--- title: Lidya author: Mark Cartwright translator: Necip Can Bek source: https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-278/lidya/ format: machine-readable-alternate license: Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/) updated: 2022-01-23 --- # Lidya _Yazan: [Mark Cartwright](https://www.worldhistory.org/user/markzcartwright/)_ _Çeviren [Necip Can Bek](https://www.worldhistory.org/user/necipcanbek)_ Lidya, [Anadolu](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-228/anadolu/)’nun batısında, doğal kaynakları ve Akdeniz ile Asya arasındaki ticaret yolları üzerindeki konumu nedeniyle zenginleşen bir bölgeydi. Lidya Krallığı, MÖ 7. ve 6. yüzyıllarda gelişti ve büyük toprakları, zenginliğiyle ünlü Kroisos döneminde genişledi. Lidya daha sonra başkenti Sardeis olan bir Pers satraplığı oldu. [Büyük İskender](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-265/buyuk-iskender/) tarafından fethedilen Lidya, Helenistik Dönem'de [Selevkos İmparatorluğu](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-246/selevkos-imparatorlugu/)'na katıldı. Roma'nın Asya eyaletinin bir parçası olan Lidya, MS 3. yüzyılda ayrı bir eyalet haline getirildi. ### Coğrafyası & Kaynakları [Herodot](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-234/herodot/)'a göre ilk kralı Lydus'tan türetilen ancak Maeonia olarak da bilinen Lydia, Hermus ve Kayster Vadilerinde Küçük Asya'nın (Anadolu) batı bölgesini işgal etti. Smyrna ve [Efes](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-575/efes/) gibi kıyıda yer alan kentler zaman zaman Lydia'nın denetimi altındaydı. Doğu ve Batı arasında bir buluşma noktası olan Lidya, halihazırda verimli topraklar ve doğal kaynaklar, özellikle Paktolos Nehri'nden gelen gümüş ve altın ile kutsanmış krallığı daha da zenginleştiren önemli bir ticaret alanı haline geldi. Lydia aynı zamanda kaliteli tekstil ve deri eşya üretimiyle de dikkat çekiyordu. Lydia'nın Hint-[Avrupa](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-35/avrupa/) kökenli kendi dili ve MÖ 1. yüzyıla kadar kullanılan Yunancaya benzer bir alfabesi vardı. Geriye kalan sınırlı sayıda yazıt, Lidya'nın yalnızca kısmi bir deşifresiyle sonuçlanmıştır. Lydia'nın sanatı, kültürü ve dini de coğrafi konumunu yansıtıyor ve hem doğu hem de Yunan etkilerini sergiliyordu. [ ![Map of Lydia](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/155.jpg?v=1739960596) Lidya Haritası Roke (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/155/map-of-lydia/ "Map of Lydia")### Mermnad Hanedanı Başkenti Sardeis olan Lidya, Mermnad hanedanlığı döneminde (MÖ 700-546) en büyük ününe ulaştı. Hanedanlığın ilk kralı, Yunan kayıtlarında adı geçen ilk tiran olma ününü iddia edebilen Gyges'tir (MÖ 680 – 645 M.Ö.). Dördüncü kral, Gyges gibi komşu Kimmerlerle savaşan, ancak daha başarılı olan ve Ionia'nın bazı kısımlarını ele geçiren Alyattes'ti (MÖ 610-560). Hem Gyges hem de Alyattes'in etkileyici mezarları Bin Tepe'de yapılmış ve antik çağda boyutlarıyla ün kazanmıştır. ### Kroisos Lidya, kıyıdaki Yunan şehirlerini fetheden ve imparatorluğu Halys nehrine (modern Kızılırmak) kadar tüm Anadolu platosunu kontrol edecek şekilde genişleten son Mermnad kralı Karun (M.Ö. 560 - 546) döneminde daha da gelişti. Böylece Pers imparatorluğunu sınırladı. Kroisos, Yunanlılarla dostane diplomatik ilişkiler sürdürdü ve hatta Efes'teki [Artemis](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-537/artemis/) Tapınağı'nın yeniden inşasına maddi yardımda bulundu ve Delphi'de adaklar adadı (burada kahinin bir imparatorluğun düşeceği, ne yazık ki Lydia olacaktı, ilanını ünlü olarak yanlış yorumladı ve Kroisos'un düşündüğü gibi Pers değildi). [ ![Lydian Gold Stater](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/816.jpg?v=1716646264) Madeni Altın Lidya Parası Mark Cartwright (CC BY-NC-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/816/lydian-gold-stater/ "Lydian Gold Stater")Yunanlılar, Kroisos'un efsanevi zenginliğini, muhtemelen Lidya'nın, belki de Kroisos'un babası Alyattes döneminde, ilk madeni para basan devletlerden biri olduğu gerçeğine dayanarak anlatmışlardır. Bu kabaca yapılmış madeni paralar, küçük elektrum topakları (altın ve gümüş alaşımı) veya bir aslan ve bir öküz tasarımıyla damgalanmış saf gümüş ve altından oluşuyordu. Kroisos'un Lidya'daki genişlemesi, Pers kralı II. Cyrus'un MÖ 546'da Halys'teki bir savaşta onu yenmesiyle aniden sona erdi. Kroisos, kralın [Apollon](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-946/apollon/) tarafından kurtarıldığı ve efsanevi Hiperborlular diyarına götürüldüğü, Sardeis'in götürüldüğü ve Lydia'nın daha sonra bir Pers satraplığı haline geldiği iddiasıyla bir cenaze ateşine atıldı. MÖ 5. yüzyıldaki Pers Savaşları sırasında Sardis, MÖ 498'de İyonyalılar tarafından yağmalandı ve MÖ 480'de anakara Yunanistan'ı işgalinden önce Xerxes tarafından bir üs olarak kullanıldı. ### Helenistik ve Roma Dönemi Lidya, MÖ 4. yüzyılda Büyük İskender tarafından fethedildi. Halef Savaşları'nda önce I. Antigonus'un kontrolüne girdi ve daha sonra M.Ö. 280 M.Ö. Sardeis, önemli bir bölgesel başkent olarak rolünü sürdürdü ve Artemis'e bir [tapınak](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-196/tapinak/), bir tiyatro ve spor salonunu içeren bir yeniden inşa programından yararlandı. MÖ 189'da Suriye Kralı III. Antiochus ile Roma arasındaki Magnesia Muharebesi'nde Roma, [Bergama](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-583/bergama/) Kralı II. Eumenes'in yardımıyla kesin bir zafer kazandı. MÖ 133'ten itibaren Roma'nın Asya eyaletinin bir parçası olan Lidya, MS 3. yüzyılda Diocletian tarafından ayrı bir eyalet haline getirildi ve [Sardes](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-573/sardes/)'e fahri metropolis unvanı verildi. Roma Lidya'sındaki yaşam, huzursuzluk, idari bir Roma yönetici sınıfının dayatması, ağır vergiler ve MS 17'de 12 şehri yok eden yıkıcı bir depremle sarsıldı. Sikke basımındaki artış ve imparatorlar Hadrian (MS 124) ve Caracalla'nın (215 CE) [imparatorluk](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-99/imparatorluk/) ziyaretlerinin gösterdiği gibi, bölgenin refahı MS 2. ve 3. yüzyıllarda yeniden arttı. #### Editorial Review This human-authored definition has been reviewed by our editorial team before publication to ensure accuracy, reliability and adherence to academic standards in accordance with our [editorial policy](https://www.worldhistory.org/static/editorial-policy/). ## Bibliografya - Bagnall, R. et al. *The Encyclopedia of Ancient History.* Wiley-Blackwell, 2012 - [Hornblower, S. *The Oxford Classical Dictionary.* Oxford University Press, 2012.](https://www.worldhistory.org/books/0199545561/) - [Strassler, R.B. *The Landmark Herodotus.* Anchor Books, 2009.](https://www.worldhistory.org/books/1400031141/) ## Yazar Hakkında Mark, WHE'nin Yayın Direktörü olup Siyaset Felsefesi alanında yüksek lisans derecesine sahiptir (York Üniversitesi). Tam zamanlı bir araştırmacı, yazar, tarihçi ve editördür. Özel ilgi alanları arasında sanat, mimari ve tüm medeniyetlerin paylaştığı fikirleri keşfetmek yer almaktadır. ## Zaman çizelgesi - **1200 BCE**: [Lydia](https://www.worldhistory.org/lydia/) arises as a Neo-[Hittite](https://www.worldhistory.org/hittite/) kingdom. - **1185 BCE - 687 BCE**: Heraclid dynasty rules [Lydia](https://www.worldhistory.org/lydia/). - **c. 700 BCE - 546 BCE**: The Mermnad dynasty rules [Lydia](https://www.worldhistory.org/lydia/). - **687 BCE - 652 BCE**: King Gyges rules [Lydia](https://www.worldhistory.org/lydia/) and expands its borders. [Sardis](https://www.worldhistory.org/sardis/) becomes Lydian capital. - **c. 685 BCE - 546 BCE**: Mermnad Dynasty rules [Lydia](https://www.worldhistory.org/lydia/). - **c. 635 BCE - 585 BCE**: Reign of Alyattes of [Lydia](https://www.worldhistory.org/lydia/). Minting of first coins made from electrum. - **c. 625 BCE**: [Lydia](https://www.worldhistory.org/lydia/) drives back the Cimmerians and conquers [Phrygia](https://www.worldhistory.org/phrygia/). - **c. 600 BCE**: [Gordium](https://www.worldhistory.org/Gordium/) becomes part of [Lydia](https://www.worldhistory.org/lydia/). - **28 May 585 BCE**: A [battle](https://www.worldhistory.org/disambiguation/battle/) between [Media](https://www.worldhistory.org/disambiguation/media/) and [Lydia](https://www.worldhistory.org/lydia/) broke off immediately as a result of a total eclipse of the sun and the two armies made peace. The eclipse was successfully predicted by [Thales of Miletus](https://www.worldhistory.org/Thales_of_Miletus/). - **560 BCE**: The oracles of [Delphi](https://www.worldhistory.org/delphi/) and [Thebes](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Thebes/) both tell King [Croesus](https://www.worldhistory.org/croesus/) of [Lydia](https://www.worldhistory.org/lydia/) that if he attacks the [Medes](https://www.worldhistory.org/Medes/), he will destroy a great [empire](https://www.worldhistory.org/empire/). Seeing this as a good omen, he goes to [war](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/), loses, and the Lydian Empire is destroyed. - **560 BCE - 546 BCE**: Reign of [Croesus](https://www.worldhistory.org/croesus/) of [Lydia](https://www.worldhistory.org/lydia/). - **c. 550 BCE - c. 430 BCE**: Construction of the [Temple of Artemis at Ephesus](https://www.worldhistory.org/Temple_of_Artemis_at_Ephesus/), one of [the Seven Wonders](https://www.worldhistory.org/The_Seven_Wonders/) of the Ancient World. - **c. 498 BCE**: Ionians and [Greek](https://www.worldhistory.org/disambiguation/greek/) allies invade and burn [Sardis](https://www.worldhistory.org/sardis/) (capital of [Lydia](https://www.worldhistory.org/lydia/)). - **334 BCE**: [Sardis](https://www.worldhistory.org/sardis/) surrenders to [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/). - **280 BCE**: [Lydia](https://www.worldhistory.org/lydia/) becomes a part of the [Seleucid Empire](https://www.worldhistory.org/Seleucid_Empire/). - **133 BCE**: [Lydia](https://www.worldhistory.org/lydia/) and its captial [Sardis](https://www.worldhistory.org/sardis/) comes under [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) rule. - **17 BCE**: An [earthquake](https://www.worldhistory.org/disambiguation/earthquake/) destroys 12 [cities](https://www.worldhistory.org/city/) in [Lydia](https://www.worldhistory.org/lydia/), including [Sardis](https://www.worldhistory.org/sardis/). - **124 CE**: [Roman emperor](https://www.worldhistory.org/Roman_Emperor/) [Hadrian](https://www.worldhistory.org/hadrian/) visits [Lydia](https://www.worldhistory.org/lydia/). - **215 CE**: [Roman emperor](https://www.worldhistory.org/Roman_Emperor/) [Caracalla](https://www.worldhistory.org/Caracalla/) visits [Lydia](https://www.worldhistory.org/lydia/). - **615 CE**: [Sardis](https://www.worldhistory.org/sardis/) is sacked by [Sassanian](https://www.worldhistory.org/Sasanian_Empire/) Persians; damage is never repaired ## Dış Bağlantılar - [Lydia and Phrygia | Essay | The Metropolitan Museum of Art | Heilbrunn Timeline of Art History](https://www.metmuseum.org/toah/hd/lygo/hd_lygo.htm) ## Bu Çalışmayı Alıntıla ### APA Cartwright, M. (2022, January 23). Lidya. (N. C. Bek, Çevirmen). *World History Encyclopedia*. ### Chicago Cartwright, Mark. "Lidya." tarafından çevrildi Necip Can Bek. *World History Encyclopedia*, January 23, 2022. . ### MLA Cartwright, Mark. "Lidya." tarafından çevrildi Necip Can Bek. *World History Encyclopedia*, 23 Jan 2022, . ## Lisans & Telif Hakkı Gönderen [Necip Can Bek](https://www.worldhistory.org/user/necipcanbek/ "User Page: Necip Can Bek"), tarihinde yayınlandı 23 January 2022. Telif hakkı bilgileri için lütfen orijinal kaynakları kontrol edin. Lütfen bu sayfadan gidebileceğiniz içeriklerin daha farklı lisans koşullarına sahip olabileceğini unutmayın.