--- title: Büyük İskender author: Joshua J. Mark translator: Sibel Demirci source: https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-265/buyuk-iskender/ format: machine-readable-alternate license: Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/) updated: 2022-06-09 --- # Büyük İskender _Yazan: [Joshua J. Mark](https://www.worldhistory.org/user/JPryst/)_ _Çeviren [Sibel Demirci](https://www.worldhistory.org/user/sibeldemirci)_ Daha çok Büyük İskender olarak bilinen Makedonyalı III. Aleksandros, (MÖ 21 Temmuz 356 - MÖ 10 veya 11 Haziran 323, y. MÖ 336-323 yılları arası hüküm sürmüştür) [Makedonya](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-386/makedonya/) Kralı II. Philip'in (MÖ 359-336) yani babasının vefatından sonra kral olmuş ve o zamanın dünya üzerindeki bilinen neredeyse bütün topraklarını fethetmiştir. Hem askeri dehası hem de fethettiği bölgelerin birbirinden farklı insanları idare etmedeki üstün becerilerinden ötürü 'büyük' olarak bilinir. Yunan kültürünü, dilini ve düşüncesini Yunanistan'dan Küçük Asya'ya, Mısır'dan, [Mezopotamya](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-34/mezopotamya/)'ya oradan ise Hindistan'a yaymasıyla ve böylece dört generalinin (halefleri, Diadohlar olarak bilinir) üstünlük savaşları arasında Helenistik Dönemi (MÖ 323-31) başlatmasıyla daha fazla nam salmıştır ve Yunan (Helenistik) kültürünü [Yakın Doğu](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-16/yakin-dogu/) kültürüyle bütünleştirme politikalarını sürdürmüştür. MÖ 323'te bilinmeyen sebeplerden ötürü vefat etmiştir (veya bazı kaynaklara göre onun seçtiği komutan Perdikkas göz ardı edilmişti) ve kurduğu [imparatorluk](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-99/imparatorluk/) Diadohlar arasında paylaştırılmıştı. İskender'in mücadeleleri ölümünden sonra ün kazandı, daha sonraki Yunan ve Roma generallerinin stratejilerini ve kariyerlerini etkilemesinin yanında kendisine [tanrı](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10299/tanri/) benzeri bir statü atfeden sayısız biyografi için de ilham kaynağı oldu. Günümüz tarihçileri, genellikle İskender'in ölümüne karşı Persepolis'i yok etmesinin ve [Sur](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-83/sur/) antik kenti vatandaşlarına muamelesinin eleştirisini kanıt olarak göstererek, kusur bulmaya yönelik bir yaklaşım sergilemiş olsalar da batılı [bilim](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-351/bilim/) adamları arasındaki ortak fikir birliğiyle, onun mirası ile ilgili yine de büyük ölçüde olumlu bir tavır sergiliyorlar ve İskender dünya tarihinin en popüler ve tanınan isimlerinden biri olmaya devam ediyor. [ ![Alexander the Great (Artistic Facial Reconstruction)](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/13337.jpeg?v=1776218885) Büyük İskender (Yüz \[image:13337\] Rekonstrüksiyonu) Arienne King (CC BY-NC-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/13337/alexander-the-great-artistic-facial-reconstruction/ "Alexander the Great (Artistic Facial Reconstruction)")### İskender'in Gençliği İskender gençken, annesi Olimpia'nın akrabası olan Epir'li Leonidas ona savaşmayı, ata binmeyi ve aynı zamanda da cebri yürüyüş gibi güçlüklere göğüs germeyi öğretti. Babası Philip iyi eğitilmiş bir kral yetiştirmek istiyordu ve bu yüzden İskender'e okumayı, yazmayı ve [lir](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-11294/lir/) oynamayı öğretmesi için Acarnania'lı Lysimakhos'u görevlendirdi. Bu vesayet, İskender'e ömür boyu okuma ve müzik sevgisi aşılayacaktı. 13 ya da 14 yaşındayken İskender, Philip'in özel öğretmenlik yapması için görevlendirdiği Yunan filozof olan [Aristoteles](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-355/aristoteles/)'le tanıştırıldı. Kendisi Aristoteles ile 16 yaşına kadar çalışacaktı ve ikisinin iletişiminin, İskender'in sonraki seferleri süresince ilerleme kaydedemediği söyleniyor fakat bunun kanıtı kısa anlatılarla sınırlıdır. Aristoteles'in etkisi, İskender'in kontrol altına aldığı insanlarla olan ilişkilerine doğrudan etki ediyordu; çünkü İskender, Yunan kültürünü hiçbir zaman farklı bölgelerin sakinlerine kabul ettirmeye zorlamadı, fakat sadece bu kültürü Aristoteles'in kendi öğrencilerine öğrettiği yolla bu toplumlara tanıttı. Leonidas'ın İskender üzerindeki etkisi, İskender'in yaşam boyu dayanıklılığı ve fiziksel dayanıklılığının yanı sıra atlarla olan becerisinde de görülebilir. İskender'in henüz 11 ya da 12 yaşındayken 'ehlileştirilemez' [Bukefalos](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10415/bukefalos/)'u evcilleştirdiği söylenir. Birçok öğretmeninin etkisi onun üzerinde derin bir tesire sahip olsa da İskender'in doğuştan büyüklüğe (yüceliğe) sahip olacağı bariz bir şekilde belliydi. Her şeyden önce babasının bugünki ifaları (başarıları) İskender'e gelecekteki başarıları için bir temel hazırlıyordu. Tarihçi Sicilyalı Diodorus'un gözlemleri: > Yirmi dört yıl boyunca Makedonya Kralı olarak yetersiz kaynaklarla yönetmeye başladığı saltanatı boyunca, Philip krallığını [Avrupa](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-35/avrupa/)'nın en büyük gücü haline getirdi...Pers İmparatorluğu'nun devrilmesini öngördü, Asya'ya asker konuşlandırdı ve Kader tarafından durdurulduğunda Helen topluluklarını özgürleştirme eylemindeydi - buna rağmen, oğlu İskender'in yardım gerektirmeden Pers İmparatorluğu'nu devirmesine izin verecek büyüklükte ve kalitede bir askeri kuruluşun kurulmasını vasiyet etti. Bu başarılar servetinin değil güçlü karakterinin bir eseriydi, çünkü bu kral askeri zekası, özgüveni, entelektüel dehası ile diğerlerinin arasında göze çarpıyordu. (Kitap XVI.bölüm.1) Babasının onun üstünde bir etkisi olduğu bariz olsa da İskender kendi başarısının ilahi güçler tarafından buyurulmuş olduğuna inanmayı seçti. Kendisini Zeus'un oğlu olarak adlandırdı. Böylece soyunu en çok sevdiği antik çağın iki kahramanı olan, [Akhilleus](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10354/akhilleus/) (Aşil) ve Herakles'e (Herkül) dayandırdı ve kendisinin onların davranışlarını rol model alan tanrısal bir varlık (yarı tanrı) statüsüne sahip olduğunu iddia etti. Tanrısallığına olan bu inanç, İskender'e, Zeus'un onu mucizevi bir şekilde hamile bıraktığını ve onun bakire bir doğumdan olduğunu söyleyen annesi Olimpia tarafından aşılandı. İskender'in doğumu, o gece Makedonya'nın üzerinde parıldayan parlak bir yıldız ve [Efes](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-575/efes/)'teki [Artemis](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-537/artemis/) Tapınağı'nın yıkılması gibi büyük işaretler ve harikalarla ilişkiliydi. Plutarhos belirtiyor: > İskender, Makedonların uğursuz nitelendirdikleri ayın ( Temmuz) altısında Efes'teki [Diana](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10867/diana/) tapınağı'nın yakıldığı gün doğdu; Magnesia'lı Hegesias'ın, yangını durduracak kadar soğuk bir kendini beğenmişliğe fırsat verdiği gün. Plutarhos tapınağın, sahibesi etrafta yok iken, İskender'in doğumuna yardımcı olurken alev aldığını söylüyor. Ve o zamanlar Efes'te bulunan ve bu tapınağın yıkılışını başka bir felaketin öncüsü olarak gören tüm Doğu kahinleri, kasabanın etrafında koşuşturarak, yüzlerini döverek bu günün tüm Asya için ölümcül ve yıkıcı bir şey ortaya çıkardığını söyleyerek feryat ettiler. Doğumu tarihçiler arasında güzel bir şekilde belgelenmesine rağmen erken yaşlarına dair hikayeler dışında gençliği, öğretmenleri ve çocukluğu hakkında çok az bilgi bulunmaktadır. (iddiaya göre, yedi yaşındayken İran'ın sınırları ve güçlü yönleri hakkında ziyarette bulunan devlet adamlarıyla sorulu cevaplı bir konuşma yaptı) İskender'in arkadaşları Cassander (MÖ 355-297), Batlamyus (MÖ367-282) ve Hefaistion (MÖ 356-324) ordusunda yaşam boyu yoldaşları ve generalleri olacaktı. Başka bir arkadaşı olan Kallisthenes (MÖ 360-327) Aristoteles'in büyük yeğeniydi ve filozofla birlikte Makedon mahkemesine geldi. Mahkeme tarihçisi olacak ve seferde İskender'i takip edecekti. Hefaistion ömrü boyunca en iyi ve en sevgili arkadaşı ve ordunun ikinci komutanı olarak kaldı. İskender'in gençliği hakkında tarihçi Worthington onun Makedonya'ya özgü bir adet olduğu üzere evde eğitim aldığını ve Makedon saray hayatının bir parçası olan içki yarışmalarını görmeye (ve daha sonra bunlara katılmaya) alışkın olarak büyüdüğünü ancak bunların dışında İskender'in hayatı hakkında şaşırtıcı derecede az şey bilindiğini belirtiyor. ### Chaeronea ve İlk Seferleri İskender'in askeri mahareti ilk olarak M.Ö. 338'de Chaeronea Savaşı'nda görülmüştür. Sadece 18 yaşında olmasına rağmen, Yunan müttefik şehir devletlerini mağlup eden Makedonya'nın kazanacağı aşikar olan savaşın kaderini değiştirmeye yardım etti. M.Ö. 336'da II. Philip'e suikast düzenlendiğinde İskender tahta geçti ve Chaeronea'nın ardından Makedon yönetimi altında birleşen Yunan şehir devletleriyle, babasının büyük sefer planını gerçekleştirmeye girişti: Güçlü Pers İmparatorluğu'nu fethetmekti. Worthington şehir devletleri: > [Homeros](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-225/homeros/) İskender'in bilgi kaynağıydı ve Aristoteles'in anlatılarını kendisiyle birlikte Asya'ya ulaştırdı... İskender seferleri boyunca, her zaman geçtiği her bölge hakkında her şeyi keşfedebilmekle ilgilenirdi. Botanikten, biyolojiye, zooloji ve meteorolojiden topografyaya kadar bu keşifleri kaydetmek ve analiz etmek için bir grup bilim insanını yanına aldı. İskender'in bir şeyler öğrenme ve olabildiğince bilimsel olarak kaydedilmiş bilgiye sahip olmak isteme arzusu muhtemelen Aristoteles'in öğretilerinden ve gayretinden kaynaklanıyordu. (34-35) 32.000 piyade ve 5.100 süvariden oluşan Makedon ordusuyla MÖ 334'te Küçük Asya'ya geçen İskender, Mayıs ayında Granikos Nehri Muharebesi'nde satrap liderliğindeki Pers ordusunu yenerek [Ahameniş İmparatorluğu](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-322/ahamenis-imparatorlugu/)'nu fethetmeye başladı. Daha sonra aynı yıl Sardis ve Efes şehirlerini Pers yönetiminden "kurtardı" (fethini ifade ettiği gibi) ve daha sonra Küçük Asya'daki bulunan diğer şehirler için yola devam etti. Efes'te, doğduğu gece kundaklanarak yıkılan Artemis Tapınağını yeniden inşa etmeyi teklif etti, ancak şehir bu hoş teklifi reddetti. MÖ 333'te İskender ve birlikleri, İssos Savaşı'nda Pers Kralı III. Darius'un (MÖ 336-330) kendisininkinden daha büyük olan ordusunu yenilgiye uğrattı. İskender, MÖ 332'de Fenike şehirleri Balebek ve Sidon'u (teslim olan) yağmalamaya devam etti ve ardından ada kenti olan [Sur](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-503/sur/) antik kentini kuşattı. Sur antik kentini fethetmeye o kadar kararlıydı ki, mancınıklarını monte etmek için anakaradan adaya bir geçit inşa etti. Bu geçit zamanla kum ve toprak topladı ve bu, Sur antik kentinin bugün Lübnan'daki anakaranın bir parçası olmasının sebebidir. Azimli direnişlerinden dolayı şehir sakinleri katledildi ve hayatta kalanlar köle olarak satıldı. Sur vatandaşlarıyla ilgili politikası, eski ve modern tarihçiler tarafından acımasızlığının en önemli örneği olarak gösteriliyor. MÖ 331'de Mısır'ı fethetti ve burada [İskenderiye](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-245/iskenderiye/) şehrini kurdu. Siwa'nın Kahininde, aynı adı taşıyan Mısır vahasında, tanrı Zeus-Ammon'un oğlu ilan edildi. [ ![Alexander the Great, Bronze Head](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/1238.jpg?v=1765565291) İskender'in Bronz Heykelinin Başı Mark Cartwright (CC BY-NC-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/1238/alexander-the-great-bronze-head/ "Alexander the Great, Bronze Head")Mısır'ı fethetmiş olmasına rağmen birliklerini beslemek ve donatmak için tedarik hatlarını isteyerek açık tuttukları sürece, kendi hakikat, din veya davranış fikirlerini insanlara dayatmakta ısrarcı değildi. (kendinden sonra gelenlerin yapmayı ihmal ettiği, geniş alanlara hükmetme yeteneğinin önemli bir yönüdür.) Ancak bu, ayaklanmaları acımasızca bastırmadığı veya kendisine karşı çıkanları şiddetle yok etmekte tereddüt etmediği anlamına gelmez. İskenderiye kentinin planını tasarladıktan sonra İran üzerine daha fazla sefer yürütmek için Mısır'dan Suriye ve kuzey Mezopotamya'ya doğru yola çıktı. ### Pers Seferleri MÖ 331'de İskender, Gaugamela Muharebesi'nde (Arbela Savaşı olarak da bilinir.) III. Darius ile tekrar karşı karşıya geldi ve burada bir kez daha çok büyük sayıda olan birliklerle karşılaştığında, sahadan kaçan III.Darius'u kesin olarak mağlup etti. İskender daha sonra direnmeden koşulsuz teslim olan [Babil](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-53/babil/) ve [Susa](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-276/susa/)'yı fethetmeye devam etti. MÖ 330'un kışında İskender, Persepolis'e doğru hareket etti ve kahraman Ariobarzanes'in (MÖ 386-330) ve kız kardeşi Youtab Aryobarzan'ın (MÖ 330) arkasında durduğu Pers Geçidi Muharebesi'nde bir direniş ile karşılaştı. İskender bu direnişi mağlup etti ve daha sonradan yaktığı Persepolis'i aldı. Antik tarihçi Diodorus Siculus'a (ve diğer antik kaynaklara) göre İskender, MÖ 480'de Yunanistan'ı Kserkses'in Pers işgalinde [Akropolis](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-478/akropolis/)'in ateşe verilmesinin intikamı olarak ana sarayı ve şehrin çoğunu tahrip eden yangını başlattı. Bu eylemin, General Batlamyus'un Atinalı aşığı Thais tarafından, içkili bir parti sırasında ve kentin ''kadın eliyle'' yakılmasının uygun bir intikam olacağını iddia ederek başlatıldığı ve Thais'in meşalesini İskender'den hemen sonra attığı söyleniyor. MÖ 330 yazında, III. Darius kendi generali ve kuzeni Bessus tarafından İskender'in pişman olduğu söylenerek düzenlenen bir eylemde öldürüldü. III.Darius'un yaşayan aile üyelerine gösterilen saygı gibi kendi cesedine de aynı saygıyla yaklaşıldı. İskender kendisini Asya Kralı ilan etti ve fethine devam ederek günümüz Afganistan bölgesine yürüdü. MÖ 329'da Seyhun Nehri üzerinde İskenderiye-Eschate şehrini kurdu, Cyropolis şehrini yıktı ve İskitleri, imparatorluğun kuzey sınırlarında yendi. MÖ 330'un düşüşü ile MÖ 327'nin ilkbaharı arasında [Baktriya](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-291/baktriya/) ve Soğdya'ya karşı sefer yürüttü, bu şimdiye kadar her çarpışmada olduğu gibi kazandığı zorlu savaşlardandı. Bu tür sadakatsizliğin asla ödüllendirilmeyeceği mesajını vermek için eski kralına ihanet eden Bessus yakalandı ve idam edildi. Bu süre zarfında İskender, kamusal imajını sadece bir "kurtarıcı" olarak değil, bir tanrı olarak ilerletmek için adını taşıyan birçok şehir kurdu ve İlk Pers İmparatorluğu'nun hükümdarları tarafından kullanılan *Şahanşah* (Kralların Kralı) unvanını benimsedi. Bu statüye uygun olarak İskender, Pers *proskynesis* geleneğini orduya tanıttı ve kendisine hitap edenleri önce diz çöktürüp elini öpmeye zorladı. Makedon birlikleri, İskender'in açıkça tanrılaştırılmasından ve Pers geleneklerini benimsemesinden giderek rahatsız oldular. Gizlice hazırlanmış suikast komploları (özellikle MÖ 327'de) açığa çıkarıldı ve komplocular eski dost olsalar bile idam edildi. Kallisthenes bir komploya karıştığında bunlardan biri oldu. İskender'in hayatını Granikos Muharebesi'nde kurtarmış olan yaşlı devlet adamı Kleitus da benzer şekilde kendisinin sonunu getirecekti. MÖ 327'de İskender, sırasıyla Kallisthenes ve Kleitus'u farklı olaylarda ihanetten ve otoritesini sorgulamaktan öldürecekti. İskender'in aşırı içme alışkanlığı çokça biliniyordu ve Kleitus'un ölümünün olayında, önemli ölçüde cinayeti etkilemişti. Hem Kleitus hem de Kallisthenes, İskender'in Pers geleneklerini benimsemesine yönelik eleştirilerinde düşüncelerini sakınmıyorlardı. İskender, fethedilen halklarla ve hükümdarlarıyla başa çıkmada büyük diplomasi ve beceri yeteneğine sahip olmasına rağmen, kendisiyle çelişen kişisel görüşlere hoşgörülü değildi ve bu hoşgörüsüzlük içki içtiğinde daha da şiddetlenirdi. Kallisthenes hapsedilip tutuklu halde ölürken, İskenderin ona attığı cirit sayesinde Kleitus'un ölümü hızlı gerçekleşmişti. [ ![Map of Alexander the Great's Conquests](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/130.gif?v=1765548612) Büyük İskender'in Fetih Haritası US Military Academy (Public Domain) ](https://www.worldhistory.org/image/130/map-of-alexander-the-greats-conquests/ "Map of Alexander the Great's Conquests")### Hindistan ve İsyan MÖ 327'de Pers İmparatorluğu kesin olarak kontrolü altındayken, asilzade Roshanak ile yeni evlendiğinde İskender dikkatini Hindistan'a çevirdi. Büyük Makedon generalinin istismarlarını duyan Taxilalı Hint Kralı Omphis, savaşmadan İskender'in otoritesini kabul ederken Assakenoi kabileleri şiddetle direnmişti. MÖ 327 ve MÖ 326 yılları arasındaki savaşlarda İskender bu kabileleri bastırdı ve sonunda MÖ 326'da Hydaspes Nehri Savaşı'nda, Pauravas Kralı Porus ile karşı karşıya gelmişti. Porus, İskender'in güçlerine fillerle taarruzda bulundu ve o birlikleriyle o kadar cesur savaştı ki İskender, Porus'u mağlup ettikten sonra onu daha önce yönettiği bölgelerden daha büyük toprakların hükümdarı olarak atadı. İskender'in atı Bukefalos bu savaşta öldürüldü ve İskender savaştan sonra kurduğu iki şehirden birine atının anısına 'Bucephala' adını verdi. İskender Ganj Nehri'ne doğru ilerleyerek daha fazla fetih amaçlamıştı, Ancak Porus'la (Arrianus'a göre İskender'in 1000 adamını kaybettiği) zorlu savaşta yıpranan birlikleri, MÖ 326'da isyan etti ve daha ileri gitmeyi reddetti. İskender adamlarına baskı yapmaya, onları ikna etmeye çalıştı ama onların dostluğunu kazanamayarak sonunda isteklerine boyun eğdi. İskender, ordusunun yarısını Basra Körfezi üzerinden Amiral Nearchos'un komutası altında deniz yoluyla Susa'ya gönderip diğer yarısını ise MÖ 325'te birliklerinin isyan etmesinden neredeyse tam bir yıl sonra Gedrosya Çölü'ne doğru harekete geçirerek ikiye böldü. Bu kararın arkasındaki muhakemesi, hem isyandan sonra geri çekilmenin gecikmesi hem de son olarak aldığı şekil, tarihçiler tarafından hala belirsizdir ve de tartışılmaya devam etmektedir. Hindistan fethinden vazgeçmiş olmasına rağmen İskender, yol boyunca karşılaştığı düşman kabileleri bastırmak için ilerlemesinde duraklama göstermişti. Çölün sert arazisi ve askeri çarpışmalar, askerleri üzerinde büyük bir etki yarattı ve MÖ 324'te Susa'ya ulaştıklarında İskender ciddi kayıplar vermişti. Döndükten sonra yönetimi güvenerek emanet ettiği satrapların çoğunun güçlerini kötüye kullandığını ve bu yüzden gücü kötü kullananlarla beraber, [Büyük Kiros](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-306/buyuk-kiros/)'un (MÖ 550-530) eski başkent olan Pasargad'daki mezarını tahrip edenleri idam ettirdi. Eski başkentin ve mezarın restore edilmesini buyurdu ve ordusunu bölge halkıyla ve Pers, Makedonya kültürüyle entegre etmek için başka önlemler aldı. İskender, MÖ 324'te Susa'da kalabalık bir evlilik töreni düzenledi ve üst düzey personelinin üyelerini Pers prensesleri ve soylu kadınlarla evlendirirken, kendisini Pers kraliyetiyle daha da özdeşleştirmek için III.Darius'un bir kızıyla evlendi. Birliklerinin çoğu bu kültürel birleşmeye itiraz etti ve MÖ 329'dan beri etkilediği Pers kıyafetini ve tavırlarını benimsemesini giderek daha fazla eleştirdiler. Ayrıca, Perslerin ordudaki Makedonlar üzerindeki terfilerine ve İskender'in Pers ve Makedon birimlerini birleştirme emrine itiraz ettiler. İskender buna Persleri ordudaki önemli mevkilere atayarak karşılık verdi ve Pers birimlerine geleneksel Makedon unvanları ve onurları verdi. Askerleri geri çekilip İskender'in isteklerine boyun eğdi ve hoş bir davranış göstererek unvanları Makedonyalılara geri verdi. Orduyla birlikte yiyip içtiği büyük bir şölen düzenlenmesini emretti. Adamlarına hürmeten *proskynesis* geleneğini çoktan bırakmıştı, ancak kendisini Makedon kralı olarak değil, bir Pers olarak savunmaya devam etti. Bu sırada, MÖ 324'te, yaşam boyu arkadaşı, muhtemelen sevgilisi ve ikinci komutanı Hefaistion yüksek ateşten öldü, ancak bazı raporlar zehirlenmiş olabileceğini gösteriyor. Alexander'ın eşcinsel ya da biseksüel olduğu iddiası ölümünden sonra yazılan biyografilerle destekleniyor ve bu kaynaklarda Hefaistion sürekli sevgilisi ve en iyi arkadaşı olarak belirtiliyor. Tarihçilerin İskender'in bu olaya tepkisi hakkındaki açıklamaları kederinin dünyaca haksız bulunduğu yönündedir. Plutarhos, İskender'in komşu bir kasabanın Kazaklarını arkadaşına kurban olarak katlettiğini iddia ediyor ve Arrianus ise Hefaistion'un hekimini onu tedavi edemediği için idam ettirdiğini yazıyor. Atların yeleleri ve kuyrukları yas işareti olarak kesildi ve İskender bir başkasını Hefaistion'un süvari komutanı görevine terfi ettirmeyi reddetti. İskender yeme, içmeden kesildi ve imparatorluğunun dört bir yanında yas dönemi ilan etti cenaze törenleri genellikle bir kral için ayrıldı. ### İskender'in Ölümü İskender, [Hephaestion](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-12821/hephaestion/)'un ölümünün yasını hala tutarken imparatorluğunu genişletme planları ile MÖ 323'te Babil'e döndü. Ancak bunları hiçbir zaman fark etmeyecekti. On gün yüksek ateş geçirdikten sonra MÖ 10-11 Haziran 323'te 32 yaşında Babil'de öldü. Ölüm nedeni ile ilgili teoriler, zehirlenmeden sıtmaya, menenjite ve kirli su içmekten kaynaklanan bakteriyel enfeksiyona (diğerleri arasında) kadar değişiklik göstermiştir. Plutarhos, Hefaiston'un ölümünden 14 gün sonra İskender'in filo amirali Nearkus ve arkadaşı Larissalı Medius ile içki içerek misafir ettiğini sonrasında ise hiçbir zaman iyileşemediği bir ateşe düştüğünü söylüyor. İskender'e ondan sonra kimin tahta geçmesi gerektiği sorulduğunda en güçlü olan geçsin cevabını verdi ve bu cevap imparatorluğunun generallerinden dördü arasında bölünmesine neden oldu: Cassander, Batlamyus, Antigonus ve Seleukos (Diadohlar veya 'halefler' olarak bilinir.) [ ![Alexander Sarcophagus (detail)](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/2664.jpg?v=1765565300) İskender'in Lahdi (Mezarı) Carole Raddato (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/2664/alexander-sarcophagus-detail/ "Alexander Sarcophagus (detail)")Ancak Plutarch ve Arrian, saltanatını İskender'in arkadaşlarının cesedini Babil'deki cenazesine birlikte taşıdığı Hephaistion'un arkadaşı Perdiccas'a devrettiğini iddia ediyorlar. Pardikkas aynı zamanda Alexander'ın arkadaşı, koruması ve süvari arkadaşıydı. İskender'in yakınındakileri iyilikle ödüllendirme alışkanlığı göz önüne alındığında, diğerlerini değil de Perdiccas'ı seçmesi mantıklı olurdu. Ancak bunun sebebi İskender'in ölümünden sonra generallerin onun isteklerini yerine getirmemesi ve Perdikkas'ın MÖ 321'de katledilmesi olabilir. ### Diadohlar (Halefler) Uzun zamandır yoldaşı olan Cassander, gücünü Makedonya'nın yeni kralı olarak pekiştirmek için İskender'in karısı Roksane ve Roksaneden olan oğlu ve İskender'in annesi olan Olimpia'nın idam edilmesini emretti. I. Batlamyus İskender'in cesedini Makedonya yolu üzerinde olduğu için çaldığını ve Mısır'a, yattığı toprakların müreffeh ve yenilmez olacağına dair kehaneti güvence altına almak umuduyla kaçırdı. MÖ 30'a kadar sürecek olan ve soyundan VIII. Kleopatra'nın (MÖ 69-30) ölümüyle sona erecek olan Ptolemaios Hanedanını Mısır'da kuracaktı. Seleukus, Mezopotamya, [Anadolu](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-228/anadolu/) ve Hindistan'ın bazı bölgelerini kapsayan Seleukos İmparatorluğu'nu (MÖ 312-63) kurdu ve onlarla varisleri arasındaki aralıksız 40 yıllık süren savaştan sonra Diadohlar'dan kalan son kişi olacaktı. Seleukos, Seleukos Nikatör olarak (yenilmemiş MÖ 305-281) tanınmaya başlamıştı. İskender'in generallerinden hiçbiri kendi doğal zekasına, anlayışına ya da askeri dehasına sahip değildi. Ancak öyle olsa bile Romanın gelişine kadar istisnalar dışında kendi bölgelerini yöneten hanedanlar bulacaklardı. Kontrol ettikleri bölgeler üzerindeki etkileri, tarihçilerin Yunan düşünce ve kültürünün yerli halkınkiyle iç içe geçtiği Helenistik Dönem olarak adlandırdıkları şeyi yarattı. Diodorus Siculus'a göre, İskender'in vasiyetinin şartlarından biri, eski düşmanlar arasında birleşik bir imparatorluğun kurulmasıydı. Yakın Doğu halkı da aynı şekilde Avrupalılarla evlenmeye teşvik edilecekti; böylece yeni bir Helenistik kültür herkes tarafından benimsenmiş olacaktı. Diadohlar isteklerinin barışçıl bir şekilde yerine getirilmesinde başarısız olsa da, imparatorluklarının Helenleşmesi yoluyla İskender'in kültürel birlik hayaline katkıda bulundular; böyle bir birlik asla tam olarak gerçekleşemese bile. #### Editorial Review This human-authored definition has been reviewed by our editorial team before publication to ensure accuracy, reliability and adherence to academic standards in accordance with our [editorial policy](https://www.worldhistory.org/static/editorial-policy/). ## Bibliografya - [Arrian. *Arrian.* Loeb Classical Library, 1976.](https://www.worldhistory.org/books/0674992601/) - [Diodorus Siculus. *Diodorus Siculus.* Loeb Classical Library, 1935.](https://www.worldhistory.org/books/0674993349/) - [Durant, W. *The Life of Greece.* Simon & Schuster, 2011.](https://www.worldhistory.org/books/B004ZZS4YA/) - [Grant, M. *Readings in the Classical Historians.* Scribner, 1993.](https://www.worldhistory.org/books/0684192454/) - [Plutarch's Life of Alexander](http://classics.mit.edu/Plutarch/alexandr.html "Plutarch's Life of Alexander"), accessed 1 Dec 2016. - [Plutarch. *Plutarch 's Lives selected and edited by John S. White.* New York. G. P. Putnam's Sons, c1883., 1970.](https://www.worldhistory.org/books/B002WUC0S6/) - [Toynbee, A.J. *Greek Historical Thought.* Signet, 1952.](https://www.worldhistory.org/books/045160072X/) - [Waterfield, R. *Dividing the Spoils.* Oxford University Press, USA, 2012.](https://www.worldhistory.org/books/0199931526/) - [Winthrop, L.A. *Alexander the Great.* Longman, 2004.](https://www.worldhistory.org/books/0321086171/) - [Worthington, I. *Alexander the Great.* Longman, 2004.](https://www.worldhistory.org/books/140580162X/) ## Yazar Hakkında Joshua J. Mark, Dünya Tarihi Ansiklopedisi'nin kurucu ortağı ve içerik direktörüdür. Daha önce New York'taki Marist College’de tarih, felsefe, edebiyat ve yazı dersleri vermiştir. Ayrıca pek çok yere seyahat etmiş, Yunanistan ve Almanya’da yaşamıştır. - [Linkedin Profile](https://www.linkedin.com/pub/joshua-j-mark/38/614/339) ## Zaman çizelgesi - **357 BCE**: Marriage of [Olympias](https://www.worldhistory.org/Olympias/) to [Philip II](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Philip_II/) of Macedonia. - **21 Jul 356 BCE - 11 Jun 323 BCE**: Life of [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/). - **346 BCE**: [Alexander](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Alexander/) tames [Bucephalus](https://www.worldhistory.org/Bucephalus/), his [war](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/) horse. - **343 BCE**: King [Philip II of Macedon](https://www.worldhistory.org/Philip_II_of_Macedon/) summons [Aristotle](https://www.worldhistory.org/aristotle/) to tutor his young son [Alexander](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Alexander/) (later 'The Great'). - **2 Aug 338 BCE**: The [Battle](https://www.worldhistory.org/disambiguation/battle/) of Charonea gives [Athens](https://www.worldhistory.org/Athens/) to the Macedonian victors. [Agora](https://www.worldhistory.org/agora/) takes on Macedonian characteristics. - **336 BCE - 323 BCE**: Reign of [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/). - **335 BCE**: [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) receives [Celtic](https://www.worldhistory.org/celt/) ambassadors in the Balkans. - **334 BCE**: [Ephesos](https://www.worldhistory.org/ephesos/) liberated from Persian rule by [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/). - **334 BCE**: [Sardis](https://www.worldhistory.org/sardis/) surrenders to [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/). - **334 BCE - 323 BCE**: Campaigns of [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/). - **May 334 BCE**: [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) invades the Persian [Achaemenid Empire](https://www.worldhistory.org/Achaemenid_Empire/). - **May 334 BCE - 324 BCE**: [Antipater](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Antipater/) is regent of [Macedon](https://www.worldhistory.org/macedon/) in [Alexander](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Alexander/)'s absence. - **333 BCE**: [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) conquers Aleppo. - **5 Nov 333 BCE**: [Battle of Issus](https://www.worldhistory.org/Battle_of_Issus/). [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) is victorious against [Darius](https://www.worldhistory.org/disambiguation/darius/) III of [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/). - **332 BCE**: [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) sacks [Sidon](https://www.worldhistory.org/sidon/). - **332 BCE**: [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) sacks [Baalbek](https://www.worldhistory.org/Baalbek/) and renames it Heliopolis. - **332 BCE**: [Conquest](https://www.worldhistory.org/warfare/) of the [Levant](https://www.worldhistory.org/levant/) by [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) who destroys [Tyre](https://www.worldhistory.org/Tyre/). - **332 BCE**: [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) conquers [Phoenicia](https://www.worldhistory.org/phoenicia/) and turns toward [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/). - **Jan 332 BCE - Jul 332 BCE**: [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) besieges and conquers [Tyre](https://www.worldhistory.org/Tyre/). - **Dec 332 BCE**: [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) visits the Oracle of [Ammon](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Ammon/) at Siwa and is declared "master of the Universe" and son of Ammon. - **331 BCE**: [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/) is conquered by [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) without resistance. - **Jan 331 BCE**: [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) founds [Alexandria](https://www.worldhistory.org/alexandria/) at the port town of Rhakotis in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/). - **c. Oct 331 BCE**: [Susa](https://www.worldhistory.org/susa/) surrenders without contest to [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) who sacks it. - **1 Oct 331 BCE**: [Battle of Gaugamela](https://www.worldhistory.org/Battle_of_Gaugamela/). [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) calls himself "King of Asia." - **May 330 BCE**: [Persepolis](https://www.worldhistory.org/persepolis/) is burned and looted by [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/). - **329 BCE**: [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) wins a decisive [battle](https://www.worldhistory.org/disambiguation/battle/) at the [Iaxartes](https://www.worldhistory.org/Iaxartes/) river against the [Scythians](https://www.worldhistory.org/Scythians/). - **Jan 329 BCE - May 327 BCE**: [Alexander](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Alexander/) conquers [Bactria](https://www.worldhistory.org/Bactria/) and [Sogdiana](https://www.worldhistory.org/sogdiana/). - **c. Jul 329 BCE**: [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) founds [Alexandria](https://www.worldhistory.org/alexandria/)-Eschate on the [Iaxartes](https://www.worldhistory.org/Iaxartes/) and destroys Cyropolis. - **327 BCE - 326 BCE**: [Alexander](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Alexander/)'s campaign in northern [India](https://www.worldhistory.org/india/). - **c. Mar 327 BCE**: [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) marries the Bactrian girl [Roxanne](https://www.worldhistory.org/Roxanne/). - **May 326 BCE**: [Battle of Hydaspes](https://www.worldhistory.org/article/660/battle-of-hydaspes/) where King Porus of the Paurava kingdom met a disastrous defeat at the hands of [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/). - **Jun 326 BCE**: [Death](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Death/) of [Bucephalus](https://www.worldhistory.org/Bucephalus/). - **Sep 326 BCE**: [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) halts his eastward march and turns back from the banks of the river Beas, Punjab, [India](https://www.worldhistory.org/india/). - **c. 325 BCE - c. 320 BCE**: [Greek](https://www.worldhistory.org/disambiguation/greek/) rule in [Gandhara](https://www.worldhistory.org/Gandhara_Civilization/), ending some time after the [death of Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/article/2366/death-of-alexander-the-great/). - **Jan 324 BCE**: [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) orders restoration work in [Pasargadae](https://www.worldhistory.org/Pasargadae/). - **Oct 324 BCE**: [Death](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Death/) of [Hephaestion](https://www.worldhistory.org/Hephaestion/). - **323 BCE**: [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/) receives [Celtic](https://www.worldhistory.org/celt/) delegations in [Babylon](https://www.worldhistory.org/babylon/). - **322 BCE - 275 BCE**: The [Wars of the Diadochi](https://www.worldhistory.org/Wars_of_the_Diadochi/), also known as the Wars of [Alexander](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Alexander/)'s Successors. - **316 BCE**: [Death](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Death/) of [Olympias](https://www.worldhistory.org/Olympias/), mother of [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/). - **310 BCE**: Assassination of [Roxanne](https://www.worldhistory.org/Roxanne/) and [Alexander](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Alexander/) IV, wife and son of [Alexander the Great](https://www.worldhistory.org/Alexander_the_Great/). ## Dış Bağlantılar - [History of Iran: Arrian, The Anabasis of Alexander: The Battle of Gaugamela](http://www.iranchamber.com/history/achaemenids/arrian_battle_of_gaugamela.php) - [Alexander the Great, King of Macedon](http://www.royalty.nu/Europe/Balkan/Alexander.html) - [Two Great Historians On Alexander the Great, Part One](http://www.forbes.com/sites/booked/2010/12/12/two-great-historians-on-alexander-the-great-part-one/) - [Alexander the Great](http://ed.ted.com/on/7LxiqnKd) - [King Porus vs Alexander the Great](https://www.missedinhistory.com/podcasts/king-porus-vs-alexander-the-great.htm) - [How Did Alexander The Great Die: New Study Has Solution](https://allthatsinteresting.com/alexander-the-great-death) - [In Our Time, Alexander the Great](https://www.bbc.co.uk/programmes/b06d9bkx) - [YouTube](http://www.youtube.com/watch?v=b9mBLNOr8rw) - [List of Rulers of the Ancient Greek World | Lists of Rulers | Heilbrunn Timeline of Art History | The Metropolitan Museum of Art](https://www.metmuseum.org/toah/hd/gkru/hd_gkru.htm) - [The Rise of Macedon and the Conquests of Alexander the Great | Essay | The Metropolitan Museum of Art | Heilbrunn Timeline of Art History](https://www.metmuseum.org/toah/hd/alex/hd_alex.htm) ## Bu Çalışmayı Alıntıla ### APA Mark, J. J. (2022, June 09). Büyük İskender. (S. Demirci, Çevirmen). *World History Encyclopedia*. ### Chicago Mark, Joshua J.. "Büyük İskender." tarafından çevrildi Sibel Demirci. *World History Encyclopedia*, June 09, 2022. . ### MLA Mark, Joshua J.. "Büyük İskender." tarafından çevrildi Sibel Demirci. *World History Encyclopedia*, 09 Jun 2022, . ## Lisans & Telif Hakkı Gönderen [Sibel Demirci](https://www.worldhistory.org/user/sibeldemirci/ "User Page: Sibel Demirci"), tarihinde yayınlandı 09 June 2022. Telif hakkı bilgileri için lütfen orijinal kaynakları kontrol edin. Lütfen bu sayfadan gidebileceğiniz içeriklerin daha farklı lisans koşullarına sahip olabileceğini unutmayın.