---
title: Antik Mısır
author: Joshua J. Mark
translator: Nizamettin Karaben
source: https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-74/antik-misir/
format: machine-readable-alternate
license: Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/)
updated: 2024-05-27
---
# Antik Mısır
_Yazan: [Joshua J. Mark](https://www.worldhistory.org/user/JPryst/)_
_Çeviren [Nizamettin Karaben](https://www.worldhistory.org/user/nizamettinkarab.ypq)_
Mısır; Kuzey Afrika ve Akdeniz coğrafyasında yer alan bir ülke olup Dünya en eski uygarlıklarından birine ev sahipliği yapmaktadır. “Mısır” tanımlaması, Antik Mısır’da “Hwt-Ka-Ptah” ([Tanrı](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10299/tanri/) Ptah Ruhu Konağı) anlamında Yunanca Aegyptos kelimesinden gelir ve esas itibariyle Memphis şehri anlamındadır.
Menphis/Memfis şehri, Mısır ülkesinin ilk başkenti, dönemin ünlü bir din ve ticaret merkezi idi. Yunanlıların Mısır ülkesine bu tanımlamayla anması, Mısır’ın yüksek bir statüye sahip olduğunun kanıtı oluyordu. Antik Dönem Mısırlılılar ülkelerini; “Kara Ülke” anlamına gelen Kemet kavramıyla biliyorlardı; Mısr’ın bu isimle tanımlanması, ilk yerleşim yerlerinin başladığı [Nil Nehri](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-78/nil-nehri/) boyunca uzanan zengin ve koyu renk topraktan kaynaklanıyordu. Daha sonra, Mısırlıların günümüzde de kendi ulusu için kullandıkları “ülke” anlamına gelen Mısır adını almıştır. Mısır ülkesi, kültür ve sanattan bilime, teknolojiden dine kadar olan konularda insan bilgisinin her alanda büyük kültürel ilerlemelerle ünlü bağımsız bir ulus olarak binlerce yıl boyunca (MÖ 8000 yılından MÖ 30 yılına kadar) gelişme göstermiştir. Antik Mısır’dan günümüze kadar süre gelerek Mısır’ın övüldüğü büyük anıt eserler; aralarında Yunan ve Roma’nın da bulunduğu pek çok eski uygarlığı etkileyen Mısır kültürü derinliği ve ihtişamını yansıtmaktadır.
Mısır kültürünün kalıcı popülaritesi nedenlerinden biri, insan deneyimi ihtişamına yaptığı vurgu olmuştur. Eski Mısırıların muhteşem anıtları, mezarları, tapınakları ve sanat eserleri, bir zamanlar sürdükleri yaşamın kutlaması, nasıl gelişme kaydettikleri ve insanoğlunun en iyi ihtimalle neleri başarabileceğini hatırlatan işler olarak durmaktadır. Eski Mısır, popüler kültürde, sıklıkla ölüm ve cenaze törenleriyle ilişkilendirilse de, bu konularda çağlar boyunca insanlara, insan olmanın ne anlama geldiğini, hatırlamanın gücü ve amacını anlatan bir şeyler vardır.
Eski Mısırlılara göre dünyadaki yaşam seyri; sonsuz yolculuğa çıkmanın sadece bir yönüdür. Onlara göre ruh ölümsüzdür ve fiziksel düzlemde yalnızca kısa bir süreliğine bir bedende yaşar. Kişi öldüğünde, Hakikat Mahkemesinde yargılanacak ve amelinden dolayı haklı olduğu görülürse, kişinin dünya yaşamının aynada yansıması olan Sazlık Tarlası olarak bilinen ebedi Cennette gidecektir. Kişi, yargılamasından sonra Cenette girdiğinde, evcil hayvanları da dâhil olmak üzere, yeryüzünde yaşadığı sürede sevdiği insanlarla birliklte, aynı mahallede, aynı dere kenarında, ölüm ile kaybolduğu sanılan aynı ağaçlar altında huzur içinde yaşam sürebilecektir. Ancak bu sonsuz yaşam, böyle bir hedefe ulaşmayı olanaklı kılan en mükemmel bir şekilde, Mısır topraklarında, tanrıların iradesine uygun olarak yaşamış olanlar için mükündür.
Mısır ülkesi yazılı söylemi, tanrıların hikâye veya kültürünü ünlü kılan anıtların çok ötesine uzanan uzun bir tarihi geçmişi vardır. Şimdilerde Sahra Çölü olan topraklarda sığırların bir zamanlar aşırı otlamasına dair bulunan kanıtlar yaklaşık olarak MÖ 8000 yılına tarihlenir. Bu kanıtlar, keşfi yapılan tarihi eserlerle birlikte, o dönemde bölgede gelişmiş bir tarım uygarlığı olduğuna işaret eder. Toprak, o zamanlarda da, çoğunlukla çorak olmasından dolayı avcı-toplayıcı göçebe topluluklar Nil Nehri Vadisinde, su kaynağının bulunduğu serin yerleri aramış ve MÖ 6000 yılından bir süre önce bölgeye yerleşmeye başlamışlardır.
[  Naqada II Çömleği Guillaume Blanchard (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/3985/naqada-ii-pottery/ "Naqada II pottery")Bölgede organize tarım, MÖ 6000 yılında, başlamış ve Badarian Kültürü olarak bilinen topluluklar Nil Nehri kıyı boylarınada gelişme kaydetmişlerdi. Antik Mısır en eski kentlerinden biri olan Abidos’da MÖ 5500 yılına tarihlenen fayans üretim atölyelerine ilişkin veriler bulunmuştur. Badarian Kültürü topluluklarından sonra Amratian, Gerzean ve Naqada kültürleri (Naqada I, Naqada II ve Naqada III olarak bilinir) gelişme göstermiş ve bu toplulukların hepsi de Mısır Medeniyetinin gelişmesine önemli ölçüde katkıda bulunmuşlardır. Ülkenin yazılı tarihi, Naqada Kültürü III, hiyeroglif yazının gelişmiş olduğu MÖ 3400-3200 yılları arasında bir nokta başlar. MÖ 3500 yılına gelindiğinde Hierakonpolis (Nekhen) şehrinde ölülerin mumyalanma işleri zaten yapılıyor ve Abidos şehrinde büyük taş mezarlar da inşa ediliyordu. Ünlü Palarmo Taşında yazılı olduğu üzere, Xois (Sakha) şehrinin MÖ 3100-2181 yılları arasında zaten antik bir şehir olduğu kaydı yazılmaktadır. Dünya çapındaki diğer kültürlerde olduğu gibi, Mısır medeniyetinde küçük tarım toplulukları merkezileşmiş ve daha büyük kent merkezlerine dönüşmüşlerdir.
### Erken Dönem Mısır Tarihi
Erken Hanedanlık Dönemi (MÖ 3150-2613); Aşağı Mısır’ı, MÖ 3118 ve Yukarı Mısır’ı ise MÖ 3150 yılında fetheden Kral Menes (Meni veya Manes olarak da bilinir) yönetimi altında Kuzey ve Güney Mısır Krallıklarının birleşme dönemidir. Erken Dönem Tarihinin bu versiyonu MÖ 3.yüzyılda Batlamyus Hanedanlığı (MÖ 323-30) döneminde yaşayan Mısırlı tarihçisi yazar ve rahip Manetho’nun Aegyptica (Mısır Tarihi) eserinden ileri gelmektedir. Kronolojisi, her ne kadar daha sonraki tarihçilerce tartışma konusu olsa da, Hanedanlık mirası ve Eski Mısır Erken Dönem Tarihi konusunda hala da başvurulan kaynak olmaktadır.
[ ![Narmer Palette [Two Sides]](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/4412.jpg?v=1763087296-1721384182) Narmer Paleti \[İki Yüzü\] Unknown Artist (Public Domain) ](https://www.worldhistory.org/image/4412/narmer-palette-two-sides/ "Narmer Palette [Two Sides]")Tarihçi Manetho eseri, Kral Menes’ten ve fetih harekâtından söz eden tek kaynak olmakta ve yazar Manetho’nun “Menes” olarak bahsettiği kişinin Yukarı ve Aşağı Mısır bölgelerini barış içinde, tek bir yönetim çatısı altında birleştiren Kral [Narmer](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-14351/narmer/) olduğu düşünülmektedir. Ancak Kral Menes’in, Kral Narmer ile özdeşleştirilmesi evrensel olarak kabul edilmekten uzak bir konu olup Kral Menes, kendisinden sonra gelen Kral Hor-Aha (yaklaşık MÖ 3100-3050) ile güvenilir bir şekilde bağlantılıdır. Kral Menes’in selefi ve halefi Krallar ile olan ilişikisine dair açıklama, Kral Menes’in kişisel bir ismi değil, “dayanan” anlamına gelen onursal bir unvan olduğu ve bu nedenle birden fazla kral’a atıfta bulunmak üzere kullanılmış olabileceği yönündedir. Askeri bir zaferi tasvir eden ünlü Narmer Paleti’nin bazı [bilim](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-351/bilim/) adamlarınca kraliyet propagandası olarak görülmesi nedeniyle, topraklarının askeri harekâtla birleştirildiği iddiası da tartışılmaktadır. Ülkesini ilk başlarda barışçıl bir şekilde birleştirilmiş olabilir, ancak bu konu pek olası görünmemektedir.
Antik Mısır’da coğrafi tanımlama, Nil Nehri yönününe göre gelişme gösterir; dolayısıyla Yukarı Mısır, Güney bölgesi ve Aşağı Mısır ise Akdeniz’e daha yakın olan Kuzey bölgesi olmaktadır. Kral Narmer, Heirakonpolis şehrinden ve ardından Memfis ve Abidos şehirlerinden hüküm sürmüştür. Mısır ülkesinde, Erken Hanedanlık hükümdarları döneminde ticaret önemli ölçüde artmış ve daha sonraki piramitlerin öncüsü olan ayrıntılı Mastaba Mezarları, giderek daha ayrıntılı mumyalama tekniklerini içeren Mısır ölü gömme uygulamaları da geliştirilmişti.
### Tanrılar
Mısır Hanedanlık Döneminden (MÖ 6000-MÖ 3150) itibaren tanrılara olan inanç Mısır kültürünü tanımlar olmuştur. Eski Mısır yaratılış efsanesi, zamanın başlangıcından önce dönen kaos dönemi ortasında duran ve yaratılışın var olduğunu söyleyen tanrı Atum’dan bahseder. Tanrı Atum’a, tanrı Heka’da kişileştirilen Heka (büyü) gücü ve dünyayı canlandıracak diğer ruhsal güçler eşlik ediyordu. Tanrı Heka, evreni aşılayan ve her şeyin olduğu gibi işlemesini sağlayan ilk güç olmuş ve aynı zamanda Mısır kültürünün merkezi değerine de izin veren güç olmuştur: Ma’at; uyum ve denge.
Bütün tanrıların ve onların bütün sorumlulukları ma’at ve heka’ya ait oluyordu. Güneş kendi seyrine göre doğup batıyor, ay; gökyüzünde kendi rotasını çiziyor ve mevsimler bu iki etken sayesinde mümkün olan denge ve düzene uygun olarak gelip geçiyorlardı. Ma’at, aynı zamanda, her bir kralın bütün yetenekler ve bağlılığının vaat edildiği devekuşu tüyü tanrıçası sıfatında bir tanrı olarak kişileştirilmişti. Mısır tarihinde en popüler hale gelen bir efsaneye göre kral, hayatta iken tanrı Horus, ölümünde ise tanrı [Osiris](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-447/osiris/) ile ilişkilendirilmişti.
[  Mısır Tanrısı Osiris A.K. (Copyright) ](https://www.worldhistory.org/image/775/egyptian-god-osiris/ "Egyptian God Osiris")Tanrı Osiris ve kızkardeşi-karısı İsis, dünya’yı yöneten ve insanlara [medeniyet](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10175/medeniyet/) armağan eden esas hükümdar oluyorlardı. Osiris’in kardeşi Set, onu kıskanmış ve öldürmüştür ancak daha sonra oğlu Horus’u doğuran İsis, Osiris’i hayatta döndürmüştür. Ancak Osiris eksik olarak yeniden doğmuş ve yeraltı dünyasını yönetmek üzere indiği zaman, oğlu Horus artık olgun bir kişi olmuş, babasının intikamını almış ve tanrı Set’i yenmiştir. Bu efsane anlatı, düzenin, kaosa nasıl da galip geldiğini ve Mısır dinine göre, cenaze törenlerinde, dini metinlerde ve Mısır sanat eserlerinde kalıcı bir motif haline geldiğini göstermektedir. Mısırlıların günlük yaşamında tanrıların bütünleyici bir rol oynamadığı hiç bir dönem olmamış ve bu konu, ülke tarihi en eski zamanlarından beri var olduğu açıkça görülmektedir.
### Eski Krallık
Mısır Eski Krallığı olarak bilinen dönemde (MÖ 2613-2181), tanrıları onurlandıran mimari, artan bir oranda gelişme, piramitler ve Büyük Giza Sfenksi gibi Mısır’ın en ünlü anıtlarından bazıları inşa edilmiştir. Kral Djoser/Zoser döneminde, Sakkara defin bölgesinde ilk Basamaklı Piramid MÖ 2670 yılında inşa edilmişti. İki Basamaklı [Piramit](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-89/piramit/) projesini, aynı zamanda, 200’den fazla farklı hastalığın tedavisinin nasıl olması gerektiğine ilişkin açıklama getiren ve hastalıkların nedeni tanrıların iradesinden daha ziyade doğal koşulların olabileceğini savunan, ilk tıbbi metinlerden birini de kaleme almış olan mimarı ve doktoru İmhotep (MÖ 2667-2600) tasarlamıştır. Khufu Büyük Piramidi (antik dünya Yedi Harikası sonuncusu) onun hükümdarlığı sırasında (MÖ 2589-2566) inşa edilmiş ve daha sonra da Khafre (MÖ 2558-2632) ve de Menkaure (MÖ 2532-2503) piramitleri de inşa edilmiştir.
[  Piramitler, Giza, Mısır Shellapic76 (CC BY) ](https://www.worldhistory.org/image/5687/the-pyramids-giza-egypt/ "The Pyramids, Giza, Egypt")Giza platosundaki piramitlerin büyüklüğü, başlangıçta göründükleri haliyle, parlak beyaz kireçtaşıyla kaplanmış ihtişamı, bu dönem yöneticileri gücü ve zenginliğinin bir kanıtı oluyordu. Sözkonusu bu anıtların ve mezarların nasıl inşa edildiğine dair pek çok teori mevcut olup modern dönem mimarları ve bilim adamları bu eserlerden herhangi biri üzerinde fikir birliğine varmaktan uzak kalmışlardır. Bazıları, o dönem teknoloji düzeyi göz önüne alındığında, Giza Büyük Piramidi gibi bir anıtın var olmaması gerektiğini savunmuşlardır. Diğer bir kısım bilim insanları, bu tarzda yapıların ve mezarların varlığı, geçen zamanla kaybolmuş üstün bir teknoloji sevyesine işaret ettiğini iddia etmektedirler.
Giza platosunda veya Mısır’da inşa edilen diğer anıtların köle emek gücü ile inşa edildiğine dair somut kesin hiç bir kanıt bulunmamakta ve Kitabı Mukkades, Çıkış Kitabı bölümü tarihsel okumasını destekleyecek herhangi bir kanıt da bulunmamaktadır. Günümüz bilim insanları çoğunluğu, pitamitlerin ve diğer anıt yapıların köle emeği ile inşa edildikleri iddiasına katılmıyorlar. Ancak, Mısır’da farklı milletlerden köleler vardı ve madenlerde düzenli olarak çalıştırılıyorlardı. Mısır anıt yapıları, devlet için yapılan bayındırlık işleri olarak kabul ediliyor, inşaatlarda hem vasıflı ve hem de vasıfsız Mısırlı işçiler çalıştırılıyor, hepsine de emekleri karşılığı veriliyordu. Pek çok inşaat tesislerinden biri olan Giza tesisinde çalışan işçilere günde üç kez [bira](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10181/bira/) istihkakı veriliyordu, barınmaları, araçları ve hatta sağlık bakım işleri de yerleşik hale getirilmişti.
### Birinci Ara Dönem ve Hiskoslar
Mısır Birinci Ara Dönemi (MÖ 2181-2040) olarak bilinen dönemde, merkezi hükümet çöküşü yaşanmasının ardında, Mısır gücünden de bir döşüş olmuştu. İki büyük merkez ortaya çıkana kadar Mısır’da kendi valileri olan büyük ölçüde bağımsız bölgeler gelişmişti: Aşağı Mısır’da Hierakonpolis ve Yukarı Mısır’da ise Thebes. Bu merkezler, bölgelerini bağımsız olarak yöneten ve zamanla birbirleriyle üstün kontrol sağlamak için savaşan kendi hanedanlıklarını kurmuşlardı. MÖ 2040 yılında Theban Kralı II. Mentuhopet (MÖ 2061-2010) Hierakonpolis güçlerini yenmiş ve Mısır ülkesini Thebes yönetimi altında birleştirmişti.
Theban yönetiminin sağladığı istikrar, Orta Krallık (MÖ 2040-1782) olarak bilinen bölgenin gelişmesine olanak sağlamıştır. Orta Krallık, sanat ve kültür konularında büyük boyutlara ulaşmış, Thebes şehri de ülkenin en önemli ve en zengin şehri haline gelmişti. Ve bu dönem Mısır “Klasik Çağı” olarak kabul edilir. Antik Mısır tarihçileri Lorna Oakes ve Lucia Gahlin’e göre “On İkinci Hanedan kralları, yalnızca Mısır toprakları üzerinde değil, aynı zamanda, Mısır ticari çıkarlarını korumak amacıyla çeşitli kalelerin inşa edildiği Güneydeki Nubia üzerinde de kontrol kuran güçlü hükümdarlardı” (11). Mısır’da ilk daimi ordu, Orta Krallık döneminde, Kral I.Amenemhat (MÖ 1991-1962) yönetimi zamanında kurulmuştu. Karnak Tapınağı inşaatına I.Senruset (MÖ 1971-1926) döneminde başlanmış, edabiyatın en büyük ve Mısır Edabiyatının da en büyük ve aynı zamanda dünya’nın da en büyük sanat eserleri üretilmiştir. Ancak, 13.Hanedanlık, 12.Hanedanlıktan daha zayıf bir yapıdaydı ve Hiksoslar olarak bilinen yabancı bir halkın Nil Deltası civarında, Aşağı Mısır’da güç kazanmasına olanak tanıyan iç sorunlar yüzünden dikkati dağılmıştı.
Hiksoslar, büyük bir olasılıkla Suriye/[Filistin](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-192/filistin/) bölgesinden gelen ve ilk olarak Mısır’da ortaya çıkan gizemli bir halk olup MÖ 1800 yılında Avaris kasabasına yerleşmişlerdi. Hiksos kral adları konusuna gelince, Sami kökenli bilinir olmalarıyla birlikte, kesin bir etnik kökenleri belirlenmemiştir. Hiksoslar, Aşağı Mısır bölgesi önemli bir kısmını, MÖ 1720 yılında, kontrol altına alıncaya kadar iktidara yükselmiş ve Yukarı Mısır Theban Hanedanlığını neredeyse vassal bir devlet haline getirmişlerdi.
[  Antik Mısır Haritası Tina Ross (Copyright) ](https://www.worldhistory.org/image/12990/map-of-ancient-egypt/ "Map of Ancient Egypt")Bu dönem, Mısır İkinci Ara Dönemi olarak bilinir (MÖ 1782-1570). Mısırlılar, Hiksoslardan (bu tanımlama “yabancı hükümdarlar” anlamında) nefret ederlerken, diğer yandan da, Hiksoslar Mısır ülkesi kültürüne kompozit yay, at ve savaş arabasının yanı sıra, ürün rotasyonu, bronz ve seramik zanatalarında gelişme kaydetmeleri gibi pek çok gelişmeyi ülkeye getirmişlerdi. Hiksoslar, Aşağı Mısır limanlarını kontrol ederken, Kush Krallığı da MÖ 1700 yılında Nubia bölgesinde Thebes şehri Güneyinde yükselmiş ve bu dönemde sınırları kontrol ediyordu. Mısırlılar, Hiksosları topraklarından kovmak ve Nubyalıları bastırmak amacıyla bir dizi sefer düzenlemişlerdi. Ancak, Thebes Prensi I.Ahmose (MÖ 1570-1544) ülke yönetiminde başarı saplayarak ülkeyi Theban yönetimi altında birleştirmeye başlayınca hepsi de başarısız kalmışlardı.
### Yeni Krallık ve [Amarna](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-12780/amarna/) Dönemi
Prens Ahmose I, güçlü bir merkezi hükümet yönetimi altında, ülke topraklarında yeniden büyük bir refah düzeyi yaşayan, Mısır Yeni Krallığı (MÖ 1570-1069) dönemi olarak bilinen dönemi başlatmıştı. Mısır hükümdarları [Firavun](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-288/firavun/) ünvanı Yeni Krallık döneminde kalmadır; daha önceki hükümdarlar sade bir sıfat şeklinde kral olarak biliniyorlardı. Günümüzde en çok bilinen Mısır hükümdarlarının çoğu bu dönemde hüküm sürmüş ve Ramasseum, [Abu Simbel](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-287/abu-simbel/), Karnak ve Luxor Tapınakları, Krallar Vadisi ve Kraliçeler Vadisi Mezarları gibi Mısır Mimarisi büyük yapıları bü dönemde yaratılmış veya büyük ölçüde geliştirilmiştir.
Firavun I.Thutmose (Tutmosis I) , MÖ 1504-1492 yılları arası dönemde gücünü pekiştirmiş ve Mısır sınırlarını Kuzeyde, Fırat Nehrine, Batıda, Suriye ve Filistine, Güneyde ise Nubia bölgesine kadar genişletmişti. Saltanatını, diğer uluslarla, özellikle de Punt Ülkesi ile ticaret faaliyetlerini büyük ölçüde genişleten Kraliçe [Hatşepsut](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-743/hatsepsut/) (MÖ 1479-1458) izlemişti. Kraliçe Hatşepsut’un 22 yıllık hükümdarlık dönemi Mısır Ülkesi için barış ve refah dönemi olmuştur.
[  Kraliçe Hatşepsut’un Portresi Rob Koopman (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/572/portrait-of-queen-hatshepsut/ "Portrait of Queen Hatshepsut")Halefi Thutmose III (Thutmosis III), onun politikasını izlemiş (her ne kadar anılarını yok etmeye çalışmış olsa da, sadece erkekleri değerli görmesinden dolayı, diğer kadınlara rol model olmak istemediği düşünülüyor) ve MÖ 1425 yılında ölümü sırasında Mısır büyük ve güçlü bir ülke idi. Refah düzeyi, diğer konuların yanı sıra, birçok farklı çeşitte üretim yapılmasında artış olmasını sağlamış, spor faaliyetleri için daha fazla imkân olmasına yol açmış, tıpta gelişmeler kaydetmiş ve sağlık alanında da iyileşmeleri getirmiştir.
Banyo yapmak; dini inançları gereği teşvik edildiği ve din adamları model alındığı için, uzun süreden beri Mısırlıların günlük yaşamı önemli bir parçası olmuştu. Diğer yandan da, bu dönemde, muhtemelen hijyen konusundan daha ziyade eğlence amaçlı daha ayrıntılı banyolar da üretilmişti. Kadın sağlığı ve doğum kontrol yöntemleriyle ilgili Kahun Jinekolojik Papirusu MÖ 1800 yılında yazılmış ve doktorların da yoğun bir şekilde bu yöntemi kullandıkları görülmüştür. Hem cerrahi ve hem de diş hekimliği yaygın olarak ve büyük bir ustalıkla uygulanmıştır. Doktorlar, 200’den fazla farklı hastalık semptomlarını hafifletmek amacıyla bira reçetesini yazmışlardır.
[  Kahun Jinelokolojik Papirüsü Francis Llewellyn Griffith (Public Domain) ](https://www.worldhistory.org/image/6367/kahun-gynaecological-papyrus/ "Kahun Gynaecological Papyrus")Firavun IV. Amenhotep, MÖ 1353 yılında tahta çıkmış ve kısa bir süre sonra tek tanrı Aten’e (Aton) olan inanç vecibelerini uygulamak üzere adını Akhenaton (“Aton’un yaşayan ruhu) olarak değiştirmiştir. Mısırlılar, yukarıda belirtildiği üzere, geleneksel olarak önemli günlük yaşam pratikleri her yönünü etkileyen birçok tanrıya inanmışlardı. Bu tanrılar arasında en popüler olanları; Amon, Osiris, İsis ve Huthor vardı. Bu dönemde Amon kültü o kadar zengin hale gelmiştir ki, Amon rahipleri neredeyse Firavun kadar güç kazanmışlardı. Firavun/Kral Akhenaton ve Kraliçe Nefertiti, Mısır geleneksel dini inançlarından ve geleneklerinden vazgeçerek tek tanrıya iman edilmesine dayalı yeni bir din kurmuşlardı.
Yaptığı dini reformlarıyla, Amon rahipleri gücünü kırmış ve bütün gücü etkili bir şekilde elinde toplamıştı. Kendi yönetimini seleflerinkinden daha da uzak tutmak üzere başkenti Thebes şehrinden Amarna’ya taşımıştı. Bu dönem, Amarna’nın ülke başkenti haline geldiği ve çok tanrılı dini geleneklerinin yasaklandığı Amarna Dönemi (MÖ 1353-1336) olarak bilinir.
Firavun Akhenaton, kaydettiği birçok başarıları arasında, yalnızca kendi ve tanrılar onunuruna değil, aynı zamanda, kraliçesi onuruna da heykel ve [tapınak](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-196/tapinak/) yapılmasını emreden ilk hükümdar olmuş, bir zamanlar tapınaklara giden paraları bayındırlık ve park-bahçe işleri için kullanmıştı. Akhenaton’un hedefi gibi görünen merkezi hükümettin gücü büyüdükçe din adamları gücünde kesin bir şekilde azalma başlamış, ancak, artan gücünü halkının çıkarları için kullanmada başarılı olamamıştır. Amarna mektupları onun dış politika veya Mısır halkı ihtiyaçlarını karşılamaktan daha ziyade dini reformlarıyla ilgilendiğini açıkça ortaya koymaktadır.
Onun saltanat politikasını, günümüzde en çok bilinen Mısır hükümdarı oğlu Tutankhamon (MÖ 1336-1327) izlemişti. İlk başlarda babasının dini inançlarını yansıtmak üzere Tutankhaten olarak adlandırılmış, tahta geçtikten sonra antik dönem tanrısı Amon’u onurlandırmak üzere adını Tutankhamon olarak değiştirmişti. Antik dönem Mısır tapınaklarını restore etmiş, babasının tek tanrısına yapılan tüm atıfları kaldırmış ve başkenti yeniden Thebes şehrine taşımıştır. Saltanatı, ölümüyle yarıda kalmış ve günümüzde en çok, 1922 yılında keşfedilen mezar yeri ile dönemin sansasyon haberleri konusu haline gelmiştir.
[  Tutankhamun’un Ölüm Maskesi Richard IJzermans (CC BY-NC-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/1048/death-mask-of-tutankhamun/ "Death Mask of Tutankhamun")Bununla birlikte, Yeni Krallığın en büyük hükümdarı, Mısır hükümdarları arasında en ayrıntılı inşaat projelerini başlatan ve ülkesi için verimli bir şekilde hükümdarlık dönemi sürdüren, projeleri gerçekleştirme olanaklarına sahip olan Firvaun II. Ramses olmuştur (Büyük Ramses olarak bilinir, MÖ 1279-1213). Her ne kadar MÖ 1274 yılında yapılan meşhur [Kadeş](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-481/kades/) Savaşı (Mısırlı II. Ramses ile Hititli II. Muwatalli arasında) günümüzde beraberlik ile sonuçlandığı kabul edilse de, Firavun/Kral II. Ramses bu savaşı, gerçekleştirdiği birçok büyük bayındırlık çalışmalarının yanında, halkın başında bir tanrı sıfatıyla, Mısır’ın kazandığı bir zafer olarak kutlamıştır.
Ebu Simbel Tapınağında (Kraliçe Nefertari onuruna inşa edilmiş) Kadeş Savaşı tasvir edilmiş ve bölgedeki küçük tapınak olup Akhenaton Tapınağı örnek alınarak Firavun II. Ramses’in en sevdiği Kraliçe Nefertari’ye adanmıştır. Kral II. Ramses’in hükümdarlığı döneminde, dünyada ilk Barış Antlaşması olan (Kadeş Antlaşması) MÖ 1258 yılında imzalanmış ve hükümdarlığı sırasında inşa edilen veya restore edilen anıtlar sayısında anlaşıldığı üzere Mısır ülkesi neredeyse benzeri görülmemiş bir zenginlik elde etmiştir.
Firavun II. Ramses’in dördüncü oğlu Khaemweset (MÖ 1281-1225), eski anıtları, tapınakları ve bu yapıların esas sahipleri adını koruma ve kaydetme çabalarından dolayı “İlk Mısır Bilimcisi” olarak bilinir. Kral II. Ramses adının Mısır’da pek çok antik bölgede bu kadar ön plana çıkması, büyük ölçüde oğlu Khaemweset’in girişimiyle mümkün olmuştur. Oğul Khaemweset, kendi çabalarıyla, anıt veya tapınakların asıl inşa sahibinin ve aynı zamanda babası adının bir kaydını yapmıştır.
[  Abu Simbel Panoraması Dennis Jarvis (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/1008/abu-simbel-panorama/ "Abu Simbel Panorama")Firavun II. Ramses, Mısır’da sonraki nesiller nezdinde “Büyük Ata” olarak kabul edilmiş ve o kadar uzun süre hüküm sürmüştür ki, çocukları ve eşlerinin çoğundan daha fazla yaşamıştır. Zamanla bütün tebası, hükümdar olarak sadece II. Ramses’i bilerek doğup büyümüş ve başka birisine dair hiçbir anıları da olmamıştır. Firavun II. Ramses Eski Mısırlıların ortalama ömründen iki kat daha fazla, 96 yıllık olağanüstü bir ömür yaşamıştır. II. Ramses’in ölümünden sonra birçok kişi, başka bir Firavun ve başka bir Mısır tanımadıkları için, dünyanın sonu geldiği konusunda kaygıya kapılmıştır.
### Mısır’ın Gerileme Dönemi ve [Büyük İskender](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-265/buyuk-iskender/)’in Bölgeye Gelişi
Firavun II. Ramses haleflerinden Ramses III (MÖ 1186-1155) onun politikalarını izlemiş ancak bu dönemde Mısır’ın sahip olduğu büyük zenginlik, kıyı boyunca düzenli akınlar yapmaya başlayan Deniz Kavimlerinin dikkatini çekmişti. Hiskoslar gibi Deniz Kavimlerinin de esas kökenleri bilinmiyor ancak Güney Ege bölgesinden geldikleri düşünülüyor. Deniz Kavimleri, MÖ 1276-1178 yıları arası dönemde, Mısır ülkesi güvenliğine yönelik bir tehdit oluşturuyorlardı. Firavun II. Ramses, saltanatının ilk başlarında, Deniz Kavimlerini bir deniz savaşında yenmişti.
Halef Firavun Mernepath (MÖ 1213-1203), selef III. Ramses gibi, bir deniz savaşında Deniz Kavimlerini yenmiş, ancak ölümünden sonra Deniz Kavimleri savaş çabalarını daha da artırmışlardı, o zaman da Mısır kontrolünde olan Kadeş şehrini yağmalamış ve sahil bölgelerinde yıkım yapmışlardı. Firavun III. Ramses, MÖ 1180-1178 yılları arasında, Deniz Kavimleri ile savaşmış ve en sonunda MÖ 1178 yılında yapılan Xois Savaşında onları mağlup etmişti. III. Ramses saltanatı ardında, halefleri onun politikasını izlemeye devam etnmiş ancak Mısır halkı, fethedilen topraklardaki halkların ve özellikle de rahipler sınıfının giderek artan direnişiyle karşılaşmıştı. Firavun Tutankhamon’un, tanrı Amon eski dinini yeniden tesis etmesinden sonraki yıllarda ve özellikle II. Ramses yönetiminde yaşanan büyük refah döneminde Amon rahipleri geniş araziler edinmiş ve büyük servet biriktirmişlerdi. Mısır ülkesinin içinde bulunduğu bu durum merkezi hükümeti tehdit ediyor ve birliğini bozuyordu. 20. Hanedanlığın son kişisi olan XI. Ramses (MÖ 1107-1077) dönemine gelindiğinde, Mısır Yönetimi, din adamlarının mutlak gücü ve yozlaşması nedeniyle o kadar zayıflamıştı ki, ülke yeniden parçalanma yaşamış ve merkezi yönetim çökmüş ve böylece Mısır Üçüncü Ara Dönemi (MÖ 1069-525) başlamış oldu.
[  Üçüncü Ara Dönem Haritası Jeff Dahl (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/596/map-of-the-third-intermediate-period/ "Map of the Third Intermediate Period")Kushite/Kuşh Kralı Piye (MÖ 852-722) yönetimi döneminde Mısır ülkesi yeniden birleşmiş ve kültürü de gelişmişti. Ancak [Asurlular](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-149/asurlular/), MÖ 671 yılından itibaren Yeni Asur Kralı Esarhaddan yönetiminde Mısır topraklarını işgal etmeye başlamış ve halefi Kral [Asurbanipal](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-506/asurbanipal/) yönetimi döneminde, MÖ 666 yılında, fethetmişlerdi. Mısır ülkesini kontrol altında tutmak üzere uzun vadeli planlar yapmayan Asurlular, yerel yöneticilerin insafına bırakarak Mısır’ı kendi kaderine terk etmişlerdi. Daha sonra Mısır yeniden inşa edilmiş, güçlendirilmişti ve Pers Kralı II. Kambises, MÖ 525 yılında, Pelusium/Pelisyum Savaşında Mısır’ı aldığında, Mısır zaten gelişmiş durumdaydı. Mısırlıların kedilere (popüler tanrıça [Bastet](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-15010/bastet/)’in canlı temsilleri olduğu düşünülen) duydukları saygıyı bilen Pers Kralı II. Kambises, savaşçılarına kalkanlarının üzerine birer kedi resmi yapmalarını ve Mısırlılar için kutsal olan kedi ve diğer hayvanları, Pelisyum liman kentine doğru ilerlerken, ordunun önüne sürmeleri emrini vermişti. Mısır güçleri teslim olmuş ve ülke Perslerin elin geçmişti. [Makedonya](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-386/makedonya/) Kralı Büyük İskender, MÖ 332 yılında, bölgeye geldiği zamana kadar Mısır ülkesi Pers güçleri işgali altında kalmıştı.
Kral Büyük İskender Mısır’da bir kurtarıcı olarak karşılanmış ve Mısır’ı savaşmadan fethetmişti. [İskenderiye](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-245/iskenderiye/) şehrini kurmuş, Fenike bölgesini ve Pers İmparatorluğu geriye kalan topraklarını fethetmeye devam etmiştir. Büyük İskenderin MÖ 323 yılında ölümünden sonra Generali Ptolemy I Store, cesedini İskenderiye’ye getirmiş ve daha sonra Ptolemaios/Batlamyus Hanedanlığını (MÖ 323-30) kurmuştu. Batlamyus Hanedanlığı sonuncu kişisi, MÖ 30 yılında yapılan Aktium Savaşında (MÖ 31) [Roma İmparatoru](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-1032/roma-imparatoru/) Octavnius/[Augustus](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-412/augustus/) Sezar komutasında Romalıların, Mısır güçlerini (ve eşi Mark Antony güçlerini) yenilgiye uğratmasının ardından MÖ 30 yılında intihar eden VII Kleopatra olmuştur. Mısır ülkesi sonra [Roma İmparatorluğu](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-100/roma-imparatorlugu/) (MÖ 30-MS 676) ve daha sonra [Bizans İmparatorluğu](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-953/bizans-imparatorlugu/) bir Eyaleti (yaklaşık olarak MS 527-646) olmuştu. Halife Ömer yönetimi döneminde, MS 646 yılında, Müslüman Arap güçleri Mısır topraklarını fethetmesinden sonra, Mısır İslami yönetim altına alınmıştır.
[  Sanatçının Mısırda Bir Kazı Tasviri Mohawk Games (Copyright) ](https://www.worldhistory.org/image/12919/artists-depiction-of-an-excavation-in-egypt/ "Artist's Depiction of an Excavation in Egypt")Mısır geçmişinin ihtişamı 18. ve 19. yüzyıllarda yeniden keşfedilmiş ve günümüzde antik dönem tarihi ve antik dünya anlayışı üzerinde derin bir etkisi olmuştır. Doğu ve Batı medeniyetleri konusunda eserleri olan tarihçi yazar Will Durant birçok kişinin hissettiği duyguları şöyle dile getirmektedir:
> Mısır, tarihinin şafağında başardıklarının etkisi veya hatırası her milette ve her çağda etkili olmuştur. Gabriel Faure’nin dediği gibi “Mısır’ın dayanışma, birlik ve sanatsal ürünlerinin disiplinli çeşitliliği, muazzam süre boyunca ve çabalarının sürekli gücü sayesinde, henüz yeryüzünde ortaya çıkmamış bir medeniyet olarak, dünyanın en büyük gösterisini sunması bile mümkündür”. Bu gösteriye eşit düzeyde bir gösteri yapmak üzere elimizden geleni yapacağız. (217)
İster 19.yüzyılda araştırma yapan ilk arkeologların çalışmaları olsun (1822 yılında [Rosetta Taşı](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-12408/rosetta-tasi/)’nı deşifre edip çözümleme yapan Mısırbilimci Jean-François Champollion gibi), ister Mısırbilimci ve Arkeolog Howard Carter’in, 1922 yılında, Krallar Vadisinde Firavun Tutankhamon’un Mezarı keşfini yapması konusunda olduğu gibi işlerde olsun, Mısır Kültürü ve tarihi uzun zamandan beri insanlar için evrensel bir cazibe kaynağı olmuştur. Yaşamın seyri İlahi büyü ile yaratılıp sürdürülen sonsuz bir yolculuk olduğuna dair eski Mısır inancı, daha sonraki kültürlere ve dini inançlara ilham kaynağı olmuştur. Mısır dini ikonografisi ve inançları çoğu yönleriyle, yeni bir din olan Hıristiyanlığa da girmiş ve sembollerinin çoğu, bugün büyük ölçüde aynı anlamla tanınmaya devam etmektedir. Filmlerden, kitap ve resimlere ve hatta dini inançlara kadar pek çok alanda hayal gücü çalışma eserlerinde, Mısır’ın evrene ve insanlığın bulunduğu yere dair yüceltici ve derin vizyonundan ilham almış ve de ilham almaya devam etmesi, Mısır medeniyeti gücünün önemli bir kanıtıdır.
#### Editorial Review
This human-authored definition has been reviewed by our editorial team before publication to ensure accuracy, reliability and adherence to academic standards in accordance with our [editorial policy](https://www.worldhistory.org/static/editorial-policy/).
## Bibliografya
- [Bunson, M. *The Encyclopedia of Ancient Egypt.* Gramercy Books, 1991.](https://www.worldhistory.org/books/B01NH04966/)
- [David, R. *Handbook to Life in Ancient Egypt.* Oxford University Press, 2003.](https://www.worldhistory.org/books/0816050341/)
- [Flinders, Sir W. M. (William Matthew Flinders) Petrie. *The Religion of Ancient Egypt.* Public Domain Books, 2009.](https://www.worldhistory.org/books/B002RKTANY/)
- [Gods and Goddesses](http://www.ancientegypt.co.uk/gods/home.html "Gods and Goddesses"), accessed 1 Dec 2016.
- [Nardo, D. *Living in Ancient Egypt.* Thompson/Gale, 2004.](https://www.worldhistory.org/books/1601526385/)
- [Oakes, L. and Gahlin, L. *Ancient Egypt.* Hermes House, London, 2008.](https://www.worldhistory.org/books/1591431093/)
- [Shaw, I. *The Oxford History of Ancient Egypt.* Oxford University Press, 2006.](https://www.worldhistory.org/books/B000OKSGJ8/)
- [Strudwick, H. *The Encyclopedia of Ancient Egypt.* Metro Books, 2006.](https://www.worldhistory.org/books/B01MS1KVAK/)
- [Wilkinson, R. H. *The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt.* Thames & Hudson, 2003.](https://www.worldhistory.org/books/0500051208/)
## Yazar Hakkında
Joshua J. Mark, Dünya Tarihi Ansiklopedisi'nin kurucu ortağı ve içerik direktörüdür. Daha önce New York'taki Marist College’de tarih, felsefe, edebiyat ve yazı dersleri vermiştir. Ayrıca pek çok yere seyahat etmiş, Yunanistan ve Almanya’da yaşamıştır.
- [Linkedin Profile](https://www.linkedin.com/pub/joshua-j-mark/38/614/339)
## Zaman çizelgesi
- **c. 6000 BCE**: [Nile](https://www.worldhistory.org/nile/) River Valley first inhabited.
- **c. 6000 BCE**: [Burial](https://www.worldhistory.org/burial/) of the dead in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **c. 6000 BCE**: Earliest [Egyptian](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Egyptian/) mastabas dug at Saqqara.
- **5500 BCE**: Oldest [faience](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Faience/) workshop in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/) founded at Abydos.
- **5000 BCE**: Organised farming begins in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **c. 4000 BCE**: Depictions of gods and afterlife on walls of [Egyptian](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Egyptian/) tombs.
- **c. 3414 BCE - c. 3100 BCE**: [Xois](https://www.worldhistory.org/Xois/) founded as a [city](https://www.worldhistory.org/city/) during the 1st Dynasty.
- **c. 3200 BCE**: Hieroglyphic [script](https://www.worldhistory.org/script/) developed in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **c. 3200 BCE - c. 3000 BCE**: Probable dates for creation of [Narmer Palette](https://www.worldhistory.org/Narmer_Palette/).
- **c. 3150 BCE**: King [Menes](https://www.worldhistory.org/Menes/) unifies [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/) through [conquest](https://www.worldhistory.org/warfare/).
- **c. 3150 BCE - c. 3100 BCE**: Reign of [Menes](https://www.worldhistory.org/Menes/), a.k.a. [Narmer](https://www.worldhistory.org/Narmer/), first king who is thought to have unified Upper and Lower [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **3150 BCE - 2613 BCE**: [Early Dynastic Period in Egypt](https://www.worldhistory.org/Early_Dynastic_Period_In_Egypt/). First Kings.
- **3100 BCE - 2181 BCE**: [Xois](https://www.worldhistory.org/Xois/) inscribed on Palermo Stone as an ancient [city](https://www.worldhistory.org/city/) during the 5th Dynasty.
- **c. 3000 BCE**: [Trade](https://www.worldhistory.org/disambiguation/trade/) already established between [Syria](https://www.worldhistory.org/syria/) and [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **c. 2670 BCE**: Reign of King [Djoser](https://www.worldhistory.org/Djoser/) in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/), builder of the first [pyramid](https://www.worldhistory.org/pyramid/).
- **c. 2670 BCE - c. 2650 BCE**: The Step [Pyramid](https://www.worldhistory.org/pyramid/) is built by [Imhotep](https://www.worldhistory.org/imhotep/) under reign of King [Djoser](https://www.worldhistory.org/Djoser/).
- **2667 BCE - 2648 BCE**: [Imhotep](https://www.worldhistory.org/imhotep/) in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/) writes medical texts describing diagnosis and treatment of 100 diseases and 48 injuries.
- **c. 2667 BCE - c. 2600 BCE**: Attributed dates of [Imhotep](https://www.worldhistory.org/imhotep/)'s medical and architectural achievements.
- **c. 2613 BCE - c. 2181 BCE**: The Period of the [Old Kingdom of Egypt](https://www.worldhistory.org/Old_Kingdom_of_Egypt/).
- **c. 2560 BCE**: The [Great Pyramid of Giza](https://www.worldhistory.org/Great_Pyramid_of_Giza/) is constructed by [Pharaoh](https://www.worldhistory.org/pharaoh/) Khufu (Cheops).
- **c. 2500 BCE**: The [Great Sphinx of Giza](https://www.worldhistory.org/Great_Sphinx_of_Giza/) is built.
- **c. 2181 BCE - c. 2040 BCE**: [First Intermediate Period](https://www.worldhistory.org/disambiguation/First_Intermediate_Period/) in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **2064 BCE - 1986 BCE**: Twin Dynasty Wars in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **1800 BCE**: [Bronze](https://www.worldhistory.org/disambiguation/bronze/) working introduced to [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **c. 1800 BCE**: The Kahun Gynecological Papyrus deals with [women](https://www.worldhistory.org/disambiguation/women/)'s health and contraception.
- **1783 BCE**: Avaris is built and set as capital of [Hyksos](https://www.worldhistory.org/Hyksos/).
- **c. 1782 BCE - c. 1570 BCE**: [Second Intermediate Period](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Second_Intermediate_Period/) in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **1700 BCE**: The Kingdom of [Kush](https://www.worldhistory.org/Kush/) is formed to the south of [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **1650 BCE - 1550 BCE**: [Xois](https://www.worldhistory.org/Xois/) serves as capital of the 14th Dynasty.
- **c. 1600 BCE**: The Edwin Smith Papyrus, an [Egyptian](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Egyptian/) medical text, is written, supposedly as a copy of [Imhotep](https://www.worldhistory.org/imhotep/)'s earlier work.
- **c. 1570 BCE**: Ahmose I defeats and expels the [Hyksos](https://www.worldhistory.org/Hyksos/) from [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/) and destroy their capital Avaris.
- **c. 1570 BCE - c. 1069 BCE**: The [New Kingdom of Egypt](https://www.worldhistory.org/New_Kingdom_of_Egypt/).
- **c. 1550 BCE - 1070 BCE**: Composition of the [Egyptian Book of the Dead](https://www.worldhistory.org/Egyptian_Book_of_the_Dead/).
- **1504 BCE - 1492 BCE**: [Egyptian empire](https://www.worldhistory.org/Egyptian_Empire/) reaches greatest extent under Thutmose I.
- **1500 BCE**: [Egyptian empire](https://www.worldhistory.org/Egyptian_Empire/) extends to the Euphrates.
- **1479 BCE - 1458 BCE**: Queen [Hatshepsut](https://www.worldhistory.org/hatshepsut/) rules [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **c. 1458 BCE**: [Kadesh](https://www.worldhistory.org/Kadesh/) and Megiddo lead a Canaanite alliance against the [Egyptian](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Egyptian/) invasion by [Thutmose III](https://www.worldhistory.org/Thutmose_III/).
- **1458 BCE - 1425 BCE**: Reign of [Thutmose III](https://www.worldhistory.org/Thutmose_III/) in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **c. 1457 BCE**: [Battle](https://www.worldhistory.org/disambiguation/battle/) of Megiddo: [Thutmose III](https://www.worldhistory.org/Thutmose_III/) of [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/) defeats a coalition of [Canaan](https://www.worldhistory.org/canaan/), [Kadesh](https://www.worldhistory.org/Kadesh/), [Mitanni](https://www.worldhistory.org/Mitanni/), and Megiddo led by Durusha, king of Kadesh.
- **c. 1386 BCE - c. 1353 BCE**: Reign of [Amenhotep III](https://www.worldhistory.org/Amenhotep_III/) of [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **1353 BCE - c. 1336 BCE**: Reign of [Akhenaten](https://www.worldhistory.org/Akhenaten/), [Tutankhamun](https://www.worldhistory.org/Tutankhamun/)'s father, 'Heretic King' of [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **c. 1336 BCE - c. 1327 BCE**: Reign of [Tutankhamun](https://www.worldhistory.org/Tutankhamun/) with [Ankhsenamun](https://www.worldhistory.org/Ankhsenamun/) as queen.
- **c. 1334 BCE**: [Tutankhamun](https://www.worldhistory.org/Tutankhamun/) initiates religious reforms returning [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/) to traditional belief structure.
- **1327 BCE - 1323 BCE**: Reign of Ay in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **c. 1320 BCE**: Commander-in-Chief of the Army, [Horemheb](https://www.worldhistory.org/Horemheb/), succeeds Ay as ruler of [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/)
- **c. 1320 BCE - 1292 BCE**: Reign of [Horemheb](https://www.worldhistory.org/Horemheb/) in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/), [Tutankhamun](https://www.worldhistory.org/Tutankhamun/)'s name erased from record.
- **c. 1303 BCE**: Birth of [Ramesses II](https://www.worldhistory.org/Ramesses_II/) of [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **1295 BCE - 1294 BCE**: The reign of [Ramesses](https://www.worldhistory.org/disambiguation/ramesses/) I in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **1295 BCE - 1188 BCE**: The 19th Dynasty of [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **1294 BCE - 1279 BCE**: The reign of Seti I in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **1279 BCE - 1212 BCE**: Reign of [Ramesses II](https://www.worldhistory.org/Ramesses_II/) (The Great) in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **1274 BCE**: [Battle](https://www.worldhistory.org/disambiguation/battle/) of [Kadesh](https://www.worldhistory.org/Kadesh/) between [Pharaoh](https://www.worldhistory.org/pharaoh/) [Ramesses II](https://www.worldhistory.org/Ramesses_II/) of [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/) and King Muwatalli II of the [Hittites](https://www.worldhistory.org/hittite/).
- **c. 1264 BCE - c. 1244 BCE**: Probable dates for the construction of [Abu Simbel](https://www.worldhistory.org/Abu_Simbel/).
- **1258 BCE**: The Treaty of [Kadesh](https://www.worldhistory.org/Kadesh/) between Egyptians and [Hittites](https://www.worldhistory.org/hittite/). The world's first peace treaty.
- **c. 1244 BCE - c. 1224 BCE**: Other probable dates for the construction of [Abu Simbel](https://www.worldhistory.org/Abu_Simbel/).
- **1184 BCE - 1153 BCE**: Reign of [Ramesses](https://www.worldhistory.org/disambiguation/ramesses/) III, [Pharaoh of Egypt](https://www.worldhistory.org/collection/25/pharaoh-of-egypt/).
- **1180 BCE**: The [Sea Peoples](https://www.worldhistory.org/Sea_Peoples/) begin increased incursions into [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **1180 BCE - 1178 BCE**: [Ramesses](https://www.worldhistory.org/disambiguation/ramesses/) III of the 20th Dynasty fortifies [Xois](https://www.worldhistory.org/Xois/) against the threat of the invading [Sea Peoples](https://www.worldhistory.org/Sea_Peoples/).
- **1178 BCE**: [Ramesses](https://www.worldhistory.org/disambiguation/ramesses/) III defends [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/) from the [Sea Peoples](https://www.worldhistory.org/Sea_Peoples/) on the shores at [Xois](https://www.worldhistory.org/Xois/), defeating them completely.
- **c. 1069 BCE - 525 BCE**: [Third Intermediate Period](https://www.worldhistory.org/Third_Intermediate_Period_of_Egypt/) in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **750 BCE**: Iron working is introduced to [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **712 BCE - 671 BCE**: [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/) is ruled by the Kushite dynasty.
- **671 BCE**: Second [Egyptian](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Egyptian/) Campaign, Assyrian army successfully captures [Memphis](https://www.worldhistory.org/Memphis_(Ancient_Egypt)/) and conquers [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **671 BCE**: [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/) is conquered by [Assyria](https://www.worldhistory.org/assyria/).
- **667 BCE - 665 BCE**: [Ashurbanipal](https://www.worldhistory.org/Ashurbanipal/) wages [war](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/) in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/) to put down rebellions.
- **664 BCE**: Psamtik I becomes Pharoah in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **653 BCE**: [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/) expels Assyrians.
- **601 BCE**: [Nebuchadnezzar II](https://www.worldhistory.org/Nebuchadnezzar_II/) of [Babylon](https://www.worldhistory.org/babylon/) unsuccessfully attempts to invade [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **c. 525 BCE**: [Imhotep](https://www.worldhistory.org/imhotep/) is deified in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **525 BCE**: [Cambyses II](https://www.worldhistory.org/Cambyses_II/) of [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/) takes the [city](https://www.worldhistory.org/city/) of Pelusium, conquers [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **525 BCE - 404 BCE**: [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/) conquers [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **520 BCE**: [Darius](https://www.worldhistory.org/disambiguation/darius/) of [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/) links the [Nile](https://www.worldhistory.org/nile/) and the Red Sea by a canal.
- **c. 398 BCE - c. 380 BCE**: [Plato](https://www.worldhistory.org/plato/) travels in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/), [Cyrene](https://www.worldhistory.org/cyrene/), [Italy](https://www.worldhistory.org/italy/), [Syracuse](https://www.worldhistory.org/syracuse/) and [Sicily](https://www.worldhistory.org/sicily/).
- **341 BCE**: The Persians complete [conquest](https://www.worldhistory.org/warfare/) of [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **332 BCE**: [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) conquers [Phoenicia](https://www.worldhistory.org/phoenicia/) and turns toward [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **331 BCE**: [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/) is conquered by [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) without resistance.
- **Jan 331 BCE**: [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) founds [Alexandria](https://www.worldhistory.org/alexandria/) at the port town of Rhakotis in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **323 BCE**: [Death of Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/article/2366/death-of-alexander-the-great/).
- **323 BCE - 282 BCE**: Rule of [Ptolemy I](https://www.worldhistory.org/Ptolemy_I/) Soter.
- **323 BCE - 31 BCE**: The [Hellenistic](https://www.worldhistory.org/Hellenic_World/) Age. [Greek](https://www.worldhistory.org/disambiguation/greek/) thought and [culture](https://www.worldhistory.org/disambiguation/culture/) infuses with indigenous people.
- **305 BCE - 285 BCE**: Reign of [Ptolemy I](https://www.worldhistory.org/Ptolemy_I/) in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/), who initiated the Great Library.
- **300 BCE**: [Ptolemy I](https://www.worldhistory.org/Ptolemy_I/) founds the Museum of [Alexandria](https://www.worldhistory.org/alexandria/).
- **282 BCE - 246 BCE**: Reign of [Ptolemy II](https://www.worldhistory.org/Ptolemy_II_Philadelphus/) in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/), development of Library at [Alexandria](https://www.worldhistory.org/alexandria/).
- **277 BCE - 276 BCE**: 4,000 [Celts](https://www.worldhistory.org/celt/) are employed in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/) under [Ptolemy II](https://www.worldhistory.org/Ptolemy_II_Philadelphus/).
- **259 BCE**: [Celts](https://www.worldhistory.org/celt/) in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/) fail to overthrow [Ptolemy II](https://www.worldhistory.org/Ptolemy_II_Philadelphus/) and are starved to [death](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Death/) on an island.
- **247 BCE**: The [Lighthouse of Alexandria](https://www.worldhistory.org/Lighthouse_of_Alexandria/) (Pharos) is completed.
- **217 BCE**: 14,000 [Celts](https://www.worldhistory.org/celt/) serve under [Ptolemy](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Ptolemy/) IV in his victory at Raphia over the [Seleucid](https://www.worldhistory.org/Seleucid_Empire/) King Antiochus III.
- **c. 69 BCE - 12 Aug 30 BCE**: Life of [Cleopatra VII](https://www.worldhistory.org/Cleopatra_VII/) of [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **47 BCE**: [Cleopatra VII](https://www.worldhistory.org/Cleopatra_VII/) is sole ruler of [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/); she presents herself as the goddess [Isis](https://www.worldhistory.org/isis/).
- **30 BCE**: [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/) becomes province of the [Roman Empire](https://www.worldhistory.org/Roman_Empire/).
- **30 BCE**: [Death](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Death/) of [Cleopatra VII](https://www.worldhistory.org/Cleopatra_VII/), end of the [Ptolemaic Dynasty](https://www.worldhistory.org/Ptolemaic_Dynasty/) in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **30 BCE - 14 CE**: Reign of [Augustus](https://www.worldhistory.org/augustus/) [Caesar](https://www.worldhistory.org/disambiguation/caesar/) in [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/), restoration of [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) province of [Alexandria](https://www.worldhistory.org/alexandria/).
- **30 BCE - 476 CE**: [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/) remains a province of the [Roman Empire](https://www.worldhistory.org/Roman_Empire/).
- **c. 1 CE**: First non-stop voyages from [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/) to [India](https://www.worldhistory.org/india/).
- **c. 50 CE - c. 60 CE**: Establishment of various Christian communities in the Eastern [Mediterranean](https://www.worldhistory.org/disambiguation/mediterranean/), [Greece](https://www.worldhistory.org/greece/), [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/), and at least the [city](https://www.worldhistory.org/city/) of [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/).
- **232 CE**: Emperor [Maximinus Thrax](https://www.worldhistory.org/Maximinus_Thrax/) commands a legion in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **c. 527 CE - 646 CE**: The [Byzantine Empire](https://www.worldhistory.org/Byzantine_Empire/) controls [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **646 CE**: The Arab Muslims [conquer](https://www.worldhistory.org/warfare/) [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/) under Caliph [Umar](https://www.worldhistory.org/Umar/).
## Sorular & Cevaplar
### Mısır’ın Adı nereden gelmiştir?
“Mısır” adı; Yunanca’da “Eegyptos” tanımlaması, Memphis şehri anlamında Mısır kelimesinden gelmektedir.
### Mısır Kültürü ne kadar geçmişe dayanmaktadır?
Mısır Kültürü geçmişi; MÖ 6000 yılına, Hanedanlık Öncesi Dönemine kadar geçmişe gider. Bölge toprağında o zamandan önce yerleşik düzen vardı ve medeniyet zaten kurulmaya başlamıştı.
### Mısır Afrika’da bir ülke mi?
Mısır; Kuzey Afrika’da yer almasından dolayı, Afrika’da bir ülke olarak kabul edilir?
### Piramitleri kim inşa etmiştir?
Piramitler; Mısırlı vasıflı ve vasıfsız işçi gücüyle, ya bir ücret karşılığı ya da Kral’a borcu olan toplum kesiminin verdiği hizmetin bir parçası olarak inşa edilmiştir. Salt köle gücüyle inşa edilmemişlerdir.
## Dış Bağlantılar
- [Stories My Mummy Told Me](http://storiesmymummytoldme.com/)
- [How to make a mummy - Len Bloch](http://ed.ted.com/lessons/how-to-make-a-mummy-len-bloch)
- [episode 6: The Pros and Cons of Wisdom](http://literatureandhistory.com/index.php/episode-006-the-pros-and-cons-of-wisdom)
- [Discovering Ancient Egypt hieroglyphs pharaohs pyramids mummification](https://discoveringegypt.com/)
- [44 Ancient Egypt Facts That Separate Myth From Truth](https://allthatsinteresting.com/interesting-ancient-egypt-facts)
- [Ancient Egypt Military](http://www.ancientmilitary.com/ancient-egypt-military.htm)
- [The Oriental Institute of the University of Chicago](http://oi.uchicago.edu/research/computer-laboratory/archaeological-site-photography-egypt)
- [Egyptian Life](http://www.ancientegypt.co.uk/life/home.html)
- [The Ancient Egypt Site](http://www.ancient-egypt.org/)
- [Ancient History in depth: Ancient Egyptian Magic](http://www.bbc.co.uk/history/ancient/egyptians/magic_01.shtml)
- [History: Egyptians](http://www.bbc.co.uk/history/ancient/egyptians/)
- [List of Rulers of Ancient Egypt and Nubia | Lists of Rulers | Heilbrunn Timeline of Art History | The Metropolitan Museum of Art](https://www.metmuseum.org/toah/hd/phar/hd_phar.htm)
## Bu Çalışmayı Alıntıla
### APA
Mark, J. J. (2024, May 25). Antik Mısır. (N. Karaben, Çevirmen). *World History Encyclopedia*.
### Chicago
Mark, Joshua J.. "Antik Mısır." tarafından çevrildi Nizamettin Karaben. *World History Encyclopedia*, May 25, 2024. .
### MLA
Mark, Joshua J.. "Antik Mısır." tarafından çevrildi Nizamettin Karaben. *World History Encyclopedia*, 25 May 2024, .
## Lisans & Telif Hakkı
Gönderen [Nizamettin Karaben](https://www.worldhistory.org/user/nizamettinkarab.ypq/ "User Page: Nizamettin Karaben"), tarihinde yayınlandı 25 May 2024. Telif hakkı bilgileri için lütfen orijinal kaynakları kontrol edin. Lütfen bu sayfadan gidebileceğiniz içeriklerin daha farklı lisans koşullarına sahip olabileceğini unutmayın.