Andrew Jackson (1767-1845), 1829'dan 1837'ye kadar Amerika Birleşik Devletleri'nin yedinci başkanı olarak vazife yapan Amerikalı bir subay ve siyasetçiydi. Tennessee'de bir hudut avukatı olarak mütevazı bir başlangıçtan, New Orleans Muharebesi'ndeki (8 Ocak 1815) zaferinden sonra milli şöhrete kavuştu. Yeni Demokrat Parti tarafından desteklenen popülist bir platformda başkanlığa namzet oldu ve 1828'de seçimi kazandı. Jackson, iki dönemi boyunca Banka Savaşı ve İptal Krizi gibi büyük hadiselerle başa çıkarken başkanlığın gücünü takhim etmek için çalıştı. On binlerce Yerli Amerikalıyı yerinden eden ve sıklıkla etnik temizliğin bir numunesi olarak kabul edilen Kızılderili Tahliye Yasası'nı imzaladı. 1837'de vazifesinden ayrıldı, ancak 1845'teki vefatına kadar milli siyaset üzerinde mühim bir tesir yaratmaya devam etti.
Erken Hayatı
Jackson, 15 Mart 1767'de Kuzey ve Güney Carolina hududunda bulunan bir sınır kasabası olan Waxhaws'ta doğdu; her iki eyalet de onu yerli oğlu olarak kabul etse de, deliller büyük ihtimalle Güney Carolina'da doğduğunu gösteriyor. Presbiteryen İskoç-İrlanda muhaciri olan ve yalnızca iki yıl önce Atlantik'i geçerek Carolina'lara ulaşan Andrew Jackson Sr. ve Elizabeth Hutchinson Jackson çiftinin üçüncü çocuğuydu. Babasını hiç tanımadı çünkü büyük Andrew Jackson, adaşı olan çocuğun doğumundan üç hafta önce beklenmedik bir şekilde ölmüştü. Gidecek başka yeri olmayan yeni dul Elizabeth Jackson, üç oğlunu da alıp kız kardeşi ve kayınbiraderi Crawford'ların yanına taşındı ve Crawford'lar onu bir hizmetçi olarak işe aldı. Crawford'lar, Jackson'lardan çok daha zengindi ve onların çiftliğinde büyüyen genç Andrew kendini her zaman bir yabancı gibi hissetti. "Çocukluk hatıraları, aşağılayıcı bir bağımlılık ve can sıkıcı bir rahatsızlıktan ibaretti," diye hatırlayacaktı bir akrabası daha sonra (alıntılayan Meacham, 9).
Elizabeth Jackson'ın İrlanda'daki tecrübeleri, İngilizlere karşı güçlü bir nefret duymasına sebep olmuştu ve bu nefreti oğullarına da aktardı. Bu yüzden, Amerikan Bağımsızlık Savaşı'nın (1775-1783) patlak vermesinden sonra en büyük oğlu Hugh'un Vatanseverler'in yanında yer alıp bir milis birliğine katılması pek de şaşırtıcı değildi. Haziran 1779'daki Stono Feribotu Muharebesi'nden kısa bir zaman sonra sıcak çatışmada hayatını kaybederek bir daha asla eve dönemedi. Ertesi yıl savaş Jackson'ların kapısına dayandı; İngilizler Mayıs 1780'de Charleston'ı ele geçirdi ve Vatanseverler ile Sadık Milisler kırlarda birbirlerini katlederken, Güney Carolina sathında vahşi bir şiddet dalgası başlattı. Geleceğin bir Jackson taraftarı, "İnsanlar birbirlerini yırtıcı hayvanlar gibi avladı," diye yazmıştı (iktibas eden Meacham, 11). İkisi de henüz ergenlik çağında olmasına rağmen, Jackson ve hayatta kalan kardeşi Robert, Vatansever milislerine yardım ederek onlarla birlikte talim yapmış ve onlara mesajlar taşımışlardır. Nisan 1781'de iki kardeş bir grup İngiliz askerince esir alınmıştır. Jackson, İngiliz subayının botlarını temizlemesine dair aşağılayıcı emrini reddedince, subay kılıcıyla Jackson'ı kesmiş ve bu da çocuğun elleri ile yüzünde ömür boyu sürecek izler bırakmıştır.
Jackson kardeşler daha sonra Camden'daki bir savaş esiri kampına gönderilmiş ve orada haftalarca kavurucu sıcakta, diğer hastalıklı esirlerle birlikte sıkış tıkış kalmış bir şekilde kalmışlardır. Sonunda bir esir değişimiyle serbest bırakılmışlardır, ancak Robert, tutuklulukları esnasında çiçek hastalığına yakalanmış ve eve döndükten yalnız iki gün sonra ölmüştür. Sanki bu yeterince trajik değilmiş gibi, Jackson'ın annesi de aynı yılın ilerleyen zamanlarında Charleston'da yaralı askerlere bakarken kolera hastalığına yakalanarak hayatını kaybetmiştir. Henüz 14 yaşında olan Jackson, artık ailesinin hayatta kalan tek mensubuydu. Annesi ile kardeşlerinin ölümünden İngilizleri mesul tuttu ve hayatının geri kalanında imtiyaz ve aristokrasi de dahil olmak üzere Britanya ile münasebetlendirdiği her şeye karşı derin bir nefret besledi. Harpten sonra Jackson, kısa bir zaman Waxhaws'a döndü ve burada saraç olarak çalıştıktan sonra hukuk okumak üzere Kuzey Carolina, Salisbury'ye gitti. 1787'de eyalet barosu sınavını geçti ve ertesi yıl, kısa süre sonra Tennessee eyaleti olacak olan Kuzey Carolina'nın batı bölgesine yerleşti.
Siyasi Başlangıçlar
Ekim 1788'de Jackson, başarılı bir avukat olarak hızla şöhret kazandığı hudut kasabası Nashville'e taşındı. Albay John Donelson'ın evinde pansiyoner olarak kaldı ve ev sahibinin 17 yaşındaki kızı Rachel ile tanıştı. Jackson, bir rivayete göre "neşeli ve canlı... batı ülkesinin en iyi hikâyecisi, en iyi dansçısı, en neşeli yol arkadaşı, en atılgan binicisi" (Meacham, 21'den iktibas) olarak tanımlanan Rachel'a hayran kalmıştı. 1789'da Jackson ve Rachel arasında bir aşk başlamış ve kısa zaman sonra nikahsız karı koca olarak birlikte yaşamaya başlamışlardı. Mamafih bir mesele vardı: Rachel, kendisinden on yaş büyük bir adamla evliydi. Elbette kocasıyla ayrılmışlardı ve kocası 1790'da sadakatsizlik sebebiyle boşanma davası açacaktı. Ancak boşanmanın kesinleşmesi birkaç yıl sürecekti ve bu sırada Andrew ve Rachel uzun zamandır birlikte yaşıyorlardı; bu detay onları rahatsız edecekti.
1796'da Tennessee eyalet statüsüne kavuştu ve Jackson, eyaleti Kongre'de temsil etmek üzere seçildi. Müteakip birkaç yıl boyunca, her iki kongre meclisinde de kısa vadeli vazifelerde bulundu ve kayda değer pek bir şeye muvaffak olamadı. 1798'de Tennessee Yüksek Mahkemesi'nde hakim olarak vazife almak üzere Nashville'e döndü. Nashville'in eteklerinde bulunan ve kendisine servet ve statü kazandıran büyük bir pamuk plantasyonu olan Hermitage'ı satın aldı. Plantasyonda elbette yüzlerce köle çalışıyordu ve Jackson'ın, kendisine itaatsizlik etmeleri veya kaçmaya çalışmaları halinde kölelere sert davrandığı biliniyordu. Bu yeni varlık, Mayıs 1806'da avukat Charles Dickinson ile bir at yarışı anlaşmazlığı yüzünden düello yaptığı sırada, ateşli mizacını yatıştırmaya yetmedi. Dickinson önce ateş etti ve Jackson'ın göğsünü tam ortasından vurdu. Jackson, rakibini öldürmeden önce dikkatlice nişan aldı; ancak Dickinson'ın kurşunu, Jackson'ın vücudunda ömür boyu kaldı. Aynı yıl, gözden düşmüş eski başkan yardımcısı Aaron Burr ile İspanyol Florida'sını ele geçirmek için komplo kurdu, ancak Burr daha sonra vatana ihanetten yargılanınca komplodan uzaklaştı.
Askeri Kariyer
1812 Savaşı'nın patlak vermesi, Jackson'a İngilizlere karşı skoru eşitleme fırsatı sundu. Ocak 1813'te 2.000 gönüllüden oluşan bir güç toplayarak güneye, New Orleans müdafaasına yürüdü. Ancak onlar muvaffak olamadı; buz ve karda zorlu bir 800 km'lik yürüyüşün ardından gönüllüler, Natchez'e kadar ulaştı; ama ihtiyaç duyulmadıkları söylendi ve dağılmaları emredildi. Öfkelenen Jackson, birliklerini terk etmeyi reddetti ve onlarla birlikte Nashville'e kadar yürüdü. Gönüllüler, Jackson'ın dayanıklılığına hayran kaldı ve ona "Yaşlı Hickory" lakabını taktı. Eylül ayında Jackson, Jesse ve Thomas Hart Benton kardeşlerle bir meyhane kavgasında omzundan vuruldu; iki şilteyi kanayarak delmesine rağmen, doktorun uzuv kesme teklifine direndi ve sonunda iyileşti. Aynı ay, vali tarafından, İngilizlerle ittifak kuran Creek Yerli Amerikalılarından oluşan bir grup olan Kızıl Değnekler'e karşı bir milis gücüne liderlik etmekle görevlendirildi.
Jackson, sonraki altı ayı Kızıl Değnekler'e karşı seferberlik yaparak geçirdi ve köyleri yakma, ekinleri yok etme ile aileleri aç bırakma gibi yakıp yıkma taktikleri kullandı. Horseshoe Bend Muharebesi'nde (27 Mart 1814), bütün savaşçılarını katlederek Kızıl Değnekler'in kuvvetini kırdı; savaşta bulunan Davy Crockett, Tennesselilerin onları nasıl "köpek gibi vurduklarını" (Meacham, 31'den alıntı) acı bir şekilde hatırlayacaktı. Jackson, bu zaferi, Creekleri 23 milyon dönümlük (93.000 km²) araziyi ABD hükümetine devretmeye zorlamak için kullandı. ABD Ordusu'nda tuğgeneral rütbesine terfi eden Jackson, birliklerini İspanyol Floridası'na götürdü ve Pensacola Muharebesi'nde (9 Kasım 1814) İspanyol ve İngiliz kuvvetlerini yendi. Kısa bir zaman sonra, büyük bir İngiliz işgal gücünün New Orleans'a doğru ilerlediği haberini aldı. Hemen şehre doğru koştu ve şehrin kontrolünü ele geçirdi. Bir yandan ordu kurup şehrin savunmasını iyileştirirken, diğer yandan örfi idare ilan etti. İki mahalli otorite, Jackson'ın idareyi ele geçirmesinden şikayetçi olunca, Jackson onları tutuklattı. İngiliz ordusu nihayet Ocak 1815'in başlarında New Orleans'ın dışına ulaştı ve bir dizi çatışmanın ardından Amerikan siperlerine saldırdı. Jackson'ın düzensiz ordusu, İngilizleri geri püskürtmeyi başardı ve Amerikan şuurunu zapteden, sınır generalini milli bir kahramana dönüştüren çarpıcı bir zafer kazandı.
Savaştan sonra Jackson, güneydoğudaki birliklerin kumandasında kaldı ve bu mevkisi, Kızılderili milletlerini ABD'ye toprak vermeye zorlamak için kullandı. Aralık 1817'de, ABD-Florida sınırında yaşayan yerli Seminole halkının sorun çıkardığı bahanesiyle İspanyol Floridası'nı bir kez daha işgal etti. Mayıs 1818'e gelindiğinde hem Seminole'leri hem de İspanyol direnişini ezmiş, Pensacola'yı zaptetmiş ve düşmana yardım etmekle suçladığı iki İngiliz vatandaşını tevkif etmişti. Kısa bir yargılamayı müteakip Jackson, iki İngiliz esirini de idam ettirerek, Başkan James Monroe idaresini zor bir vaziyette bırakan milletlerarası bir hadiseye yol açtı. Jackson, Kongre Azası Henry Clay tarafından uzun bir konuşmayla kınandı - ki bu on yıllar süren bir rekabeti ateşledi - ama nihayetinde 1819'da bir kongre soruşturmasıyla bütün suçlardan aklandı. Aynı yıl, Florida ABD'ye devredildi ve bu da milletlerarası gerginliğin büyük bir kısmını yatıştırdı. Monroe, Jackson'ı 1821'de ilk bölge valisi olarak tayin etti.
Başkanlık İhtirasları
Temmuz 1822'de Tennessee yasama organı Jackson'ı resmen başkan adayı olarak gösterdi. Dört rakibi John Quincy Adams, Henry Clay, John C. Calhoun ve William H. Crawford'un da siyasi açıdan güçlü adlar olması sebebiyle, Jackson'ın namzetliği kesinlikle düşük ihtimalliydi. Ancak Jackson'ın bir savaş kahramanı olarak namı ve siyasi açıdan yabancı bir ad olarak mevkisi, ülke sathındaki seçmenlerden beklenmedik bir destek görmesini temin etti. Bu popülizme yöneldi ve kendisini başkentteki yolsuzluğu temizleyecek bir reformcu olarak sundu. 1824 seçimlerinde Jackson, 99 seçici oyla tüm adaylar arasında en yüksek oyu aldı. Ancak hiçbiri gerekli olan 131 seçici oyun çoğunluğunu kazanamadığı için yarış ABD Temsilciler Meclisi'ne devredildi. Jackson'ın başkanlık seçimlerinden korkan Clay, adaylığını geri çekti ve sonunda kazanan Adams'ı destekledi. Adams, göreve geldikten sonra Clay'i dışişleri bakanı olarak atadı ve Jackson ile destekçilerini, bu iki adamı seçimi Jackson'dan çalmak için "yozlaşmış bir pazarlık" yapmakla suçlamaya bıraktı.
Adams göreve başlar başlamaz, Jackson'ın destekçileri bir sonraki seçim için hazırlıklara başladı. Usta siyasi örgütçü Martin Van Buren'in rehberliğinde, "Demokrasi" adını verdikleri, ancak kısa süre sonra Demokrat Parti olarak bilinecek yeni bir siyasi grup oluşturdular; bu yeni Demokratlar arasında John C. Calhoun ve Senatör Thomas Hart Benton (Jackson'ı bir zamanlar vuran adam artık onun en sadık siyasi müttefiklerinden biriydi) gibi güçlü isimler vardı. 1828 seçimleri, kişisel saldırıların politika tartışmalarının önüne geçtiği çetin bir seçimdi. Demokratlar, Adams'ı ve Ulusal Cumhuriyetçi Partisi'ni beceriksizlik ve yolsuzlukla suçladılar. Adams'ın destekçileri ise, Jackson'ın Rachel ile olan erken dönem ilişkisinin hikâyesini ortaya dökerek çifti çok eşlilik ve "günahkâr bir hayat" sürmekle suçladılar. Hikâye ülke genelindeki gazetelerde yayımlandı ve yaşanan stres ve utanç Rachel Jackson için dayanılmaz hale geldi. 22 Aralık 1828'de kalp krizinden öldü; Jackson, her zaman siyasi düşmanlarını suçlayacağı Rachel'ın kaybıyla perişan oldu. Sonunda, 178 oy alarak seçimi kazandı. 4 Mart 1829'da Jackson ve başkan yardımcısı Calhoun, Washington'da yemin ederek ABD tarihinde yeni bir dönemin başlangıcını kutladılar.
Başkanlık
Jackson, vazifeye gelir gelmez federal hükümetteki yolsuzluğu ortadan kaldırma sözünü yerine getirmeye çalıştı. 919 memuru tasfiye etti - hükümetin şaşırtıcı bir şekilde %10'u - ve idarede daha fazla şeffaflık sözü verdi. Ancak Jackson, bu memurları kendi siyasi destekçileriyle değiştirmeye meyilli idi ve bu da ülke çapında büyük bir karışıklığa yol açtı. Senatör William Marcy, "Ganimetlerin galiplere ait olduğu kaidesinde hiçbir yanlış görmüyorlar," demişti (Meacham 83'ten iktibas). Jackson'ın kayırmacılık sistemi, bu iktibastan yola çıkarak 'ganimet sistemi' olarak anılmaya başlandı. Kabinesi de sadıklarla doluydu, ancak savaş bakanının eşinin bir seks skandalına karışmasıyla kısa zamanda büyük bir hayal kırıklığına yol açtı. Petticoat Vakası olarak adlandırılan bu vaziyet, hükümeti varlığının ilk yılında fiilen felç etti ve ancak Jackson kabineyi tasfiye edip yerlerine daha liyakatli, daha az drama meyilli bakanlar tayin ettikten sonra sona erdi. İlk kabinesinde olduğu gibi, Jackson'ın başkanlık yaptığı sekiz yıl da dram ve münakaşalarla doluydu.
Yolsuzluğa karşı yürüttüğü sözde haçlı seferinin bir parçası olarak, Jackson'ın gücü zenginlerin elinde toplayan elitist bir müessese olarak gördüğü ülkenin en büyük şirketi olan İkinci Amerika Birleşik Devletleri Bankası'nı (BUS) hedef aldı. Jackson taraftarları, BUS yok edilmezse "hükümeti boyunduruk altına alacağına" ve ülkedeki gerçek güç merkezi haline geleceğine inanıyordu. Mesele, BUS başkanı Nicholas Biddle'ın Banka'nın 20 yıllık nizamnamesinin yenilenmesi için 1832'de başvuruda bulunmasıyla doruk noktasına ulaştı. Clay ve diğer Milli Cumhuriyetçilerin yardımıyla Kongre, Banka'nın yeni nizamnamesini tasdik için oy kullandı, ancak yasa tasarısı Jackson tarafından aniden veto edildi. Banka'yı "öldürmeye" yemin eden Jackson, hazine bakanı Roger B. Taney'e, BUS'tan federal fonları çekip hükumete sadakatleri sayesinde seçilen düzinelerce eyalet bankasına yatırmasını emretti. Jackson'ın düşmanları bu hamleyi yasadışı olarak telakki etti ve Kongre'de sert tenkitlere maruz kaldı. Lakin nihai zafer, 1836'da nizamnamesinin sona ermesinden kısa bir süre sonra BUS'ın tasfiye edilmesiyle Jackson'ın oldu.
Jackson hükümeti sözde Banka Savaşı'nı yürütürken, Güney Carolina'da farklı bir savaş patlak veriyordu. Mesele, Adams idaresinin son yıllarında tatbik edilen ve birçok hoşnutsuz Güneyli tarafından pamuk yetiştiricilerinin aleyhine Kuzeyli mahsuldarları haksız yere koruduğu düşünülen, halk tarafından pek de beğenilmeyen 1828 Gümrük Tarifesi yüzünden başladı. Güney Carolina'daki mahsuldarlar, Jackson hükümetine gümrük vergisini kaldırması için baskı yapmaya çalıştı, ancak bu bir netice vermeyince bazı radikaller iptalden, yani bir eyaletin kendi sınırları içinde federal bir yasayı teoride iptal etme selahiyetinden bahsetmeye başladılar. İptal, eyaletlerin hakları ile federal otorite arasındaki nihai imtihan olacaktı ve bu mevzuda başkanla sert bir şekilde ayrı düşen Calhoun tarafından savunuldu. Haziran 1832'de Calhoun, Senato'ya aday olmak için başkan yardımcılığından istifa etti ve burada iptal davasını daha iyi destekleyebileceğini düşündü. Ancak Jackson, federal otoriteye herhangi bir meydan okumaya tahammül etmek istemiyordu. 1 Mart 1833'te, onun ısrarıyla Kongre, başkana Güney Carolina'yı federal yasalara uymaya zorlamak için askeri güç kullanma otoritesi veren Güç Yasası'nı kabul etti. İptal Krizi, Clay ve Calhoun'un uzlaşmacı bir tarife üzerinde anlaşmasıyla kıl payı atlatıldı ve eyalet hakları meselesi otuz yıl daha gündemde kaldı.
Ancak Jackson'ın başkanlığının belki de en karanlık zamanı Kızılderililerin Sürgün Edilmesiydi. İlk yemin merasimi esnasında, Mississippi Nehri'nin doğusunda yaklaşık 100.000 Yerli Amerikalı yaşıyordu ve Jackson'ın niyeti onları mümkünse gönüllü olarak, gerekirse zorla daha batıdaki topraklara sürmekti. Senatör Theodore Frelinghuysen'in hararetli muhalefetine rağmen, eyaletler sınırları içindeki hakim Yerli Amerikalılar üzerindeki otoritelerini genişletmeye başlayınca, Kongre 1830'da Yerli Amerikalıların Tahliyesi Yasası'nı kabul etti. 1832'de Yüksek Mahkeme Baş Yargıcı John Marshall kabile hakimiyeti lehine karar verdiğinde, Jackson kararı görmezden gelerek, iddiaya göre "John Marshall kararını verdi, şimdi bırakın tatbik etsin" dedi. Yerli Amerikalıların Yerinden Edilmesi Yasası ekseriyetle güneydoğudaki Çeroki, Krik, Çikasov, Seminole ve Çoktav kabilelerini ihtiva eden sözde "Beş Medeni Kabile"yi kapsıyordu. Bazı Seminoleler yer değiştirmeyi reddederek, ABD birlikleriyle uzun süren İkinci Seminole Savaşı'nı (1835-1842) başlattı. Jackson vazifeden ayrıldığında, 50.000'den fazla Yerli Amerikalı batıya taşınmıştı. Tahliye, Jackson'ın halefi Van Buren devrinde de devam edecekti ve kötü şöhretli Gözyaşı Yolu da buna dahildi.
Başkanlık Sonrası ve Vefatı
Jackson, iki dönemini tamamladıktan sonra 4 Mart 1837'de başkanlıktan ayrıldı. Hem ABD'de siyasetin işleyiş şeklini yeniden şekillendirmiş hem de başkanlığın kuvvetini pekiştirmiş olması sebebiyle, tarihin en tesirli reislerinden biri olduğu zaten meydandaydı. Vazife süresi de ayrıştırıcıydı; tenkitçileri tarafından alaycı bir şekilde "Kral Andrew" olarak anılmış ve hasımları yalnızca politikalarına karşı çıkmak için Whig Partisi'ni kurmuştu.
Jackson, Hermitage'a döndükten sonra Demokrat Parti üzerindeki büyük nüfuzunu sürdürdü; hatta nüfuzu o kadar büyüktü ki, Van Buren'in başkanlığı "Jackson'ın üçüncü dönemi" olarak anıldı. 1840'ların başlarında Teksas'ın ilhakını güçlü bir şekilde destekledi ve son icraatlarından birinde, siyasi himayesi altındaki James K. Polk'un başkan adaylığını destekleyerek, iktidarı belirleme rolünü uhdesine aldı. Jackson, sonraki yıllarında su toplaması, tüberküloz ve kalp yetmezliğinin bir kombinasyonundan muzdarip olarak güçsüzleşti. 8 Haziran 1845'te 78 yaşında vefat etti ve ardında, iyi veya kötü, herhangi bir ABD başkanının bırakabileceği en mühim miraslardan birini bıraktı.
