Xipe Totec

Tanım

Mark Cartwright
Yazar: , Tercüme Eden: Orhan Can Çalışkan
tarihinde yayınlandı 06 Ağustos 2013
X
translations icon
Diğer dillerde mevcuttur: İngilizce, İspanyolca
Xipe Totec (by Papageno, Public Domain)
Xipe Totec
Papageno (Public Domain)

Xipe Totec (telaffuzu Xi-pe To-tec) veya Nahuatl'da 'Derisi Yüzülmüş Kişi', antik Mezoamerikan kültüründe önemli bir tanrıydı ve özellikle Toltekler ve Aztekler için önemliydi. Baharın tanrısı, tohumların ve ekimlerin koruyucu tanrısı ve metal işçilerinin (özellikle kuyumcuların) ve değerli taş işçilerinin koruyucusu olarak kabul edildi. Olumsuz 15. Aztek gününe isim olan Cuauhtli'nin (kartal) hamisi olan Kırmızı Tezcatlipoca'ya eşdeğerdir ve 1 Océlotl tarihi ile temsil edilmiştir.

Geçmişi

Xipe Totec belki de Olmek kültüründen çıkmış ve eski Tanrıları VI'dan gelişmiştir. Bir başka olası köken ise Guerrero'nun güney yaylalarındaki Yope uygarlığındandır. Bununla birlikte, tanrı'nın sanattaki ilk temsilleri, Texcoco'daki Mazapan kültüründe Klasik-sonrası döneme (MS 9-12. yüzyıl) kadar uzanmaktadır. Bu Tanrı büyük bir Aztek tanrısıydı ve ayrıca Tlaşkalalılar, Zapotekler, Mikstekler, Tarascalılar ve Hastekler tarafından kendisine ibadet edilirdi. Geç Klasik-sonrası Mayalar da Xipe Totec'i kabul etti ve tanrı'nın temsil unsurları Oxkintok, Chichen Itza ve Mayapán'da hayatta kaldı.

Reklamları Kaldır

Advertisement

XIPE TOTEC ÖLÜMLE YAKINDAN İLİŞKİLİYDİ VE BU DA ONUN HASTALIKLARIN KAYNAĞI OLARAK GÖRÜLMESİNE NEDEN OLDU.

Mezoamerikan mitolojisinde Xipe Totec, ilkel androjen tanrı Ometeotl'un oğluydu ve özellikle Aztek mitolojisinde, diğer üç büyük tanrı Tezcatlipoca, Huizilopochtli ve Quetzalcoatl'ın kardeşiydi. Bazen kardeşleriyle birlikte yaratıcı bir tanrı olarak kabul edilen Xipe Totec, ölümle de yakından ilişkiliydi ve bu da onun insanlık arasında hastalıkların kaynağı olarak görülmesine neden oldu. Ancak, Tanrı da hastalıklar, özellikle göz hastalıklarının tedavisi için onu çağıran, ona ibadet eden kulları tarafından birçok kez dua alıyordu.

Tlacaxipehualiztli

Güneş yılının üçüncü ayında her bahar Tlacaxipehualiztli festivali (Coailhuitl veya Yılan Festivali) Xipe Totec onuruna düzenlenirdi ve tanrı'yı tatmin etmek ve o yıl iyi bir hasat sağlamak için insan fedakarlıkları yapılırdı. Genellikle savaş esirleri olan kurbanların, daha sonra kabuklarını döken ve böylece yeni tohumlar sağlayan bitki ve tohumların yenilenmesini sembolik olarak taklit edecek şekilde derileri yüzüldü.

Reklamları Kaldır

Advertisement

Festivalden önce, büyük günden 40 gün önce Xipe Totec gibi giyinen, parlak kırmızı kaşıklı tüyler ve ışıltılı altın mücevherlerle görkemli bir şekilde süslenmiş bir taklitçinin garip bir uygulaması bile vardı. Daha sonra, şafak vakti festivalin yapıldığı gün, taklitçi kurban edildi - çoğu zaman aslında Mezoamerikan dininde bir onur olarak kabul edilirdi - ve Quetzalcóatl da dahil olmak üzere sekiz tanrının taklitçileriyle birlikte derileri yüzüldü. Tüm bu kurbanların derileri sarıya boyanırdı ve bunlara teocuitlaquemitl veya altın elbiseler denilirdi. Bunlar ya ertesi ay düzenlenen Tozoztontli olarak bilinen törende içlerinde ritüel danslar yapan rahipler tarafından giyilirdi ya da 20 gün boyunca genç erkekler tarafından giyilirdi, sonrasında deriler çürüyene ve kalıntılar daha sonra tanrı'nın tapınağına gömülene kadar yalvarırlardı. Bu taklitlerin ve fedakarlıkların önemi bir kez daha tarımla ilgili yenilenmelerden biriydi.

Tlahuahuanaliztli

Tlacaxipehualiztli festivalinin öne çıkan etkinliklerinden biri de Tlahuahuanaliztli gladyatör yarışmalarıydı. Bunlar, en çok cesaret gösteren esirlerin dairesel bir taş platforma (temalacatl) yerleştirilmesini, elit Kartal ve Jaguar savaşçıları veya şövalyeleriyle savaşmak için bağlanmalarını içeriyordu. Ancak, şövalyeler vahşi macuahuitl ile silahlandırıldığından karşısındakilerin hayatta kalma şansı yoktu, keskin bir obsidyen ile kenarlı sert bir kılıç, tutsaklar ise tüy kenarlı bir kılıca sahipti, rakiplerini gıdıklamanın yanı sıra, yarışmanın sonucu kesindi ve festivalin diğer kurbanlarına verilenden daha ayrıntılı bir fedakarlık biçimiydi.

Reklamları Kaldır

Advertisement

Sanatta Tasviri

Sanatta Xipe Totec, hem heykellerde hem de maskelerde popüler bir konuydu. Çoğunlukla şişirilmiş bir yüz (bazen çizgili), batık gözler ve çift dudaklarla oldukça tuhaf bir şekilde temsil edilir. Feda edilecek kurbanlarından birinin derisini giyen ve arkada bir iple özenle bağlanmış korkunç bir figürü canlandırabilir,, kurbanın kalbinin çıkarıldığı kesiyi ve hatta tanrı'nın bileklerinden sarkan elleri bile gösteriyor.

Çevirmen Hakkında

Orhan Can Çalışkan
Benim adım Orhan. Kütahya Dumlupınar Üniversitesi'nde Mütercim Tercümanlık okuyorum. Yeni şeyler öğrenmek istiyorum. Tarihi ve onunla ilgili her şeyi seviyorum.

Yazar Hakkında

Mark Cartwright
Mark Fransa'da yaşayan bir tarih yazarıdır. Özel ilgi alanları çömlekçilik, mimarlık, dünya mitolojisi ve bütün medeniyetlerin paylaştığı ortak fikirleri keşfetmektir. Siyaset Felsefesi üzerine yüksek lisans yapmıştır ve WHE'de Yayın Direktörüdür.

Bu Çalışmayı Alıntıla

APA Style

Cartwright, M. (2013, Ağustos 06). Xipe Totec [Xipe Totec]. (O. C. Çalışkan, Çevirmen). World History Encyclopedia. alınmıştır https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-12088/xipe-totec/

Chicago Style

Cartwright, Mark. "Xipe Totec." Çeviren Orhan Can Çalışkan. World History Encyclopedia. Son düzenleme Ağustos 06, 2013. https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-12088/xipe-totec/.

MLA Stili

Cartwright, Mark. "Xipe Totec." Çeviren Orhan Can Çalışkan. World History Encyclopedia. World History Encyclopedia, 06 Ağu 2013. Web. 03 Eki 2022.