---
title: Antik Çin
author: Joshua J. Mark
translator: Ceren Erkılıç
source: https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-467/antik-cin/
format: machine-readable-alternate
license: Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/)
updated: 2025-09-13
---
# Antik Çin
_Yazan: [Joshua J. Mark](https://www.worldhistory.org/user/JPryst/)_
_Çeviren [Ceren Erkılıç](https://www.worldhistory.org/user/ceren.g8u)_
Antik Çin, günümüze ulaşmış en eski kültürlerden birini ortaya çıkardı. 'Çin' adı, [Sanskritçe](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-12138/sanskritce/) *Cina*'dan gelmektedir (Qin Handenlığı'nın Çince isminden türetilmiştir ve 'Çin' diye telaffuz edilir) ve Persler tarafından 'Cin' olarak çevrilmiştir, İpek yolundaki ticaret aracılığıyla da yaygınlaşmıştır.
Romalılar ve Yunanlılar, 'Seres', ''ipeğin geldiği ülke'' olarak biliyorlardı. ''Çin'' ismi Barbosa'nın doğuya olan ziyaretlerini yazdığı günlüklerinde (yine de Avrupalılar uzun bir süre Çini [İpek Yolu](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-466/ipek-yolu/)'ndaki ticaret ile biliyorlardı) M.S 1516 yılında Batı'da yazılı olarak ortaya çıkana kadar kullanılmamıştır. M.S. 13.yüzyılda Çin'i, Avrupaya tanıtan ünlü gezgin [Marco Polo](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-17877/marco-polo/), bu ülkeye 'Kıtay' olarak atıfta bulunmuştur. Mandarin Çincesinde, ülke ''Zhongguo'' yani ''merkezi devlet'' veya ''orta krallık'' olarak bilinir.
### Tarih Öncesi
Bölgede tanınabilir bir uygarlığın çıkmasından çok önce, topraklar hominidler tarafından işgal edilmişti. Pekin İnsanı, M.S. Beijing yakınlarında bulunan kafatası fosili, bu bölgede 700,000 ile 300,000 yıl önce yaşamıştır ve Yuanmou İnsanı, kalıntıları M.S. 1965'de Yuanmou da bulunan, 1.7 milyon önce ülkede yaşamıştır. Bu buluşlarla kanıtlar, bize taş aletleri nasıl şekillendireceklerini ve ateş kullanmayı bildiklerini gösteriyor.
Yaygın olarak insan ırkının, Afrika kökenli olduğu ve diğer bölgelere göç ettiği kabul ediliyor. Çinli paleoantropologlar ''İnsanlığın kökenine dair ‘bölgesel evrim’ teorisini destekler'' (China.org); bu teori, insan türünün ortaya çıkışı için bağımsız bir temel olduğunu öne sürer. ''Shu Ape, sadece 100-150 gram ağırlığında ve bir fare büyüklüğündeki bir primat, Orta Eosen Dönemi'nde \[Çin'de\] 4.5 ila 4 milyon yıl önce yaşamıştı. Keşfi, insan ırkının kökenlerinin Afrika'ya dayandığı düşüncesine büyük bir meydan okuma oluşturdu.'' (China.org). Bu zorluk, Shu Ape fosilleri ve hem üst hem de alt primatlar arasındaki genetik bağlardan dolayı makul kabul edilmektedir. Bundan dolayı fosil, evrim sürecinden bir 'kayıp halka' olarak görülmektedir.
Ancak bu veriler nasıl yorumlanırsa yorumlansın (Çinli araştırmacaların sonuçları uluslararası [bilim](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-351/bilim/) camiası tarafından tartışmaya açılmıştır), diğer buluntuların sağladığı sağlam kanıtlar, Çin'de çok eski bir hominid ve [Homo Sapiens](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-15821/homo-sapiens/) soy bağı ile erken kültürde yüksek bir gelişmişlik seviyesini doğrulamaktadır. Bunun bir örneği de Xi'an'ın yanındaki Banpo köyüdür, M.S. 1953'de keşfedilmiştir. Banpo, M.Ö. 4500 ve 3750 yılları arasında ikamet edilmiş bir neolitik köyüdür ve daha iyi bir istikrar sağlamak için katları yerin altına gömülü 45 evi kapsamıştır. Köyün etrafını saran bir hendek, hem köyü saldırılardan koruyordu hem de kanalizasyon görevi görüyordu (aynı zamanda evcil hayvanlar için bir çitti). Yeraltına kazılmış yapay mağaralar ise yiyecek depolamak için kullanılıyordu. Köyün dizaynı ve bulunan eserler (çömlek ve alet edavat gibi), inşaa edildiği zamana göre gelişmiş bir kültüre sahip olduklarını gösteriyordu.
[  Banpo Köyü, Xi'an, Çin Ian Armstrong (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/4052/banpo-village-xian-china/ "Banpo Village, Xi'an, China")Yaygın olarak Çin'in ''medeniyetin beşiği'inin'', Sarı Irmak Vadisi olduğu ve buradaki köylerin yaklaşık M.Ö. 5000 civarında ortaya çıktığı kabul edilmektedir. Ancak bu konuda hala tartışmalar ve toplulukların daha geniş bir alanda geliştiği yönünde argümanlar sunulmuş olsa da; şüphesiz Sarı Irmak Vadisi'ndeki Henan ili birçok erken dönem köylerine ve çiftçi topluluklara ev sahipliği yapmıştır.
M.S. 2001 yılında arkeologlar ''Sarı Irmağın kalın silt birikintisiyle kaplanmış ve çökmüş bir eve gömülü'' iki tane iskelet buldular. Birikintinin katmanlarında, arkeologlar 20'den fazla iskelet, bir sunak, bir meydan, çanak çömlek ile taş ve yeşimden yapılmış eşyalar buldular'' (Chinapage.org). Bu yerleşim yeri, bu bölgedeki tarihi öncesi birçok köyden sadece biriydi.
### İlk Hanedanlıklar
Bu küçük köylerden ve çiftçi topluluklardan merkezi devletler ortaya çıktı; bunlardan ilki tarih öncesi Xia Hanedanlığ idi. (yaklaşık M.Ö. 2070-1600). Xia Hanedanlığı, uzun yıllar boyunca gerçek olmaktan öte bir efsane olarak düşünülüyordu ta ki M.S. 1960 ve 1970'lerde varlığını ciddi derece tartışmaya açan bölgeler bulununa dek. Tunç eserler ve mezarlıklar, birbirinden kopuk ve bilinen bütünleşmiş bir uygarlık arasında evrimsel bir gelişim dönemine açıkça işaret etmektedir.
Hanedanlık, düzenli olarak çitfçilerin mallarını mahveden Sarı Irmak'ın taşmasını kontrol altına almak için 13 yıl boyunca durmaksızın çalışan Efsanevi Büyük Yu tarafından kurulmuştur. İşine kendini o kadar adamıştı ki, bütün bu yıllar boyunca evine bir kere bile dönmemiş - evine üç kez uğramış gibi görünse de - ve onun bu adanmışlığı diğerlerinin onu takip etmesinde ilham olmuştur.
Taşmaları kontrol altına aldıktan sonra Yu, Sanmio kabilesini fethetmiştir ve halef ( o zamanlar Hükümdar Şun) olarak anılıp ölene kadar hükmetmiştir.
Yu, birbirini izleyen kalıtsal sistemi kurmuştur ve böylece handenlık konsepti daha da yaygınlaşmıştır. Yönetici sınıfı ve soylular kentsel kümelerde yaşarken, onların yaşam tarzını sürdüren köylüler çoğunlukla tarımsal kalmış ve kırsal bölgede yaşamışlardır. Yu'nun Oğlu - Yu'dan sonra hüküm sürdü ve hükümdarlık son Xia yöneticisine kadar ailenin elinde kaldı - Jie, Shang Hanedanlığının kurucusu olan Tang tarafından tahttan indirildi (M.Ö. 1600-1046).
Tang, Shang krallığındandı. Ondan bahseden yaygın tarihler ( M.Ö. 1675-1646), katıldığı bilinen olaylar ile örtüşmemekte ve hatalı kabul edilmektedir. Onun hakkında bilinen şeyler; M.Ö. yaklaşık 1600'de Shang Hanedanlığı'nın hükümdarı olduğu - ya da en azından önemli bir kişilik olduğu - ve Jie'ye karşı ayaklanma başlatıp Mingtiao savaşında Jie'nin askerlerini yendiği idi.
Xia Mahkemelerinin abartılılığı ve halkın sırtına binen yükten kaynaklı bu ayaklanmanın çıktığı düşünülüyor. Thang, bu olaydan sonra yönetimi ele aldı, vergileri düşürdü, Jie tarafından başlatılan görkemli binaların projelerini askıya aldı (krallığın kaynaklarını akıtan) ve öyle bir bilgelik ve etkili yönetti ki sanat ve kültürün gelişmesine izin verildi. Yazı, tunç metalurji, mimari & dini uygulamalar Shang Hanedanlığı sırasında gelişmiştir.
[  Shang Kralı Tang Ma Lin (Public Domain) ](https://www.worldhistory.org/image/4501/king-tang-of-shang/ "King Tang of Shang")Shang'dan önce insanlar, Pantheo'nun başı olarak (aynı desen başka kültürlerde de bulunuyor) bir yüce [tanrı](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10299/tanri/) - Shangti - ile bir çok tanrıya tapıyorlardı. Shangti, savaşlardaki zaferi, tarımı, havayı ve iyi bir hükümeti yöneten 'ulu ata' olarak düşünülüyordu. O çok uzak ve çok meşgul olduğundan, insanlar ihtiyaçları için daha hızlı bir aracıya ihtiyaç duydular ve atalarına tekrardan tapmaya başladılar.
Birisi öldüğünde, ilahi güçler kazandığına ve ihtiyaç duyulduğu zamanlarda yardım için çağırılabileceğine inanılıyordu (Romalıların *parentes* inancına benzer şekilde). Bu uygulama, ataların ruhlarını yatıştırmaya adanmış son derece gelişmiş ritüellere yol açtı; bu ritüeller, sonunda rahat bir ahiret hayatı sürmek için gerekli her şeyle dolu görkemli mezarlarda süslenmiş gömüleri de kapsayacak şekilde gelişti.
Kral, seküler görevlerine ek olarak, yaşam ve ölüm arasında baş görevli ve aracı olarak da hizmet ederdi ve onun kuralları, ilahi kanunlar tarafından buyrulmuş olarak düşünülürdü. Ancak ünlü Göksel Yetki, sonralarda Zhou Hanedanlığı tarafından geliştirildi. Adil bir yöneticiyi ilahi irade ile ilişkilendirme fikri, Shang'lar tarafından geliştirilen inançlara dayanmaktadır.
[  Çin Hanedanlıklarının Görsel Kronolojisi Simeon Netchev (CC BY-NC-ND) ](https://www.worldhistory.org/image/16125/imperial-dynasties-of-china-visual-timeline/ "Imperial Dynasties of China Visual Timeline")### Zhou Hanedanlığı
M.Ö. 1046 yılları civarında Zhou ilinin Kralı Wu (yaklaşık M.Ö. 1046-1043), Shang kralı Zhou'ya karşı isyan çıkardı ve onun kuvvetlerini Muye savaşında yendi, Zhou Hanedanlığını kurdu (M.Ö. 1046-256). M.Ö. 1046-771 Batı Zhou dönemini gösterir iken M.Ö. 771-256 Doğu Zhou dönemini gösterir. Wu, Shang kralının abisini adaletsizce öldürmesinden sonra Shang yönetimine isyan etti. Göksel Yetki, Wu ve ailesi tarafından isyanı meşrulaştırmak için öne sürüldü çünkü Wu, Shangların artık halkın çıkarları doğrultusunda hareket etmediğini ve bu yüzden monarşi ile hukuk, düzen ve adaletin tanrısı Shangti arasındaki manda hakkını kaybettiklerini düşünüyordu.
Göksel Yetki, böylelikle yöneticiyi tanrının kutsaması ve ilahi manda tarafından yönetilmesi olarak tanımlandı. Eğer hükümet artık tanrının isteklerine göre hizmet etmezse tahttan indirilirdi. Dahası Çin'in sadece bir tane meşru hükümdarı olabileceği ve onun yönetiminin, göğün kendisine emanet ettiği toprakların idarecisi olarak sergileyeceği doğru davranışlarla meşrulaştırılması gerektiği hükme bağlanmıştı. Yönetim babadan oğula geçebilirdi ancak çocuk da yönetim için kendini gerekli erdeme adarsa. Bu manda, çeşitli yöneticiler tarafından ardıllığı layık olmayan çocuklarına bırakmak için sıkça manipüle edildi.
[  Zhou Dönemi'nden Bronz Yemek Kabı Editor at Large (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/3045/bronze-zhou-cooking-vessel/ "Bronze Zhou Cooking Vessel")Zhou Hanedanlığı sırasında kültür canlandı ve uygarlık yayıldı. Yazı kodlandı ve demir metalurjisi giderek daha da gelişti. Kofüçyüs, Mensiyüs, Mo Ti (Mot Zu), Lao Tzu, Tao Chien gibi büyük ve bilinen Çinli filozoflar ve şairler; askeri strateji uzmanı Sun Tzu (tasvir edildiği gibi varsa), hepsi Zhou döneminde Çinde Yüz Düşünce Okulu zamanında yaşamışlardır.
Ülkeye Shang Dönemi sırasında tanıtılan iki tekerlekli araba, Zhou Dönemi'nde daha da geliştirildi. Unutulmamalı ki bu dönemler ve hanedanlıkla ilgili tarih kitaplarında yazıldığı gibi çok keskin bir şekilde başlamadı veya bitmedi ve Zhou Hanedanlığı, Shang Hanedanlığıyla birçok ortak özelliğe sahipti (dil ve din dahil). Tarihçiler, netleştirmek için olayları dönemlere ayırmayı gerekli bulsalar da, Zhou Hanedanlığı, daha sonra kabul edilen; Bahar ve Sonbahar Dönemi ile Savaşan Devletler Dönemi olarak bilinen dönemler boyunca varlığını sürdürdü.
### Bahar & Sonbahar & Savaşan Devletler Dönemi
Bahar ve Sonbahar Dönemi'nde (yaklaşık M.Ö. 772-476 ve adını dönemin resmi kroniği olan Bahar ve Sonbahar Yıllıkları'ndan alır; bu eser aynı zamanda General Sun-Tzu'dan bahseden erken kaynaklardan biridir), Zhou hükümeti, Louyang'daki yeni başkente taşınmalarıyla birlikte merkezi yapısını kaybederek adem-i merkezileşti. Bu durum 'Batı Zhou' döneminin sonunu ve 'Doğu Zhou'nun başlangıcını işaret etti. Bu dönem daha çok [felsefe](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-340/felsefe/), şiirin ve sanatların gelişimiyle; Konfüçyanizm, Toizm ve Mohzmin yükselişiyle kaydedildi.
Ama aynı zamanda farklı iller merkezi yönetim olan Louyang'dan uzaklaşmaya başlamıştı ve kendi bağımsızlıklarını ilan etmişlerdi. Bu daha sonralarda yedi devletin yönetim için birbiriyle savaştıkları Savaşan Devletler Dönemi (yaklaşık M.Ö. 481-221) olarak adlandırıldı. Bu yedi devlet; Chu, Han, Qi, Qin, Wei, Yan ve Zhao idi. Bun devletlerin hepsi kendilerinin bağımsız olduklarını düşünüyorlardı ancak hiçbiri Louyang'dan Zhao hanedanının elinde bulunan Göksel Yetkiyi üstlenmeye cesaret edemiyordu. Yedi devlette, savaşta aynı taktiği uyguladıkları ve aynı kuralları gözettikleri için birbirleri üzerinde bir avantaj elde edemediler.
[  Çin'in Savaşan Devletleri & Qin Fethi haritası Simeon Netchev (CC BY-NC-ND) ](https://www.worldhistory.org/image/16124/map-of-the-warring-states-of-china--qin-conquest/ "Map of the Warring States of China & Qin Conquest")Bu durum, yetenekli bir mühendis olan barış yanlısı filozof Mo Ti tarafından fırsata çevrildi. Mo Ti savaşı sona erdirmek için herhangi bir devletin üstünlüğünü etkisiz hale getirmek için her devlete surlar ve kuşatma merdivenleri konusunda eşit bilgi vermeyi görevi edindi. Çabaları sonuçsuz kalsa da - M.Ö. 262 ve 260 yılları arasında - Qin devleti Zhao devleti üzerinde üstünlük sağladı ve en sonunda hepsini Changping savaşında yendi.
Hukukun ve yetkinliğin büyük önem veren Shang Yang adlı bir Qin devlet adamı (ö. M.Ö. 338), Qin'in savaş anlayışını yeniden şekillendirerek her koşulda zafere odaklanılmasını sağlamıştı. Kimsenin, Sun Tzu'nun tarihsel gerçekliğini kabul etmemesine bağlı olarak, ne Sun Tzu ne de Shang Yang'ın Çin'deki askeri protokol ve strateji değişkliğinde adları anılmıştı. Sun Tzu'nun yaşayıp yaşamadığı tartışmalı olsa da, Shang Yang'ın, yazar olarak Sun Tzu'nun adını taşıyan ünlü eser *[Savaş Sanatı](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-16193/savas-sanati/)*'ndan haberdar olmuş olması kuvvetle muhtemeldir.
Bu reformdan önce Çin'de savaş, nezaketin ve göğün algılanan iradesinin belirlediği çok katı kurallara bağlı, soyluların beceri oyunu olarak düşünülüyordu. Biri güçsüz olana veya hazırlıksız olana saldırmazsa, diğer tarafın anlaşmayı, rakibi teçhizatlanıp sahada düzenli saflar oluşturana kadar ertelemesi beklenirdi. Shang, zafer uğruna topyekun savaşı savunuyor ve düşman kuvvetlerini eldeki her türlü yolla ele geçirmeyi öğütlüyordu. Shang'ın kuralları, Qin'de tanınıyor ve Changping'de (450,000'den fazla Zhao askerinin savaştan sonra idam edildiği yer), Qin'in bekledikleri avantajdan yararlanmaları için kullanılmıştı.
Yine de Qin kralları Ying Zheni'in yükselişine kadar bu taktiklerden etkili bir şekilde yararlanmadılar. Shang'ın direktiflerinde yararlanan - ve çok sayıda demirden silah kullanan ve iki tekerlekli araba kullanan askerler ile - Ying Zheng, M.Ö. 221'de Savaşan Devletler çatışmasından üstün çıkarak diğer altı devleti boyunduruk altın alıp birleştirdi ve kendisini Shi Huangdi ilan etti.
### [Qin Hanedanlığı](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-11964/qin-hanedanligi/)
Shi Huangdi, böylece Çin'de hanedanlıkların ülkeyi yönettiği imparatorluk dönemini (M.Ö. 221-M.S. 1912) başlatmasıyla bilinen Qin Hanedanlığı'nı (M.Ö. 221-206) kurdu. Farklı devletleri birbirinden ayıran surlarla çevrili tahkimatların yıkılması emrini verdi Krallığının kuzey sınırı boyunca uzanan devasa bir surun yapılması talimatını verdi. Shi Huangdi'nin orijinal surundan günümüze çok az şey ulaşmış olsada [Çin Seddi](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-13954/cin-seddi/) onun yönetiminde yapılmaya başlandı.
> Doğuda Kore sınırlarından batıda sorunlu Ordos Çölü'ne kadar, tepe ve ovalardan geçerek 5.000 kilometreden (3.000 mil) fazla uzanıyordu. Devasa bir lojistik girişimiydi; ancak güzergahının büyük bir kısmında, dördüncü ve üçüncü yüzyıllarda kuzey sınırlarını savunmak için ayrı Çin krallıkları tarafından inşa edilmiş önceki duvar bölümleri de kullanılmıştır. (Scarre ve Fagan, 382)
Shi Huangdi, kolay ulaşımı nedeniyle ticaretin artmasına yardımcı olan yol çalışmalarıyla aynı zamanda altyapıyı da güçlendirdi.
> İmparatorluk başkenti Xianyang'dan beş ana yol uzanıyordu, her biri polis güçleri ve posta istasyonlarıyla donatılmıştı. Bu yolların çoğu sıkıştırılmış topraktan yapılmış olup 15 metre (50 feet) genişliğindeydi. En uzun 7.500 kilometreyi (4.500 mil) aşarak güneybatıda Yunnan sınır bölgesine kadar uzanıyordu. Arazi öylesine sarp ve dikti ki, yolun bazı bölümleri dik kayalık yüzeylerden çıkıntı yapan ahşap galeriler üzerine inşa edilmek zorunda kalmıştı. (Scarre ve Fagan, 382)
Shi Huangdi ayrıca imparatorluğunun sınırlarını genişletti, güneye Büyük Kanal'ı inşa etti, toprağı yeniden dağıttı ve başlangıçta adil ve hakkaniyetli bir hükümdardı.
[  Shi Huangdi Dennis Jarvis (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/988/shi-huangdi/ "Shi Huangdi")İnşaa projelerinde ve askeri seferlerde çok iyi işler yapmış olsa da, yönetimi gittikçe artarak iç politikalada sert bir tutumla anılmaya başlanmıştı. Göksel yetkiyi öne sürerek, Shang Yang tarafından geliştirilen yasaların üstünlüğünü kurtaran bütün öğretileri bastırdı ve Başdanışmanı Li Siu'nun öğütlerini dikkate alarak, legalizme, kendi hanedanına, Qin devletine ya da şahsıyla örtüşmeyen tarih ya da felsefe kitaplarının yok edilmesini emretti.
> O dönemde kitaplar, menteşe pimleriyle tutturulmuş bambu şeritlere yazıldığından ve bir cilt çok ağır olabildiğinden, emre uymak istemeyen bilginler pek çok zorlukla karşılaştı. Bir çoğu tespit edildi; gelenekler yakalanların çoğu Çin Seddi'ne çalışmaya yollandı ve 480 kişi öldürüldü. Yine de bazı bilginler [Konfüçyüs](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-11611/konfucyus/)'ün tüm eserlerini ezberleyerek sözlü aktarım yoluyla güçlü hafızası olanlara aktardı. (Durant, 697)
Bu olay ve Shi Huangdi'nin genel olarak özgürlüğe yaptığı baskı - ifade özgürlüğü dahil - ile gittikçe halk tarafından beğenilmemeye başlandı. Geçmişteki ataya tapma ve ölüler diyarı, imparatorun yaşayanların dünyasından daha çok ilgisini çekmeye başladı ve Shi Huangdi giderek bu öte dünyanın nelerden oluştuğunu ve oraya gitmekten nasıl kaçınabileceğini düşünmeye başladı. Ölüme karşı bir takıntı geliştirdiği görülüyordu, giderek kişisel güvenliği konusunda paranoyaklaştı ve ölümsüzlüğü büyük bir tutkuyla aradı.
[  Terrakotta Ordu Panoraması Bernd Thaller (CC BY-NC-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/7542/the-terracotta-army-panorama/ "The Terracotta Army Panorama")Kendisinin mevcut yaşamına denk bir öte dünya ile donatma arzusu, mezarı için bir saray inşa ettirmeye ve sonsuzlukta hizmet edecek 8000'den fazla terrakotta askeri yaptırmaya yönellti. Bu seramik askerler onunla birlikte gömüldü; ayrıca terrakotta atlı arabaları, süvariler, bir başkomutan, çeşitli kuşlar ve hayvanlar da dahildi. M.Ö. 210 yılında öldüğü söyleniyor ancak ölümsüzlük iksirini arayan ve hükümetin kontrolünü ele geçirmeye çalışan Li Siu, Hu Hai adındaki uysal oğlunu varis olarak atayabileceği vasiyetini değiştirebilene kadar ölümü gizli tuttu.
Bu plan imkansız olarak kanıtlandı ancak genç prens, bir çok kişiyi idam ederek ve ülkede isyan başlatarak kendisinin ne kadar istikrarsız olduğunu gösterdi. Shi Huangdi'nin ölümünden kısa bir süre sonra Qin Hanedanlığı; Hu Hai, Li Siu ve diğer yardımcı Zhao Gao gibi kişilerin entrikaları ve yetersizlikleri nedeniyle hızlıca yıkıldı ve Han Hanedanlığı (M.Ö. 202-M.S. 220) Liu Bang'ın tahta çıkmasıyla kuruldu.
### Chu-Han Çekişmesi
Qin hanedanlığının yıkılmasıyla Çin, Chu-Han Çekişmesi (M.Ö. 206-202) olarak da bilinen bir kaosun içine düştü. Qin'e karşı isyan eden güçler arasından iki general öne çıktı: Han'dan Liu Bang (yaklaşık M.Ö. 256-195 arasında yaşamıştır) ve hükümetin yönetimi için savaşan Chu'dan General Xiang-Yu (M.Ö. 232-202 arasında yaşamıştır). Kendisini Qin'in en zorlu düşmanı olarak kanıtlayan Xiang Yu; Liu Bang'a, Qin askerlerini Xianyang'ın başkentinde yendiği için ödül olarak 'Han'ın Kralı' ünvanını hediye etmiştir.
[  Chu-Han Çekişmesi Haritası SY (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/9887/chu-han-contention-map/ "Chu-Han Contention Map")İki eski müttefik, Hong Kanalı Antlaşması'nı müzakere ederek geçici bir barış sağlayan Xiang Yu'ya kadar, Chu-Han çekişmesi olarak bilinen iktidar mücadelesinde hızla birbirine düşman oldular. Xiang Yu, Çin'in doğusunu Chu yönetimine; batısını da Han yönetiminde tutmayı önerdi ama Liu Bang, Han yönetimi altında birleşmiş bir Çin istedi ve antlaşmayı bozup düşmanlığı yeniden başlattı. M.Ö. 202 yılında Gaixia Savaşı'nda, Liu Bang'ın büyük generali Han Xin, Xiang Yu altında Chu güçlerini tuzağa düşürüp yendi ve Liu Bang, imparator ilan edildi (gelecek nesiller tarafından Han imparatoru Gaozu olaral bilinen). Xiang Yu intihar etti ama ailesinin yaşamasına izin verildi ve hatta devlet görevlerinde hizmet ettiler.
Yeni imparator Gaozu, bütün eski düşmanlarına saygılı davrandı ve ülkeyi kendi yönetimi altında topladı. Çin'e saldıran nomadik Xiongu kabilesini geri püskürttü ve yıkılan Qin Hanedanlığına karşı isyan başlatan diğer illerle de barış sağladı. Han Hanedanlığı, (ismini Liu Bang'ın evi olan Hanzhong yerkeşkesinden alan) Çin'i sonraki 400 yıl boyunca, M.Ö. 202'den M.S. 220'ye kadar, kısa bir kesinti ile yönetti. Han zamanı iki döneme ayrılıyor: Batı Han - M.Ö. 202'den M.S. 9'a kadar - ve Doğu Han - M.S. 25'den M.S. 220'ye kadar - .
### Han Hanedanlığı
Gaozu tarafından sağlanan barışın sonucunda kültürün gelişmesi ve büyümesi için gerekli olan istikrar sağlanmıştı. Batı ile ticaret bu dönemde başladı, sanat ve teknoloji giderek daha incelikli hale geldi. Han, kendi tarihini yazıya döken ilk hanedanlık olarak düşünülüyordu ama Shi Huangdi kendinden önce gelenlerin yazılı kayıtlarının çoğunu yok ettiği için, bu iddia hala tartışılıyor. Şüphesiz kültürün her alanındaki büyük gelişmeler Han Hanedanlığı altında yapılmıştır.
Çin'in tıp alanındaki en eski yazılı kaydı olan Sarı İmparator'un *Tıp Kanonu*, Han Hanedanlığı döneminde sistemleştirilmiştir. Kağıt, bu dönemde icat edildi ve yazı daha incelikli bir hale geldi. Gaozu, könfüçyüsçülüğü benimsedi & onu devletin tek felsefesi haline getirerek günümüze kadar sürecek olan bir modelin temelini attı.
Hatta Shi Huangdi'nin aksine, öğretiyi diğerleri için kanunlaştırmadı. Diğer öğretilere de saygı duymayı öğrendi; sonuç olarak [edebiyat](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-562/edebiyat/) ve eğitim onun yönetiminde gelişti. Vergileri azalttı ve ordusunu dağıttı, ancak çağrıldıklarında hiç vakit kaybetmeden yeniden toplandılar.
M.Ö. 195'de ölümünden sonra karısı İmparatoriçe Lu Zhi (M.Ö. 241-180), çıkarlarını gözeten ancak yine de kendi politikalarını sürdüren tahtın varisi Liu Ying'den (İmparator Hui M.Ö. 195-188) başlayarak bir dizi kukla kralı göreve getirdi. Bu programlar istikararı sürdürdü ve Han imparatorlarının iyilerine imkan sağladı. Wu Ti (Büyük Wu olarak da bilinen, M.Ö. 141-87); genişleme, kamu çalışmaları ve kültürel girişimlere atıldı. Temsilcisi Zhang Qian'ı M.Ö. 138'de batıya gönderdi ve sonucunda da M.Ö. 130'da İpek Yolu'u resmi olarak açıldı.
Künfüçyüsçülük, devletin resmi öğretisi olarak daha da benimsendi ve Wu Ti, imparatorluk genelinde okullar kurarak okuryazarlığı destekledi ve Konfüçyüsçü öğretileri öğretmeyi amaçladı. Aynı zamanda taşımayı, yolları ve ticareti geliştirdi; diğer toplum projeleri için emir verdi, milyonlarca kamu görevlesini bu çalışmalar kapsamında istihdam etti. Wu Ti'den sonra, varisi, Çin için az çok onun vizyonunu devam ettirdi ve eşit derecede başarı sağladı.
[  Han Hanedanlığı Tarım Düzen Mark Cartwright (CC BY-NC-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/4040/han-dynasty-farm-model/ "Han Dynasty Farm Model")Zenginliğin artmasıyla büyük toprak mülklerinin ve genel refah seviyesi yükseldi ama çiftlikte çalışan köylüler için hayat daha da zorlaştı. M.S. 9'da naip Wang Mang (M.Ö. 45-M.S. 23) Göksel Yetkinin onun olduğunu iddia ederek hükümet yönetimine el koydu ve Han Hanedanlığı'nın bittiğini beyan etti. Wang Mang, kapsamlı toprak reformu ve servetin yeniden dağıtımı üzerine kurulu bir planla Xin Hanedanlığı'nı kurdu (M.S. 9-23).
Köylülerden çok fazla destek gördü ama toprak sahipleri ona karşı çıktı. Onun planı kötü tasarlandığı ve uygulandığı için işsizliğe ve hoşnutsuzluğa yol açtı. Ayaklanma ve Sarı nehrin aşırı taşmaları, Wang Mang'ın yönetimi istikrarsızlaştırmış ve yarısı sözde hükümeti onların adına ele geçirip ve reformlarını başlattığı köylülerin öfkeli kalabalığı tarafından suikaste uğradı.
### Han'ın Çöküşü & Xin Hanedanlığı'nın Yükselişi
Xin Hanedanlığı'nın yükselişi Batı Han dönemini sonlandırdı ve Doğu Han'ın feragat etmesine neden oldu. İmparator Guangwu (yaklaşık M.S. 25-27), toprakları varlıklı mülk sahiplerine geri verdi ve erken Batı Han yönetiminin politikalarını yürüterek ülkede düzeni yeniden sağladı. Guangwu - Xin Hanedanlığı zamanından kaybedilen toprakları geri alırken - zamanının çoğunu ayaklanmaları bastırmak ve günümüzde Kore ve Vietnam'ın olduğu bölgedeki Çin yönetimin yeniden kurmakla harcadı.
M.S. 39'da Vietnam'daki Trung Kız Kardeşler İsyanı'nı bastırmak için, iki kız kardeş tarafından yürütülen, ''10 binden fazla erkek asker'' (Han resmi devlet kayıtlarına göre) ve dört yıl gerekmişti. Yine de imparator yönetimini güçlendirdi ve sınırlarını genişletti. Bu durum ticaretin ve refahın artmasına yol açan bir istikrar sağladı. İmparator Zhang zamanında (M.S. 75-88) Çin o kadar refah içindeydi ki, zamanın en büyük toplumlarıyla ticaret yapıyordu ve bu ölümünden sonra da devam etti. M.S. 166'da [Marcus Aurelius](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-1029/marcus-aurelius/) yönetimindeki Romalılar, Çin ipeğinin altından daha değerli olduğunu düşünüyorlardı ve Çin ne kadar isterse o kadar ödeme yapıyorlardı.
Toprak sahibi soylular ve köylüler arasındaki tartışmalar, Beş Porsiyon Pirinç İsyanı (M.S. 142) ve Sarı Türban İsyanı'nda (M.S. 184) olduğu gibi hükümet için problem olmaya devam etti. Beş Porsiyon Pirinç İsyanı dini bir hareket olarak başlasa da, hükümetin ve soyluların Konfüçyüsçü idealleriyle çelişen geniş bir köylü kesimini kapsadı. Bu iki isyan da, Han Hanedanlığı'nın son dönemlerinde giderek daha yozlaşmış ve etkisiz hale gelmesiyle kötüleşen halkın ihmaline bir tepki olarak gerçekleşti. İki isyanın liderleri de, Han'ın Göksel Yetkiyi kaybettiğini iddia etti ve tahtan çekilmesi gerektiğini savundular.
Hükümetin halkı kontrol etme gücü azalmaya başladı ve Sarı Türban İsyanı ivme kazandıkça ülke genelinde tam ölçekli bir ayaklanma başladı. Han generalleri, isyanı bastırmaları için gönderilmişti ama bir isyan yeri bastırıldığında hemen yeni bir tane daha ortaya çıkıyordu. İsyan sonunda General Cao Cao (M.S. 155-220) tarafından bastırıldı. Cao Cao, eski arkadaşı ve Yuan Shao (ö. M.S. 202) ülkenin yönetimi için birbirleriyle savaştılar ve Cao Cao kuzeyde zafer elde etti.
Cao, güneyi istila ederek birleşmiş bütün bir Çin elde etmeye çalıştı ama M.S. 208'de Kızıl Kayalar Muharebesi'nde yeniledi. Çin, üç farklı krallığa ayrıldı - Cao Wei, Batı Wu ve Shu Han - her biri Göksel Yetki hakkı talep etti. Bu dönem Üç Krallık Dönemi (M.S. 220-280) olarak olarak biliniyor; daha sonralarda Çin edebiyatının büyük eserlerine ilham olacak şiddetin, istikrarsızlığın ve belirsizliğin zamanı.
[  Cao Cao, Kızıl Kayalar Muharebesi Shizhao (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/6931/cao-cao-battle-of-red-cliffs/ "Cao Cao, Battle of Red Cliffs")Han Hanedanlığı şimdi sadece bir hatıraydı ve diğer kısa süreli hanedanlıklar (Wei ve Jin, Wu Hu ve Siu gibi) hükümetin kontrolünün sırayla üstlendiler ve M.S. 208-618 yılları civarında kendi ortamlarını başlattılar. Siu Hanedanlığı (M.S. 589-618), M.S 589'da Çin'i sonunda yeniden birleştirmeyi başardı. Siu Hanedanlığının önemi, hükümetin işleyişini ve imparatorluğun korunmasını kolaylaştıran oldukça verimli bürokrasiyi uygulamasıydı. İmparator Wen sırasında, ve ondan sonra oğlu Yang sırasında Büyük Çin Kanalı tamamlandı, Çin Seddi genişletildi ve parçaları yeniden inşaa edildi, ordu zamanının en büyüğü oldu ve para birimi ülke çapında standart hale getirildi.
Edebiyat yayıldı ve ünlü *Hua Mulan Efsanesi*'nin, ordu da babasının yerini alan ve ülkeyi kurtaran genç bir kız, bu zamanda ortaya çıktığı düşünülüyor (orijinal şiirin M.Ö. 386-535 yıllarında Kuzey Wei Dönemi'nde yazıldığı düşülmesine rağmen). Ne yazık ki hem Wen hem de Yang iç istikrarı sağlayamadılar ve Kore yarımadasına büyük bir sefer düzenlediler. Wen, inşaa projeleri ve askeri seferler nedeniyle çoktan iflas etmişti. Yang da babası gibi askeri fetih girişimlerinde başarısız olmuştu. Yang M.S. 618'de suikaste uğradı, sonrasında da hükümet yönetimini eline alan ve kendine Tang'ın imparatoru Gao Tzu (M.S 618-626) diyen Li-Yuan yükselmeye başladı.
### Tang Hanedanlığı
Tang Hanedanlığı (M.S. 618-907), Çin uygarlığının 'altın çağı' olarak düşünülüyordu. Gao Tzu, Siu Hanedanlığı tarafından başlatılan bürokrisiyi akıllıca koruyup geliştirdi; buna karşılık aşırıya kaçan askeri harekatlardan ve inşaat projelerinden vazgeçti. Küçük değişikliklerle, Tang Hanedanlığı'nın bürokratik politikaları şu anda hala Çin hükümeti tarafından kullanılıyor.
etkili yönetimine rağmen Gao Tzu, oğlu Li-Shimin tarafından M.S. 626'da tahttan indirildi. Babasına suikast düzenleyen Li-Shimin daha sonrasında erkek kardeşlerini ve diğer soylu aileleri de öldürdü ve İmparator Taizong ünvanını aldı (M.S. 626-649). Bu kanlı darbeden sonra Taizong, savaşların yapıldığı yerlere budist tapınakları inşaa edilmesini emretti ve şehit olanların anılması gerektiğini buyurdu.
Ataya tapınma ve Göksel Yetkinin kavramlarını sürdürüp geliştirerek Taizong, eylemlerinde ilahi iradeyi ileri sürdü ve öldürdüğü kişilerin artık öteki dünyada kendisinin düşmanları olduğunu ima etti. Oldukça etkili bir yönetici olmasının yanında aynı zamanda yetenekli bir askeri stratejist ve savaşçıydı. Yaptığı darbe karşısında hiçbir meydan okuma görmedi ve geniş imparatorluğu yönetmeye koyuldu.
Taizong, Sui Hanedanlığı'ndan gelen iyi unsurları koruma ve ilerletme de babasına bağlı kaldı. Bu özellikle, Sui kavramlarını büyük ölçüde temel alan ama suç ve cezaların detaylandırılması açısından onları genişleten Taizong'un hukuk kanununda görülebilir. Fakat dış politika konusunda babasının modelini dikkate almadı. İmparatorluğunu genişleten, güvence altına alan ve aynı zamanda onun hukuk kanununu ve Çin kültürünü yayan bir dizi başarılı askeri sefere girişti.
Taizong'dan sonra oğlu Gaozong (M.S. 649-683) tahta çıktı, eşi [Wu Zetian](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-14472/wu-zetian/) ise Çin'in ilk ve tek kadın hükümdarı olacaktı. İmparatoriçe Wu Zeitan (M.S. 690-704), Çin'de yaşam koşullarını geliştiren birçok politika başlattı ve imparatorun yerini güçlendirdi. Ayrıca hem yabancı hem de yerli düşmanlarının daima bir adım önünde olabilmek için gizli bir polis teşkilatından ve oldukça etkili haberleşme kanallarından bolca yararlandı.
[  Tang Hanedanı Sırlı Deve James Blake Wiener (CC BY-NC-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/4101/glazed-tang-dynasty-camel/ "Glazed Tang Dynasty Camel")Ticaret, imparatorluk bünyesinde ve İpek Yolu sayesinde batıyla gelişti. Artık Roma'nın yıkılmasıyla birlikte [Bizans İmparatorluğu](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-953/bizans-imparatorlugu/), Çin ipeğinin başlıca alıcısı oldu. İmparator Xuanzong Dönemi'nde (M.S. 712-756) Çin dünyanın en büyük, en kalabalık & en başarılı ülkesiydi. Kalabalık nüfus sayesinde, on binlerce kişilik ordular hizmete alınabiliyor ve Türk göçebelerine ya da iç isyancılara karşı yürütülen askeri seferler hızlı ve başarılı oluyordu. Sanat, teknoloji ve bilim Tang Hanedanlığı zamanında gelişti (bilimin en yüksek noktası M.S. 960-1234 yılında sonraki Sung Hanedanlığı zamanında olduğu düşünülse de). Çin heykeltıraşının ve gümüş işinin en etkileyici eserlerinden bazıları bu dönemde yapıldı.
### Tang'ın Düşüşü & Song Hanedanlığı'nın Yükselişi
Merkezi hükümet, herkes tarafından hoş karşılanmıyordu ve bölgesel ayaklanmalar sürekli bir endişe kaynağı oluyordu. Bu ayaklanmalardan en önemlisi M.S. 755'deki An Shi İsyanıydı (An Lushan isyanı olarak da bilinir). General An Lushan, imparatorluk sarayının gözdesi, hükümette gördüğü savurganlığa karşı tepki gösterdi. 100.000 aşkın orduyla isyan etti ve kendini Göksel Yetki'nin ilkelerine dayanarak yeni imparator ilan etti.
M.S. 763'de isyanı bastırılmasına rağmen, ayaklanmanın altında yatan nedenler ve sonraki askeri harekatlar M.S. 779 yılına kadar hükümeti rahatsız etti. An Lushan İsyanının en belirgin sonucu Çin nüfusunun hızlı düşüşüydü. 36 milyona yakın insanın isyanın doğrudan sonucu olarak ya savaşta, ya misillemelerde ya da hastalık ve kaynak yetersizliği nedeniyle öldüğü tahmin ediliyor.
Ticaret sekteye uğradı, vergiler toplanamadı ve isyan başladığında Chang'an'dan kaçan hükümet kayda değer bir varlık gösterme konusunda yetersiz kaldı. Tang Hanedanlığı iç ayaklanmalardan muzdarip olmaya devam etti ve Huang Chao isyanından (M.S. 874-884) sonra bir daha kendini toparlayamadı. Ülke, Beş Hanedan On Krallık (M.S. 907-960) olarak bilinen döneme ayrıldı. Song Hanedanlığı'nın (diğer adıyla Sung) yükselişine kadar her bir rejim meşrutiyetini iddia etti.
[  Kamu Sınavlarına Giren Çinli Öğrenciler Yu Ren, Wu Yue (Public Domain) ](https://www.worldhistory.org/image/10034/chinese-students-taking-civil-service-exams/ "Chinese Students Taking Civil Service Exams")Song ile Çin yeniden istikrara kavuştu ve kurumlar, yasalar ve gelenekler yeniden düzenlendi ve kültüre entegre edildi. Neo-[Konfüçyüsçülük](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10636/konfucyusculuk/), ülkenin en yaygın felsefesi haline geldi; bu felsefe yasaları ve gelenekleri etkiledi. Günümüzde hala tanınabilecek Çin kültürünü şekillendirdi. Medeniyetin ve kültürün her alanındaki gelişmelere rağmen, varlıklı mal sahipleri ve toprağı işleyen köylüler arasındaki yüzyıllık çekişme sonraki yüzyıllarda da devam etti.
Dönemsel köylü ayaklanmaları, mümkün olan en kısa sürede bastırıldı ancak halkın şikayetlerine hiçbir çözüm sunulmadı ve her askeri müdahale, sorunun kendisi yerine yalnızca belirtileriyle uğraşmaya devam etti. M.S. 1949'da Mao Tse Tung, Çin'deki halk devrimini yöneterek hükümeti devirdi ve herkesin sonunda eşit şekilde olacağı öncülüyle Çin Halk Cumhuriyet'ini kurdu.
#### Editorial Review
This human-authored definition has been reviewed by our editorial team before publication to ensure accuracy, reliability and adherence to academic standards in accordance with our [editorial policy](https://www.worldhistory.org/static/editorial-policy/).
## Bibliografya
- [Ancient Archeological Sites](http://www.chinapage.org/archeology/ancient-site.html "Ancient Archeological Sites"), accessed 1 Dec 2016.
- [Benn, C. *Daily Life in Traditional China: The Tang Dynasty.* Greenwood, 2001.](https://www.worldhistory.org/books/0313309558/)
- [Chinese Archaeology](http://www.ibiblio.org/chinesehistory/contents/02cul/c03s05.html "Chinese Archaeology"), accessed 1 Dec 2016.
- [Davis, P.K. *100 Decisive Battles.* Oxford University Press, USA, 2001.](https://www.worldhistory.org/books/0195143663/)
- [Durant, W. *Our Oriental Heritage.* Simon & Schuster, 1954.](https://www.worldhistory.org/books/B00005WJGO/)
- [Ebrey, P. B. *The Cambridge Illustrated History of China.* Cambridge University Press, 2010.](https://www.worldhistory.org/books/0521124336/)
- [Formation of the Chinese Civilization](http://www.china.org.cn/e-gudai/index.htm "Formation of the Chinese Civilization"), accessed 1 Dec 2016.
- [Rothschild, N. H. *Wu Zhao: China's Only Woman Emperor.* Pearson-Longman, 2008.](https://www.worldhistory.org/books/B004HP06K8/)
- [Scarre, C. and Fagan, B.F. *Ancient Civilizations \[Paperback\].* Pearson, 2011.](https://www.worldhistory.org/books/B00A08DXY2/)
- [Sima Qian. *Records of the Grand Historian.* Columbia University Press, 1995.](https://www.worldhistory.org/books/0231081693/)
- [Tanner, H. M. *China: A History, From Neolithic Cultures through the Great Qing Empire.* Hackett Publishing Company, Inc., 2010.](https://www.worldhistory.org/books/1603842020/)
- [Treistman, J. M. *The Prehistory of China: An Archaeological Exploration.* Doubleday & Company, 1972.](https://www.worldhistory.org/books/0858850125/)
## Yazar Hakkında
Joshua J. Mark, Dünya Tarihi Ansiklopedisi'nin kurucu ortağı ve içerik direktörüdür. Daha önce New York'taki Marist College’de tarih, felsefe, edebiyat ve yazı dersleri vermiştir. Ayrıca pek çok yere seyahat etmiş, Yunanistan ve Almanya’da yaşamıştır.
- [Linkedin Profile](https://www.linkedin.com/pub/joshua-j-mark/38/614/339)
## Zaman çizelgesi
- **c. 6500 BCE**: Rice cultivation begins in the Yangtze River valley in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **c. 5000 BCE**: Dead buried with [grave](https://www.worldhistory.org/burial/) goods at [Banpo Village](https://www.worldhistory.org/Banpo_Village/), [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **5000 BCE**: Evidence of the surgical procedure of [trephination](https://www.worldhistory.org/Trephination/) found in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **5000 BCE**: Villages arise in [China](https://www.worldhistory.org/china/) around the Yellow River. Terraced farming begins and rice is cultivated.
- **c. 4800 BCE**: [Neolithic](https://www.worldhistory.org/Neolithic/) village of Banpo in [China](https://www.worldhistory.org/china/) built.
- **c. 4500 BCE - c. 3750 BCE**: The [Neolithic](https://www.worldhistory.org/Neolithic/) village of Banpo is inhabited.
- **4500 BCE - 3000 BCE**: The Hongshan [culture](https://www.worldhistory.org/disambiguation/culture/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/) produces a jade figurine which is the oldest known depiction of a dragon.
- **c. 3600 BCE**: First appearance of [silk](https://www.worldhistory.org/Silk/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **c. 3000 BCE - c. 1700 BCE**: The [Longshan culture](https://www.worldhistory.org/Longshan_Culture/) flourishes in north-east [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **c. 2700 BCE**: The earliest known examples of woven [silk](https://www.worldhistory.org/Silk/) from Qianshanyang, [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **c. 2070 BCE - c. 1600 BCE**: The [Xia Dynasty](https://www.worldhistory.org/Xia_Dynasty/) rules in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **c. 1789 BCE - 1758 BCE**: Kong Jia of the [Xia Dynasty](https://www.worldhistory.org/Xia_Dynasty/) rules in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1728 BCE - 1675 BCE**: Jie is the last ruler of the [Xia Dynasty](https://www.worldhistory.org/Xia_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1600 BCE - 1046 BCE**: [Writing](https://www.worldhistory.org/writing/) develops in [China](https://www.worldhistory.org/china/) during the [Shang Dynasty](https://www.worldhistory.org/Shang_Dynasty/).
- **1600 BCE - 1046 BCE**: [Shang Dynasty](https://www.worldhistory.org/Shang_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **c. 1300 BCE**: The Chinese [Shang dynasty](https://www.worldhistory.org/Shang_Dynasty/) moves its capital to [Yin](https://www.worldhistory.org/Yin_and_Yang/) (modern Anyang).
- **c. 1300 BCE**: The [chariot](https://www.worldhistory.org/chariot/) is introduced to [China](https://www.worldhistory.org/china/) from the northwest.
- **1250 BCE - 1192 BCE**: Reign of the great Emperor Wu Ding of the [Shang Dynasty](https://www.worldhistory.org/Shang_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **c. 1250 BCE - c. 1150 BCE**: The I-Ching, the Book of Changes, is written.
- **c. 1050 BCE**: King Wen of [Zhou](https://www.worldhistory.org/Zhou_Dynasty/) is the first Chinese ruler to claim a [Mandate of Heaven](https://www.worldhistory.org/Mandate_of_Heaven/).
- **1046 BCE - 771 BCE**: Western [Zhou dynasty](https://www.worldhistory.org/Zhou_Dynasty/) replaces the [Shang Dynasty](https://www.worldhistory.org/Shang_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **772 BCE - 476 BCE**: The Spring and Autumn Period in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **771 BCE**: Following nomadic attacks in the west, the Chinese [Zhou dynasty](https://www.worldhistory.org/Zhou_Dynasty/) moves its capital east to [Luoyang](https://www.worldhistory.org/Luoyang/). Beginning of Eastern [Zhou](https://www.worldhistory.org/Zhou_Dynasty/) Period.
- **771 BCE - 256 BCE**: Eastern [Zhou Dynasty](https://www.worldhistory.org/Zhou_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **551 BCE - 479 BCE**: Life of [Confucius](https://www.worldhistory.org/Confucius/).
- **512 BCE - 506 BCE**: The Wu Chu wars in [China](https://www.worldhistory.org/china/) between the States of Wu and Chu.
- **506 BCE**: The [Battle](https://www.worldhistory.org/disambiguation/battle/) of Boju at which the Wu forces under [Sun-Tzu](https://www.worldhistory.org/Sun-Tzu/) defeated the Chu.
- **c. 500 BCE**: Life of the Chinese Relativist Philosopher [Teng Shih](https://www.worldhistory.org/Teng_Shih/) (probable date of [death](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Death/) 522 or 502 BCE).
- **c. 500 BCE**: Probable life of the Chinese philosopher [Lao-Tzu](https://www.worldhistory.org/Lao-Tzu/), founder of [Taoism](https://www.worldhistory.org/Taoism/) and author of the Tao-Te-Ching.
- **c. 500 BCE**: Probable life of [Sun-Tzu](https://www.worldhistory.org/Sun-Tzu/), Military Strategist, author of [The Art of War](https://www.worldhistory.org/The_Art_of_War/).
- **c. 481 BCE - 221 BCE**: [Warring States Period](https://www.worldhistory.org/Warring_States_Period/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **470 BCE - 391 BCE**: Life of the Chinese pacifist philosopher [Mo Ti](https://www.worldhistory.org/Mo_Ti/), founder of Mohism.
- **440 BCE - 360 BCE**: Life of Chinese Hedonist Philosopher [Yang Zhu](https://www.worldhistory.org/Yang_Zhu/).
- **372 BCE - 289 BCE**: Life of the Confucian philosopher [Mencius](https://www.worldhistory.org/Mencius/) (Mang-Tze).
- **364 BCE**: Duke Xin, ruler of Qin, is awarded the title of Hegemon by the [Zhou](https://www.worldhistory.org/Zhou_Dynasty/) state.
- **343 BCE**: Xiao, ruler of Qin, is awarded the title of Hegemon by the [Zhou](https://www.worldhistory.org/Zhou_Dynasty/) state.
- **328 BCE - 308 BCE**: Rise of the Chinese state of Qin.
- **326 BCE**: Huiwen, ruler of Qin, is awarded royal status by the [Zhou](https://www.worldhistory.org/Zhou_Dynasty/) state.
- **c. 280 BCE - c. 233 BCE**: Life of [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) Feizi who developed [Legalism](https://www.worldhistory.org/Legalism/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **278 BCE**: The Qin state captures Ying, the capital of the Chu state.
- **262 BCE - 260 BCE**: The [Battle](https://www.worldhistory.org/disambiguation/battle/) of Changping, one of the most important battles in the [Warring States Period](https://www.worldhistory.org/Warring_States_Period/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/) between Zhao and Qin.
- **259 BCE - 210 BCE**: Life of Ying Zheng of Qin, [Shi Huangdi](https://www.worldhistory.org/Shi_Huangdi/), First Emperor of [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **256 BCE**: The army of the state of Qin captures the [city](https://www.worldhistory.org/city/) of Chengzhou and the last [Zhou](https://www.worldhistory.org/Zhou_Dynasty/) ruler, King Nan, is killed. End of the [Zhou Dynasty](https://www.worldhistory.org/Zhou_Dynasty/).
- **256 BCE**: The Qin absorbs the remains of the [Zhou](https://www.worldhistory.org/Zhou_Dynasty/) state.
- **230 BCE**: The Qin state defeats the [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) state during the [Warring States Period](https://www.worldhistory.org/Warring_States_Period/).
- **225 BCE**: The Qin state defeats the Wei state during the [Warring States Period](https://www.worldhistory.org/Warring_States_Period/).
- **223 BCE**: The Qin state absorbs the Chu state during the [Warring States Period](https://www.worldhistory.org/Warring_States_Period/).
- **221 BCE**: The Qin state defeats the Yan and Qi states during the [Warring States Period](https://www.worldhistory.org/Warring_States_Period/).
- **221 BCE - 210 BCE**: First emperor of a united [China](https://www.worldhistory.org/china/), [Shi Huangti](https://www.worldhistory.org/Shi_Huangdi/), rules.
- **221 BCE - 206 BCE**: The [Qin Dynasty](https://www.worldhistory.org/Qin_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **220 BCE - 210 BCE**: Emperor [Shi Huangti](https://www.worldhistory.org/Shi_Huangdi/) initiates building the [Great Wall of China](https://www.worldhistory.org/Great_Wall_of_China/) and the Grand Canal.
- **c. 218 BCE**: Construction of the [Great Wall of China](https://www.worldhistory.org/Great_Wall_of_China/) is initiated.
- **213 BCE**: The Burning of the Books and the Burying of Philosophers Period in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **213 BCE - 206 BCE**: [Qin Dynasty](https://www.worldhistory.org/Qin_Dynasty/) elevates [Legalism](https://www.worldhistory.org/Legalism/) as state [philosophy](https://www.worldhistory.org/philosophy/) and bans all others.
- **210 BCE - 206 BCE**: [China](https://www.worldhistory.org/china/) rises in rebellion against crumbling [Qin Dynasty](https://www.worldhistory.org/Qin_Dynasty/).
- **206 BCE**: Chinese Qin [empire](https://www.worldhistory.org/empire/) collapses following the [death](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Death/) of emperor [Shi Huangti](https://www.worldhistory.org/Shi_Huangdi/). Civil [War](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/) begins.
- **206 BCE**: The Emperor [Shi Huangti](https://www.worldhistory.org/Shi_Huangdi/) is buried with a [terracotta army](https://www.worldhistory.org/Terracotta_Army/) of more than 8,000 soldiers in a [palace](https://www.worldhistory.org/disambiguation/palace/) [tomb](https://www.worldhistory.org/tomb/).
- **206 BCE - 9 CE**: The Western [Han dynasty](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) rules [China](https://www.worldhistory.org/china/) from their capital in [Chang'an](https://www.worldhistory.org/Chang'an/).
- **202 BCE**: The [Battle of Gaixia](https://www.worldhistory.org/Battle_of_Gaixia/) in which the [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) forces defeat the Chu.
- **202 BCE**: Liu-Bang of [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) establishes the [Han Dynasty](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **202 BCE**: Liu Bang is proclaimed emperor of [China](https://www.worldhistory.org/china/) after defeating the rival general Xiang Yu.
- **Mar 202 BCE**: Emperor Gaozu (Liu Bang) becomes the first [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) ruler.
- **195 BCE**: Liu Bang dies. His empress Lü Zhi (also known as Lü Hou) rules through puppet kings for her own benefit for the next fifteen years.
- **141 BCE - 87 BCE**: [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) Emperor Wu abandons [Legalism](https://www.worldhistory.org/Legalism/) in favor of [Confucianism](https://www.worldhistory.org/Confucianism/).
- **141 BCE - 87 BCE**: Reign of Emperor Wu (Wu the Great), the most effective and influential of the [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) monarchs.
- **140 BCE - 87 BCE**: [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) emperor Wu rules and expands Han territory in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **138 BCE - 126 BCE**: Zhang Qian, as envoy of Emperor Wu, opens up the '[Silk Road](https://www.worldhistory.org/Silk_Road/)' trading route between [China](https://www.worldhistory.org/china/) and central Asia.
- **117 BCE - 100 BCE**: [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) emperors extend the western part of the [Great Wall of China](https://www.worldhistory.org/Great_Wall_of_China/).
- **111 BCE**: Kingdom of Nan-Yueh (northern Vietnam) comes under Chinese administration.
- **109 BCE**: Chinese [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) [Empire](https://www.worldhistory.org/empire/) conquers the kingdom of Tien.
- **104 BCE - 101 BCE**: The [War](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/) of the Heavenly Horses, general Li Guangli forces the [city](https://www.worldhistory.org/city/) of Da Yuan ([Alexandria](https://www.worldhistory.org/alexandria/) Eschate) into tributary status.
- **2 CE**: [Chang'an](https://www.worldhistory.org/Chang'an/), the imperial capital of [China](https://www.worldhistory.org/china/), had a population of nearly 250 thousand people.
- **9 CE**: Wang Mang takes control of the [empire](https://www.worldhistory.org/empire/) by usurping the throne and proclaiming his innovative dynasty called Xin ("new").
- **9 CE - 23 CE**: Emperor Wang Mang, known as a reformist, reigns in [China](https://www.worldhistory.org/china/), founds Xin Dynasty.
- **23 CE**: The sack of [Chang'an](https://www.worldhistory.org/Chang'an/), imperial capital of [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **c. 23 CE**: After the sack of [Chang'an](https://www.worldhistory.org/Chang'an/), Liu Xiu led his loyal officials to the [city](https://www.worldhistory.org/city/) of [Luoyang](https://www.worldhistory.org/Luoyang/), where the Chinese imperial capital was relocated.
- **25 CE - 220 CE**: The Eastern [Han dynasty](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) rules [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **91 CE**: The [Han dynasty](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) of [China](https://www.worldhistory.org/china/) invades Mongolia.
- **c. 155 CE - 220 CE**: Life of [Cao Cao](https://www.worldhistory.org/Cao_Cao/), Chinese military dictator and founder of the Wei state.
- **160 CE**: Chinese [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) [empire](https://www.worldhistory.org/empire/) in decline.
- **168 CE - 189 CE**: Ling is emperor in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **184 CE**: The Yellow Turban rebellion breaks out when local government offices are attacked across [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **184 CE**: A large peasant uprising known as the Yellow Turban Rebellion (sometimes referred to as the Yellow Scarves Rebellion) threatened the [city](https://www.worldhistory.org/city/) of [Luoyang](https://www.worldhistory.org/Luoyang/).
- **184 CE - 192 CE**: The 'Yellow Turban' rebellion is quashed by the [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **189 CE**: [Luoyang](https://www.worldhistory.org/Luoyang/), the [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) capital, is sacked by the Chinese warlord Dong Zhuo.
- **190 CE**: [Luoyang](https://www.worldhistory.org/Luoyang/), the [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) capital in [China](https://www.worldhistory.org/china/), is burned.
- **190 CE**: Dong [Zhou](https://www.worldhistory.org/Zhou_Dynasty/) seized control of the Chinese imperial capital and placed a child, Liu Xie, as the new ruler.
- **205 CE**: [Cao Cao](https://www.worldhistory.org/Cao_Cao/) takes over the former [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) government and appoints himself chancellor, in effect, a military dictator.
- **208 CE**: [China](https://www.worldhistory.org/china/) is divided into three regional kingdoms.
- **215 CE**: [Cao Cao](https://www.worldhistory.org/Cao_Cao/) represses for good the Yellow Turban rebellion in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **220 CE**: Liu Xie abdicated the throne. Wars between warlords and states continued and [China](https://www.worldhistory.org/china/) would have to wait about 350 years to be unified again.
- **220 CE**: [Death](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Death/) of the North [China](https://www.worldhistory.org/china/) military dictator [Cao Cao](https://www.worldhistory.org/Cao_Cao/).
- **304 CE**: The nomadic Xiongu break through the [Great Wall of China](https://www.worldhistory.org/Great_Wall_of_China/).
- **342 CE**: Murong Huang invades [Korea](https://www.worldhistory.org/Korea/) from [China](https://www.worldhistory.org/china/) and sacks the [Goguryeo](https://www.worldhistory.org/Goguryeo/) capital of Gungnae, taking 50,000 inhabitants prisoner.
- **413 CE - 478 CE**: Japanese kings send ambassadors and tribute to [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **c. 494 CE**: The first [Buddhist](https://www.worldhistory.org/buddhism/) caves are carved at [Longmen Grottoes](https://www.worldhistory.org/Longmen_Grottoes/), [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **494 CE**: The Northern Wei select [Luoyang](https://www.worldhistory.org/Luoyang/) as their capital in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **528 CE**: Steppe hordes attack the Chinese capital [Luoyang](https://www.worldhistory.org/Luoyang/).
- **581 CE - 601 CE**: Reign of Wen (aka Wendi), first [Sui](https://www.worldhistory.org/Sui_Dynasty/) emperor in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **581 CE - 618 CE**: [Sui Dynasty](https://www.worldhistory.org/Sui_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **604 CE - 618 CE**: Reign of [Yang](https://www.worldhistory.org/Yin_and_Yang/) (aka Yangdi), second and last [Sui](https://www.worldhistory.org/Sui_Dynasty/) emperor in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **618 CE - 626 CE**: Reign of Gaozu, 1st Emperor of [Tang Dynasty](https://www.worldhistory.org/Tang_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **618 CE - 907 CE**: The [Tang Dynasty](https://www.worldhistory.org/Tang_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **626 CE - 649 CE**: Reign of Emperor [Taizong](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Taizong/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **634 CE**: [Taizong](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Taizong/) signs peace treaty between Tibet and [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **649 CE - 683 CE**: Reign of Emperor Gaozong in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **668 CE**: The [Goguryeo](https://www.worldhistory.org/Goguryeo/) kingdom of northern [Korea](https://www.worldhistory.org/Korea/) collapses following an attack by the [Tang Dynasty](https://www.worldhistory.org/Tang_Dynasty/) of [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **683 CE - 704 CE**: Reign of Empress [Wu Zetian](https://www.worldhistory.org/Wu_Zetian/), only female monarch of [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **690 CE - 704 CE**: Reign of Empress [Wu Zetian](https://www.worldhistory.org/Wu_Zetian/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **712 CE - 756 CE**: [Taoism](https://www.worldhistory.org/Taoism/) becomes official [religion](https://www.worldhistory.org/religion/) of [China](https://www.worldhistory.org/china/) under the Emperor [Xuanzong](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Xuanzong/).
- **768 CE - 824 CE**: Life of [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) Yu, "the Shakespeare of [China](https://www.worldhistory.org/china/)".
- **842 CE - 845 CE**: The Chinese state persecutes [Buddhist](https://www.worldhistory.org/buddhism/) monks and their monasteries.
- **843 CE**: The [Tang](https://www.worldhistory.org/Tang_Dynasty/) [empire](https://www.worldhistory.org/empire/) attacks and kills 10,000 Uyghur tribespeople in Inner Mongolia.
- **907 CE**: Zhu Wen establish Later Liang Dynasty in [China](https://www.worldhistory.org/china/). The start of the Five Dynasties.
- **907 CE - 960 CE**: The Five Dynasties and Ten Kingdoms Period in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **907 CE - 1125 CE**: The [Khitan](https://www.worldhistory.org/Khitan/) tribes form the [Liao dynasty](https://www.worldhistory.org/Khitan/) and rule parts of Mongolia, Manchuria and northern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **937 CE - 975 CE**: First mention of [foot-binding](https://www.worldhistory.org/Foot-Binding/) in Chinese texts.
- **938 CE**: The [Khitan](https://www.worldhistory.org/Khitan/) [Liao dynasty](https://www.worldhistory.org/Khitan/) invades northern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **960 CE - 976 CE**: Reign of Emperor Taizu, founder of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **960 CE - 1125 CE**: The Northern [Song Dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **960 CE - 1279 CE**: [Song Dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **976 CE - 997 CE**: Reign of Emperor [Taizong](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Taizong/) of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **c. 990 CE - 1030 CE**: Life of Chinese painter Fan Kuan.
- **997 CE - 1022 CE**: Reign of Emperor Zhenzong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1004 CE**: Treaty of Shanyuan which brings peace between the [Liao dynasty](https://www.worldhistory.org/Khitan/) and [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) of [China](https://www.worldhistory.org/china/) with the latter compelled to pay annual tribute.
- **1022 CE - 1063 CE**: Reign of Emperor Renzong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1044 CE**: Defeat to the Xia state results in [China](https://www.worldhistory.org/china/)'s [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) paying tribute.
- **1063 CE - 1067 CE**: Reign of Emperor Yingzong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1067 CE - 1085 CE**: Reign of Emperor Shenzong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1085 CE - 1100 CE**: Reign of Emperor Zhizong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1100 CE - 1126 CE**: Reign of Emperor Huizong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1115 CE**: The Jurchen (Jin state) attack the Liao state in northern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1115 CE - 1123 CE**: Reign of Emperor Taizu, founder of the [Jurchen Jin state](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/).
- **1115 CE - 1234 CE**: The [Jurchen Jin state](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/) rules in Mongolia and northern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1125 CE**: The Jin state attacks Song [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1125 CE**: The [Jurchen Jin state](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/) invades Song [China](https://www.worldhistory.org/china/) necessitating the latter to move south and form the Southern [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/).
- **1125 CE - 1279 CE**: The Southern [Song Dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1127 CE - 1162 CE**: Reign of Emperor Gaozong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1138 CE**: Hangzhou (aka Linan) is made the capital of the [Song Dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/), now known as the Southern Song.
- **1141 CE**: A peace treaty is signed betwwen the (southern) [Song Dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) and Jin state.
- **1142 CE**: The [Jurchen Jin dynasty](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/) and Southern [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) sign a formal peace treaty.
- **1153 CE**: The [Jurchen Jin state](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/) capital is moved from Shangjing (Harbin) to Yanjing (Beijing).
- **1162 CE - 1189 CE**: Reign of Emperor Xiaozong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1189 CE - 1194 CE**: Reign of Emperor Guangzong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1194 CE - 1224 CE**: Reign of Emperor Ningzong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1205 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) attack the [Jurchen Jin state](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/) in northern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1209 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) attack the [Jurchen Jin state](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/) in northern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1211 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) attack the [Jurchen Jin state](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/) in northern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1215 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) attack the [Jurchen Jin state](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/) in northern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1224 CE - 1264 CE**: Reign of Emperor Lizong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **Feb 1234 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) attack and [conquer](https://www.worldhistory.org/warfare/) the [Jurchen Jin State](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/) in northern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1264 CE - 1274 CE**: Reign of Emperor Duzong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1271 CE - 1368 CE**: The [Mongol](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) [Yuan Dynasty](https://www.worldhistory.org/Yuan_Dynasty/), founded by [Kublai Khan](https://www.worldhistory.org/Kublai_Khan/), rules [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1273 CE**: Xiangyang falls into [Mongol](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) hands.
- **1274 CE - 1275 CE**: Reign of Emperor Gongzong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in southern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1275 CE - 1277 CE**: Reign of Emperor Duanzong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in southern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1275 CE - 1279 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) led by [Kublai Khan](https://www.worldhistory.org/Kublai_Khan/) attack and [conquer](https://www.worldhistory.org/warfare/) the last remnants of Song [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1278 CE - 1279 CE**: Reign of Emperor Dibing of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in southern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1368 CE - 1644 CE**: Reign of the [Ming Dynasty](https://www.worldhistory.org/Ming_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
## Dış Bağlantılar
- [Ancient Chinese History for Kids](http://www.historyforkids.net/ancient-china.html)
- [5 Things You May Not Know About the Terra Cotta Army](http://www.history.com/news/5-things-you-may-not-know-about-the-terra-cotta-army)
- [Terracotta Army, Terra Cotta Warriors and Horses Museum, Xi'an](http://www.travelchinaguide.com/attraction/shaanxi/xian/terra_cotta_army/)
- [What makes the Great Wall of China so extraordinary - Megan Campisi and Pen-Pen Chen](http://ed.ted.com/lessons/what-makes-the-great-wall-of-china-so-extraordinary-megan-campisi-and-pen-pen-chen)
- [The incredible history of China's terracotta warriors - Megan Campisi and Pen-Pen Chen](http://ed.ted.com/lessons/the-incredible-history-of-china-s-terracotta-warriors-megan-campisi-and-pen-pen-chen)
- [The myth behind the Chinese zodiac - Megan Campisi and Pen-Pen Chen](https://ed.ted.com/lessons/the-myth-behind-the-chinese-zodiac-megan-campisi-and-pen-pen-chen)
- [How the Terracotta Army Works](https://www.missedinhistory.com/podcasts/how-the-terracotta-army-works.htm)
- [How the Great Wall of China Works](https://www.missedinhistory.com/podcasts/how-the-great-wall-of-china-works.htm)
- [Meet Hua Mulan — The Legendary Warrior Behind The Disney Classic](https://allthatsinteresting.com/hua-mulan)
- [Timeline of Chinese Dynasty](https://www.chinafetching.com/timeline-of-chinese-dynasty)
- [Battle of Gaixia, January 202 BC](http://www.historyofwar.org/articles/battles_gaixia.html)
- [The British Museum](http://www.ancientchina.co.uk/menu.html)
- [Ancient China for Kids and Teachers - Ancient China for Kids](https://china.mrdonn.org/)
- [Chinese History](https://www.mrdowling.com/613chinesehistory.html)
- [Ancient China](https://www.crystalinks.com/china.html)
- [The Advanced Technology of Ancient China](http://www.sjsu.edu/faculty/watkins/ancientchina.htm)
- [Ancient Dynasties](http://www.chaos.umd.edu/history/ancient1.html)
- [China](http://besthistorysites.net/ancient-biblical-history/china/)
- [Chu-Han Contention, 206-202 BC](http://www.historyofwar.org/articles/wars_chu_han_contention.html)
- [The Warring States Period of Ancient China](http://www.sjsu.edu/faculty/watkins/warringstates.htm)
- [Temple and Cemetery of Confucius and the Kong Family Mansion in Qufu](http://whc.unesco.org/en/list/704)
- [Exploring Chinese History :: Culture :: Archaeology :: Archaeological Sites](http://www.ibiblio.org/chinesehistory/contents/02cul/c03s05.html)
- [Ancient Scripts: Chinese](http://www.ancientscripts.com/chinese.html)
- [List of Rulers of China | Lists of Rulers | Heilbrunn Timeline of Art History | The Metropolitan Museum of Art](https://www.metmuseum.org/toah/hd/chem/hd_chem.htm)
- [Shang and Zhou Dynasties: The Bronze Age of China | Essay | The Metropolitan Museum of Art | Heilbrunn Timeline of Art History](https://www.metmuseum.org/toah/hd/shzh/hd_shzh.htm)
## Bu Çalışmayı Alıntıla
### APA
Mark, J. J. (2025, September 13). Antik Çin. (C. Erkılıç, Çevirmen). *World History Encyclopedia*.
### Chicago
Mark, Joshua J.. "Antik Çin." tarafından çevrildi Ceren Erkılıç. *World History Encyclopedia*, September 13, 2025. .
### MLA
Mark, Joshua J.. "Antik Çin." tarafından çevrildi Ceren Erkılıç. *World History Encyclopedia*, 13 Sep 2025, .
## Lisans & Telif Hakkı
Gönderen [Ceren Erkılıç](https://www.worldhistory.org/user/ceren.g8u/ "User Page: Ceren Erkılıç"), tarihinde yayınlandı 13 September 2025. Telif hakkı bilgileri için lütfen orijinal kaynakları kontrol edin. Lütfen bu sayfadan gidebileceğiniz içeriklerin daha farklı lisans koşullarına sahip olabileceğini unutmayın.