemli ordu subayları ve gericiler, Geçici Hükümet'i devirip yerine askeri diktatörlük kurabileceklerini ümit ediyorlardı. Rus siyasetinin hazlihazırda oldukça istikrarsız olan ılımlı orta yolu hızla daralıyor gibi görünüyordu. Geçici Hükümet, yaz devam ettikçe insanlardan daha fazla ve daha ciddi protestolarla yüzleşti. Savaş Rusya için halen kötü gitmekteydi ve ortada Kurucu Meclis için vaat edilen seçimlerden iz yoktu ve kırsal kesimdeki grev ve huzursuzluk olayları her zamankinden daha sık ve daha şiddetliydi. Geçici Hükümet'in zamanı daralıyordu.
Çöküş
Sonbahara doğru hükümet, artık ordusuna veya yüksek komuta kademesine desteği için güvenemezdi. Daha da kötüsü, Alman ve Avusturya kuvvetleri ilerliyordu (Riga Eylül başlarında ele geçirilmişti), daha fazla Rus toprağı kaybedilecek gibi görünüyordu; Petrograd bile tehlikedeydi. Kerensky'nin sovyetleri hükümetin müdafaa gücü olarak silahlandırma kararı muazzam şekilde ters tepti çünkü Eylül'den itibaren Petrograd ve Moskova sovyetlerinde çoğunluğu kazanan militan Bolşevikler bu yolla kendi devrimlerini sahneye koymanın pratik yollarını bulmuş oldular. Lenin Ekim sonunda harekete geçti.
Aurora zırhlısı, 25 Ekim 1917'de Geçici Hükümet'in bulunduğu yer olan Kışlık Saraya boş bir atış yaptı ve bu Bolşevik Kızıl Muhafız militanlarının hükümeti ele geçirmesi için olan işaretti. Militanlar devletin iletişim sistemlerini, mühim tren istasyonlarını ve ulusal bankayı çoktan ele geçirmişlerdi. Geçici Hükümet, Kuzey Cephesi'nden birlikleri çağırmayı denedi fakat bu başarılı olmadı. Nihayetinde neredeyse kansız bir darbeydi. Bütün bu faaliyetler, o sırada İkinci Kongre'yi düzenleyen Sovyetlerin yönetimini atlatmıştı. Rusya bir yıl içerisinde iki defa devrim yaşamıştı.
Lenin devletin yeni başı oldu ve 1917 Aralık ayında Almanya ile ateşkes için müzakerede bulundu ve 3 Mart 1918'de imzalanan Brest-Litovsk Antlaşması'yla resmi olarak Rusya'yı savaştan çekti. Lenin Kurucu Meclis için seçimler yaptı fakat Bolşevikler, toplam oyun yalnızca çeyreğini alınca seçimi dağıttı. Rus İç Savaşı, yabancı güçler tarafından desteklenen gerici sağ gruplara karşı savaştılar. Lakin kendilerinie artık Komünist Parti olarak adlandıran Bolşevikler savaştan galip ayrıldılar. 1922'de Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) ilan edildi.
