---
title: Ahameniş İmparatorluğu
author: Jan van der Crabben
translator: Nizamettin Karaben
source: https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-322/ahamenis-imparatorlugu/
format: machine-readable-alternate
updated: 2026-02-16
---
# Ahameniş İmparatorluğu
_Yazan: [Jan van der Crabben](https://www.worldhistory.org/user/jvdc/)_
_Çeviren [Nizamettin Karaben](https://www.worldhistory.org/user/nizamettinkarab.ypq)_
Zagros Dağlarının doğusunda, Hindistan’a doğru uzanan yüksek bir plato bulunur. Mısır ülkesinde, Hiksoslar işgaline karşı ayaklanma olurken, Hazar Denizi’nin kuzeyinden gelen göçebe bir kabile dalgası bölgeye ve oradan da Hindistan’a doğru ilerliyordu. [Asurlular](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-149/asurlular/) yeni imparatorluklarını kurdukları zaman ikinci bir kabile dalgası Zagros Dağları ile Hindukuş Dağları arasındaki bütün bölgeyi kaplamıştı. Bazı kabileler yerleşik yaşam tarzını geçmiş, diğerleri ise yarı göçebe yaşam tarzını sürdürmüşlerdi. Bu kabiller, İran haklarıydı.
### Göçebe Kabileler
Polis gücü ve hukuk mahkemelerinden yoksun bütün göçebe halklar gibi, İran kabileleri için de onur kuralları merkezi bir öneme sahipti ve dini inançları da çiftçi halklardan farklılık arz ediyordu. Mısır ve [Mezopotamya](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-34/mezopotamya/) çiftçi toplulukları doğa tanrılarını şehir koruyucu tanrılarına dönüştürürlerken, İranlılar ise tanrılarını evrensel bazı ilkelere indirgemeye başlamışlardı. MÖ 1000 yılı dolayında yaşamış Bilge [Zerdüşt](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-308/zerdust/), bu değişim sürecini yönlendiren kişi olmuştu. Ona göre yaratıcı tek bir [tanrı](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10299/tanri/) vardı, O da [Ahura Mazda](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-15806/ahura-mazda/) idi; asha’nın (ışık, düzen, hakikat) getiricisi; Dünyanın yapılandırıldığı yasa veya mantık. [Zerdüştlük](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-309/zerdustluk/) pratiklerini uygulamaya riayet etmeyenler bile, doğruyu söylemek gibi basit etik fikirleri değerli bulan bir kültürle büyümüşlerdi.
#### Book Extract
[](https://www.worldhistory.org/books/162008287X/ "Atlas of Empires")### Atlas of Empires
by Peter Davidson This article is an extract from the book *Atlas of Empires*, republished with permission. This book tells the story of how and why the great empires of history came into being, operated and ultimately declined, and discusses the future of the empire in today's globalized world. [Buy on Amazon](https://amzn.to/2x9l3u3) [Buy on Bookdepository](https://www.bookdepository.com/Atlas-Empires-Peter-Davidson/9781620082874?a_aid=ahe)
.sponsor.book img.key_art {
box-shadow: none !important;
}
.button_container {
margin-top: 1em;
}
.sponsor.book h3 {
text-transform: none;
margin-top: 0px;
margin-bottom: 15px;
font-family: "Libre Baskerville", "Palatino Linotype", "Book Antiqua", Palatino, serif;
}
.sponsor_message {
margin-left: 190px;
font-family: Karla, Arial, Helvetica, sans-serif;
line-height: 140%;
min-height: 200px;
}
.sponsor.book {
padding: 20px;
margin: 25px 0px;
background-color: #f3f3f3;
}
.sponsor.book .key_art {
margin-top: 0px;
margin-bottom: 10px;
float: left;
}
.sponsor h4 {
font-weight: bold;
text-transform: uppercase;
color: #000;
margin-bottom: 10px;
margin-top: 0px;
font-family: Karla,Arial,Helvetica,sans-serif;
font-size: 13px;
padding: 0;
}
.sponsor_book_author {
color: #999;
margin: -10px 0px 20px;
}
@media (max-width: 1199px) {
.sponsor.book .key_art {
float: none;
width: 100%;
}
.sponsor.book .sponsor_message {
margin-left: 0px;
}
.sponsor.book h3 {
margin-top: 20px;
margin-bottom: 10px;
}
}
@media (max-width: 767px) {
}
Bir kabile, bazı bölgelerde diğer kabileleri kendi liderliği altında toplamayı başarabiliyordu. [Medler](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-22524/medler/) bunlardan biriydi. Doğu Zagros bölgesinde, Ekbatana’da (buluşma yeri) bir başkent kurmuş ve buradan güçlerini genişletmişlerdi. Medler Kralı Siyaksares, MÖ 612 yılında, Kaldeliler ile birlikte [Ninova](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-294/ninova/)’ya saldırmasından sonra kuzeybatıya doğru ilerlemişti. MÖ 585 yılında Kızılırmak Nehri kıyısında Lidyalılarla savaşırken, yaşanan bir güneş tutulması her iki tarafın da kaygı duymasına ve barış yapmasına yol açmıştı.
Medlere vergi ödeyen kabilelerin bulunduğu bölgelerden biri de Ekbatana’nın güneydoğusunda bulunan, [Elam](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-275/elam/)’ın ötesinde yer alan İran/Persia idi. İran’da yaklaşık olarak 10 veya 15 kabile vardı ve bu kabilelerden biri Pasargaday idi. Pasargaday kabilesi lideri her zaman Ahameniş klanından gelirdi ve MÖ 559 yılında da yeni bir lider seçilmişti: Kiros II (Büyük).
### Kiros II
Anlatılanlara göre Pers Kralı [Büyük Kiros](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-306/buyuk-kiros/) anne tarafından Med Kralı Astiyages’in torunuydu, ancak bu durumu onun Med boyunduruğundan kurtulma isteğini engel olamamıştı. MÖ 552 yılında İran kabilelerini bir federasyon altında toplayıp bir araya getirmiş ve bir dizi ayaklanma başlatmıştı. Büyükbabasıyla kaçınılmaz hesaplaşması MÖ 550 yılında gerçekleşmiş, Medler de isyan etmiş ve Kral Büyük Kiros güçlerine katılarak Ekbatana’ya doğru yürümüşlerdi.
Büyük Kiros, Pers Şahı (Kralı) ünvanını almış ve zafer kazandığı yere, kabilesi adını verdiği Pasargaday diye anılan bir başkent kurmuştu. Medleri kazanıp desteklerini alması Kral Kiros’a sayısı belirsiz farklı halklardan oluşan, geniş toprakları olan bir [imparatorluk](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-99/imparatorluk/) kazandırmıştı. Kültürel çeşitlilik politikası, şüphe ve açık düşmanlık durumlarıyla karşı karşıya kalmıştı. [Lidya](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-278/lidya/) ve Kaldeni [Babil](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-53/babil/)’in Medlerle anlaşmaları vardı; her iki taraf da Perslerin yönetimi ele geçirilmesinden rahatsızlık duyuyorlardı.
[  Kiros Mezarı Sebastià Giralt (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/264/tomb-of-cyrus/ "Tomb of Cyrus")Lidya’nın kazanılmasının sebebi, Büyük Kiros’un kurallara uymamasıydı. Lidya Kralı Kroisos (MÖ yaklaşık 560-546), Kızılırmak Nehri yakınlarında sonbaharda yaşanıp sonuç alınmayan bir savaştan sonra, gelenek gereği ilkbaharda savaşa devam etmeyi umarak Sardis’e dönmüştü. Ancak Pers Kralı Kiros, evine kadar onu takip ederek Lidya başkenti ve [İyonya](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-331/iyonya/)’nın en zengin şehri olan Sardis’i ele geçirmişti. Lidya, yüzyıl önce tarihin ilk sikkelerini bastırmış ve İyonya’yı bir ticaret merkezi haline getirmişti. Bütün bu gelişmeler artık Büyük Kiros güçleri eline geçmişti.
Lidya Kralı Kroisos’e gelince; Pers Kralı Büyük Kiros, görünüşe göre, daha önce yaşanmış bütün emsal olaylara aykırı olarak Lidya Kralı hayatını bağışlamış da olabilir. Kral Kiros, fethedilen toprakları en iyi şekilde nasıl yönetebileceğine dair tavsiyelerini almak üzere yenilmiş kralların hayatını bağışlamakla ün kazanmıştı. Bu unvanın kazanılmasında ne kadar da haklı olduğu bilinmesi zaten zordur, ancak Büyük Kiros’tan önce kimse böyle bir karar almak istemezdi; çünkü böylesi bir eylem kralın zafiyet işareti olarak algılanabilirdi.
### Birçok Ulus İmparatorluğu
Pers Kralı Kiros’un işbirliği, tam aksine, özellikle asıl ödül olan Babil’i ele geçirmek söz konusu olduğunda, güç sahibi olarak görülüyordu. Kral Büyük Kiros, dünyanın en büyük şehrini zorla ele geçirmeye çalışmak yerine, Babil Kralı Nabonidus’un popülerliğinden yararlanmak üzere bir propaganda çalışması yürütmüştü. Mesaj şöyle idi: Babil gelenekleri Büyük Kiros ile daha güvende olacaktır. Kiros, şehre girerken kapılar açılmış ve önüne palmiye yaprakları serilmişti.
Kral Büyük Kiros Babil’i ele geçirdiği zaman, Babil son kralı Nabonidus’un ihmal ettiği dini törenler yerine getirilmiş ve el konulan ikonlar ülkenin dört bir yanında bulunan tapınaklara geri gönderilmişti. Bu eylemleri Büyük Kiros’a Babil’de meşru bir yönetim iddiasında bulunmasını sağlamıştı; Babil tanrılarınca onaylanmış bir yönetim. Daha sonraları bu icraatın imparatorluğunda nasıl bir yer tutacağına dair açıklama getirmişti; imparatorluğun yönetim şekli, kendisiyle himayesi altına aldığı çeşitli halklar arasında bir tür sözleşmeye dayalı olacaktı. Halklar vergilerini ödeyecek ve kral da herkesin kendi tanrısına tapınma ve geleneklerine göre yaşam sürmede özgürlük alanı sağlayacaktı.
[  Büyük Kiros İmparatorluğu SG (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/265/empire-of-cyrus-the-great/ "Empire of Cyrus the Great")Sürgünde yaşayan Yahudilerin ülkelerine dönmelerine izin verilmiş ve [Kudüs](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-194/kudus/)’te yeni bir [tapınak](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-196/tapinak/) inşa etmeleri için gerekli olan para da tahsis edilmişti. Bu durum, Pers Kralı Büyük Kiros hakkında [Eski Ahit](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-16435/eski-ahit/) kitabında övgü dolu bir metnin yer almasına yol açmış ve Yahudilerin Mısır’a karşı kullanışlı bir tampon devlet olmasını sağlamıştı. Kral Kiros’un izlediği çok kültürlülük politikası, nihayet kalıcı bir imparatorluk barışını gerçek bir olasılık haline getirmiş ve daha sonraki imparatorlukların istikrarlı bir yönetim tarzını elde etmelerine örnek olmuştu. Pers Kralı Kiros için bu politikanın aslına fethedilen toprakları elinde tutmanın tek yolu olduğu açıktı. Ancak bu vizyonu sadece yerel tanrılara yoğun bağlılıkları olan nehir vadileri medeniyetlerinin olduğu bölgeler dışındaki topraklarda tasavvur edilebilirdi.
### Krallar Kralı
Pers Kralı Büyük Kiros’un oğlu ve halefi Kambises II (MÖ 529-522), Mısır ülkesini Pers İmparatorluğuna katmıştı. Ancak görünüşe göre daha sonra Kambises’in kardeşi kıllığında gizlice öldürttüğü bir Med rahibinin önderliğinde kendi topraklarında bir isyan çıkmıştı. Kambises II aceleyle geri dönmüş ancak yolda ölmüş ve yerine uzak bir akrabası olan generallerinden biri geçmişti. Bu generalin adı Darius idi. Darius I (Büyük), krallık tahtını talep edeni öldürtmüş ancak isyanlar her yerde patlak vermişti ve Kral Kiros fetihlerini yeniden tesis etmek ve pekiştirmek zorunda kalmıştı. Kral Darius, ordu ve imparatorluk yönetimiyle zenginleşmiş Pers soylu klanları desteğiyle imparatorluğu geri kazanmış ve topraklarını Babil’den birkaç kat daha fazla vergi değeri olan İndus Vadisine kadar genişletmişti.
Kral [Büyük Darius](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-357/buyuk-darius/), imparatorluğun istendiği şekliyle işleyebilmesi amacıyla verimli bir organizasyona ihtiyaç olduğunu fark etmişti. İmparatorluk, her biri Pers yönetimine sabit vergi ödeyen 20 satraplığa veya eyalete ayrılmıştı. Her bir satraplık genellikle Kral Darius ile akrabalık bağı olup merkezi olarak tanınan bir satrap veya valilik eliyle yönetiliyordu. Kral Darius, diğer yandan da, bir satrapın güç tabanı oluşturmasını engellemek üzere sadece kendisine hesap verecek ayrı bir askeri komutan ataması da yapmıştı. “Kralın kulakları” olarak bilinen imparatorluk casusları her ikisini de takip ediyor ve posta servisi aracılığıyla Büyük Darius’a rapor veriyorlardı. İmparatorluk toprakları, kuryelerin bir günlük yolculuk mesafesinde kurulu istasyonlarda at değiştirebileceği bir yol ağı üzerinde birbirlerine bağlanmışlardı.
Kral Büyük Darius, bu devlet yapısı büyük bir kısmını Asurlulardan almış, sadece büyük oranda uygulamaya geçmişti; ancak haraç toplaması yeni bir uygulama olmuştu. Haraç toplaması daha önce, olası sorunlardan kaçınmak üzere ödenen koruma parasıydı, oysa Darius bunu vergi haline getirmişti. Bu vergi, bir donanma inşa edilmesine, sulama işlerine, maden arama faaliyetlerine, yolların inşasına ve [Nil Nehri](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-78/nil-nehri/) ile Kızıldeniz arasında bir kanal açılma işlerine kaynak tahsis etmek üzere büyük kamu harcama programlarında kullanılmıştı.
[  Ölümsüzler Birliği dynamosquito (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/85/ranks-of-immortals/ "Ranks of Immortals")Ayrıca, evden uzakta çalışma şartlarını çok daha kolaylaştıran ortak bir para birimi de çıkarılmıştı. Kral Darius, Pers mimarları yönetiminde, Persepolis şehrinde imparatorluk başkenti inşa etmek üzere imparatorluğun dört bir yanından zanaatkâr ekiplerini bir araya getirmişti. Burada altın ve gümüşü devasa bir kasada (bu kasa kısa sürede yetersiz kalmıştı) saklayabilir ve imparatorluğun çok etnikli yapısını gözler önüne sergileyebilirdi. Persepolis, Pers tasarım faaliyeti çerçevesinde, imparatorluk içindeki hemen her bir kültürün sanatsal tarzının sergilendiği bir vitrin haline gelmişti. Bu tasarım politikası Pers Kralı Büyük Kiros’un imparatorluk fikrinin görselleştirme hali olmuştu.
Oysa Kral Darius, Pers Kralı Büyük Kiros’u hiçbir zaman tanıma isteğinde olmamıştı. Kral Kiros’un bir kolu olan Ahameniş klanından gelen Kral Darius, Kral Büyük Kiros başarılarını aşıp geride bıraktıkça, kendisini giderek daha yüce bir aşamaya taşımaya başlamış ve Şah ünvanını daha görkemli tanımlama olan Şahan-e Şah (Kralların Kralı) ile değiştirmişti. Ancak, Persepolis’te olduğu gibi, bu başarı da zaten doğrudan Büyük Kiros vizyonundan kaynaklanıyordu. Kral Kiros Babil şehrine girdiği zaman Babil Kralı rolünü de oynamıştı, çünkü imparator olma anlayışı, egemenliği altında bulunan herhangi bir topluluğun çıkarlarıyla bağlantılı bütün kralların üzerinde duran bir hükümdar olmasını gerektiriyordu: Kralların kralı…
### Aşağılanma ve Düşüş
Pers Kralı Darius yönetimi sonraki dönemde Akdeniz’de bazı sorunlar yaşamıştı. MÖ 499 yılında İyonya’da bir Yunan isyanı çıkmıştı. İsyan bastırıldıktan sonra Kral Darius’un filosu isyancıları desteklediği için [Atina](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-292/atina/)’yı cezalandırmak üzere yola çıkarılmış, ancak beklenmedik bir yenilgiyle karşılaşmıştı. Pers yönetim aygıtı tehlikeli derecede zayıf görünmemiş olsaydı Yunanlılara bir ders verilmesi gerekiyordu. Kral Darius, yeniden silahlanma finansmanı sağlamak amacıyla vergileri artırmaya başladığı zaman Mısır gibi daha önemli bölgelerde huzursuzluk olmasına yol açmıştı.
Mısır’da düzeni yeniden sağlamak ve Yunan sorununa bir çözüm yolu bulmak, Kral Darius’un oğlu Kral Kserkes I’e (MÖ 486-465) kalmıştı. Kral Kserkes babası Kral Darius’tan daha kibirli bir tavır sergiliyordu ve kendisinden sonra gelen iki büyük imparatorluk kurucusuyla birlikte, önünde başarması gereken daha çok şey vardı. Ancak, onların kültürel duyarlılığından yoksun idi. Yapılan vergi artışları MÖ 482 yılında Babil’de isyanlara yol açmasından dolayı Kral Kserkes şehri yağmalamış, tapınağı yıkmış ve insan boyunun üç katı büyüklüğünde olup som altından tanrı [Marduk](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-919/marduk/) heykelini eritmişti. Tanrı Marduk heykelinin eritilmesiyle birlikte Babil’in ihtişamı da yok olmuştu.
Tanrı Marduk’un altından heykelinin eritilmesi Kral Kserkes’e MÖ 480 yılında Yunan isyanını bastırmak üzere güçlerini toplamaya başlamasına olanak sağlamıştı. Ancak çok erken bir savaşa zorlanması, babası Kral Darius’tan daha büyük bir aşağılanmaya yol açmıştı. Kral Kserkes, bundan sonra, büyük ölçüde sarayın ve hareminin lüks ortamına çekilmiş gibi görünüyor. Kral Kiros Babil’e girdiği zaman, halkın tüketim ihtiyacını karşılamada adeta bir Mezopotamya kralı gibi davranmıştı, ancak şimdi artık Pers hükümdarları özel hayatı Mezopotamya yaşam tarzına göre gelişmeye başlamıştı. Lüks tecrit şartları altında kapalı kalan sonraki Ahamenişler, giderek daha gösterişli harem entrikalı bir yaşamış sürmüş ve saray suikast pandomim oyunu sergilemişlerdi.
[  Ahameniş Gümüş İçme Kabı Osama Shukir Muhammed Amin (Copyright) ](https://www.worldhistory.org/image/4826/achaemenid-silver-drinking-bowl/ "Achaemenid Silver Drinking Bowl")Pers kralları Kiros ve Darius’un kurdukları imparatorluk, bu çöküş döneminde bile 200 yıl boyunca dayanacak kadar güçlü olmuş ancak geçen zamanla birlikte bunun bedeli ağır olmuştur. Satraplar da kendi güç adalarını oluşturmuşlardı. Vergiler sürekli artarken, enflasyon da sosyal yaşam şartlarında aşınma yapmaya başlamıştı. Başlangıçta büyük güç olan imparatorluğun çok kültürlülük politikası bile artık dezavantajlı olmaya başlamıştı; teşkil edilen devasa ordu, kendi geleneklerine göre eğitilmiş ve donatılmış, farklı dillerde konuşan askerlerden oluşan şaşırtıcı bir [karma](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-14209/karma/) yapı meydana getirilmişti. .
Lidya, [Frigya](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-176/frigya/) ve Kapadokya satrapı Genç Kiros MÖ 401 yılında 10.000 Yunan paralı askerinin yardımıyla kardeşi II. Artakserkses’e (MÖ 4040-358) karşı bir darbe girişiminde bulunmuştu. Darbe girişimi başarısız olunca paralı askerler evlerine dönmüşlerdi. Sağladıkları bilgiler, [Büyük İskender](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-265/buyuk-iskender/)’in MÖ 334 yılında büyük başarı kazanarak bölgeye gelişine yol açmıştı.
Pers İmparatorluğu, farklı tebaaları bir arada tutarak nasıl yöneteceğine dair gerçekçi bir fikirden yola çıkarak geliştirilmiş bir örgütlenme yapısına sahip ilk gerçek imparatorluk olmuştu. Bir imparatorun rolüne tanımlama getirilmiş ve Romalılardan Britanyalılara kadar gelecekteki imparatorluklar için adeta bir şablon oluşturmuştu. Büyük İskender, ölmekte olan Pers imparatorluğu yerini, kendi vizyonuyla almaya geldiği zaman aklının ön planında hep Pers Kralı Kiros örneği vardı.
#### Editorial Review
This human-authored definition has been reviewed by our editorial team before publication to ensure accuracy, reliability and adherence to academic standards in accordance with our [editorial policy](https://www.worldhistory.org/static/editorial-policy/).
## Bibliografya
- [Davidson, Peter. *Atlas of Empires.* CompanionHouse Books, 2018.](https://www.worldhistory.org/books/162008287X/)
## Yazar Hakkında
Jan, World History Encyclopedia'nın kurucu ve CEO'sudur. King's College'dan Savaş Çalışmaları'nda Master derecesine sahiptir ve 2006'dan beri tarihle alakalı dijital medya sahasında çalışmaktadır.
- [Linkedin Profile](https://www.linkedin.com/in/janvdc)
## Zaman çizelgesi
- **c. 7200 BCE**: [Elamite](https://www.worldhistory.org/elam/) community of Chogha Bonut established.
- **4395 BCE**: [City](https://www.worldhistory.org/city/) of [Susa](https://www.worldhistory.org/susa/) founded in region of ancient [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/).
- **c. 3000 BCE**: [Aryan](https://www.worldhistory.org/Aryan/) tribes of Indo-Iranians migrate to the region, among them are Persians.
- **c. 1500 BCE - c. 1000 BCE**: Development of the [religion](https://www.worldhistory.org/religion/) of [Zoroastrianism](https://www.worldhistory.org/zoroastrianism/) in region of ancient [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/).
- **c. 1000 BCE**: [Scythians](https://www.worldhistory.org/Scythians/) migrate from [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/) into the Asian steppes.
- **850 BCE**: [Medes](https://www.worldhistory.org/Medes/) migrate into Iran from Asia.
- **750 BCE**: Persians migrate into Iran from Asia.
- **727 BCE - 675 BCE**: [Medes](https://www.worldhistory.org/Medes/) unite during the reign of their king Dayukku (aka Deioces).
- **675 BCE - 640 BCE**: Persians settle in [Persis](https://www.worldhistory.org/Persis/) during the reign of their king Teispes.
- **628 BCE - 551 BCE**: Life of [Zoroaster](https://www.worldhistory.org/zoroaster/), according to Pahlavi sources.
- **553 BCE**: [Cyrus the Great](https://www.worldhistory.org/Cyrus_the_Great/) successfully rebels against the [Medes](https://www.worldhistory.org/Medes/) and establishes the [Achaemenid Empire](https://www.worldhistory.org/Achaemenid_Empire/) of [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/).
- **c. 550 BCE**: [Cyrus the Great](https://www.worldhistory.org/Cyrus_the_Great/) of [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/) founds the [Achaemenid Empire](https://www.worldhistory.org/Achaemenid_Empire/).
- **c. 550 BCE - 330 BCE**: The Persian [Achaemenid Empire](https://www.worldhistory.org/Achaemenid_Empire/) reigns over Central Asia, [Mesopotamia](https://www.worldhistory.org/Mesopotamia/), [Anatolia](https://www.worldhistory.org/Asia_Minor/), and [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **547 BCE**: [Anatolia](https://www.worldhistory.org/Asia_Minor/) conquered by the Persians. [Ephesos](https://www.worldhistory.org/ephesos/) remains neutral.
- **547 BCE**: [Phrygia](https://www.worldhistory.org/phrygia/) becomes a Satrapy of the [Persian empire](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Persian_Empire/).
- **546 BCE**: The Persians occupy [Cyprus](https://www.worldhistory.org/cyprus/), being invited by Cypriot leaders.
- **539 BCE**: Fall of [Babylon](https://www.worldhistory.org/babylon/), conquered by [Cyrus](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Cyrus/) of [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/). Return of the Jews.
- **c. 539 BCE**: [Cyrus the Great](https://www.worldhistory.org/Cyrus_the_Great/) conquers [Babylon](https://www.worldhistory.org/babylon/); the [Fertile Crescent](https://www.worldhistory.org/Fertile_Crescent/) is controlled by the [Achaemenid Empire](https://www.worldhistory.org/Achaemenid_Empire/) (The First [Persian Empire](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Persian_Empire/)).
- **530 BCE**: [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/) conquers the [Indus Valley](https://www.worldhistory.org/Indus_Valley_Civilization/).
- **530 BCE - 522 BCE**: Reign of [Cambyses II](https://www.worldhistory.org/Cambyses_II/) of [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/).
- **525 BCE - 404 BCE**: [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/) conquers [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **522 BCE**: [Darius I](https://www.worldhistory.org/Darius_I/) ([Darius the Great](https://www.worldhistory.org/Darius_I/)) succeeds to the throne of [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/) after the [death](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Death/) of [Cambyses II](https://www.worldhistory.org/Cambyses_II/).
- **522 BCE**: The Persian satrapy of [Armenia](https://www.worldhistory.org/armenia/) briefly cedes from the [Achaemenid Empire](https://www.worldhistory.org/Achaemenid_Empire/) but is brought under control by [Darius I](https://www.worldhistory.org/Darius_I/).
- **520 BCE**: [Darius I](https://www.worldhistory.org/Darius_I/) of [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/) fights the [Scythians](https://www.worldhistory.org/Scythians/) (not very successfully).
- **c. 520 BCE - c. 325 CE**: [Achaemenid](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Achaemenid/) rule in the [Gandhara](https://www.worldhistory.org/Gandhara_Civilization/) region.
- **c. 515 BCE**: [Darius I](https://www.worldhistory.org/Darius_I/) moves the capital of [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/) from [Pasargadae](https://www.worldhistory.org/Pasargadae/) to [Persepolis](https://www.worldhistory.org/persepolis/).
- **c. 513 BCE - c. 512 BCE**: [Darius I](https://www.worldhistory.org/Darius_I/) of [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/) campaigns against [Scythians](https://www.worldhistory.org/Scythians/) into European [Scythia](https://www.worldhistory.org/Scythians/), past the Danube River, Scythians refuse to fight and [Darius](https://www.worldhistory.org/disambiguation/darius/) is forced to abandon the campaign due to lack of provisions.
- **c. 499 BCE**: [Naxos](https://www.worldhistory.org/Naxos/) is attacked by [Darius](https://www.worldhistory.org/disambiguation/darius/)' Persian forces.
- **499 BCE - 493 BCE**: Ionian [cities](https://www.worldhistory.org/city/) rebel against Persian rule.
- **c. 498 BCE**: Ionians and [Greek](https://www.worldhistory.org/disambiguation/greek/) allies invade and burn [Sardis](https://www.worldhistory.org/sardis/) (capital of [Lydia](https://www.worldhistory.org/lydia/)).
- **492 BCE**: [Darius I](https://www.worldhistory.org/Darius_I/) of [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/) invades [Greece](https://www.worldhistory.org/greece/).
- **490 BCE**: [Rhodes](https://www.worldhistory.org/Rhodes/) comes under Persian rule.
- **490 BCE**: [Naxos](https://www.worldhistory.org/Naxos/) is attacked for a second time by Persian forces.
- **11 Sep 490 BCE**: A combined force of [Greek](https://www.worldhistory.org/disambiguation/greek/) hoplites defeat the Persians at [Marathon](https://www.worldhistory.org/marathon/).
- **486 BCE**: [Xerxes](https://www.worldhistory.org/Xerxes_I/) succeeds to the throne of [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/) after the [death](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Death/) of [Darius I](https://www.worldhistory.org/Darius_I/).
- **485 BCE**: [Babylon](https://www.worldhistory.org/babylon/) is destroyed by [Xerxes](https://www.worldhistory.org/Xerxes_I/), King of [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/).
- **485 BCE - 465 BCE**: Reign of [Xerxes I](https://www.worldhistory.org/Xerxes_I/) (the Great) of [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/).
- **480 BCE**: Persians destroy the sanctuary at [Sounion](https://www.worldhistory.org/sounion/).
- **480 BCE**: Sack of [Athens](https://www.worldhistory.org/Athens/) by the Persians under [Xerxes](https://www.worldhistory.org/Xerxes_I/). The [Agora](https://www.worldhistory.org/agora/) is destroyed.
- **480 BCE**: Persian forces attack the sanctuary of [Delphi](https://www.worldhistory.org/delphi/).
- **Jul 480 BCE**: [Xerxes I](https://www.worldhistory.org/Xerxes_I/) makes extensive preparations to invade mainland [Greece](https://www.worldhistory.org/greece/) by building depots, canals and a boat bridge across the Hellespont.
- **Aug 480 BCE**: The indecisive [battle](https://www.worldhistory.org/disambiguation/battle/) of Artemision between the [Greek](https://www.worldhistory.org/disambiguation/greek/) and Persian fleets of [Xerxes I](https://www.worldhistory.org/Xerxes_I/). The Greeks withdraw to [Salamis](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Salamis/).
- **Aug 480 BCE**: [Battle of Thermopylae](https://www.worldhistory.org/thermopylae/). 300 Spartans under King [Leonidas](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Leonidas/) and other [Greek](https://www.worldhistory.org/disambiguation/greek/) allies hold back the Persians led by [Xerxes I](https://www.worldhistory.org/Xerxes_I/) for three days but are defeated.
- **Sep 480 BCE**: [Battle of Salamis](https://www.worldhistory.org/Battle_of_Salamis/) where the [Greek](https://www.worldhistory.org/disambiguation/greek/) naval fleet led by [Themistocles](https://www.worldhistory.org/Themistocles/) defeats the invading armada of [Xerxes I](https://www.worldhistory.org/Xerxes_I/) of [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/).
- **479 BCE**: [Xerxes](https://www.worldhistory.org/Xerxes_I/)' Persian forces are defeated by [Greek](https://www.worldhistory.org/disambiguation/greek/) forces at [Plataea](https://www.worldhistory.org/Plataea/) effectively ending [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/)'s imperial ambitions in [Greece](https://www.worldhistory.org/greece/).
- **478 BCE**: [Sparta](https://www.worldhistory.org/sparta/) withdraws from alliance against [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/).
- **c. 478 BCE**: [Xerxes I](https://www.worldhistory.org/Xerxes_I/) builds the Gate of All Nations, the Hall of 100 Columns and the grand [Palace](https://www.worldhistory.org/disambiguation/palace/) of [Xerxes](https://www.worldhistory.org/Xerxes_I/).
- **c. 449 BCE**: Peace is agreed on by [Athens](https://www.worldhistory.org/Athens/) and [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/), sometimes referred to as the [Peace of Callias](https://www.worldhistory.org/Peace_of_Callias/).
- **c. 449 BCE**: Ionian [cities](https://www.worldhistory.org/city/) become independent from [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/) under the [Peace of Callias](https://www.worldhistory.org/Peace_of_Callias/).
- **412 BCE**: [Sparta](https://www.worldhistory.org/sparta/) allies with [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/).
- **401 BCE**: Retreat from [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/) of [Xenophon](https://www.worldhistory.org/xenophon/) and the ten thousand mercenaries.
- **c. 380 BCE - 330 BCE**: Life of [Darius](https://www.worldhistory.org/disambiguation/darius/) III of [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/).
- **341 BCE**: The Persians complete [conquest](https://www.worldhistory.org/warfare/) of [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **c. 336 BCE**: Artaxerxes III builds the Hall of 32 Columns, the [Palace](https://www.worldhistory.org/disambiguation/palace/) of Artaxerxes and the Unfinished Gate.
- **May 334 BCE**: [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) invades the Persian [Achaemenid Empire](https://www.worldhistory.org/Achaemenid_Empire/).
- **5 Nov 333 BCE**: [Battle of Issus](https://www.worldhistory.org/Battle_of_Issus/). [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) is victorious against [Darius](https://www.worldhistory.org/disambiguation/darius/) III of [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/).
- **331 BCE**: [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/) is conquered by [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) without resistance.
- **1 Oct 331 BCE**: [Battle of Gaugamela](https://www.worldhistory.org/Battle_of_Gaugamela/). [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) calls himself "King of Asia."
- **330 BCE**: Persian [Achaemenid Empire](https://www.worldhistory.org/Achaemenid_Empire/) falls to [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/).
- **330 BCE**: [Death](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Death/) of [Darius](https://www.worldhistory.org/disambiguation/darius/) III and end of the [Achaemenid Empire](https://www.worldhistory.org/Achaemenid_Empire/) of [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/).
- **May 330 BCE**: [Persepolis](https://www.worldhistory.org/persepolis/) is burned and looted by [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/).
- **Jan 329 BCE - May 327 BCE**: [Alexander](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Alexander/) conquers [Bactria](https://www.worldhistory.org/Bactria/) and [Sogdiana](https://www.worldhistory.org/sogdiana/).
- **312 BCE - 63 BCE**: The [Seleucid Empire](https://www.worldhistory.org/Seleucid_Empire/) replaces the [Achaemenid Empire](https://www.worldhistory.org/Achaemenid_Empire/).
- **247 BCE - 224 BCE**: [Parthia](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Parthia/) replaces the [Seleucid Empire](https://www.worldhistory.org/Seleucid_Empire/).
- **247 BCE - 224 CE**: [Empire](https://www.worldhistory.org/empire/) of the Parthians.
- **63 BCE**: The [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) general [Pompey](https://www.worldhistory.org/pompey/) defeats the [Seleucid](https://www.worldhistory.org/Seleucid_Empire/) Antiochus XIII and incorporates [Syria](https://www.worldhistory.org/syria/) as a province of the [Roman empire](https://www.worldhistory.org/Roman_Empire/).
- **224 CE**: [Zoroastrianism](https://www.worldhistory.org/zoroastrianism/) becomes Persian state [religion](https://www.worldhistory.org/religion/) under the [Sassanian Empire](https://www.worldhistory.org/Sasanian_Empire/).
- **224 CE**: Sasanians overthrow the Parthians.
- **224 CE - 651 CE**: The [Sassanian Empire](https://www.worldhistory.org/Sasanian_Empire/) replaces the [Parthian Empire](https://www.worldhistory.org/Parthia_(Empire)/).
- **240 CE - 270 CE**: Reign of [Shapur I](https://www.worldhistory.org/Shapur_I/), who first brought the [Sassanian empire](https://www.worldhistory.org/Sasanian_Empire/) to its peak.
- **260 CE**: [Shapur I](https://www.worldhistory.org/Shapur_I/) captures the [Roman emperor](https://www.worldhistory.org/Roman_Emperor/) [Valerian](https://www.worldhistory.org/valerian/) at [Edessa](https://www.worldhistory.org/edessa/).
- **607 CE - 627 CE**: East [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) defeats [Sasanian](https://www.worldhistory.org/Sasanian_Empire/) [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/).
- **651 CE**: [Sassanian Empire](https://www.worldhistory.org/Sasanian_Empire/) conquered during the Muslim Arab invasion of the 7th century CE.
## Sorular & Cevaplar
### Ahameniş İmparatorluğu nesi ile ünlüydü?
Ahameniş Pers İmparatorluğu, birçok ulus ve kültürü bir araya getirerek, fethedilen her bir kültüre satraplık adı verilen yarı bağımsız eyaletler şeklinde makul ölçüde özerklik ve kendi kendini yönetme olanağı tanımasıyla ünlüdür. İmparatorluk ayrıca Yunan-Pers Savaşlarında Yunan şehir devletleriyle savaşması ve nihayetinde Büyük İskender tarafından fethedilmesiyle de ünlüdür.
### Ahameniş İmparatorluğunu kim yenmişti?
Kral Büyük İskender, Issus (MÖ 333) ve Gaugamela (MÖ 331) savaşlarında elde ettiği kesin Makedon zaferlerinin ardından MÖ 330 yılında Ahameniş İmparatorluğunu mağlup etmişti. Büyük İskender, MÖ 323 yılında ölümüne kadar kısa bir süre krallar karlı olarak kalmış ve ardından da Pers Selevkos İmparatorluğunun kurucusu I. Selevkos Nikator tahta geçmişti.
## Dış Bağlantılar
- [The Achaemenid Persian Empire (550–330 B.C.) | Essay | The Metropolitan Museum of Art | Heilbrunn Timeline of Art History](https://www.metmuseum.org/toah/hd/acha/hd_acha.htm)
- [Long live the King… of Kings! Accession ritual in ancient Persia | British Museum](https://www.britishmuseum.org/blog/long-live-king-kings-accession-ritual-ancient-persia)
## Bu Çalışmayı Alıntıla
### APA
Davidson, P. (2026, February 16). Ahameniş İmparatorluğu. (N. Karaben, Çevirmen). *World History Encyclopedia*.
### Chicago
Davidson, Peter. "Ahameniş İmparatorluğu." tarafından çevrildi Nizamettin Karaben. *World History Encyclopedia*, February 16, 2026. .
### MLA
Davidson, Peter. "Ahameniş İmparatorluğu." tarafından çevrildi Nizamettin Karaben. *World History Encyclopedia*, 16 Feb 2026, .
## Lisans & Telif Hakkı
Gönderen [Nizamettin Karaben](https://www.worldhistory.org/user/nizamettinkarab.ypq/ "User Page: Nizamettin Karaben"), tarihinde yayınlandı 16 February 2026. Telif hakkı bilgileri için lütfen orijinal kaynakları kontrol edin. Lütfen bu sayfadan gidebileceğiniz içeriklerin daha farklı lisans koşullarına sahip olabileceğini unutmayın.