Enuma Elisz (znana również jako Siedem tablic stworzenia) to babiloński mit o stworzeniu świata, którego tytuł pochodzi od pierwszych słów utworu: „Gdy w górze” (Enūma eliš w języku akadyjskim). Mit opowiada historię wielkiego boga Marduka, który zwycięża siły chaosu i ustanawia porządek podczas aktu stworzenia świata.
Wszystkie tabliczki zawierające ten mit (znany również jako Enuma Elisz) zostały odnalezione w Aszurze, Kisz, bibliotece Aszurbanipala w Niniwie, Sultantepe i innych stanowiskach archeologicznych, a ich datowanie wskazuje na około 1200 rok p.n.e. Jednak kolofony (noty końcowe) tych tabliczek wskazują, że są one kopiami znacznie starszej wersji mitu, pochodzącej z czasów sprzed panowania Hammurabiego z Babilonu (1792–1750 p.n.e.) — króla, który wyniósł boga Marduka do rangi patrona Babilonu. Uważa się, że poemat w obecnej formie, z Mardukiem jako bohaterem, stanowi przeredagowaną wersję jeszcze starszego dzieła sumeryjskiego.
Ponieważ Marduk, bohater młodych bogów w ich wojnie przeciwko Tiamat, pochodzi z Babilonu, uważa się, że w pierwotnej wersji opowieści główną rolę odgrywał sumeryjski Ea (Enki) lub Enlil. W kopii odnalezionej w Aszurze główną postacią jest bóg Aszur, co było zgodne ze zwyczajem miast Mezopotamii — bóg danego miasta zawsze był uważany za najważniejszego i najpotężniejszego. Marduk, bóg Babilonu, odgrywa tak znaczącą rolę w opowieści głównie dlatego, że większość odnalezionych kopii pochodzi od babilońskich skrybów. Mimo to Ea nadal odgrywa istotną rolę w babilońskiej wersji Enuma Elisz, ponieważ to on stworzył ludzkość.
Streszczenie opowieści
Opowieść, będąca jednym z najstarszych znanych mitów na świecie, dotyczy narodzin bogów oraz stworzenia wszechświata i ludzkości. Na początku istniała jedynie niezróżnicowana woda wirująca w chaosie. Z tego wiru wody podzieliły się na słodką, świeżą wodę — znaną jako bóg Apsu — oraz słoną, gorzką wodę — boginię Tiamat. Po tym rozróżnieniu, z połączenia tych dwóch bytów narodzili się młodsi bogowie.
Ci młodzi bogowie byli jednak niezwykle hałaśliwi — zakłócali sen Apsu nocą i rozpraszali go w ciągu dnia, uniemożliwiając mu pracę. Za radą swojego wezyra, Mummu, Apsu postanawia zabić młodszych bogów. Tiamat, dowiedziawszy się o ich planie, ostrzega swojego najstarszego syna, Enkiego (znanego też jako Ea), a ten usypia Apsu i zabija go. Z pozostałości Apsu Enki tworzy swój dom.
Tiamat, która wcześniej wspierała młodszych bogów, teraz wpada w gniew, że zabili jej towarzysza. Zasięga rady u boga Quingu, który doradza jej wypowiedzenie wojny młodszym bogom. Tiamat nagradza Quingu Tablicami Przeznaczenia, które legitymizują władzę boga i pozwalają kontrolować losy — Quingu nosi je dumnie jako napierśnik. Z Quingu jako swoim czempionem Tiamat przyzywa siły chaosu i stwarza jedenaście przerażających potworów, by zniszczyć swoje dzieci.
Ea, Enki i młodsi bogowie bezskutecznie walczą z Tiamat, aż spośród nich wyłania się czempion — Marduk — który przysięga, że pokona Tiamat. Marduk zwycięża Quingu i zabija Tiamat, strzelając do niej strzałą, która rozcina jej ciało na dwoje; z jej oczu wypływają wody Tygrysu i Eufratu. Z ciała Tiamat Marduk tworzy niebo i ziemię, wyznacza bogom różne obowiązki i przywiązuje jedenaście stworzeń Tiamat do swoich stóp jako trofea (ku wielkiej radości pozostałych bogów), po czym umieszcza ich wizerunki w swoim nowym domu. Zabiera także Tablice Przeznaczenia od Quingu, tym samym legitymizując swoje panowanie.
Po tym, jak bogowie wychwalają go za wielkie zwycięstwo i kunszt stworzenia, Marduk naradza się z bogiem Ea (bogiem mądrości) i postanawia stworzyć ludzi z pozostałości tego boga, który namówił Tiamat do wojny. Quingu zostaje uznany za winnego i zabity, a z jego krwi Ea tworzy Lullu — pierwszego człowieka — który ma pomagać bogom w ich wiecznym zadaniu utrzymywania porządku i odpierania chaosu.
Jak głosi poemat: „Ea stworzył ludzkość / Na którą nałożył służbę bogom, a bogów uwolnił” (Tablica VI, wersy 33–34). Następnie Marduk „zorganizował podziemny świat” i rozdzielił bogów do wyznaczonych im miejsc (Tablica VI, wersy 43–46). Poemat kończy się na Tablicy VII długą pochwałą Marduka za jego dokonania.
Komentarz
Enuma Elisz stała się później inspiracją dla hebrajskich skrybów, którzy stworzyli tekst znany dziś jako biblijna Księga Rodzaju. Przed XIX wiekiem Biblia była uważana za najstarszą księgę świata, a jej narracje za całkowicie oryginalne. Jednak w połowie XIX wieku europejskie muzea, a także instytucje akademickie i religijne, zaczęły sponsorować wykopaliska w Mezopotamii, aby znaleźć fizyczne dowody potwierdzające historyczną prawdziwość opowieści biblijnych. Wykopaliska przyniosły jednak zupełnie odwrotny rezultat — gdy pismo klinowe zostało odszyfrowane, okazało się, że wiele narracji biblijnych ma mezopotamskie pochodzenie.
Słynne opowieści, takie jak Upadek Człowieka i Wielki Potop, zostały pierwotnie wymyślone i zapisane w Sumerze, następnie przetłumaczone i zmodyfikowane w Babilonie, a później przerobione przez Asyryjczyków, zanim zostały wykorzystane przez hebrajskich skrybów w wersjach, które pojawiają się w Biblii. Chociaż podstawowy schemat narracyjny biblijnych opowieści i mezopotamskich mitów jest do siebie bardzo zbliżony, istnieją między nimi istotne różnice, na które zwraca uwagę badacz Stephen Bertman:
Zarówno Księga Rodzaju, jak i Enuma Elisz to teksty religijne, które opisują i celebrują początki kulturowe: Księga Rodzaju przedstawia genezę i założenie narodu żydowskiego pod przewodnictwem Pana, natomiast Enuma Elisz opowiada o powstaniu i ustanowieniu Babilonu pod wodzą boga Marduka. W obu dziełach zawarta jest opowieść o stworzeniu kosmosu i człowieka. Każdy z tekstów rozpoczyna się opisem wodnego chaosu i pierwotnej ciemności, która wypełniała wszechświat. Następnie pojawia się światło, które zastępuje ciemność. Potem powstają niebiosa, w których umieszczone zostają ciała niebieskie. Na końcu stworzony zostaje człowiek. Pomimo tych podobieństw, oba przekazy różnią się od siebie bardziej, niż są do siebie podobne. (312)
W trakcie adaptowania mezopotamskiej opowieści o stworzeniu na własne potrzeby, hebrajscy skrybowie uprościli narrację i skupili ją tematycznie, zachowując jednak koncepcję wszechmocnego bóstwa, które przynosi porządek z chaosu. Marduk, w Enuma Elisz, ustanawia rozpoznawalny porządek świata — podobnie jak Bóg w opowieści z Księgi Rodzaju — a ludzie mają obowiązek dostrzec ten wielki dar i oddawać cześć bóstwu poprzez służbę. W Mezopotamii wierzono wręcz, że ludzie są współpracownikami bogów, odpowiedzialnymi za utrzymanie daru stworzenia i odpieranie sił chaosu.
Enuma Elisz w Babilonie
Marduk zyskał znaczenie w Babilonie za panowania Hammurabiego i szybko prześcignął dawną patronkę miasta, Inannę/Isztar, pod względem popularności. W rzeczywistości, za rządów Hammurabiego, wiele wcześniej czczonych bogiń zostało zastąpionych przez bogów męskich. Enuma Elisz, wychwalająca Marduka jako najpotężniejszego ze wszystkich bogów, zyskała więc coraz większą popularność, w miarę jak sam Marduk rósł w znaczeniu, a jego miasto — Babilon — w potędze. Badacz Jeremy Black pisze:
Wzrost kultu Marduka był ściśle związany z politycznym awansem Babilonu — od miasta-państwa do stolicy imperium. Począwszy od okresu kasyckiego, Marduk stawał się coraz ważniejszy, aż autor Babilońskiego Eposu o Stworzeniu mógł utrzymywać, że Marduk nie tylko był królem wszystkich bogów, lecz że wielu z nich stanowiło jedynie aspekty jego osobowości. (128)
Enuma Elisz była szeroko czytana i recytowana w całej Mezopotamii, lecz szczególne znaczenie miała podczas Święta Nowego Roku w Babilonie. W trakcie tego święta posąg Marduka był wynoszony ze świątyni i, wśród świętujących tłumów, prowadzony w procesji ulicami miasta, poza jego bramy, by „odpocząć” w specjalnie zbudowanym na tę okazję małym domku. Enuma Elisz — a zwłaszcza, jak się przypuszcza, pochwały z Tablicy VII — była wówczas śpiewana lub recytowana podczas tej uroczystej procesji.
Tekst Enuma Elisz
Poniższe tłumaczenie pochodzi z książki Mesopotamian Creation Stories autorstwa W.G. Lamberta i jest udostępnione na licencji Creative Commons za pośrednictwem strony internetowej Etana:
Enuma Elisz (Babiloński epos o stworzeniu)
Tablica I
1 Gdy nie istniały jeszcze niebiosa w górze,
2 I ziemia w dole nie była jeszcze stworzona —
3 Istniał Apsû, pierwszy w porządku, ich zrodziciel,
4 I demiurgini Tiamat, która wszystkich ich zrodziła;
5 Ich wody były ze sobą zmieszane,
6 Zanim powstały łąki i trzciny na bagnach —
7 Gdy żaden z bogów nie został jeszcze uformowany
8 Ani nie zaistniał, gdy nie wyznaczono jeszcze przeznaczeń,
9 Bogowie zostali stworzeni w ich wnętrzu:
10 Lahmu i Lahamu zostali uformowani i zaistnieli.
11 Gdy rośli i nabierali postury,
12 Zostali stworzeni Anszar i Kiszar, którzy ich przewyższali.
13 Przedłużali swe dni, mnożyli swoje lata.
14 Anu, ich syn, mógł dorównać swoim ojcom.
15 Anu, syn, dorównał Anszarowi,
16 A Anu zrodził Nudimmuda, równego sobie.
17 Nudimmud był czempionem wśród swoich ojców:
18 Głęboko przenikliwy, mądry, o potężnej sile;
19 Znacznie potężniejszy niż zrodziciel jego ojca, Anszar,
20 Nie miał sobie równych wśród bogów, swoich braci.
21 Boscy bracia zebrali się razem,
22 Ich wrzawa stała się głośna, wprawiając Tiamat w zamęt.
23 Drażnili nerwy Tiamat,
24 A swym tańcem wzbudzali trwogę w Andurunie.
25 Apsû nie uciszał ich wrzawy,
26 A Tiamat milczała, stając wobec nich.
27 Ich postępowanie było jej niemiłe,
28 Lecz choć ich zachowanie nie było dobre, pragnęła ich oszczędzić.
29 Wtedy Apsû, zrodziciel wielkich bogów,
30 Zawołał Mummu, swego wezyra, i rzekł do niego:
31 „Wezyrze Mummu, który sprawiasz mi przyjemność,
32 Chodź, udajmy się do Tiamat!”
33 Poszli i usiedli naprzeciw Tiamat,
34 Naradzając się o bogach, swoich synach.
35 Apsû otworzył usta
36 I przemówił do Tiamat:
37 „Ich zachowanie stało się dla mnie nieznośne,
38 Nie mogę odpoczywać za dnia ani spać w nocy.
39 Zniszczę ich i rozbiję ich sposób życia,
40 Aby zapanowała cisza i byśmy mogli spać.”
41 Gdy Tiamat to usłyszała,
42 Wpadła w gniew i zawołała do swego małżonka,
43 Krzyczała w udręce, kipiąc wewnętrznie,
44 Ubolewała nad (planowanym) złem:
45 „Jak możemy zniszczyć to, co zrodziliśmy?
46 Choć ich zachowanie sprawia ból, uczyńmy karność łagodną.”
47 Mummu przemówił, doradzając Apsû —
48 (Jak przystało) na buntowniczego wezyra była to rada Mummu —
49 „Zniszcz, mój ojcze, ten bezprawny sposób życia,
50 Abyś mógł odpoczywać za dnia i spać w nocy!”
51 Apsû był zadowolony z tej rady, jego oblicze jaśniało,
52 Ponieważ uknuł zło przeciw bogom, swoim synom.
53 Mummu objął szyję Apsû,
54 Usiadł na jego kolanach, całując go.
55 To, co uknuli podczas narady,
56 Zostało doniesione bogom, ich synom.
57 Bogowie usłyszeli to i wpadli w popłoch.
58 Ogarnęła ich cisza i usiedli w milczeniu.
59 Ea, który przewyższa wszystkich wiedzą, biegły i uczony,
60 Ea, który zna wszystko, przejrzał ich podstęp.
61 Ukształtował zaklęcie i uczynił je wszechogarniającym,
62 Wykonał je doskonale jako najwyższy — jego czyste zaklęcie.
63 Wypowiedział je i umieścił na wodach,
64 Spuścił sen na niego, gdy ten pogrążył się w głębokim śnie.
65 Uśpił Apsû, wylewając nań sen,
66 A Mummu, doradca, zaniemówił z przerażenia.
67 Rozciął ścięgna Apsû, zerwał mu koronę,
68 Zabrał jego aurę i przywdział ją sam.
69 Związał Apsû i zabił go;
70 Mummu uwięził i potraktował surowo.
71 Na Apsû założył swoją siedzibę,
72 A Mummu trzymał na uwięzi, z powrozem w dłoni.
73 Gdy Ea związał i zgładził swoich wrogów,
74 Osiągnął zwycięstwo nad przeciwnikami,
75 Spoczął spokojnie w swojej komnacie,
76 Nazwał ją Apsû i ustanowił tam świątynie.
77 Następnie założył w niej swoje mieszkanie,
78 I Ea oraz Damkina, jego żona, zasiedli w blasku.
79 W komnacie przeznaczeń, w sali archetypów,
80 Najmędrszy z mędrców, mędrzec bogów, Be-l został poczęty.
81 W Apsû narodził się Marduk,
82 W czystym Apsû narodził się Marduk.
83 Ea, jego ojciec, go zrodził,
84 Damkina, jego matka, go urodziła.
85 Ssał piersi bogiń,
86 Piastunka go wychowała i napełniła trwogą.
87 Jego postać była doskonale ukształtowana, a spojrzenie oczu olśniewające,
88 Jego wzrost był męski, od początku był potężny.
89 Anu, zrodziciel jego ojca, ujrzał go,
90 Rozradował się i uśmiechnął; jego serce napełniło się radością.
91 Anu uczynił go doskonałym: jego boskość była niezwykła,
92 I stał się bardzo wyniosły, przewyższając ich atrybutami.
93 Jego członki były niewyobrażalnie cudowne,
94 Niepojęte dla umysłu, trudne nawet do spojrzenia.
95 Miał czworo oczu, czworo uszu,
96 Z jego ust tryskał płomień, gdy je poruszał.
97 Jego cztery uszy stały się wielkie,
98 A jego oczy również ogarniały wszystko.
99 Jego postać była wyniosła i przewyższała bogów,
100 Jego członki były doskonałe, jego natura — wyższa.
101 „Mari-utu, Mari-utu,
102 Syn, bóg Słońca, bóg Słońca bogów.”
103 Spowity był aurą Dziesięciu Bogów — tak wielka była jego siła,
104 Pięćdziesiąt Trwóg zostało mu przypisanych.
105 Anu stworzył i zrodził cztery wiatry,
106 Przekazał je jemu: „Mój synu, niech wirują!”
107 Stworzył pył i posłał huragan, by go unosił,
108 Wzbudził falę, by wzniecić trwogę w Tiamat.
109 Tiamat była zdezorientowana; dniem i nocą była w szale,
110 Bogowie nie zaznali spoczynku, oni…
111 W swych umysłach knuli zło,
112 I zwrócili się do swojej matki Tiamat:
113 „Gdy Apsû, twój małżonek, został zabity,
114 Nie stanęłaś u jego boku, lecz siedziałaś w milczeniu.
115 Ukształtowano cztery straszliwe wiatry,
116 By wprawić cię w zamęt, a my nie możemy spać.
117 Nie pomyślałaś o Apsû, swoim małżonku,
118 Ani o Mummu, który jest więźniem. Teraz siedzisz sama.
119 Odtąd będziesz w szaleńczym zamęcie!
120 A my, którzy nie zaznajemy spoczynku — nie kochasz nas!
121 Rozważ nasz ciężar, nasze oczy są zapadnięte.
122 Złam nieugięte jarzmo, abyśmy mogli spać.
123 Podejmij walkę, pomścij ich!
124 […] … zniszcz ich całkowicie!”
125 Tiamat usłyszała to — przemowa przypadła jej do gustu,
126 (Powiedziała:) „Stwórzmy demony, jak doradziliście.”
127 Bogowie zgromadzili się w jej wnętrzu.
128 Powzięli [zamiar zła] przeciw bogom, swoim zrodzicielom.
129 Oni […] i opowiedzieli się po stronie Tiamat,
130 Zawzięcie knując, niestrudzeni nocą i dniem,
131 Żądni bitwy, wściekli, burzliwi,
132 Utworzyli zastępy, by wywołać konflikt.
133 Matka Hubur, która wszystko formuje,
134 Dostarczyła niepowstrzymane bronie i zrodziła olbrzymie węże.
135 Miały ostre zęby, były bezlitosne […]
136 Zamiast krwi wypełniła ich ciała trucizną.
137 Przyodziała przerażające potwory w trwogę,
138 Obdarzyła je aurą i uczyniła je podobnymi do bogów.
139 (Powiedziała:) „Niech ich obserwator zginie w słabości,
140 Niech nieustannie nacierają i nigdy się nie cofają.”
141 Stworzyła Hydrę, Smoka, Włochatego Bohatera,
142 Wielkiego Demona, Dzikiego Psa i Człowieka-Skorpiona,
143 Zawzięte demony, Człowieka-Rybę i Człowieka-Byka,
144 Nosicieli bezlitosnych broni, nieustraszonych w obliczu bitwy.
145 Jej rozkazy były potężne, nie do odparcia.
146 Łącznie stworzyła jedenaście takich istot.
147 Spośród bogów, swoich synów, których uczyniła swym wojskiem,
148 Wyniosła Quingu i wywyższyła go spośród nich.
149 Dowództwo nad armią, kierowanie zastępem,
150 Noszenie broni, prowadzenie kampanii, mobilizację konfliktu,
151 Najwyższą władzę w bitwie, naczelne dowództwo,
152 Powierzyła jemu i osadziła go na tronie.
153 „Rzuciłam na ciebie zaklęcie i wyniosłam cię wśród bogów,
154 Powierzyłam ci władzę nad wszystkimi bogami.
155 Jesteś naprawdę wyniesiony, mój małżonku, jesteś sławny,
156 Niech twoje rozkazy przeważają nad wszystkimi Anunnaki.”
157 Dała mu Tablicę Przeznaczenia i przymocowała ją do jego piersi,
158 (Mówiąc:) „Twój rozkaz nie może być zmieniony; niech słowa z twoich ust będą niezachwiane.”
159 Gdy Quingu został wyniesiony i otrzymał władzę Anu,
160 Ustanowił przeznaczenia dla bogów, jej synów:
161 „Niech słowa z waszych ust ujarzmią boga ognia,
162 Niech wasza trucizna, przez nagromadzenie, stłumi agresję.”
Tablica II
1 Tiamat zgromadziła swoje stworzenia
2 I zorganizowała bitwę przeciw bogom, swoim potomkom.
3 Od tej pory Tiamat knuła zło z powodu Apsû.
4 Ea dowiedział się, że przygotowała konflikt.
5 Ea usłyszał o tej sprawie,
6 Zamilkł w swojej komnacie i usiadł nieruchomo.
7 Po namyśle, gdy jego gniew ustąpił,
8 Skierował kroki do Anszara, swego ojca.
9 Wszedł przed oblicze ojca swego zrodziciela, Anszara,
10 I opowiedział mu o wszystkich knowaniach Tiamat.
11 „Ojcze mój, Tiamat, nasza matka, poczęła nienawiść do nas,
12 W swej dzikiej furii utworzyła zastęp.
13 Wszyscy bogowie zwrócili się ku niej,
14 Nawet ci, których wy (pl.) zrodziliście, stanęli po jej stronie.
15 Oni […] i opowiedzieli się za Tiamat,
16 Zawzięcie knując, niestrudzeni nocą i dniem,
17 Żądni bitwy, wściekli, burzliwi,
18 Utworzyli zastępy, by wywołać konflikt.
19 Matka Hubur, która wszystko formuje,
20 Dostarczyła niepowstrzymane bronie i zrodziła olbrzymie węże.
21 Miały ostre zęby, były bezlitosne.
22 Zamiast krwi wypełniła ich ciała trucizną.
23 Przyodziała przerażające potwory w trwogę,
24 Obdarzyła je aurą i uczyniła je podobnymi do bogów.
25 (Powiedziała:) „Niech ich obserwator zginie w słabości,
26 Niech nieustannie nacierają i nigdy się nie cofają.”
27 Stworzyła Hydrę, Smoka, Włochatego Bohatera,
28 Wielkiego Demona, Dzikiego Psa i Człowieka-Skorpiona,
29 Zawzięte demony, Człowieka-Rybę i Człowieka-Byka,
30 Nosicieli bezlitosnych broni, nieustraszonych w obliczu bitwy.
31 Jej rozkazy były potężne, nie do odparcia.
32 Łącznie stworzyła jedenaście takich istot.
33 Spośród bogów, swoich synów, których uczyniła swym wojskiem,
34 Wyniosła Quingu i wywyższyła go spośród nich.
35 Dowództwo nad armią, kierowanie zastępem,
36 Noszenie broni, prowadzenie kampanii, mobilizację konfliktu,
37 Najwyższą władzę w bitwie, naczelne dowództwo,
38 Powierzyła jemu i osadziła go na tronie.
39 „Rzuciłam na ciebie zaklęcie i wyniosłam cię wśród bogów,
40 Powierzyłam ci władzę nad wszystkimi bogami.
41 Jesteś naprawdę wyniesiony, mój małżonku, jesteś sławny,
42 Niech twoje rozkazy przeważają nad wszystkimi Anunnaki.”
43 Dała mu Tablicę Przeznaczenia i przymocowała ją do jego piersi,
44 (Mówiąc:) „Twój rozkaz nie może być zmieniony; niech słowa z twoich ust będą niezachwiane.”
45 Gdy Quingu został wyniesiony i otrzymał władzę Anu,
46 Ustanowił przeznaczenia dla bogów, jej synów:
47 „Niech słowa z waszych ust ujarzmią boga ognia,
48 Niech wasza trucizna, przez nagromadzenie, stłumi agresję.”
49 Anszar usłyszał — sprawa była głęboko niepokojąca.
50 Zawołał „Biada!” i ugryzł się w wargę.
51 Jego serce wpadło w furię, umysł nie mógł się uspokoić.
52 Nad Ea, swoim synem, jego okrzyk był chwiejny.
53 „Synu mój, ty, który sprowokowałeś wojnę,
54 Weź odpowiedzialność za to, co uczyniłeś sam!
55 Wyruszyłeś i zabiłeś Apsû,
56 A co do Tiamat, którą rozgniewałeś — kto jej dorówna?”
57 Zbierający rady, uczony książę,
58 Twórca mądrości, bóg Nudimmud,
59 Łagodnymi słowami i uspokajającą mową
60 Delikatnie odpowiedział swemu ojcu Anszarowi:
61 „Ojcze mój, głęboki umyśle, który wyznaczasz przeznaczenie,
62 Który masz moc stwarzania i niszczenia,
63 Anszarze, głęboki umyśle, który wyznaczasz przeznaczenie,
64 Który masz moc stwarzania i niszczenia,
65 Chcę ci coś powiedzieć — uspokój się na chwilę
66 I rozważ, że dokonałem czynu pomocnego.
67 Zanim zabiłem Apsû,
68 Kto mógł przewidzieć obecną sytuację?
69 Zanim szybko go zgładziłem,
70 Jakie były okoliczności, bym miał go zniszczyć?”
71 Anszar usłyszał — słowa przypadły mu do gustu.
72 Jego serce się uspokoiło i przemówił do Ea:
73 „Synu mój, twoje czyny są godne boga,
74 Jesteś zdolny do gwałtownego, niezrównanego ciosu… […]
75 Ea, twoje czyny są godne boga,
76 Jesteś zdolny do gwałtownego, niezrównanego ciosu… […]
77 Idź przed Tiamat i uśmierz jej atak,
78 […] złagodź jej furię swym zaklęciem.”
79 Usłyszał mowę swego ojca Anszara,
80 Wyruszył ku niej, podążył drogą do niej.
81 Poszedł, dostrzegł podstępy Tiamat,
82 [Zatrzymał się], zamilkł i zawrócił.
83 [On] wszedł przed oblicze dostojnego Anszara
84 I przemówił do niego z pokorą:
85 „[Ojcze mój], czyny Tiamat są dla mnie zbyt potężne.
86 Przeniknąłem jej zamiary, lecz [moje] zaklęcie nie dorównuje im.
87 Jej siła jest ogromna, przepełnia ją groza,
88 Jest całkowicie potężna — nikt nie może się jej przeciwstawić.
89 Jej donośny krzyk nie słabnie,
90 [Przeraziłem się] jej wrzasku i zawróciłem.
91 [Ojcze mój], nie trać nadziei — poślij przeciw niej kogoś drugiego.
92 Choć siła kobiety jest wielka, nie dorównuje sile mężczyzny.
93 Rozprosz jej zastępy, zniwecz jej plany,
94 Zanim położy na nas rękę.”
95 Anszar zawołał w gwałtownej furii,
96 Zwracając się do Anu, swego syna:
97 „Czcigodny synu, bohaterze, wojowniku,
98 Którego siła jest ogromna, którego atak jest niepowstrzymany,
99 Spiesz się i stań przed Tiamat,
100 Uśmierz jej gniew, by serce jej się uspokoiło.
101 Jeśli nie posłucha twoich słów,
102 Przemów do niej błagalnie, by dała się przebłagać.”
103 Usłyszał mowę swego ojca Anszara,
104 Wyruszył ku niej, podążył drogą do niej.
105 Anu poszedł, dostrzegł podstępy Tiamat,
106 Zatrzymał się, zamilkł i zawrócił.
107 Wszedł przed oblicze Anszara, ojca, który go zrodził,
108 I przemówił do niego z pokorą:
109 „Ojcze mój, [czyny] Tiamat są dla mnie zbyt potężne.
110 Przeniknąłem jej zamiary, lecz [moje zaklęcie] nie [dorównuje] im.
111 Jej siła jest ogromna, [pełna] grozy,
112 Jest całkowicie potężna — nikt [nie może się jej przeciwstawić].
113 Jej donośny wrzask nie słabnie,
114 Przeraziłem się jej krzyku i zawróciłem.
115 Ojcze mój, nie trać nadziei — poślij przeciw niej kogoś innego.
116 Choć siła kobiety jest wielka, nie dorównuje sile mężczyzny.
117 Rozprosz jej zastępy, zniwecz jej plany,
118 Zanim położy na nas rękę.”
119 Anszar zamilkł, wpatrując się w ziemię,
120 Skinął głową ku Ea, potrząsając nią.
121 Zgromadzili się Igigi i wszyscy Anunnaki,
122 Siedzieli w milczeniu, z zaciśniętymi ustami.
123 Żaden bóg nie chciał stanąć naprzeciw […]
124 Nie chciał wyjść przeciw Tiamat […]
125 A jednak pan Anszar, ojciec wielkich bogów,
126 Gniewał się w sercu i nikogo nie wezwał.
127 Potężny syn, mściciel swego ojca,
128 Ten, który śpieszy do wojny — wojownik Marduk.
129 Ea wezwał go do swej prywatnej komnaty,
130 By wyjawić mu swoje zamiary.
131 „Marduku, doradź, wysłuchaj swego ojca.
132 Jesteś moim synem, który sprawia mi radość,
133 Idź z szacunkiem przed oblicze Anszara,
134 Przemów, stań, uśmierz go swym spojrzeniem.”
135 Be-l ucieszył się ze słów ojca,
136 Zbliżył się i stanął przed obliczem Anszara.
137 Anszar ujrzał go, jego serce napełniło się zadowoleniem,
138 Pocałował go w usta i rozwiał jego lęk.
139 „[Ojcze mój], nie milcz, lecz przemów,
140 Pójdę i spełnię twoje pragnienia!
141 [Anszarze], nie milcz, lecz przemów,
142 Pójdę i spełnię twoje pragnienia!
143 Który człowiek ustawił szyk bojowy przeciw tobie?
144 Czy Tiamat, która jest kobietą, zaatakuje cię bronią?
145 [Ojcze mój], zrodzicielu, raduj się i wesel,
146 Wkrótce stąpać będziesz po karku Tiamat!
147 [Anszarze], zrodzicielu, raduj się i wesel,
148 Wkrótce stąpać będziesz po karku Tiamat!
149 [Idź], mój synu, obeznany ze wszelką wiedzą,
150 Uśmierz Tiamat swym czystym zaklęciem.
151 Poprowadź rydwan burzy bez zwłoki,
152 I za pomocą […] nie do odparcia odwróć ją.”
153 Be-l ucieszył się ze słów ojca,
154 Z radosnym sercem przemówił do niego:
155 „Panie bogów, Przeznaczenie wielkich bogów,
156 Jeśli mam stać się twoim mścicielem,
157 Jeśli mam związać Tiamat i ocalić cię,
158 Zwołaj zgromadzenie i ogłoście mi wzniosłe przeznaczenie.
159 Zasiądźcie wszyscy w Upšukkinakku z radością,
160 I pozwólcie, bym ja, swym słowem, wyznaczał przeznaczenia zamiast was.
161 Cokolwiek zapoczątkuję, nie może być zmienione,
162 Ani mój rozkaz nie może być unieważniony ani odrzucony.”
Tablica III
1 Anszar otworzył usta
2 I przemówił do Kaki, swego wezyra:
3 „Wezyrze Kaka, który sprawiasz mi przyjemność,
4 Wyślę cię do Lahmu i Lahamu.
5 Jesteś biegły w zadawaniu pytań, uczony w przemowach.
6 Sprowadź bogów, moich ojców, przed moje oblicze.
7 Niech wszyscy bogowie zostaną przyprowadzeni,
8 Niech naradzą się, siedząc przy stole.
9 Niech jedzą ziarno, niech piją piwo,
10 Niech wyznaczą przeznaczenie dla Marduka, ich mściciela.
11 Idź, ruszaj, Kaka, stań przed nimi
12 I powtórz im wszystko, co ci przekażę:
13 „Anszar, wasz syn, posłał mnie,
14 A ja mam wyjaśnić jego zamiary.
15-52 = II, 11–48 (*zamiast „Ojcze mój” wstaw „Tak oto”)
53 Wysłałem Anu, lecz nie potrafił stawić jej czoła.
54 Nudimmud przestraszył się i wycofał.
55 Marduk, mędrzec bogów, wasz syn, wystąpił naprzód,
56 Postanowił stanąć naprzeciw Tiamat.
57 Przemówił do mnie i rzekł:
58-64 = II, 156–162 (*rozpocznij od cudzysłowu: „Jeśli”)
65 Szybko teraz, wyznaczcie mu przeznaczenie bez zwłoki,
66 Aby mógł wyruszyć i stanąć naprzeciw waszego potężnego wroga.”
67 Kaka wyruszył. Skierował swe kroki
68 Do Lahmu i Lahamu, bogów swoich ojców.
69 Pokłonił się, ucałował ziemię przed nimi,
70 Wstał i przemówił do nich, stojąc:
71–124 = II, 13–66
125 Gdy Lahha i Lahamu to usłyszeli, zawołali donośnie.
126 Wszyscy Igigi jęknęli w udręce:
127 „Co się stało, że podjęła taką decyzję wobec nas?
128 Nie wiedzieliśmy, co czyni Tiamat.”
129 Wszyscy wielcy bogowie, którzy wyznaczają przeznaczenia,
130 Zgromadzili się, idąc razem,
131 Weszli przed oblicze Anszara i napełnili się [radością],
132 Całowali się nawzajem, gdy […] na zgromadzeniu.
133 Naradzali się, siedząc przy stole,
134 Jedli ziarno, pili piwo.
135 Przecedzali słodki trunek przez słomki,
136 Pili piwo i czuli się dobrze,
137 Stali się całkiem beztroscy, ich nastrój był radosny,
138 I wyznaczyli los Mardukowi, ich mścicielowi.
Tablica IV
1 Ustawili dla niego dostojny tron,
2 I zasiadł przed swymi ojcami, by przyjąć królewską władzę.
3 (Powiedzieli:) „Jesteś najbardziej czczony spośród wielkich bogów,
4 Twoje przeznaczenie jest niezrównane, twój rozkaz jak rozkaz Anu.
5 Marduku, jesteś najbardziej czczony spośród wielkich bogów,
6 Twoje przeznaczenie jest niezrównane, twój rozkaz jak rozkaz Anu.
7 Odtąd twój rozkaz nie będzie anulowany,
8 W twojej mocy jest wynosić i poniżać.
9 Twoje słowo jest niezawodne, twemu rozkazowi nie można się sprzeciwić,
10 Żaden z bogów nie przekroczy granicy, którą wyznaczysz.
11 Świątynie wszystkich bogów wymagają zaopatrzenia,
12 Abyś mógł być ustanowiony tam, gdzie są ich sanktuaria.
13 Jesteś Mardukiem, naszym mścicielem,
14 Powierzyliśmy ci królewską władzę nad całym wszechświatem.
15 Zasiądź w zgromadzeniu, niech twoje słowo zostanie wywyższone,
16 Niech twoje bronie nie chybiają celu, lecz niech zabijają twoich wrogów.
17 Be-lu, oszczędź tego, kto ci ufa,
18 Ale zniszcz boga, który zamierza zło.”
19 Ustawili konstelację pośrodku,
20 I zwrócili się do Marduka, swego syna:
21 „Twoje przeznaczenie, Be-lu, przewyższa przeznaczenie wszystkich bogów,
22 Rozkaż i spraw, by nastąpiło unicestwienie i ponowne stworzenie.
23 Niech konstelacja zniknie na twój rozkaz,
24 A drugim rozkazem niech się znów pojawi.”
25 Wydał rozkaz i konstelacja zniknęła,
26 Drugim rozkazem konstelacja znów zaistniała.
27 Gdy bogowie, jego ojcowie, ujrzeli skutki jego słowa,
28 Radowali się i złożyli mu gratulacje: „Marduk jest królem!”
29 Dodali mu buławę, tron i berło,
30 Dali mu niepowstrzymaną broń, która miażdży wroga:
31 (Powiedzieli:) „Idź, przetnij gardło Tiamat,
32 A niech wiatry poniosą jej krew, by roznieść wieść.”
33 Bogowie, jego ojcowie, wyznaczyli przeznaczenie Be-la,
34 I posłali go na drogę powodzenia i sukcesu.
35 Ukształtował łuk i uczynił go swoją bronią,
36 Osadził strzałę, napiął cięciwę.
37 Wziął maczugę i trzymał ją w prawej dłoni,
38 Łuk i kołczan zawiesił u boku.
39 Umieścił przed sobą błyskawicę,
40 A swoje ciało napełnił językami ognia.
41 Sporządził sieć, by pochwycić wnętrzności Tiamat,
42 I rozmieścił cztery wiatry, by żadna jej część nie uciekła.
43 Wiatr Południowy, Północny, Wschodni, Zachodni,
44 Umieścił przy swojej sieci — wiatry dane mu przez ojca, Anu.
45 Ukształtował Zły Wiatr, Burzę Pyłową, Nawałnicę,
46 Wiatr Poczwórny, Wiatr Siedmiokrotny, Wiatr Szerzący Chaos, […] Wiatr.
47 Wysłał siedem wiatrów, które ukształtował,
48 I stanęły za nim, by dręczyć wnętrzności Tiamat.
49 Be-l wziął Potop Burzy, swoją wielką broń,
50 Wsiadł na przerażający rydwan niepowstrzymanej burzy.
51 Zaprzęgnął do niego cztery rumaki i okiełznał je:
52 Niszczyciela, Bezlitosnego, Depczącego, Szybkiego.
53 Ich wargi były rozchylone, zęby pełne jadu,
54 Nie znały zmęczenia, wyszkolone do szarży.
55 Po prawej stronie umieścił wściekłą bitwę i spór,
56 Po lewej — konflikt, który rozbija zjednoczone szyki.
57 Przyodziany był w tunikę, w przerażający pancerz,
58 A na głowie nosił aurę grozy.
59 Be-l ruszył i wyruszył w drogę,
60 Skierował oblicze ku rozszalałej Tiamat.
61 W ustach trzymał zaklęcie,
62 W dłoni ściskał roślinę przeciwdziałającą truciznom.
63 Wtedy zaczęli się wokół niego gromadzić — bogowie go otaczali,
64 Bogowie, jego ojcowie, otaczali go, bogowie go otaczali.
65 Be-l zbliżył się, badając paszczę Tiamat,
66 Obserwował podstępy Quingu, jej małżonka.
67 Gdy spojrzał, stracił odwagę,
68 Jego determinacja osłabła i zawahał się.
69 Jego boscy pomocnicy, którzy szli u jego boku,
70 Ujrzeli wojownika, przywódcę, i ich wzrok się zaciemnił.
71 Tiamat rzuciła zaklęcie, nie odwracając szyi,
72 W ustach trzymała fałsz i kłamstwa,
73 […] …………….
74 W ich […] . zgromadzili się przy tobie.”
75 Be-l [podniósł] Potop Burzy, swoją wielką broń,
76 I tymi słowami cisnął ją w rozszalałą Tiamat:
77 „Dlaczego jesteś agresywna i arogancka,
78 I dążysz do wywołania bitwy? 79 Młodsze pokolenie krzyczało, obrażając starszych,
80 Ale ty, ich matko, gardzisz litością.
81 Quingu nazwałaś swoim małżonkiem,
82 I niewłaściwie nadałaś mu rangę Anu.
83 Przeciw Anszarowi, królowi bogów, wznieciłaś zamęt,
84 A przeciw bogom, moim ojcom, twój bunt się utrwalił.
85 Rozmieść swoje wojska, przypnij broń,
86 Ty i ja staniemy naprzeciw siebie i stoczymy bitwę.”
87 Gdy Tiamat to usłyszała,
88 Oszalała i straciła rozum.
89 Tiamat zawyła głośno i dziko,
90 Wszystkie jej dolne członki zadrżały pod nią.
91 Wypowiadała zaklęcie, nieustannie je powtarzała,
92 Podczas gdy bogowie wojny ostrzyli swoje bronie.
93 Tiamat i Marduk, mędrzec bogów, stanęli naprzeciw siebie,
94 Wchodząc w spór, zbliżając się do bitwy.
95 Be-l rozpostarł swoją sieć i pochwycił ją,
96 Wypuścił Zły Wiatr, tylną straż, prosto w jej oblicze.
97 Tiamat otworzyła usta, by go połknąć,
98 Wpuściła Zły Wiatr, przez co nie mogła zamknąć warg.
99 Dzikie wiatry obciążyły jej brzuch,
100 Jej wnętrzności się rozciągnęły, a usta otworzyły się szeroko.
101 Wypuścił strzałę i przebił jej brzuch,
102 Rozerwał jej wnętrzności i rozciął trzewia,
103 Związał ją i zgasił jej życie,
104 Rzucił jej ciało i stanął na nim.
105 Gdy zabił Tiamat, przywódczynię,
106 Jej zgromadzenie się rozproszyło, jej zastępy rozpadły.
107 Jej boscy pomocnicy, którzy szli u jej boku,
108 W drżeniu i strachu rzucili się do ucieczki.
109 […] by ratować życie,
110 Lecz byli całkowicie otoczeni, nie mogli uciec.
111 Związał ich i połamał ich bronie,
112 Leżeli zaplątani, siedząc w sidłach,
113 Kryjąc się w kątach, pełni żalu,
114 Znosząc jego karę, trzymani w więzieniu.
115 Jedenaście stworzeń obarczonych grozą,
116 Zastęp demonów, którzy szli jako giermkowie po jej prawicy,
117 Obwiązał linami i związał im ramiona,
118 Razem z ich orężem podeptał ich pod sobą.
119 Teraz Quingu, który wśród nich zdobył władzę,
120 Związał i zaliczył do Zmarłych Bogów.
121 Odebrał mu Tablicę Przeznaczenia, która nie należała do niego,
122 Opieczętował ją pieczęcią i przypiął do własnej piersi.
123 Gdy wojownik Marduk związał i zgładził swoich wrogów,
124 […] aroganckiego przeciwnika […],
125 Zapewnił zwycięstwo Anszarowi nad wszystkimi jego wrogami,
126 Spełnił pragnienie Nudimmuda,
127 Umocnił swą władzę nad Związanymi Bogami,
128 I powrócił do Tiamat, którą związał.
129 Be-l postawił stopy na dolnych częściach Tiamat,
130 I bezlitosną maczugą roztrzaskał jej czaszkę.
131 Przeciął jej tętnice,
132 A Północny Wiatr poniósł jej krew, by roznieść wieść.
133 Jego ojcowie ujrzeli to i radowali się, uniesieni,
134 Przynieśli mu dary i podarunki.
135 Be-l spoczął, przyglądając się ciału,
136 Aby podzielić masę według sprytnego planu.
137 Rozciął ją na dwie części jak suszoną rybę:
138 Jedną połowę ustawił i rozciągnął jako niebo.
139 Rozciągnął skórę i ustanowił straż,
140 Z poleceniem, by nie dopuścić do ucieczki jej wód.
141 Przeszedł przez niebo, zbadał jego części niebiańskie,
142 I dostosował je do Apsû, siedziby Nudimmuda.
143 Be-l wymierzył kształt Apsû,
144 I ustanowił Ešarrę, replikę Ešgalli.
145 W Ešgalli, Ešarrze, którą zbudował, i w niebiosach,
146 Osadził w ich sanktuariach Anu, Enlila i Ea.
Tablica V
1 Ukształtował niebiańskie stacje dla wielkich bogów,
2 I ustanowił konstelacje, wzory gwiazd.
3 Wyznaczył rok, podzielił go na części,
4 I ustanowił po trzy gwiazdy dla każdego z dwunastu miesięcy.
5 Gdy uporządkował rok,
6 Ustanowił niebiańską stację Neberu, by regulować odstępy gwiazd.
7 Aby nikt nie przekraczał granic ani nie był opieszały,
8 Ustalił stacje Enlila i Ea razem z nią.
9 Otworzył bramy po obu stronach,
10 I umieścił silne zasuwy po lewej i prawej stronie.
11 Umieścił wysokości niebios w jej (Tiamat) wnętrzu,
12 Stworzył Nannara, powierzając mu noc.
13 Ustanowił go klejnotem nocy, by wyznaczał dni,
14 I miesiąc po miesiącu, bez przerwy, wynosił go koroną,
15 (Mówiąc:) „Świeć nad ziemią na początku miesiąca,
16 Lśnij rogatym blaskiem, by wyznaczyć sześć dni.
17 Siódmego dnia korona będzie w połowie wielkości,
18 Piętnastego dnia, w połowie miesiąca, stań w opozycji.
19 Gdy Szamasz [ujrzy] cię na horyzoncie,
20 Malej w odpowiednich etapach i świeć wstecz.
21 Dwudziestego dziewiątego dnia zbliż się do ścieżki Szamasza,
22 […] trzydziestego dnia stań w koniunkcji i rywalizuj z Szamaszem.
23 […] znak, podążaj jego śladem,
24 Zbliż się […] wydaj sąd.
25 […] Szamaszu, powstrzymaj [morderstwo] i przemoc,
26 [……………] mnie.
******
35 Na końcu […]
36 Niech będzie dwudziesty dziewiąty dzień […]
37 Gdy [ustanowił…] dekrety […]
38 Organizację przodu i [ . . . ]
39 Uczynił dzień […]
40 Niech rok będzie równomiernie […]
41 Na nowy rok […]
42 Rok [……]
43 Niech będzie regularnie […]
44 Wystający rygiel […]
45 Gdy […]
46 Straże nocy i dnia […]
47 Piana, którą Tiamat […]
48 Marduk ukształtował […]
49 Zebrał ją i uczynił z niej chmury.
50 Wściekłość wiatrów, gwałtowne burze,
51 Kłęby mgły — nagromadzenie jej śliny —
52 Przeznaczył dla siebie i wziął je w rękę.
53 Ustawił jej głowę i wylał […]
54 Otworzył otchłań i nasycił ją wodą.
55 Z jej dwóch oczu wypuścił Tygrys i Eufrat,
56 Zablokował jej nozdrza, lecz pozostawił […]
57 Usypał odległe [góry] na jej piersiach,
58 Wydrążył studnie, by poprowadzić źródła.
59 Skręcił jej ogon i wplótł go w Durmahu,
60 […] Apsû pod jego stopami.
61 [Ustawił] jej krocze — podparło niebiosa —
62 [(Tak) połowę jej] rozciągnął i uczynił trwałą jako ziemię.
63 [Gdy] ukończył swe dzieło wewnątrz Tiamat,
64 [Rozpostarł] swoją sieć i wypuścił ją całkowicie.
65 Przebadał niebo i ziemię […]
66 […] ich więzy […….]
67 Gdy ustanowił swoje regulacje i spisał [swoje] dekrety,
68 Przymocował liny prowadzące i przekazał je Ea.
69 [Tablicę] Przeznaczenia, którą Quingu wziął i niósł,
70 Przejął jako trofeum (?) i przekazał ją Anu.
71 [Oręż] bitwy, który przywiązał lub założył na głowę,
72 […] przyniósł przed swoich ojców.
73 [Teraz] jedenaście stworzeń, które zrodziła Tiamat i […]
74 Połamał ich bronie i przywiązał je (stworzenia) do swoich stóp.
75 Uczynił ich wizerunki i ustawił je przy [bramie] Apsû,
76 By były znakiem, którego nigdy nie zapomni się.
77 [Bogowie] ujrzeli to i radowali się z radością,
78 To znaczy Lahmu, Lahamu i wszyscy jego ojcowie.
79 Anszar [objął] go i ogłosił jego tytuł: „Zwycięski Król”,
80 Anu, Enlil i Ea dali mu dary.
81 Matka Damkina, która go zrodziła, wychwalała go,
82 W czystej świątecznej szacie rozjaśniła jego oblicze.
83 Usmu, który trzymał jej dar, by przekazać wieść,
84 [Powierzył mu] urząd wezyra Apsû i opiekę nad miejscami świętymi.
85 Zgromadzili się Igigi i wszyscy oddali mu hołd,
86 Każdy z Anunnaki całował jego stopy.
87 Wszyscy [zebrali się], by okazać mu uległość,
88 […] stanęli, pokłonili się: „Oto król!”
89 Jego ojcowie […] i nasycili się jego pięknem,
90 Be-l wysłuchał ich słów, przepasany pyłem bitwy.
91 [……….]
92 Namaszczając jego ciało […] cedrowym olejkiem.
93 Przyodział się w [swoją] królewską szatę,
94 Z koroną grozy jako królewską aurą.
95 Wziął maczugę i trzymał ją w prawej dłoni,
96 […] uchwycił w lewej.
97 […………….]
98 […] postawił swe stopy.
99 Nałożył […]
100 Berło pomyślności i sukcesu [zawiesił] u boku.
101 Gdy […] aurę […]
102 Przyozdobił (?) swój worek, Apsû, przerażającym […]
103 Osadził go jak […]
104 W [swojej] sali tronowej […]
105 W swojej celli […]
106 Każdy z bogów […]
107 Lahmu i Lahamu [……..]
108 Otworzyli usta i [przemówili] do bogów Igigi:
109 „Dotąd Marduk był naszym ukochanym synem,
110 Teraz jest waszym królem — słuchajcie jego rozkazów!”
111 Następnie wszyscy przemówili razem:
112 „Jego imię to Lugaldimmerankia, zaufajcie mu!”
113 Gdy przekazali Mardukowi królewską władzę,
114 Skierowali do niego błogosławieństwo pomyślności i sukcesu:
115 „Odtąd jesteś opiekunem naszej świątyni,
116 Cokolwiek rozkażesz, uczynimy!”
117 Marduk otworzył usta, by przemówić,
118 I zwrócił się do bogów, swoich ojców:
119 „Ponad Apsû, szmaragdowym (?) mieszkaniem,
120 Naprzeciw Ešarry, którą dla was zbudowałem,
121 Pod częściami niebios, których posadzkę uczyniłem trwałą,
122 Zbuduję dom, który będzie moim wspaniałym mieszkaniem.
123 W jego wnętrzu ustanowię świątynię,
124 Założę komnatę i ustanowię moje panowanie.
125 Gdy wstąpicie z Apsû, by podjąć decyzję,
126 To będzie wasze miejsce spoczynku przed zgromadzeniem.
127 Gdy zstąpicie z niebios, by podjąć decyzję,
128 To będzie wasze miejsce spoczynku przed zgromadzeniem.
129 Nazwę go „Babilon”, „Domy Wielkich Bogów”,
130 W jego wnętrzu będziemy obchodzić święto — będzie to święto wieczorne.
131 [Bogowie], jego ojcowie, [usłyszeli] jego słowa,
132 […………] — powiedzieli:
133 „W odniesieniu do wszystkiego, co uczyniły twoje ręce,
134 Kto dorównuje twojemu […]?
135 W odniesieniu do ziemi, którą uczyniły twoje ręce,
136 Kto dorównuje twojemu […]?
137 W Babilonie, jak ją nazwałeś,
138 Umieść nasze [miejsce spoczynku] na zawsze.
139 [………] niech przynoszą nam regularne ofiary,
140 [………]
141 Ktokolwiek […] nasze zadania, które my […]
142 Tam [……] jego trud […]
143 […………..]
144 Radowali się […………..]
145 Bogowie [……………..]
146 Ten, który zna […………] — ich
147 Otworzył [usta, ukazując] im światło,
148 [………..] jego mowa […]
149 Rozszerzył […………] dla nich […]
150 I [……………..]
151 Bogowie pokłonili się, przemawiając do niego,
152 Zwrócili się do Lugaldimmerankii, swego pana:
153 „Dawniej, panie, [byłeś naszym ukochanym] synem,
154 Teraz jesteś naszym królem, […]
155 Ten, który [.] . [.] ocalił [nas],
156 […] aurę maczugi i berła.
157 Niech obmyśla plany […]
158 [.] . . [ . . . . . . abyśmy] […]”
Tablica VI
1 Gdy Marduk usłyszał mowę bogów,
2 Pojawiło się w nim pragnienie dokonania rzeczy mądrych.
3 Otworzył usta, zwracając się do Ea,
4 Przedstawił to, co rozważał w sercu:
5 „Zgromadzę krew, by uformować kość,
6 Powołam do istnienia Lullu, którego imię będzie ‘człowiek’.
7 Stworzę Lullu — człowieka,
8 Na którego spadnie trud bogów, aby mogli odpocząć.
9 Zmienię zręcznie organizację bogów:
10 Choć czczeni są jako jedność, zostaną podzieleni na dwie grupy.”
11 Ea odpowiedział, kierując do niego słowo,
12 Wyrażając swą opinię o odpoczynku bogów:
13 „Niech jeden z ich braci zostanie wydany.
14 Niech zginie, aby ludzie mogli być ukształtowani.
15 Niech wielcy bogowie się zgromadzą,
16 I niech winny zostanie wydany, aby ich decyzja została potwierdzona.”
17 Marduk zgromadził wielkich bogów,
18 Wydając rozkaz z łagodną stanowczością,
19 Gdy przemawiał, bogowie go słuchali:
20 Król przemówił do Anunnaki:
21 „Wasza wcześniejsza przysięga była prawdziwa,
22 (Teraz również) powiedzcie mi uroczystą prawdę:
23 Kto wzniecił wojnę,
24 Kto sprawił, że Tiamat zbuntowała się i rozpoczęła bitwę?
25 Niech ten, kto wzniecił wojnę, zostanie wydany,
26 Abym mógł wymierzyć mu karę, a wy odpocznijcie.”
27 Igigi, wielcy bogowie, odpowiedzieli mu,
28 To znaczy Lugaldimmerankia, doradca bogów, pan:
29 „Quingu to ten, który wzniecił wojnę,
30 Który sprawił, że Tiamat zbuntowała się i rozpoczęła bitwę.”
31 Związali go, stawiając przed Ea,
32 Wymierzyli mu karę i przecięli jego naczynia krwionośne.
33 Z jego krwi Ea stworzył ludzkość,
34 Na którą nałożył służbę bogom, uwalniając ich.
35 Gdy mądry Ea stworzył ludzkość
36 I nałożył na nich służbę bogom —
37 Zadanie to przekracza zrozumienie,
38 Bo Nudimmud dokonał stworzenia dzięki umiejętnościom Marduka —
39 Król Marduk podzielił bogów,
40 Wszystkich Anunnaki na grupy górne i dolne.
41 Przydzielił 300 w niebiosach do strzeżenia dekretów Anu
42 I ustanowił ich jako straż.
43 Następnie zorganizował podziemny świat.
44 W niebie i podziemiu rozmieścił 600 bogów.
45 Gdy uporządkował wszystkie dekrety
46 I rozdzielił dochody między Anunnaki nieba i podziemia,
47 Anunnaki otworzyli usta
48 I przemówili do swego pana Marduka:
49 „Teraz, panie, skoro ustanowiłeś naszą wolność,
50 Jaką przysługę możemy ci wyświadczyć?
51 Uczyńmy świątynię wielkiej sławy:
52 Twoja komnata będzie naszym miejscem spoczynku, gdzie będziemy odpoczywać.
53 Wznieśmy świątynię, by pomieściła piedestał,
54 Gdzie będziemy odpoczywać po zakończeniu pracy.”
55 Gdy Marduk to usłyszał,
56 Rozpromienił się jak światło dnia:
57 „Zbudujcie Babilon — oto zadanie, którego pragniecie.
58 Niech cegły zostaną uformowane, wznieście świątynię!”
59 Anunnaki chwycili za kilofy.
60 Przez rok formowali potrzebne cegły.
61 Gdy nadszedł drugi rok,
62 Wznieśli szczyt Esagil, replikę Apsû.
63 Zbudowali wyniosłą wieżę świątynną Apsû,
64 A dla Anu, Enlila i Ea ustanowili ją jako mieszkanie.
65 Zasiadł w blasku przed nimi,
66 Przypatrując się jej rogom, które sięgały podstawy Ešarry.
67 Gdy ukończyli pracę nad Esagil,
68 Wszyscy Anunnaki zbudowali własne świątynie.
69 300 Igigi z niebios i 600 z Apsû — wszyscy się zgromadzili.
70 Be-l posadził bogów, swoich ojców, na uczcie
71 W wyniosłej świątyni, którą zbudowali jako jego mieszkanie,
72 (Mówiąc:) „To jest Babilon, wasze stałe mieszkanie,
73 Cieszcie się nim! Zasiądźcie w radości!”
74 Wielcy bogowie zasiedli,
75 Ustawiono kufle z piwem i zasiedli do uczty.
76 Gdy już się nacieszyli wewnątrz,
77 Odprawili ceremonię w budzącym grozę Esagil.
78 Potwierdzono regulacje i wszystkie zasady:
79 Wszyscy bogowie podzielili stacje nieba i podziemia.
80 Kolegium Pięćdziesięciu wielkich bogów zajęło miejsca,
81 Siedmiu bogów przeznaczeń zostało wyznaczonych do wydawania decyzji.
82 Be-l wziął swoją broń — łuk — i położył ją przed nimi:
83 Jego boscy ojcowie ujrzeli sieć, którą stworzył.
84 Jego ojcowie ujrzeli, jak kunsztownie wykonana była struktura łuku,
85 I wychwalali to, co uczynił.
86 Anu podniósł go w boskim zgromadzeniu,
87 Pocałował łuk, mówiąc: „To moja córka!”
88 Tak nadał łukowi imiona:
89 „Długi Kij” — pierwsze; drugie — „Niech trafi w cel”.
90 Trzecim imieniem — „Gwiazda Łuku” — sprawił, że zabłysnął na niebie,
91 Ustalił jego pozycję na niebiosach wraz z jego boskimi braćmi.
92 Gdy Anu wyznaczył przeznaczenie łuku,
93 Ustawił tron królewski, wyniosły nawet dla boga,
94 Anu umieścił go w zgromadzeniu bogów.
95 Wielcy bogowie się zgromadzili,
96 Wywyższyli przeznaczenie Marduka i oddali mu pokłon.
97 Złożyli na siebie przekleństwo,
98 I przysięgli na wodę i olej, przykładając dłonie do gardła.
99 Przyznali mu prawo do sprawowania królewskiej władzy nad bogami,
100 Potwierdzili go jako pana bogów nieba i podziemia.
101 Anszar nadał mu jego wyniosłe imię: Asalluh(i
102 „Na dźwięk jego imienia okażmy uległość!
103 Gdy przemówi, niech bogowie go słuchają,
104 Niech jego rozkaz przeważa w górnych i dolnych krainach.
105 Niech syn, nasz mściciel, będzie wywyższony,
106 Niech jego panowanie będzie najwyższe, a on sam bez rywala.
107 Niech pasie czarnogłowych, swoje stworzenia,
108 Niech opowiadają o jego charakterze przyszłym pokoleniom, bez zapomnienia.
109 Niech ustanowi obfite ofiary pokarmowe dla swych ojców,
110 Niech zapewni im utrzymanie i będzie opiekunem ich sanktuariów,
111 Niech pali kadzidło, by rozweselić ich święte miejsca.
112 Niech czyni na ziemi to, co uczynił w niebie:
113 Niech wyznaczy czarnogłowych do oddawania mu czci.
114 Ludzie poddani niech zwracają uwagę i wzywają swoich bogów,
115 Skoro on rozkazuje, niech słuchają swoich bogiń,
116 Niech przynoszą ofiary pokarmowe [dla] (?) swoich bogów i bogiń,
117 Niech (?) nie będą zapomniani, niech pamiętają o swoich bogach,
118 Niech … ich .., niech … ich świątynie.
119 Choć czarnogłowi czczą jedni tego, drudzy innego boga,
120 On jest bogiem każdego z nas!
121 Chodźcie, wezwijmy pięćdziesiąt imion
122 Tego, którego charakter jaśnieje, a dzieła są niezrównane.
123 (1) MARDUK — Jak nazwał go jego ojciec Anu od narodzin,
124 Ten, który zapewnia pastwiska i wodopój, sprawiając, że stajnie rozkwitają.
125 Który związał pyszałków swą bronią — potopem burzy,
126 I ocalił bogów, swoich ojców, od udręki.
127 On jest synem, bogiem-słońcem bogów, jest olśniewający,
128 Niech zawsze chodzą w jego jasnym świetle.
129 Na ludy, które stworzył, istoty żywe,
130 Nałożył służbę bogom, a oni zaznali odpoczynku.
131 Stworzenie i unicestwienie, przebaczenie i kara
132 Dokonują się na jego rozkaz — niech więc zwrócą ku niemu oczy.
133 (2) Marukka — to bóg, który ich stworzył,
134 Który uspokoił Anunnaki, a Igigi dał wytchnienie.
135 (3) Marutukku — to podpora ziemi, miasta i jego ludów,
136 Niech odtąd ludy zawsze go słuchają.
137 (4) Meršakušu — gwałtowny, lecz rozważny, gniewny, lecz łagodniejący,
138 Jego umysł jest szeroki, a serce wszystko obejmujące.
139 (5) Lugaldimmerankia — imię, którym wszyscy go nazywaliśmy,
140 Którego rozkaz wywyższyliśmy ponad rozkazy bogów, jego ojców.
141 On jest panem wszystkich bogów nieba i podziemia,
142 Królem, na którego rozkaz bogowie w górnych i dolnych krainach drżą.
143 (6) Narilugaldimmerankia — imię, które mu nadaliśmy, nauczyciel każdego boga,
144 Który ustanowił nasze siedziby w niebie i podziemiu w czasach udręki,
145 Który rozdzielił stacje niebiańskie między Igigi i Anunnaki,
146 Niech bogowie drżą na dźwięk jego imienia i trzęsą się na swych tronach.
147 (7) Asalluh(i — imię, którym nazwał go jego ojciec Anu,
148 On jest światłem bogów, potężnym bohaterem,
149 Który, jak mówi jego imię, jest aniołem stróżem boga i ziemi,
150 Który przez straszliwy bój ocalił naszą siedzibę w czasach udręki.
151 (8) Asalluh(i-Namtilla — tak nazwano go po raz drugi, bogiem dającym życie,
152 Który zgodnie z formą swego imienia przywrócił wszystkich zniszczonych bogów,
153 Pan, który przywrócił życie martwym bogom swym czystym zaklęciem,
154 Wychwalajmy go jako niszczyciela przewrotnych wrogów.
155 (9) Asalluh(i-Namru — tak nazwano go po raz trzeci,
156 Czystym bogiem, który oczyszcza nasz charakter.”
157 Anszar, Lahmu i Lahamu — każdy z nich nazwał go trzema imionami,
158 Następnie zwrócili się do bogów, swoich synów:
159 „Każdy z nas nazwał go trzema imionami,
160 Teraz wy, jak my, wezwijcie jego imiona.”
161 Bogowie radowali się, słysząc ich słowa,
162 W Upšuukkinaki odbyli naradę:
163 „O wojowniczym synu, naszym mścicielu,
164 O zaopatrzycielu — wychwalajmy jego imię!”
165 Zasiedli w swoim zgromadzeniu, przywołując przeznaczenia,
166 I zgodnie z rytuałem wezwali jego imię:
Tablica VII
1 (10) Asarre — dawca ziemi ornej, który ustanowił pola uprawne,
2 Stwórca jęczmienia i lnu, który sprawił, że roślinność wzrasta.
3 (11) Asaralim — czczony w radzie, którego rada przewyższa inne,
4 Bogowie jej słuchają i ogarnia ich lęk przed nim.
5 (12) Asaralimnunna — szlachetny, światło ojca, który go zrodził,
6 Który kieruje dekretami Anu, Enlila i Ea, czyli Ninšiku.
7 On ich zaopatruje, przydziela im dochody,
8 Jego zawój pomnaża obfitość dla ziemi.
9 (13) Tutu — ten, który dokonuje ich odnowy,
10 Niech oczyści ich sanktuaria, by mogli spocząć.
11 Niech ułoży zaklęcie, by bogowie mogli odpocząć,
12 Choć powstaną w gniewie, niech się wycofają.
13 On jest rzeczywiście wywyższony w zgromadzeniu bogów, swoich [ojców],
14 Nikt spośród bogów nie może mu [dorównać].
15 (14) Tutu-Ziukkinna — życie [jego] zastępu,
16 Który ustanowił czyste niebiosa dla bogów,
17 Który przejął odpowiedzialność za ich kursy, który wyznaczył [ich stacje],
18 Niech nie zostanie zapomniany wśród śmiertelników, lecz [niech pamiętają] jego czyny.
19 (15) Tutu-Ziku — tak nazwano go po raz trzeci, ustanawiający oczyszczenie,
20 Bóg przyjemnej bryzy, pan sukcesu i posłuszeństwa,
21 Który przynosi dostatek i bogactwo, który ustanawia obfitość,
22 Który wszystko, co mamy skąpego, przemienia w obfitość,
23 Którego przyjemną bryzę wdychaliśmy w czasie straszliwego ucisku,
24 Niech ludzie rozkażą, by jego pochwały były nieustannie głoszone, niech oddają mu cześć.
25 (16) Tutu-Agaku — po raz czwarty, niech ludzie go wychwalają,
26 Pan czystego zaklęcia, który przywrócił zmarłych do życia,
27 Który okazał miłosierdzie Związanym Bogom,
28 Który zrzucił jarzmo nałożone na bogów, swoich wrogów,
29 I by ich oszczędzić, stworzył ludzkość.
30 Miłosierny, w którego mocy jest przywracanie życia,
31 Niech jego słowa będą pewne i nie zapomniane
32 Z ust czarnogłowych, jego stworzeń.
33 (17) Tutu-Tuku — po raz piąty, niech ich usta wypowiadają jego czyste zaklęcie,
34 Który wykorzenił wszelkie zło swym czystym zaklęciem.
35 (18) Šazu — który znał serce bogów, który widział wodze,
36 Który nie pozwolił, by złoczyńca mu umknął,
37 Który ustanowił zgromadzenie bogów, który rozweselił ich serca,
38 Który ujarzmił nieposłusznych — on jest osłoną bogów.
39 Sprawił, że prawda zakwitła, wykorzenił przewrotne słowo,
40 Oddzielił fałsz od prawdy.
41 (19) Šazu-Zisi — po raz drugi, niech go nieustannie wychwalają, pogromcę napastników,
42 Który wypędził trwogę z ciał bogów, swoich ojców.
43 (20) Šazu-Suh(rim — po raz trzeci, który wykorzenił każdego wroga swą bronią,
44 Który pomieszał ich plany i obrócił je w wiatr.
45 Wytępił wszystkich złych, którzy stanęli przeciw niemu,
46 Niech bogowie zawsze wznoszą okrzyki w zgromadzeniu.
47 (21) Šazu-Suh(gurim — po raz czwarty, który zapewnił sukces bogom, swoim ojcom,
48 Który wykorzenił wrogów i zniszczył ich potomstwo,
49 Który rozproszył ich dzieła, nie pozostawiając po nich śladu,
50 Niech jego imię będzie wypowiadane i głoszone w kraju.
51 (22) Šazu-Zah(rim — po raz piąty, niech przyszłe pokolenia o nim mówią,
52 Niszczyciel każdego buntownika, wszystkich nieposłusznych,
53 Który sprowadził wszystkich zbiegłych bogów do świątyń,
54 Niech to jego imię zostanie ustanowione.
55 (23) Šazu-Zah(gurim — po raz szósty, niech wszyscy i wszędzie mu cześć oddają,
56 Który sam zniszczył wszystkich wrogów w bitwie.
57 (24) Enbilulu — to on, pan, który obficie ich zaopatruje,
58 Ich wielki wybraniec, który zapewnia ofiary zbożowe,
59 Który utrzymuje pastwiska i wodopoje w dobrym stanie i ustanowił je dla ziemi,
60 Który otworzył kanały i rozdzielił obfite wody.
61 (25) Enbilulu-Epadun — pan wspólnej ziemi i …, niech go [tak] nazwą po raz drugi,
62 Nadzorca kanałów nieba i podziemia, który wyznacza bruzdę, Który ustanawia czystą ziemię orną na otwartej przestrzeni,
63 Który kieruje rowem nawadniającym i kanałem, i wyznacza bruzdę.
64 (26) Enbilulu-Gugal — nadzorca kanałów wodnych bogów, niech go wychwalają po raz trzeci, 65 Pan obfitości, dostatku i ogromnych zapasów (zboża),
66 Który zapewnia dostatek, który wzbogaca ludzkie siedziby,
67 Który daje pszenicę i sprawia, że ziarno się rodzi.
68 (27) Enbilulu-Hegal — który gromadzi obfitość dla ludów…
69 Który zsyła bogactwa na rozległą ziemię i dostarcza bujnej roślinności.
70 (28) Sirsir — który usypał górę na ciele Tiamat,
71 Który splądrował ciało Tiamat swą bronią,
72 Strażnik ziemi, ich godny zaufania pasterz,
73 Którego włosy są rosnącym plonem, którego zawój to bruzda,
74 Który w furii przeprawiał się przez rozległe Morze,
75 I przekraczał miejsce jej bitwy, jakby to był most.
76 (29) Sirsir-Malah — tak nazwano go po raz drugi — niech tak będzie —
77 Tiamat była jego łodzią, on był jej żeglarzem.
78 (30) Gil — który zawsze usypuje stosy jęczmienia, masywne kopce,
79 Stwórca zboża i trzód, który daje ziarno dla ziemi.
80 (31) Gilima — który umocnił więź bogów, który stworzył stabilność,
81 Sidło, które ich pochwyciło, a jednak okazał łaskę.
82 (32) Agilima — wyniosły, który zdziera koronę, który panuje nad śniegiem,
83 Który stworzył ziemię na wodzie i umocnił sklepienie niebios.
84 (33) Zulum — ten, który przydziela łąki bogom i dzieli to, co stworzył,
85 Który daje dochody i ofiary pokarmowe, który zarządza sanktuariami.
86 (34) Mummu — stwórca nieba i podziemia, który chroni uchodźców,
87 Bóg, który oczyszcza niebo i podziemie; po raz drugi: Zulummu,
88 Którego siła nie ma sobie równych wśród bogów.
89 (35) Gišnumunab — stwórca wszystkich ludów, który ukształtował regiony świata,
90 Który zniszczył bogów Tiamat i z ich części stworzył ludy.
91 (36) Lugalabdubur — król, który rozproszył dzieła Tiamat, który wykorzenił jej bronie,
92 Którego fundament jest trwały na „Przodzie i Tyle”.
93 (37) Pagalguenna — pierwszy spośród wszystkich panów, którego siła jest wyniesiona,
94 Który jest największy spośród bogów, swoich braci, najszlachetniejszy ze wszystkich.
95 (38) Lugaldurmah(u — król więzi bogów, pan Durmah(u,
96 Który jest największy w królewskiej siedzibie, nieskończenie wyższy niż inni bogowie.
97 (39) Aranunna — doradca Ea, stwórca bogów, swoich ojców,
98 Któremu żaden bóg nie dorównuje w jego królewskim kroku.
99 (40) Dumuduku — który odnawia dla siebie czyste mieszkanie w Duku,
100 Dumuduku, bez którego Lugalduku nie podejmuje decyzji.
101 (41) Lugalšuanna — król, którego siła jest wyniesiona wśród bogów,
102 Pan, siła Anu, ten, który jest najwyższy, wybraniec Anszara.
103 (42) Irugga — który splądrował ich wszystkich na Morzu,
104 Który posiadł całą mądrość, wszechstronny w zrozumieniu.
105 (43) Irqingu — który splądrował Quingu w […] bitwie,
106 Który kieruje wszystkimi dekretami i ustanawia panowanie.
107 (44) Kinma — zarządca wszystkich bogów, który udziela rad,
108 Na dźwięk jego imienia bogowie pochylają się z czcią jak przed huraganem.
109 (45) Dingir-Esiskur — niech zasiądzie na wyniosłym tronie w Domu Błogosławieństwa,
110 Niech bogowie przynoszą mu dary,
111 Aż przyjmie ich ofiary.
112 Nikt poza nim nie dokonuje rzeczy mądrych,
113 Cztery regiony czarnogłowych są jego dziełem,
114 Poza nim żaden bóg nie zna miary ich dni.
115 (46) Girru — który hartuje broń (?),
116 Który dokonał rzeczy mądrych w bitwie z Tiamat,
117 Wszechstronny w mądrości, biegły w zrozumieniu,
118 Głęboki umysł, którego nie pojmują nawet wszyscy bogowie razem.
119 Niech (47) Addu będzie jego imieniem, niech obejmie całe sklepienie nieba,
120 Niech grzmi swym przyjemnym głosem nad ziemią,
121 Niech jego pomruk wypełni (?) chmury
I da pożywienie ludom poniżej.
122 (48) Aša-ru — który, jak mówi jego imię, zgromadził Boskie Przeznaczenia,
123 On rzeczywiście jest strażnikiem wszystkich ludów.
124 Jako (49) Ne-beru — niech dzierży miejsce przejścia między niebem a podziemiem,
125 Niech nie przekraczają ani powyżej, ani poniżej, lecz czekają na niego.
126 Ne-beru to jego gwiazda, którą sprawił, że zabłysła na niebie,
127 Niech stanie na niebiańskich schodach, by mogli na niego patrzeć.
128 Tak, ten, który nieustannie przeprawia się przez Morze bez odpoczynku,
129 Niech jego imię będzie Ne-beru, który chwyta jej środek,
130 Niech ustali ścieżki gwiazd nieba,
131 Niech pasie wszystkich bogów jak owce,
132 Niech zwiąże Tiamat i zagrozi jej życiu,
133 Dla pokoleń jeszcze nie narodzonych, dla odległych dni przyszłości,
134 Niech trwa niepowstrzymany, niech trwa na wieczność.
135 Skoro stworzył niebiosa i ukształtował ziemię,
136 Enlil, ojciec, nazwał go swoim własnym imieniem: (50) „Pan Krain”.
137 Ea usłyszał imiona, które wszyscy Igigi wypowiedzieli,
138 I jego duch rozpromienił się.
139 „Oto! Ten, którego imię wychwalali jego ojcowie,
140 Niech, jak ja, będzie nazwany (51) ‘Ea’.
141 Niech sprawuje pieczę nad wszystkimi moimi rytuałami,
142 Niech zarządza wszystkimi moimi dekretami.”
143 Słowem „Pięćdziesiąt” wielcy bogowie
144 Wezwali jego pięćdziesiąt imion i przyznali mu wybitne miejsce.
145 Powinny być pamiętane; wybitna osoba powinna je objaśniać,
146 Mądrzy i uczeni powinni nad nimi rozważać,
147 Ojciec powinien je powtarzać i nauczać swego syna,
148 Należy je wyjaśniać pasterzowi i hodowcy.
149 Jeśli ktoś nie zaniedbuje Marduka, Enlila bogów,
150 Niech jego ziemia rozkwita, a on sam niech się rozwija,
151 (Bo) jego słowo jest niezawodne, jego rozkaz niezmienny,
152 Żaden bóg nie może zmienić wypowiedzi jego ust.
153 Gdy spojrzy w gniewie, nie okazuje litości,
154 Gdy jego gniew płonie, żaden bóg nie może mu się przeciwstawić.
155 Jego umysł jest głęboki, jego duch wszystko obejmujący,
156 Przed którym grzech i występek są ujawniane.
157 Nauka, którą wybitna osoba powtórzyła przed nim (Mardukiem),
158 Została zapisana i przechowana, by mogły ją usłyszeć przyszłe pokolenia.
159 […] Marduk, który stworzył bogów Igigi,
160 Choć się pomniejszają… niech wzywają jego imię.
161 […] pieśń o Marduku,
162 Który pokonał Tiamat i objął królewską władzę.
Zakończenie
Enuma Elisz jako dzieło mitologiczne jest ponadczasowe, lecz niektórzy badacze twierdzą, że w czasach jego powstania rezonowało szczególnie z odbiorcami, którzy postrzegali Babilon jako miasto zrywające z tradycjami przeszłości, by stworzyć nową i lepszą przyszłość. Uczony Thorkild Jacobsen, na przykład, zauważa:
Babilon toczył wojnę z terytorium starożytnego Sumeru oraz ze wszystkimi jego słynnymi i czcigodnymi starożytnymi miastami i ich bogami. Prowadził wojnę nowicjusza przeciwko własnej cywilizacji macierzystej. I że był to temat żywy, że [Babilon] był głęboko świadomy bycia spadkobiercą i kontynuatorem cywilizacji sumeryjskiej, jasno wynika z faktu, że jego królowie — zwłaszcza ci z drugiej połowy dynastii [Zatoki Perskiej / Sealand] — nosili rozbudowane, zsumeryzowane imiona. Nic więc dziwnego, że Babilon mógł odczuwać — świadomie lub nieświadomie — swoje zwycięstwo jako w pewnym sensie ojcobójcze. (s. 190)
Opowieść ta może być zatem odczytywana nie tylko jako wielka opowieść o triumfie porządku nad chaosem i światła nad ciemnością, lecz także jako przypowieść o wzroście znaczenia Babilonu i kultury babilońskiej ponad dawny sumeryjski model cywilizacji. Co więcej, opowieść ta może być rozumiana jako ilustracja koncepcji życia jako nieustannej zmienności.
Starożytni, statyczni bogowie zostają w niej zastąpieni przez młodszych i bardziej dynamicznych, którzy wprowadzają do wszechświata ideę zmiany i nietrwałości poprzez stworzenie istot śmiertelnych, podlegających śmierci. Istoty te zostają powołane do pomocy bogom w utrzymaniu stworzenia i choć same nie są nieśmiertelne, odgrywają integralną rolę w wieczystym dziele bogów — i poprzez jak najlepsze jego wypełnianie zyskują pewien udział w nieśmiertelności.
