--- title: Roma Cumhuriyeti author: Donald L. Wasson translator: Burak Yildiz source: https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-560/roma-cumhuriyeti/ format: machine-readable-alternate license: Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/) updated: 2023-07-02 --- # Roma Cumhuriyeti _Yazan: [Donald L. Wasson](https://www.worldhistory.org/user/DWasson/)_ _Çeviren [Burak Yildiz](https://www.worldhistory.org/user/burakyildiz)_ M.Ö. 6. yüzyılın sonlarına doğru küçük bir kent devleti olan Roma, üzerindeki monarşi prangalarını atarak, uygulamada her zaman olmasa da teori boyutunda yurttaşlarının taleplerini dile getiren cumhuriyetçi bir yönetim kurmuştur. Kent, bu esasa dayanarak İtalya yarımadasının tamamına yayılacak, Akdeniz dünyasının büyük bir bölümünü ve hatta bunun da ilerisine geçecektir. Bu bağlamda Cumhuriyet ve onun yönetim organları, iç savaşlarla sarsılıp imparatorlar tarafından yönetilen bir Prensliğe dönüşene kadar geçen beş yüzyıl boyunca ayakta kalacaktır. O zaman bile, Cumhuriyet döneminde ortaya çıkan başta Senato olmak üzere pek çok siyasi organ, her ne kadar yetkileri azalmış olsa da varlıklarını sürdürecektir. ### Efsaneler ve Mitler Cumhuriyet'in yükselişinden önce yaşanan yıllar efsanelere ve mitlere konu olmuştur. Bu döneme ait hiçbir modern yazılı tarih günümüze kadar gelememiştir. Bu tarihin büyük bir kısmı kayıp olsa da, Romalı tarihçi Titus Livius (M.Ö. 59 - M.S. 17) yine de monarşi yıllarından başlayarak Cumhuriyet'in yıkılışına kadar olan dönemi anlatan 142 ciltlik muhteşem bir *Roma Tarihi* kaleme almayı başarabilmiştir. Bununla birlikte, yazdığı tarihin büyük bir kısmı, bilhassa da ilk yıllar, tamamıyla efsanelere ve ağızdan ağıza dolaşan anlatımlara dayanıyordu. Yapılan kimi yorumların aksine, monarşinin yıkılışı ve cumhuriyetin doğuşu bir gecede gerçekleşmedi. Kimileri bunun hiç de kan dökülmeden yaşanmadığını bile öne sürmektedir. Tarihçi Mary Beard, *SPQR* (*Senatus Populusque Romanus*; 'Roma Senatosu ve Halkı') adlı yapıtında monarşiden başlayarak cumhuriyete uzanan dönüşüm sürecinin "yüzyıllar olmasa bile onlarca yıllık bir döneme yayıldığını" belirtmiştir. Son kral *Tarquinius Superbus* ya da *Gururlu Tarquin*'in M.Ö. 510 yılında tahttan indirilmesinden öncesinde kentin tarihi kahramanlık ve savaş hikayeleriyle doludur. Kentin kuruluş öyküsü bile büyük ölçüde efsaneden ibarettir ve pek çok insan efsaneyi gerçeğe tercih etmiş durumdadır. Roma yıllarca Yunanlıların Helenistik kültürüne hayranlık duymuş ve bu nedenle Romalı yazar Virgil'in kahramanlık destanı olan *Aeneis*'te kaleme aldığı Aeneas ve Roma'nın kuruluş öyküsünü kolaylıkla benimsemişti. Bu öykü Romalıların Yunan da olsa eski bir kültürle olan bağlarını kuvvetlendirdi. Bu efsanevi öykü, [Truva](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-372/truva/) Savaşı'nda Yunanlıların eline geçen Truva kentinden tanrıça Venüs'ün desteğiyle kaçan Aeneas ve yandaşları hakkındadır. [Jüpiter](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-653/jupiter/)'in karısı [Juno](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-12806/juno/), destan boyunca olayın kahramanı Aeneas'a sürekli müdahale etmişti. Kısa bir süre [Kartaca](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-205/kartaca/)'da yaşadıktan sonra Aeneas nihayet kaderini yerine getirmek üzere yola çıkarak İtalya ve Latium'a ulaştı. Onun soyundan gelenler, savaş tanrısı [Mars](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10341/mars/)'ın evlilik dışı oğulları olan ikizler [Romulus ve Remus](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-12205/romulus-ve-remus/) ile Alba Longa'nın hakiki kralının kızı olan prenses [Rhea](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-15626/rhea/) Silvia'ydı. Efsaneye göre, dişi bir kurt sayesinde suda boğulmaktan kurtarılan ve bir çobanın yanında büyüyen Romulus, sonunda kardeşini savaşta yenerek Roma kentini kurdu ve kentin ilk kralı oldu. [ ![The Meeting of Dido and Aeneas](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/3305.jpg?v=1777738274) Dido ve Aeneas'ın Tanışması Nathaniel Dance-Holland (Public Domain) ](https://www.worldhistory.org/image/3305/the-meeting-of-dido-and-aeneas/ "The Meeting of Dido and Aeneas")### Erken Dönemler Roma, Tarquin'in gidişinden itibaren hem dış hem de iç çatışmalarla boğuştu. M.Ö. 5. yüzyılın büyük bir kısmı gelişmek yerine mücadeleyle geçti. M.Ö. 510'dan M.Ö. 275'e kadar, hükümet birtakım iç siyasi meselelerle boğuşurken, kent büyüyerek İtalya yarımadasının tamamına hükmeden bir güç haline geldi. Latinlere karşı Roma'nın zafer kazandığı Regillus Gölü Muharebesi'nden (M.Ö. 496) Epirli Pirus'a karşı yapılan Pirus Savaşları'na (M.Ö. 280 - 275) kadar geçen sürede Roma, batıda baskın ve savaşan bir süper güç haline dönüştü. Bu yayılma sayesinde Cumhuriyet'in sosyal ve siyasi yapısı giderek gelişti. Kent, bu sıradan başlangıç sayesinde yeni bir hükümet, yani bir gün Kuzey Denizi'nden güneye doğru uzanan [Galya](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-354/galya/) ve Germanya, batıdan Hispania ve doğudan ise Yunanistan, Suriye ve Kuzey Afrika'ya kadar uzanan bir bölgeye hükmedecek bir devlet kuracaktı. Böylelikle koca Akdeniz bir Roma gölüne dönüştü. Söz konusu bu topraklar Cumhuriyet dönemini kapsayacak ve [Roma İmparatorluğu](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-100/roma-imparatorlugu/)'nun kurulduğu yıllara kadar Roma'nın hakimiyeti altında kalmaya devam edecekti. ### Cumhuriyet Hükümeti Bununla birlikte, böyle baskın bir askeri güç haline gelmeden önce, kentin istikrarlı bir hükümete sahip olması gerekiyordu ve tek bir kişinin hakimiyeti ele geçirme ihtimalini önlemek büyük önem taşıyordu. Nihayetinde gerçek bir güç dengesini sergileyen bir sistem kuracaklardı. Monarşinin yıkılmasından sonra Cumhuriyet başlangıçta büyük ailelerin - *patres* ya da babalar kelimesinden gelen patrisyenlerin - yönetimi altına girdi. Siyasi ya da dini makamlarda yalnızca bu büyük aileler bulunabiliyordu. Geriye kalan yurttaşların ya da *pleblerin*, her ne kadar pek çoğu patrisyenler kadar varlıklı olsa da, hiçbir siyasi yetkisi yoktu. Ne var ki, patrisyenleri fazlasıyla rahatsız eden bu düzenleme uzun süre varlığını devam ettiremedi ve ettiremeyecekti. Bilhassa kentin yoksul sakinleri orduya büyük oranda katıldığından, iki sınıf arasındaki tansiyon yükselmeye devam etti. Kendi kendilerine, madem kazancın tamamı zenginlere gidiyorsa neden bir savaş için mücadele etmeleri gerektiğini soruyorlardı. Son olarak, M.Ö. 494'te [plebler](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-20632/plebler/) greve gidip Roma'nın dışında toplanarak kendilerine hak tanınana kadar yerlerinden kımıldamayı reddettiler; buna ünlü Emirlerin Mücadelesi ya da Pleblerin İlk Veraseti denirdi. Bu grev başarıyla sonuçlanıp plebler kendilerine ait bir meclisle, Plebler Konseyi (*Concilium Plebis* ya da Plebler Konseyi) adıyla karşılıklarıını alacaklardı. [ ![Cicero Denounces Catiline](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/4532.jpg?v=1776682644) Cicero, Catilina'yı Suçlarken Cesare Macari (Public Domain) ](https://www.worldhistory.org/image/4532/cicero-denounces-catiline/ "Cicero Denounces Catiline")Her ne kadar [Roma hükümeti](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-12980/roma-hukumeti/) hiçbir zaman hakiki bir demokrasi sayılamasa da, pek çok yurttaşına (kadınlar dışında) kentlerinin nasıl yönetileceği konusunda söz söyleme imkanı tanıyordu. Plebler ayaklanarak, iktidarın birtakım sulh hakimlerinde *(cursus honorum*) ve çeşitli meclislerde bir sisteme girmişlerdi. Söz konusu bu yürütme yetkisi ya da *imperium* (Latince *imperare* kelimesinden, "hüküm sürmek", "emretmek", "buyurmak" anlamlarında) da iki konsülde bulunuyordu. *Comitia Centuriata* (Roma'nın altıncı kralı *Servius Tullius* döneminde, esasen askeri ve mali zorunluluklar sonucu kurulan halk meclis) tarafından seçilen bir konsül, yalnız bir yıl süreyle Senato'ya başkanlık eder, yasa tasarıları hazırlar ve orduların komutasını üstlenirdi. Emsalsiz bir biçimde, konsüllerden her biri öbürünün verdiği kararı veto edebiliyordu. Görev süreleri sona erdikten sonra, Cumhuriyet'in pek çok bölgesinden birinde prokonsül ([Antik Roma](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-68/antik-roma/)'da konsül olarak bir yıl görev yaptıktan sonra belirli Roma Eyaletlerinde Vali olarak görev yapan *promagistra*, *propraetor* gibi) olarak atanıp yöneticilik yapabiliyorlardı ki bu da kendilerini epeyce zengin edecek bir görevlendirmeydi. ### Magistralar (Sulh Hakimleri) ve Yetkiler Birden fazla alt düzey magistra (sulh hakimi) bulunmaktaydı: eyalet ve yerel yönetimlerce yargı yetkisine sahip olan *praetor* - Eski Roma'da Sezar'ın muhafızlarina verilen isim. Sözcük anlamı olarak "ülkeyi yöneten" anlamına gelmesi muhtemel sıfat - (*imperium* gücüne sahip başka bir yetkili), maliye idaresi görevini yürüten *quaestor* (Roma'da devlet hazinesinden, cezaî işlerden ve finansal işleri denetlemekten sorumlu, seçilmiş devlet memurları) ve yollar, su ve gıda kaynakları, her yıl gerçekleştirilen oyunlar ve düzenlenen festivaller gibi kentsel bakım hizmetlerini gözetip denetlemekle yükümlü olan *aedile* gibi devlet memurları mevcuttu. En nihayetinde, görevi ancak 18 ay süreyle sürdüren ve oldukça gıpta edilen bir *[sansür](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-12330/sansur/) memurluğu* (censor) makamı bulunuyordu. Her beş yılda bir seçilen bu görevli, yurttaşların ve onların mal varlıklarının bulunduğu kayıtları gözden geçirerek nüfus sayımını gerçekleştirirdi. Hatta uygun olmayan davranışlarından dolayı Senato mensuplarını bile görevden alabiliyordu. Ne var ki bu makamın sonunda eşi benzeri bulunmayan bir diktatörlük makamı geliyordu. Ona tüm yetki verilmişti ve yalnızca acil durumlarda görevlendiriliyordu, genelde yalnızca altı ay süreyle bu görevi yürütüyordu. Bu makamların en ünlüsü elbette ki ömür boyu diktatör olarak anılan [Jül Sezar](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-95/jul-sezar/) idi. ### Roma Meclisleri Magistralar (sulh hakimleri) dışında birtakım meclisler de bulunurdu. Bunlar halkın (yalnız erkek yurttaşların) söz sahibi olduğu meclislerdi ve böylece kimi görüşlerin duyulmasına olanak tanıyordu. Tüm meclislerin başında Roma Senatosu (eski monarşiden arta kalan) geliyordu. Her ne kadar maaşsız olmalarına rağmen, Senatörler kamuya yönelik ya da şahsi olarak yaptıkları görevleri kötüye kullanma sebebiyle bir sansür memuru (censor) kararıyla görevlerinden alınmadıkları takdirde ölene kadar hizmet ederlerdi. Her ne kadar bu organın gerçek bir yasama yetkisi bulunmasa da, yalnızca konsülün ve akabinde imparatorun danışmanları konumunda bulundu, ancak yine de hatırı sayılır bir otoriteye sahipti. Bu organlar yasa tasarısı sunabildikleri gibi dış politikayı, kamu yönetimini ve mali işleri de denetleyebiliyorlardı. Ancak yasa çıkarma yetkisi bir grup halk meclisine verilmişti. Senato'nun getirdiği tüm yasa tasarılarının iki halk meclisinden biri tarafından onaylanması gerekiyordu: Bunlar yalnızca yasaları çıkarmakla kalmayıp aynı zamanda konsülleri seçen ve gerektiğinde savaş ilan eden *Comitia Centuriata* (Halk Meclisi) ve pleblerin taleplerini seçtikleri tribünler üzerinden aktaran *Concilium Plebis* (Pleblerin Konseyi) idi. Bu meclisler bloklara bölünmüştü ve bu blokların her biri bir birim olarak oy kullanılıyordu. Bu iki büyük yasama organının yanı sıra, bir dizi küçük kabile meclisleri de vardı. [ ![The Curia](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/491.jpg?v=1775623385) Curia Chris Ludwig (Copyright) ](https://www.worldhistory.org/image/491/the-curia/ "The Curia")*Plebler Konseyi*, siyasi güç elde etmek amacıyla plebler ve patrisyenler arasında yaşanan bir çatışma olan Emirlerin Mücadelesi'nin bir neticesi olarak vücut buldu. *Plebler Konseyi*'nde mensuplar, pleblerin taleplerine yönelik yasaları yürürlüğe koymanın yanı sıra, kendi adlarına görüş bildiren bir grup tribün seçerlerdi. Bu "*Plebler Konseyi*" ilk başlarda pleblere yönetim konusunda seslerini duyurma imkanı verse de bunun yeterli olmadığını kanıtladı. M.Ö. 450 yılında, pleblerin duyduğu çeşitli kaygıları dindirmek amacıyla *12 Levha Kanunu* çıktı. Bu, kayıtlara geçen ilk Roma yazılı kanun oldu. Bu yasalar hem aile hayatına hem de şahsi mülkiyet hakkına yoğunlaşarak iç meseleleri çözüme kavuşturuyordu. Örneğin, pleblere yalnızca borç yüzünden hapis cezası verilmesi yasaklanmakla kalmamış, aynı zamanda bir sulh hakiminin aldığı karara itiraz etme hakkı da tanınmıştır. Hatta ilerleyen zamanlarda pleblerin patrisyenlerle evlenmesine ve konsül olarak görev yapmasına bile müsade edilmiştir. Zaman içerisinde pleblerin tanınan hakları giderek artmaya devam etti. M.Ö. 287 yılında *Lex Hortensia* (Bazen *Hortensian* yasası olarak da anılan *lex Hortensia*, Antik Roma'da MÖ 287'de kabul edilen ve *plebiscita* olarak bilinen Pleb Konseyi tarafından geçirilen tüm kararları tüm vatandaşlar için bağlayıcı kılan bir yasa), Plebisler Konseyi (*Concilium Plebis*) kararıyla yürürlüğe giren tüm yasaların hem plebler hem de patrisyenler nezdinde bağlayıcılık taşıdığını bildirdi. ### Roma'nın Büyümesi Bu eşi benzeri bulunmayan yönetim, Cumhuriyet'in kent duvarlarının oldukça dışına doğru büyümesine fırsat sağladı. Kartaca'ya karşı düzenlenen - Kartaca Savaşları olarak da bilinen - III. Pön Savaşı (Latince: *Tertium Bellum Punicum*)'nda (M.Ö. 264 - 146) kazandığı zafer, Roma'nın yarımada sınırlarının dışına doğru büyümesinde atılan adımlardan ilki oldu. Yıllarca süren savaş ve [Hannibal](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-406/hannibal/) ya da 'Annibal' karşısındaki hezimetin getirdiği utanç sonrasında Senato nihayet "Carthago delenda est!" yani "Kartaca yok edilmeli!" diyen sözü geçen Yaşlı Cato'nun tavsiyesine kulak vermişti. M.Ö. 146'daki Zama Muharebesi'nden sonra Roma'nın bu kenti yok edişi ve IV. [Makedonya](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-386/makedonya/) Savaşı'nda (M.Ö. 150-148) Yunanlıları yenilgiye uğratışı, Roma Cumhuriyeti'ni hakiki bir Akdeniz gücü konumuna getirdi. Yunanlıların teslim olması Roma'ya zengin Helenistik kültürü, yani sanat, [felsefe](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-340/felsefe/) ve edebiyatı getirdi. Ne yazık ki, Cumhuriyet'in büyümesine rağmen, kurulan Roma Hükümeti hiçbir zaman bir imparatorluğu yönetmek için tasarlanmamıştı. Tarihçi Tom Holland'ın Rubicon adlı kitabında belirttiğine göre, Roma Cumhuriyeti her zaman siyasi açıdan çöküşün eşiğinde gibi görünürdü. Eski tarım ekonomisi başarıyla aktarılamadı ve aktarılamazdı ve bu durum zenginler ile yoksullar arasında uçurumun daha da açılmasına sebebiyet verdi. [ ![The Western Mediterranean 264 BCE](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/237.png?v=1774221425) M.Ö. 264 Batı Akdeniz Jon Platek (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/237/the-western-mediterranean-264-bce/ "The Western Mediterranean 264 BCE")Ne var ki Roma yalnızca savaşan bir devletten fazlasını ifade ediyordu. Romalılar kendi evlerinde ailenin önemine ve dinin değerine inanırlardı. Ayrıca yurttaşlığın ya da kentin (C*ivitas*: [Arkeoloji](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-421/arkeoloji/) Terimi Olarak Civitas, Roma İmparatorluğunda duruma göre kent ya da devlet anlamlarında kullanılan bir kelime) gerçek anlamda medeni olmayı ifade ettiğine inanıyorlardı. Bu yurttaşlık kavramı, Roma toprakları Roma otoritesine karşı meydan okumaya başladığında çok geçmeden sınanmaya başlanacaktı. Ancak, bu devamlı süren savaş hali Cumhuriyeti yalnızca zenginleştirmekle kalmamış, aynı zamanda toplumun şekillenmesine de katkıda bulunmuştu. Makedonya Savaşları'ndan sonra Yunanlıların etkisiyle hem Roma'nın kültürü hem de dininin şekillenmesinde etkili oldu. Bu Yunan etkisiyle birlikte geleneksel Roma tanrılarında bir dönüşüm gerçekleşti. Artık Roma'da kişinin inancını kişisel anlamda dile getirmesi önem taşımıyordu, ancak dinsel tutkunun yaratabileceği tehlikelerden uzak durarak sert bir dizi ritüele harfiyen uyulması gerekiyordu. İmparatorluğun her yerinde bu tanrıları onurlandıran tapınaklar inşa edilecekti. Roma'nın farklı yerlerinde sınıfsal ayrım en iyi surların içindeki konutlarda görülebilirdi. Bu nedenle Roma, çevresindeki kasabaları ve çiftlikleri terk ederek yaşam koşullarını iyileştirmeye çalışan pek çok insan açısından bir sığınak niteliği taşıyordu. Bununla birlikte, yerine getirilmeyen iş vaatleri pek çok kişiyi kentin yoksul bölgelerinde yaşamak zorunda bıraktı. Aradıkları işlerin çoğu zaman orada olmayışı, evsiz insanların yaygın bir duruma gelmesiyle sonuçlandı. Pek çok yüksek varlıklı yurttaş Palatine Tepesi (Latince: *Collis Palatium*)'nde otururken, diğerleri aşırı derecede kalabalık ve oldukça tehlikeli olan derme çatma konutlarda kalıyordu - çoğu insan sürekli yangın ve çökme korkusu içinde yaşamını sürdürüyordu. Her ne kadar bu konutların alt katlarında dükkanlar ve buna elverişli konutlar bulunsa da, üst katlar kentin daha yoksul sakinlerine ayrılmıştı; bu katlarda gün ışığı, şebeke suyu ve tuvalet bulunmuyordu. Sokaklar yeteri kadar aydınlatılmamıştı ve ortada polis gücü olmadığı için işlenen suç oranı oldukça yüksekti. Çöpler, hatta insan atıkları bile sürekli olarak sokağa bırakılıyor, bu da hem pis kokuya neden oluyor hem de hastalıkların yayılmasına zemin hazırlıyordu. Tüm bunlar halkın zaten hoşnutsuz olan ruh halini iyice kötüleştiriyordu. ### Gracchus Kardeşler Bu devam eden mücadele, elinde bulunduranlar ve bulundurmayanlar arasında, Cumhuriyet nihayet sona erene kadar sürecekti. Ne var ki, yönetimde mevcut sorunlara bir çare bulmaya çalışanlar da vardı. M.Ö. 2. yüzyılda, her ikisi de tribün üyesi olan iki erkek kardeş gereken değişimleri gerçekleştirmeye çalışmış ancak başarısız olmuşlardı. Tiberius Gracchus çeşitli reform önerileri arasında hem işsizlere hem de küçük çiftçilere toprak verilmesini sundu. Elbette, büyük çoğunluğu geniş toprak sahibi olan Senato buna şiddetle karşı çıktı. *Concilium Plebis* (Plebler Konseyi) bile bu fikri reddetmişti. Her ne kadar önerisi sonunda yasalaşsa da, uygulamaya geçirilemedi. Çok geçmeden isyanlar çıkmış ve aralarında Tiberius'un da bulunduğu 300 kişi öldürülmüştü. Ne yazık ki, erkek kardeşini de buna yakın bir akıbet bekliyordu. Her ne kadar Gaius Gracchus da toprak paylaşımı düşüncesini desteklese de, tüm Roma müttefiklerine yurttaşlık hakkı verilmesini önerdiğinde onun da akıbeti belirlenmişti. Tıpkı ağabeyi gibi onun önerileri de büyük bir direnişle karşılaştı. Kendisini destekleyenlerden 3,000 kişi öldürülünce bu kez intiharı seçti. İki kardeşin Roma'da belli bir denge sağlamadaki başarısızlığı, Cumhuriyet'in çöküşe sürüklendiğinin birtakım göstergelerinden biri olacaktı. İlerleyen zamanlarda, başka bir Romalı bir sürü reform gerçekleştirmek amacıyla ayaklanacaktı. (*Lucius Cornelius*) Sulla (*Felix*) ve ordusu Roma topraklarına girerek, düşmanı Gaius Marius'u mağlup edip yönetimi ele geçirdi. M.Ö. 88 yılında yönetimi ele geçiren Sulla, kısa sürede Doğu'da Pontus Kralı Mithridatis'i yenilgiye uğrattı, generaller (*Gnaeus*) Pompey (*Magnus*) ve (*Marcus Licinius*) Crassus'un desteğiyle Samnitleri bastırarak Roma Senatosu'nu temizledi (80 kişi öldürüldü ya da sürgüne gönderildi), hukuk mahkemelerini yeniden düzenleyerek çeşitli reformlara imzasını attı. M.Ö. 79 yılında huzur içinde emekliye ayrıldı. [ ![Sulla](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/2521.jpg?v=1775623395) Sulla Carole Raddato (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/2521/sulla/ "Sulla")### Cumhuriyet'in Çöküşü Cumhuriyet, İmparatorluğun aksine, dışarıdan gelebilecek herhangi bir tehdit sebebiyle değil, içerden kaynaklanan bir tehlikeyle çöküşe geçecekti. Cumhuriyet'in giderek genişleyen bir imparatorluğa ayak uyduramamasından kaynaklanıyordu. Antik Sibylline kehanetleri bile bu çöküşün dışarıdan gelen istilacılarla değil, içerden geleceğini öngörüyordu. Bu içsel uyarılardan pek çok sayıda bulunuyordu. Romalı müttefiklerin yurttaşlık talep etmesi bu huzursuzluğun - M.Ö. 1. yüzyıldaki Sosyal Savaşlar (M.Ö. 90 - 88) - göstergelerinden biri oldu. Yıllardır Romalı müttefikler savaş için haraç ödemiş ve kendilerine asker sağlamışlardı fakat yurttaş olarak görülmüyorlardı. Tıpkı yıllar önceki pleb soydaşları gibi onlar da temsil edilmek istiyorlardı. İşlerin düzelmesi için bir ayaklanma olması gerekti. Her ne kadar Senato Roma yurttaşlarını bu kişilere yurttaşlık hakkı verilmesinin sakıncaları olacağı konusunda ikaz etmiş olsa da, sonunda İtalyan yarımadasının tamamında yaşayan herkese (köleler hariç) tam yurttaşlık hakkı tanınmıştı. Ardından Jül Sezar yurttaşlığı İtalya'nın dışına taşıyarak İspanya ve Galya halklarına da tanıyacaktır. Bu sıralarda Romalı devlet adamı ve şair Marcus Tillius [Cicero](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-11710/cicero/), Roma Hükümeti'ni devirmeye yönelik Romalı senatör Lucius Sergius Catilina önderliğindeki bir komployu ifşa ettiğinde kent, varlığını sürdürmesine dönük büyük bir tehditle yüz yüze geldi. Cicero ayrıca Cumhuriyet'in ahlaki yozlaşma sebebiyle gerilediğine inanıyordu. Bunun gibi sorunlarla birlikte yaşanan korku ve huzursuzluk M.Ö. 60 yıllarında yaşayan üç adamın dikkatini çekmişti: Bunlar Jül Sezar, Gnaeus Pompey ve Marcus Licinius Crassus'tu. Bunlardan Crassus, M.Ö. 71 yılında [Spartaküs](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-882/spartakus/) (Yunanca: *Σπάρτακος*, Spártakos.; Latince: *Spartacus*) (MÖ 109 – MÖ 71) ve yandaşlarını yenerek ün kazandı. Bu arada Pompey de hem İspanya'da hem de Doğu'da kendisini öne çıkarmıştı. Sezar ise yetenekli bir komutan olduğunu ispatlamıştı. Bu üç adam birlikte tarihçilerin *Birinci Triumvirlik* ya da *Üç Kişilik Çete* diye adlandırdıkları grubu oluşturdular. Bu üçlü yaklaşık 10 yıl boyunca gerek konsüllükleri gerekse askeri komutanlıkları ellerinde tuttular. M.Ö. 59 yılında Sezar konsüllük görevini bıraktıktan sonra ordusuyla birlikte kuzeye, Galya ve Germanya'ya doğru hareket etti. Pompey (Roma'dan yönetmesine rağmen) İspanya valisi olurken, Crassus doğuda üne kavuşmaya çalışmış ve ne yazık ki sonunda Carrhae Muharebesi'nde mağlup olup öldürülmüştü. Bu sırada Pompey ve Sezar arasındaki artan gerilim iyice tırmandı. Pompey Sezar'ın başarısını ve kazandığı ünü kıskanırken, Sezar siyasete geri dönmek istiyordu. Bu farklılıklar sonunda ikisini savaşmaya götürdü ve M.Ö. 48'de Pharsalus'ta karşı karşıya geldiler. Yenilen Pompey Mısır'a kaçıp orada XIII. Ptolemaios tarafından öldürüldü. Hem doğu eyaletlerini hem de kuzey Afrika'yı ele geçirerek kendi yazgısını yerine getiren Sezar, bir kahraman edasıyla Roma'ya dönüp ömür boyu diktatör olarak ilan edildi. Pek çok düşmanının yanı sıra bazı müttefikleri de onun yeni konumunu Cumhuriyet'in kuruluşuna yönelik ciddi bir tehdit olarak görmüştü ve birtakım gözde reformlara rağmen, M.Ö. 44 yılında Mart İdusu'nda uğradığı suikast Cumhuriyet'i dize getirdi. Varisi ve aynı zamanda üvey oğlu olan Octavianus ([Augustus](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-412/augustus/)), Marcus Antonius'a boyun eğdirerek sonunda Roma'nın ilk imparatoru oldu. Böylece Cumhuriyet ortadan kalkmış ve küllerinden yeniden Roma İmparatorluğu doğmuştu. #### Editorial Review This human-authored definition has been reviewed by our editorial team before publication to ensure accuracy, reliability and adherence to academic standards in accordance with our [editorial policy](https://www.worldhistory.org/static/editorial-policy/). ## Bibliografya - [Baker, S. *Ancient Rome.* BBC Books, 2007.](https://www.worldhistory.org/books/1846072840/) - [Beard, M. *SPQR.* Liveright, 2015.](https://www.worldhistory.org/books/0871404230/) - [Everitt, A. *The Rise of Rome.* Random House Trade Paperbacks, 2013.](https://www.worldhistory.org/books/0812978153/) - [Gwynn, D.M. *The Roman Republic.* Oxford University Press, 2012.](https://www.worldhistory.org/books/0199595119/) - [Hill, D. *Ancient Rome.* Parragon Books, 2016.](https://www.worldhistory.org/books/1405487941/) - [Holland, T. *Rubicon.* Anchor, 2005.](https://www.worldhistory.org/books/1400078970/) - [Hornblower, S. *The Oxford Classical Dictionary.* Oxford University Press, 2012.](https://www.worldhistory.org/books/0199545561/) - [Roman Citizenship](https://www.ancient.eu/article/859/ "Roman Citizenship"), accessed 15 May 2020. - [Roman Government](https://www.ancient.eu/Roman_Government/ "Roman Government"), accessed 15 May 2020. - [Roman Religion](https://www.ancient.eu/Roman_Religion/ "Roman Religion"), accessed 15 May 2020. ## Yazar Hakkında Donald, Lincoln College'da (Normal, Illinois) Antik Çağ, Orta Çağ ve ABD Tarihi dersleri vermiştir ve Büyük İskender'i öğrendiği günden beri daima tarihin bir öğrencisi olmuş, gelecekte de hep öyle kalacaktır. Sahip olduğu bilgi birikimini öğrencilerine aktarma konusunda son derece isteklidir. ## Zaman çizelgesi - **753 BCE**: The legendary founding date of [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/). - **534 BCE - 510 BCE**: Reign of [Lucius Tarquinius Superbus](https://www.worldhistory.org/Lucius_Tarquinius_Superbus/), last king of [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/). - **509 BCE**: Quaestors become a prominent position in the [Roman Republic](https://www.worldhistory.org/Roman_Republic/). - **495 BCE**: [Lucius Tarquinius Superbus](https://www.worldhistory.org/Lucius_Tarquinius_Superbus/), last king of [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/), dies in exile at Cumae. - **484 BCE**: The first [temple](https://www.worldhistory.org/temple/) of the [Dioscuri](https://www.worldhistory.org/Castor_and_Pollux/) (Castor & Pollux) is dedicated in [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/)'s [Forum Romanum](https://www.worldhistory.org/Roman_Forum/) by Aulus Postumius following his victory over the Latins at the [Battle](https://www.worldhistory.org/disambiguation/battle/) of Lake Regillus. - **450 BCE**: The number of [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) quaestors is increased to four and made open to plebians. - **450 BCE**: The laws of the '[Twelve Tables](https://www.worldhistory.org/Twelve_Tables/)', the basis of [Roman law](https://www.worldhistory.org/Roman_Law/), are compiled. - **c. 440 BCE**: [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) quaestors are chosen by the assembly rather than the consuls. - **367 BCE**: [Livy](https://www.worldhistory.org/livy/) mentions [Celtic](https://www.worldhistory.org/celt/) armies in Ancona and one such group moves against [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) once more. - **343 BCE - 341 BCE**: First Samnite [War](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/) ([Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) vs. Samnites). - **340 BCE - 338 BCE**: Latin [War](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/), victory for [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/). - **334 BCE**: [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) signs a peace treaty with the Senones tribe. - **326 BCE - 304 BCE**: Second Samnite [War](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/). - **298 BCE - 290 BCE**: Third Samnite [War](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/). Victory for [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/), peace with the [Etruscans](https://www.worldhistory.org/Etruscan_Civilization/). - **297 BCE**: [Celts](https://www.worldhistory.org/celt/) and Samnites join forces and defeat the Romans at Camertium. - **c. 295 BCE**: In a [battle](https://www.worldhistory.org/disambiguation/battle/) lasting all day, Romans narrowly defeat a force of [Celts](https://www.worldhistory.org/celt/) and Samnites at Sentinum. - **294 BCE**: A [Roman army](https://www.worldhistory.org/Roman_Army/) led by L. Postimius Megellus defeats an army from [Etruscan](https://www.worldhistory.org/Etruscan_Civilization/) [Volsinii](https://www.worldhistory.org/volsinii/). - **285 BCE**: [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) forces heavily defeat the Senones at Lake Vadimo. - **285 BCE - 282 BCE**: [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) defeats the [Celts](https://www.worldhistory.org/celt/) in [Italy](https://www.worldhistory.org/italy/). Rome's dominance in central Italy is secured. - **284 BCE**: Gauls of the Insubres and Boii tribes defeat the Romans at [Arretium](https://www.worldhistory.org/arretium/). - **283 BCE**: [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) decisively defeats the Senones at Picenum. - **283 BCE**: Romans defeat the [Etruscans](https://www.worldhistory.org/Etruscan_Civilization/) and [Celts](https://www.worldhistory.org/celt/) at lake Vadimo. - **282 BCE**: A [Celtic](https://www.worldhistory.org/celt/) army with many youth among their ranks is again defeated by Romans. - **280 BCE**: The Romans [conquer](https://www.worldhistory.org/warfare/) the [Etruscan](https://www.worldhistory.org/Etruscan_Civilization/) [cities](https://www.worldhistory.org/city/) of [Tarquinia](https://www.worldhistory.org/Tarquinia/), [Volsinii](https://www.worldhistory.org/volsinii/) and [Vulci](https://www.worldhistory.org/Vulci/). - **280 BCE - 272 BCE**: [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) [war](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/) against [Tarentum](https://www.worldhistory.org/tarentum/). [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) conquers Tarentum. Rome's dominance in lower [Italy](https://www.worldhistory.org/italy/) is secured. - **264 BCE - 241 BCE**: [First Punic War](https://www.worldhistory.org/First_Punic_War/). [Carthage](https://www.worldhistory.org/carthage/) cedes [Sicily](https://www.worldhistory.org/sicily/) to [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/). - **241 BCE - 238 BCE**: The rebellion of the mercenaries: Unpaid mercenaries under the leadership of Mathos and Spendios rebel against [Carthage](https://www.worldhistory.org/carthage/). Despite a peace treaty, [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) seizes the opportunity to strip Carthage of Sardinia and Corsica. - **229 BCE - 228 BCE**: [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) fights Illyrian pirates. Queen Teuta pays tribute to Rome. - **225 BCE**: Two [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) armies surround and defeat a [Celtic](https://www.worldhistory.org/celt/) army at Telamon. - **223 BCE**: Romans successfully campaign against [Celtic](https://www.worldhistory.org/celt/) tribes of Cisalpine [Gaul](https://www.worldhistory.org/gaul/). - **222 BCE**: The [Celts](https://www.worldhistory.org/celt/) are defeated at Clastidium by [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) forces. - **222 BCE**: [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) conquers Cisalpine [Gaul](https://www.worldhistory.org/gaul/) (modern-day Provence, France). - **219 BCE**: Illyrian coast is under [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) control. - **216 BCE**: "[Hannibal](https://www.worldhistory.org/hannibal/) ante portas." Hannibal directly threatens the [city](https://www.worldhistory.org/city/) of [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/), but cannot advance due to lack of supplies and reinforcements. - **Aug 216 BCE**: [Hannibal](https://www.worldhistory.org/hannibal/) wins the [battle of Cannae](https://www.worldhistory.org/Battle_of_Cannae/), the worst defeat in [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) history. - **c. 215 BCE - c. 216 BCE**: The Boii crush a [Roman army](https://www.worldhistory.org/Roman_Army/) 25,000 strong at Litana. Victory was, in part, achieved by pushing precariously cut trees down atop the horrified Romans as they marched. - **214 BCE - 205 BCE**: First Macedonian [War](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/): [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) defeats Philip V of [Macedon](https://www.worldhistory.org/macedon/). - **204 BCE**: [Scipio Africanus](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Scipio_Africanus/) sails to North [Africa](https://www.worldhistory.org/disambiguation/africa/) in the [Second Punic War](https://www.worldhistory.org/Second_Punic_War/). - **201 BCE**: [Syracuse](https://www.worldhistory.org/syracuse/) joins the [Roman Republic](https://www.worldhistory.org/Roman_Republic/), province of [Sicily](https://www.worldhistory.org/sicily/) is formed. - **200 BCE - 196 BCE**: Second Macedonian [War](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/): [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) victory. - **193 BCE**: The Boii are defeated by the Romans, suffering, according to [Livy](https://www.worldhistory.org/livy/), 14,000 dead. - **191 BCE**: Antiochus III and his army, including many Galatians, are defeated by [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) at Magnesia. - **191 BCE - 134 BCE**: Various resistance movements against [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) in [Iberia](https://www.worldhistory.org/disambiguation/iberia/). Viriato leads the Lusitanians against Rome from 154 to 139 BC. - **190 BCE**: [Battle](https://www.worldhistory.org/disambiguation/battle/) of Magnesia ad Sipylum, disastrous defeat for [Antiochos](https://www.worldhistory.org/disambiguation/antiochos/) III against Romans. - **c. 188 BCE**: The treaty of Apamea Kibotos. Peace and alliance is established between the [Seleucid Empire](https://www.worldhistory.org/Seleucid_Empire/) and [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) joined by its allies, such as [Pergamon](https://www.worldhistory.org/pergamon/) and [Rhodes](https://www.worldhistory.org/Rhodes/). The Seleucids have to evacuate all the land and the [cities](https://www.worldhistory.org/city/) from [Asia Minor](https://www.worldhistory.org/Asia_Minor/) and to pay a huge [war](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/) indemnity. - **172 BCE - 168 BCE**: Third Macedonian [War](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/): [Perseus](https://www.worldhistory.org/Perseus/) of [Macedon](https://www.worldhistory.org/macedon/) challenges [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) and is defeated. - **149 BCE - 146 BCE**: [Third Punic War](https://www.worldhistory.org/Third_Punic_War/). - **146 BCE**: [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) sacks [Corinth](https://www.worldhistory.org/corinth/) and dissolves the [Achaean league](https://www.worldhistory.org/Achaean_League/). [Greece](https://www.worldhistory.org/greece/) is ruled by Rome. - **146 BCE**: [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) influence over [Greece](https://www.worldhistory.org/greece/) begins to rise. - **137 BCE**: 4,000 Celtiberians trap a force of 20,000 Romans at Numantia forcing their surrender. - **133 BCE**: [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) captures Numantia. End of Iberian resistance. - **133 BCE**: Attalus III, the last king of [Pergamon](https://www.worldhistory.org/pergamon/), bequeathes the whole of Pergamon to [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/). - **133 BCE**: Numantia falls to the Romans who besiege the [oppidum](https://www.worldhistory.org/oppidum/). Mass suicide ensues among many of the survivors. Land reforms by [Tiberius Gracchus](https://www.worldhistory.org/Gracchi_Brothers/). - **125 BCE**: [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) intervenes on behalf of Massalia against the Saluvii [Celts](https://www.worldhistory.org/celt/). - **121 BCE**: [Gallia](https://www.worldhistory.org/gaul/) Narbonensis becomes a [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) province. - **113 BCE**: Romans defeated at Noreia by the [Cimbri](https://www.worldhistory.org/Cimbri/). - **109 BCE**: [Cimbri](https://www.worldhistory.org/Cimbri/) defeat a [Roman army](https://www.worldhistory.org/Roman_Army/) under [Julius](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Julius/) Silanus. - **106 BCE**: The governor of the [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) province of Macedonia, M. Minucius Rufus, celebrates his victory over a raid of the Dacians allied with the [Celtic](https://www.worldhistory.org/celt/) tribe of the Scordiscii in the Balkans. - **106 BCE**: [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) statesman and orator [Cicero](https://www.worldhistory.org/Cicero/) is born. - **105 BCE**: [Cimbri](https://www.worldhistory.org/Cimbri/), Teutons, and Ambrones are victorious at Arausio killing 60,000 Romans. - **102 BCE**: [Marius](https://www.worldhistory.org/Gaius_Marius/), after reforming the [Roman army](https://www.worldhistory.org/Roman_Army/), defeats the Teutons and Ambrones at Aquae Sextiae. - **101 BCE**: At Vercellae the Romans crush the [Cimbri](https://www.worldhistory.org/Cimbri/). - **91 BCE - 89 BCE**: [Social War](https://www.worldhistory.org/Social_War/) between [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) and its Italian allies. Italians want [Roman Citizenship](https://www.worldhistory.org/article/859/roman-citizenship/) and equal share in power. Only won by Rome by granting the Italian wishes. - **89 BCE - 63 BCE**: Mithridatic Wars between [Mithridates VI](https://www.worldhistory.org/Mithridates_VI/) and [Roman Republic](https://www.worldhistory.org/Roman_Republic/) . - **88 BCE - 87 BCE**: First Civil [War](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/) between [Marius](https://www.worldhistory.org/Gaius_Marius/) and [Sulla](https://www.worldhistory.org/sulla/). First march on [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) by Sulla. - **83 BCE**: [Pompey](https://www.worldhistory.org/pompey/) fights under the [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) dictator [Sulla](https://www.worldhistory.org/sulla/). - **83 BCE - 82 BCE**: [Sulla](https://www.worldhistory.org/sulla/)'s second march on [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/). Mass Proscriptions. - **80 BCE**: [Sulla](https://www.worldhistory.org/sulla/) is persuaded to give [Pompey](https://www.worldhistory.org/pompey/) his first [triumph](https://www.worldhistory.org/Roman_Triumph/) in [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/). - **72 BCE**: Crixos, a [Celt](https://www.worldhistory.org/celt/) and second in command under [Spartacus](https://www.worldhistory.org/spartacus/), is killed. 300 Romans are sacrificed in his honor. - **71 BCE**: [Pompey](https://www.worldhistory.org/pompey/) is granted his second [triumph](https://www.worldhistory.org/Roman_Triumph/) for his victories in Spain. - **70 BCE**: [Pompey](https://www.worldhistory.org/pompey/) and [Crassus](https://www.worldhistory.org/Marcus_Licinius_Crassus/) are made consuls. - **67 BCE**: The Gabinian [Law](https://www.worldhistory.org/disambiguation/law/) is passed, giving [Pompey](https://www.worldhistory.org/pompey/) great power to deal with pirates. - **66 BCE**: The Manilian [Law](https://www.worldhistory.org/disambiguation/law/) is passed, giving [Pompey](https://www.worldhistory.org/pompey/) great power to deal with [Mithridates VI](https://www.worldhistory.org/Mithridates_VI/) of Pontus. - **64 BCE**: [Galatia](https://www.worldhistory.org/galatia/) becomes a client state of [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/). - **63 BCE**: The [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) general [Pompey](https://www.worldhistory.org/pompey/) defeats the [Seleucid](https://www.worldhistory.org/Seleucid_Empire/) Antiochus XIII and incorporates [Syria](https://www.worldhistory.org/syria/) as a province of the [Roman empire](https://www.worldhistory.org/Roman_Empire/). - **62 BCE**: [Pompey](https://www.worldhistory.org/pompey/) returns to [Italy](https://www.worldhistory.org/italy/), and disbands his army upon landing. - **60 BCE - 53 BCE**: [First Triumvirate](https://www.worldhistory.org/First_Triumvirate/)' between [Caesar](https://www.worldhistory.org/disambiguation/caesar/), [Pompey](https://www.worldhistory.org/pompey/) and [Crassus](https://www.worldhistory.org/Marcus_Licinius_Crassus/). - **58 BCE**: [Caesar](https://www.worldhistory.org/disambiguation/caesar/) attacks the Helvetii while on migration and defeats them. - **58 BCE - 57 BCE**: [Cicero](https://www.worldhistory.org/Cicero/) is exiled from [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/). - **58 BCE - 51 BCE**: [Julius Caesar](https://www.worldhistory.org/Julius_Caesar/)'s [conquest](https://www.worldhistory.org/warfare/) of [Gaul](https://www.worldhistory.org/gaul/). - **56 BCE**: The navies of [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) and the Veneti Gauls clash resulting in a [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) victory. This is the first recorded naval [battle](https://www.worldhistory.org/disambiguation/battle/) in the Atlantic Ocean. - **55 BCE**: [Caesar](https://www.worldhistory.org/disambiguation/caesar/) attempts to invade [Britain](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Britain/). - **54 BCE**: [Caesar](https://www.worldhistory.org/disambiguation/caesar/) successfully invades [Britain](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Britain/) but withdraws to [Gaul](https://www.worldhistory.org/gaul/). - **54 BCE - 53 BCE**: [Ambiorix](https://www.worldhistory.org/ambiorix/) of the Eburones tribe destroys around 9,000 [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) soldiers at Atuatuca. - **54 BCE - 43 CE**: [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) influence grows in [Britain](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Britain/) owing to [trade](https://www.worldhistory.org/disambiguation/trade/). - **53 BCE**: [Battle](https://www.worldhistory.org/disambiguation/battle/) of Carrhae. [Crassus](https://www.worldhistory.org/Marcus_Licinius_Crassus/) is captured and executed by the Parthians. - **52 BCE**: [Julius Caesar](https://www.worldhistory.org/Julius_Caesar/) is defeated at Gergovia by [Vercingetorix](https://www.worldhistory.org/vercingetorix/). - **52 BCE**: After becoming trapped and besieged at Alesia, [Vercingetorix](https://www.worldhistory.org/vercingetorix/) surrenders to [Caesar](https://www.worldhistory.org/disambiguation/caesar/). - **51 BCE**: [Caesar](https://www.worldhistory.org/disambiguation/caesar/)'s siege and capture of Uxellodunum ends the Gallic [War](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/). - **49 BCE**: [Caesar](https://www.worldhistory.org/disambiguation/caesar/) crosses the [Rubicon](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Rubicon/). Civil [war](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/) between Caesar and [Pompey](https://www.worldhistory.org/pompey/) begins. - **49 BCE - 48 BCE**: Burebistas sends Acornion of Dionysopolis as ambassador to negotiate an alliance with [Pompey](https://www.worldhistory.org/pompey/). - **46 BCE**: The Bellovaci unsuccessfully rise against [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) rule in Belgica. - **44 BCE**: The Allobroges unsuccessfully rise against [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) rule in southern [Gaul](https://www.worldhistory.org/gaul/). - **44 BCE**: [Caesar](https://www.worldhistory.org/disambiguation/caesar/) becomes dictator for life. On the 'Ides of March' (15th) he is killed by conspirators including Brutus and Cassius. [Octavian](https://www.worldhistory.org/augustus/), son of Caesar's niece Atia, is posthumously adopted as his heir. - **43 BCE**: [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) statesman and orator [Cicero](https://www.worldhistory.org/Cicero/) dies. - **43 BCE - 36 BCE**: [Second Triumvirate](https://www.worldhistory.org/Second_Triumvirate/): [Antony](https://www.worldhistory.org/Mark_Antony/), [Octavian](https://www.worldhistory.org/augustus/), and Lepidus (official approval by the [Roman Senate](https://www.worldhistory.org/Roman_Senate/)). Mass proscriptions including [Cicero](https://www.worldhistory.org/Cicero/). - **42 BCE**: [Octavian](https://www.worldhistory.org/augustus/) and [Antony](https://www.worldhistory.org/Mark_Antony/) defeat Republicans under Brutus and Cassius at the [Battle](https://www.worldhistory.org/disambiguation/battle/) of [Philippi](https://www.worldhistory.org/Philippi/) ([Greece](https://www.worldhistory.org/greece/)). - **36 BCE**: [Octavian](https://www.worldhistory.org/augustus/) strips Lepidus of all power but Pontifex Maximus (supreme priest). Lepidus dies of old age in 12 BC. - **33 BCE**: The Belgic Morini and the [Celts](https://www.worldhistory.org/celt/) of Aquitania unsuccessfully rise against [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) rule. - **2 Sep 31 BCE**: The [Battle of Actium](https://www.worldhistory.org/Battle_of_Actium/). [Octavian](https://www.worldhistory.org/augustus/) defeats [Mark Antony](https://www.worldhistory.org/Mark_Antony/) and [Cleopatra VII](https://www.worldhistory.org/Cleopatra_VII/). - **27 BCE**: [Octavian](https://www.worldhistory.org/augustus/) is given extraordinary powers and the name [Augustus](https://www.worldhistory.org/augustus/) by the [Roman Senate](https://www.worldhistory.org/Roman_Senate/). ## Sorular & Cevaplar ### Roma Cumhuriyeti tarihteki son kral olan Tarquinius Superbus'u ne zaman tahttan indirmiştir? Tarihin son Roma kralı Tarquinius Superbus M.Ö. 510 yılında tahttan indirilmiştir. ### Roma'nın kurucusu olan Truvalı Aeneas'ın soyundan gelenler kimlerdir? Roma'nın kurucusu olan Truvalı Aeneas'ın soyundan gelenler, savaş tanrısı Mars ile prenses Rhea Silvia'nın evlilik dışı oğulları Romulus ve Ramus'tur. ### Roma vatandaşlarından oluşan iki sınıf hangileridir? Roma yurttaşlarının iki sınıfı patrisyenler ve pleblerdir. ### Roma Senatosu'nun yanı sıra, hangi iki halk meclisi vardı? Roma Senatosu'nun yanı sıra, iki halk meclisi Comitia Centuriata (Halk Meclisi) ve Consilium Plebis (Plebler Konseyi) idi. Comitia Centuriata yasaları çıkarır, konsülleri seçer ve savaş ilan ederdi. Concilium Plebis ise pleblerin taleplerini seçtikleri tribünler vasıtasıyla aktarırdı. ### Roma ve Kartaca arasında yapılan bir dizi savaşın adı nedir? Roma ve Kartaca arasındaki savaşlar dizisinin adı Pön Savaşları'dır. ### Mart İdusu'nda kim suikaste uğramıştır? Jül Sezar M.Ö. 44 yılının Mart İdusu'nda bir suikast sonucu öldürülmüştür. ## Dış Bağlantılar - [Interactive Map of the Roman Empire and Celtic Lands](http://resourcesforhistory.com/map.htm) - [Rise of Roman Republic](http://ed.ted.com/on/LkLBl809) - [In Our Time, The Roman Republic](http://www.bbc.co.uk/programmes/p004y26w) - [In Our Time, The Roman Republic](https://www.bbc.co.uk/programmes/p004y26w) - [The History of Rome](https://thehistoryofrome.typepad.com/) - [The Roman Republic | Essay | The Metropolitan Museum of Art | Heilbrunn Timeline of Art History](https://www.metmuseum.org/toah/hd/romr/hd_romr.htm) ## Bu Çalışmayı Alıntıla ### APA Wasson, D. L. (2023, July 02). Roma Cumhuriyeti. (B. Yildiz, Çevirmen). *World History Encyclopedia*. ### Chicago Wasson, Donald L.. "Roma Cumhuriyeti." tarafından çevrildi Burak Yildiz. *World History Encyclopedia*, July 02, 2023. . ### MLA Wasson, Donald L.. "Roma Cumhuriyeti." tarafından çevrildi Burak Yildiz. *World History Encyclopedia*, 02 Jul 2023, . ## Lisans & Telif Hakkı Gönderen [Burak Yildiz](https://www.worldhistory.org/user/burakyildiz/ "User Page: Burak Yildiz"), tarihinde yayınlandı 02 July 2023. Telif hakkı bilgileri için lütfen orijinal kaynakları kontrol edin. Lütfen bu sayfadan gidebileceğiniz içeriklerin daha farklı lisans koşullarına sahip olabileceğini unutmayın.