--- title: Tanrı Amun author: Jan van der Crabben translator: Şüheda Bulut source: https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-968/tanri-amun/ format: machine-readable-alternate license: Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/) updated: 2026-01-05 --- # Tanrı Amun _Yazan: [Jan van der Crabben](https://www.worldhistory.org/user/jvdc/)_ _Çeviren [Şüheda Bulut](https://www.worldhistory.org/user/hedabulut)_ Amun, Libyalı bir tanrının ve onun çöldeki kehanet merkezinin adıdır. [Büyük İskender](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-265/buyuk-iskender/)'in tanrıya danışmak için yolunu değiştirmesinden sonra meşhur olmuştur. Günümüzdeki adı Siwa'dır. ### Siwa'daki Amun Kahini Amun, kehanet merkezi [antik Mısır](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-74/antik-misir/)'ın başkenti Memfis'in yaklaşık 500 km batısındaki Siwa vahasında bulunan Libyalı bir tanrıydı. Vaha da Amun adıyla anılıyordu. Mısırlılar bu tanrıyı kendi yüce tanrıları Amun ile özdeşleştirmiş; kehanet merkezinin tanrısını ise "İyi nasihatin efendisi, Siwa'lı Amun" olarak adlandırmışlardı. Bölgeye ulaşımın zor olması, Amun’dan gelen bir kehanetin özel ve dolayısıyla güvenilir olduğu duygusuna katkıda bulunmuş olmalıdır. Burası aşırı derecede sıcaktır; yazın ortalama sıcaklıklar gece 22°C ile gündüz 37°C arasında değişmekte olup, 48°C normal bir maksimum sıcaklıktır. Yakın zamana kadar yıllık ortalama yağış miktarı 8 mm'den azdı; ancak küresel iklim değişikliği bunu değiştirmiş ve yirmi birinci yüzyılın ilk on yılında birkaç şiddetli yağış görülmüştür. Bu durum felakete yol açmaktadır, çünkü Siwa evleri yüzyıllardır kurutulmuş çamurdan yapılmaktadır. Bölgeye yüksek yapay tepeler (*şali*) hakimdir. Siwa bir çöküntü alanında yer aldığı için yeraltı su seviyesi nispeten yüksektir ve yüzeyin üç metre altı ile sadece 50 santimetre arasında değişmektedir. Bunun bir sonucu olarak bölgede çok sayıda kuyu bulunmaktadır: Bir sayıma göre 281 adet (örneğin Antik Çağ'da "Güneş Kaynağı" olarak bilinen "Kleopatra Hamamı"). Bu kuyular, buharlaşandan daha fazla su ürettiği için ana yerleşim biriminin doğusunda ve batısında büyük, siltli göller oluşmuştur. Siwa bahçeleri her zaman kaynakların yakınında yer almış; zeytin ve hurma üretmiştir (veya üretmektedir); arpa ve incir ise daha az önem taşımıştır. Siwa, Mısır krallığının gerçek bir parçası olamayacak kadar uzak ve izoleydi; ancak dolaylı bir kontrol söz konusu olmuş olabilir. On Dokuzuncu Hanedanlık döneminde, Siwa'nın kuzeyinde, kıyıdaki Umm el-Rakham'da bir kale olduğundan eminiz. Bu, firavunların uzak batı ile ilgilendiğini kanıtlamaktadır. Yeni Krallık'ın çöküşünden sonra Siwa kesinlikle bağımsızdı ve Yirmi İkinci ile Yirmi Üçüncü Hanedanlıkların Libyalı krallarının bir şekilde Siwa hükümdarlarıyla akraba olduğu düşüncesi yabancı bir fikir değildir. [ ![Ammon](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/2070.jpg?v=1605609003) Amun Georges Perrot (Public Domain) ](https://www.worldhistory.org/image/2070/ammon/ "Ammon")Siwa, tek hörgüçlü devenin evcilleştirilmesinin ardından doğudaki Mısır'a, kuzeybatıdaki Sirenayka'ya ve batıdaki Nasamonlara yapılan çöl yolculuklarını kolaylaştırmasıyla nihayet Mısır'ın tam entegre bir parçası haline geldi. Vahanın ihracat ürünleri arasında tuz da bulunuyordu. [Firavun](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-288/firavun/) Amasis (hüküm süresi MÖ 570-526) tarafından bir [tapınak](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-196/tapinak/) inşa edildi: Bu, Amasis'in tahta çıkışında belirleyici rol oynayan Libyalı kabilelerin desteğini almayı amaçlayan siyasi bir hamleydi. Benzer bir amaç, II. Nektanebo (hüküm süresi MÖ 359/358-342/341) tarafından inşa edilen ikinci tapınağın arkasında da yatıyor olabilir. Amasis'in kutsal alanı, şu an Aghurmi olarak adlandırılan bir şali tepesindeki akropoliste gün yüzüne çıkarılmıştır ve hiçbir şekilde bir Mısır tapınağına benzememesiyle dikkat çekicidir. Aslında kült, özünde Libyalı kalmış gibi görünmektedir; bu durum, vahanın yerel hükümdarının Amasis'in tebaası olarak değil, dengi olarak tasvir edilmesiyle de bir nevi doğrulanmaktadır. Amun kültü Mısır etkisi altına yalnızca yüzeysel olarak girmiştir. [ ![Zeus Ammon](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/4490.jpg?v=1716896531) Zeus Amuun Mark Cartwright (CC BY-NC-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/4490/zeus-ammon/ "Zeus Ammon")### Yunan Amun Beşinci yüzyılda, Halikarnaslı Yunan araştırmacı [Herodot](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-234/herodot/), Tarih adlı eserinde [Lidya](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-278/lidya/) kralı Kroisos'un (MÖ 560-546) [tanrı](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10299/tanri/) Amun'a kurbanlar sunduğunu belirtmiştir. Herodot'un haklı olması mümkündür; zira Kroisos, Amasis ile müttefikti. Ayrıca bu dönemde kült, Mısır dışına yayılmaya başlamıştı. Kutsal alanı ziyaret eden ilk Yunanlar, bölgeyi kervan ticareti yoluyla tanıyan Sirenayka halkıydı. Tanrıyı Zeus Amun olarak adlandırdılar. Elbette Amun ismi "Amun"un hatalı bir aktarımıydı, ancak bu isim yine de oldukça uygundu: ammos, Yunancada "kum" anlamına geliyordu; yani Yunanlar tanrıyı bir bakıma Kumlu Zeus olarak adlandırıyorlardı. Tanrının kültü Yunan dünyasına yayıldı ve özellikle tanrıya bir methiye adayan ilk Yunan ve onun adına heykel diken ilk kişilerden biri olan şair Pindaros (MÖ 522-445) tarafından tanıtıldı. Sonraki ziyaretçiler arasında Atinalı komutan Kimon, [Makedonya](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-386/makedonya/) kralı Büyük İskender ve Kartacalı lider [Hannibal](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-406/hannibal/) da yer almıştır. ### Roma Dönemi Roma döneminde kehanet merkezi tam olarak unutulmuş değildi ancak ziyaretçisi çok değildi. Yine de Trajan dönemine (MS 98-117) tarihlenen bir yazıt bulunmuştur ve elbette Siwa'da yaşam devam ediyordu. Roma mimari unsurları taşıyan pek çok mezarın bulunması, MS birinci ve ikinci yüzyıllarda önemli bir zenginliğe işaret etmektedir. Kerpiç bir bina bir Roma kalesi veya bir kilise olabilir; ayrıca altıncı yüzyılda Ammoneki adında Hristiyan bir liderin varlığını biliyoruz. İslam'ın gelişinden sonra antik kehanet merkezi bir camiye dönüştürülmüştür. #### Editorial Review This human-authored definition has been reviewed by our editorial team before publication to ensure accuracy, reliability and adherence to academic standards in accordance with our [editorial policy](https://www.worldhistory.org/static/editorial-policy/). ## Yazar Hakkında Jan, World History Encyclopedia'nın kurucu ve CEO'sudur. King's College'dan Savaş Çalışmaları'nda Master derecesine sahiptir ve 2006'dan beri tarihle alakalı dijital medya sahasında çalışmaktadır. - [Linkedin Profile](https://www.linkedin.com/in/janvdc) ## Zaman çizelgesi - **570 BCE - 526 BCE**: Rule of [Pharaoh](https://www.worldhistory.org/pharaoh/) Amasis of [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/), who built a shrine to [Ammon](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Ammon/) at Siwa. - **560 BCE - 546 BCE**: Rule of King [Croesus](https://www.worldhistory.org/croesus/) of [Lydia](https://www.worldhistory.org/lydia/) who offered sacrifices to [Ammon](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Ammon/) at Siwa. - **Dec 332 BCE**: [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) visits the Oracle of [Ammon](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Ammon/) at Siwa and is declared "master of the Universe" and son of Ammon. ## Bu Çalışmayı Alıntıla ### APA Livius. (2026, January 05). Tanrı Amun. (Ş. Bulut, Çevirmen). *World History Encyclopedia*. ### Chicago Livius. "Tanrı Amun." tarafından çevrildi Şüheda Bulut. *World History Encyclopedia*, January 05, 2026. . ### MLA Livius. "Tanrı Amun." tarafından çevrildi Şüheda Bulut. *World History Encyclopedia*, 05 Jan 2026, . ## Lisans & Telif Hakkı Gönderen [Şüheda Bulut](https://www.worldhistory.org/user/hedabulut/ "User Page: Şüheda Bulut"), tarihinde yayınlandı 05 January 2026. Telif hakkı bilgileri için lütfen orijinal kaynakları kontrol edin. Lütfen bu sayfadan gidebileceğiniz içeriklerin daha farklı lisans koşullarına sahip olabileceğini unutmayın.