--- title: Birinci Anglo-Boer Savaşı: Transvaal'ın Bağımsızlık Mücadelesi author: Mark Cartwright translator: Reha Mert source: https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-26343/birinci-anglo-boer-savasi/ format: machine-readable-alternate license: Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/) updated: 2026-05-30 --- # Birinci Anglo-Boer Savaşı: Transvaal'ın Bağımsızlık Mücadelesi _Yazan: [Mark Cartwright](https://www.worldhistory.org/user/markzcartwright/)_ _Çeviren [Reha Mert](https://www.worldhistory.org/user/rehamert)_ Birinci Anglo-Boer Savaşı (nam-ı diğer Transvaal Savaşı, 1880-1) Britanya ve Güney Afrika'daki Transvaal Boer Cumhuriyeti arasında yaşanan bir çatışmaydı. Boerler, Britanyalıların 1877'de Transvaal'ı ele geçirmesinin ardından bağımsızlıkları için savaşıyorlardı. Boerler, birtakım karşılaşmalarda üstün silah kullanmaları ve İngilizlerin zayıf komutanlığı sayesinde Britanya ordusunu yenerek savaşı kazandılar. Barış antlaşması Transvaal'ın bağımsızlığını geri kazandırdı, ancak rekabet devam edecek ve tekrardan çok daha büyük İkinci Boer Savaşı (1899-1902) ile şiddete dönüşecekti. ### Güney Afrika'da Britanya & Boer Rekabeti Büyük Britanya 1806'da Güney Afrika'da, içinde özellikle Britanya Hindistan olmak üzere Britanya'dan Asya'ya yelken açan gemilerin mühim bir durak noktası olarak kullandığı Ümit Burnu'nun da bulunduğu Cape Colony adında bir koloni kurdu. Bölgede kurulan bir Britanya kolonisi 1843'te Natal idi. Britanyalılar rekabetle karşılaştılar, yalnızca yerli Afrikalılar değil, bilakis Boerler tarafından da. Boerler, Güney Afrika'ya yerleşen Hollanda, Alman ve Fransız kökenli Beyaz yerleşimcilerdi. Yerleşimciler Afrika'nın bu kısmına, [Doğu Hindistan Şirketi](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-20958/dogu-hindistan-sirketi/) tarafından yönetildiği vakit gelmişlerdi. Boer kelimesi "çiftçi" demektir. Ayrıca Afrikaans dilini konuştukları için kendilerine Afrikanerler denmekteydi. Yerleşimciler "çetin, bağımsız fikirli ve Kalvinisttiler ve daha sonra keskin bir anti-Britanya görüşü benimsediler" (Reid, 71). Boerlerin Afrikalılara olan davranışı tam manasıyla ırksal üstünlüktü. "Siyahi insanlarla çatışmalarında bensersiz şekilde tavizsizdiler. Savaş alanında kırbaç ve silahla yönetmekteydiler" (Pakenham, 45). Hem İngilizlerin köleliği yasaklamasının (Boerler çiftliklerinde köleleri yoğun biçimde kullanıyorlardı) hem de önemli nüfus artışının, 1830'lar boyunca Cape çevresindeki araziler ve kaynaklar üzerinde aşırı baskı oluşturduğu bir dönemde, 14.000'den fazla Boer, başka yerlerde toprak bulmak amacıyla göç etti. Bu destansı olay, Büyük Göç (Great Trek) olarak bilinmektedir. Bu yeni bölgelerden iki Boer cumhuriyeti oluşturuldu: Transvaal (1852'de kuruldu) ve Özgür Orange Devleti (1854'te kuruldu). Britanya hükümeti Sand River Konvansiyonu ile 1852'de ve 1854'te Bloemfontein Konvansiyonu ile bu Boer devletlerini resmi olarak tanıdı. Büyük ölçüde kırsal nitelikli olan ve yalnızca tarımla ilişkili mütevazı bir ticarete sahip bulunan Güney Afrika'nın kaderi, 1867 yılında Griqualand'daki Kimberley'de elmasların keşfedilmesinin ardından değişti. Britanyalılar devamlı olarak bölgedeki hakimiyetlerini genişletmekteydiler. Britanyalılar tarafından Batı Griqualand olarak yeniden adlandırılan Griqualand, 1871'de bir kraliyet kolonisi yapıldı. Birçok Britanyalı kıdemli kolonyelcisinin hayali çeşitli kolonileri birleştirip tek bir Güney Afrika devletinde birleştirmekti. Doğal olarak Boerler bağımsızlıklarına değer veriyorlardı ve Britanya İmparatorluğu'nun başka bir parçası olmak için hiçbir sebep görmüyorlardı. [ ![Map of the Scramble for Africa after the Berlin Conference](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/19247.png?v=1760720285-1760682525) Berlin Konferansı'ndan Sonra Afrika'nın Paylaşım Haritası Simeon Netchev (CC BY-NC-ND) ](https://www.worldhistory.org/image/19247/map-of-the-scramble-for-africa-after-the-berlin-co/ "Map of the Scramble for Africa after the Berlin Conference")Britanyalılar ve Boerler arasında Güney Afrika'da hangi bölgeyi kimin kontrol etmesine dair gerilim, binlerce Boerin Cape Colony ve Natal'da yaşadığı gerçeğiyle gittikçe daha karmaşık bir hale geldi. Bir diğer anlaşmazlık kaynağı da yerleşimcilerin yerli Afrikalılara yönelik politikasıydı. Britanyalılar genelde Afrikalı kabile liderleriyle barışçıl ilişkilerini korumaya hevesliyken (gerçi bu, onların zaman zaman istedikleri toprakları ve kaynakları almalarına engel olmadı), Boerler Afrikalıları mükemmel bir ucuz işçi olarak görmekte ve sınırlarını genişletmek ve yerli halklardan sığır çalmak için sürekli savaşıyorlardı. Londra'daki Britanya hükümeti, Boerlerin bölgede gereksiz yere istikrarsızlığa sebep olduğunu hissediyorken Boerler, işlerine yönelik emperyal müdahaleden rahatsızlık duymaktaydılar. Ayrıca Boerler, her ikisi de geniş bir İngiliz nüfusuna sahip olan cumhuriyetlerine dayatılan, giderek artan Anglo-Sakson kültürünün etkisinden de rahatsızlık duymaktaydılar. ### Britanyalıların Transvaal'ı Ele Geçirmesi 1870 ortalarında yeni bir Britanya kolonyel bakanı Güney Afrika'da daha saldırgan bir genişleme politikası için bastırmaya başladı. Lord Carnarvon, Güney Afrika'nın kesin faydalar getireceğine inanmaktaydı: "Federasyon büyük oranda hemen her alanda işlerin idaresini büyük ölçüde iyileştirip ucuzlatacak, İmparatorluk parası veya birlikleri şeklinde yardım talebinde bulunulması olasılığını ise önemli ölçüde azaltacaktır. (Smith, 87). Britanya-Boer ilişkileri arasında 1877'de bir kriz meydana geldi. Britanyalıların bir koloniler federasyonu kurma hırsının önündeki en tehlikeli engel, büyük ve başarılı ordusu olan güçlü Zulu Krallığıydı. Zulular, komşu Transvaal için öylesine büyük bir tehdit oluşturuyordu ki, İngilizler 12 Nisan 1877'de Boer devletini geçici olarak devralmaya karar verdiler. Boerler, zorunluluktan ötürü, kendi korunmaları adına devralınmaya rıza gösterdiler. Transvaal bu devamlı sınır savaşları yüzünden neredeyse iflasın eşiğine gelmişti ve devlet son zamanlarda Pedi kabilesi tarafından istila edilmişti. Transvaal başkenti Pretoria'ya Mozambik'ten bir tren hattı çekme projesi, devletin maliyesini yalnızca 12 şilin ve 6 pençlik bir alacakla baş başa bırakmıştı. Britanyalıların kendilerini devralma işi birkaç subay ve sadece 25 polis memuru tarafından yapılmıştı. Ertesi ay, herhangi bir Boer'in fikrini değiştirmesini engellemek üzere bir İngiliz taburu geldi. Britanyalılar Transvaal hazinesine 100.000 sterlin aktardı, bir telgraf hattı kurdu ve Volksraad parlamento binası üzerine bayraklarını çekti. [ ![Paul Kruger](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/21815.png?v=1778750682-1778750735) Paul Kruger Unknown Photographer (Public Domain) ](https://www.worldhistory.org/image/21815/paul-kruger/ "Paul Kruger")### İçten İçe Kaynayan Hınç Bir Britanya ordusu 1879'da Zulu Krallığını yendi (Zululand 1887'de bir kraliyet kolonisi haline geldi). Britanyalılar için ironik bir şekilde Zulu tehdidinin ortadan kaldırılması yalnızca, diğer beyazlarla olan mücadelelerine odaklanmaya fırsat bulan Boer cumhuriyetlerinin pozisyonunu güçlendirdi. 1880'de Transvaal Boerleri bağımsızlıklarını geri kazanmak istediler, fakat Britanya hükümeti bunu vermeyi reddetti. Ancak Boerler, en azından üzerlerinden Britanyalılara vergi ödeme yükünü kaldırabileceği için bağımsızlıkları adına savaşmaya istekliydiler. İlk adım, siyasi özerklik davasını savunmak üzere, Transvaal Başkan Yardımcısı Paul Kruger'i (1825-1904) de içeren bir heyeti Londra'ya göndermekti. Bağımsızlığın yeniden tesis edilmesini talep eden, 6.591 Boer çiftçisi tarafından imzalanmış bir dilekçeyi sunan heyet, kulaklarında çınlayan kibar ama kararlı bir “hayır” ile Afrika’ya geri gönderildi. Transvaal Boerleri, Britanyalıların yeni kolonilerindeki yatırımlarının telegraf ağına gittiğini görmekten hiç de memnun değildiler. Yol, köprü veya hastanelere yatırım yapılmıyordu. Eyaleti Pretoria'dan yöneten Yasama Konseyi, Britanyalılarla dolup taşarken, Boer delegelerinden çarpıcı bir biçimde yoksundu. Birçok Boerli çiftçi Britanyalı işletmeleri boykot etmekle ve vergi yükümlülüklerini yerine getirmemekle tehdit ediyordu. Sorun büyüyordu. 1.000 silahlı Boerden oluşan bir grup, Wonderfontein'de meseleyi zorla çözmekle tehdit etti, ancak Transvaal'daki Britanyalı gazi general Garnet Wolseley (1833-1913) liderlerini tutuklattı. Wolseley İngiltere'ye döndü, ancak dönmeden evvel yerel durumu muazzam bir biçimde yanlış okuyarak, Natal ve Transvaal'deki taburların altıdan dörde indirilmesini önermişti. [ ![Members of a Boer Commando](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/21816.png?v=1778750999-1778751075) Boer Komando Üyeleri Unknown Photographer (Public Domain) ](https://www.worldhistory.org/image/21816/members-of-a-boer-commando/ "Members of a Boer Commando")### Savaş Çıkıyor Kasım 1880'de kolonyal yaşamının o görünüşte masum olaylarından biri meydana geldi: bir adam vergi ödemediği için tutuklandı. Aslında bu olay tam kapsamlı bir ayaklanmanın fitilini ateşledi. Tutuklanan Boer'in adı Bezuidenhout'du ve yerel şerif vergi karşılığı olarak çiftlik arabalarına el koymaya çalıştı. Piet Cronjé (1836-1911) liderliğindeki bir grup silahlı Boer Bezuidenhout'u savunmak için olaya müdahil oldu. 16 Aralık'ta Potchefstroom'daki bir Boer komando birliği ile İngiliz garnizonu arasında karşılıklı ateş açıldı. Ayın ilerleyen günlerinde 5.000 kişilik silahlı Boerler Paardekraal'da bir araya geldi. Kruger ile ateşli din adamı ve avukat Edward Jorissen tarafından yapılan meydan okuma dolu konuşmalarla coşkuya kapıldılar. Orada olan herkes bağımsızlık bildirgesinin yayınlanmasına ve eski Boer parlamentosunun restore edilmesine karar verdi. Küçük silahlı Boer grupları çeşitli Britanya garnizonlarının her biriyle çatışırken, daha büyük bir kuvvet, yeni Britanya birliklerinin Transvaal'e girmesini engellemek amacıyla Natal sınırına yöneliyordu. Boerler profesyonel askerler değillerdi. Mükemmel silahları vardı ve onları iyi bir şekilde kullanıyorlardı, lakin topları yoktu. Rakamlar onlardan yanaydı çünkü Britanyalılar gemi yoluyla kolonilerini desteklemeden önce vurmuşlardı. Muhtemelen Boerlerin sahip olduğu en büyük avantaj bölgeyi ve orada en iyi nasıl savaşılacağını en iyi şekilde bilmeleriydi. İlk olay 20 Aralık 1880'de Britanyalı 250 kişilik bir birliğin geri dönmesi için uyarıldığı vakit yaşandı ve komutan subay bunu reddettiğinde saldırıya uğradı. İşgalciler, Pretoria'dan iki günlük yürüyüş mesafesindeki Bronkhorst Spruit'a ulaşmışlardı. Britanyalılar Boerlerin nereden ateş ettiğini dahi göremiyorlardı; araziyi işte böyle akıllıca kullanıyorlardı. Üçte biri ölü ve üçte biri yaralı oldukları halde Britanyalılar teslim oldular. Boerler kıymetli silahlar ve mühimmat ele geçirdiler. İkinci bir Boer zaferi 28 Ocak 1881'de Laing's Nek'de geldi. [ ![General Colley at the Battle of Majuba Hill](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/21824.jpg?v=1779206091-1779206191) Majuba Tepesi Savaşı'nda General Colley Illustrated London News (Public Domain) ](https://www.worldhistory.org/image/21824/general-colley-at-the-battle-of-majuba-hill/ "General Colley at the Battle of Majuba Hill")Boerler bir kez daha Kuzey Natal'da 27 Şubat'ta Majuba Hill'de ciddi bir yenilgi yaşattılar. Tümgeneral George Colley'nin liderliğindeki 600 kişilik grup Majuba'ya tırmanmaya ve ardından diğer taraftaki Boer kampına saldırmaya yeltendi. Nihayetinde saldırıya geçen taraf, tepeye tırmanarak saldırıya geçen ve herhangi bir siper savunması hazırlamamış olan Britanyalıları etkili bir şekilde keskin nişancı ateşiyle vuran Boerler oldu. Britanyalılar ağır kayıplar aldılar ve panik içerisinde ricat ettiler. Yalnızca Colley tepede kaldı; düşmana doğru yürürken alnından vuruldu. ### Ateşkes Majuba Muharebesi yeterince kötü bir yenilgiydi, ancak Britanya hükümeti için daha kötü haberler vardı. Orange Özgür Devleti'nde ve hatta Cape Colony'deki birçok Boer'in Transvaal Ayaklanmasına katılmak için hazırlandığı söylentisi yayıldı. Askerî bir çözüm, artık savaşın gerçek nedenlerini gidermeye en az elverişli seçenek gibi görünüyordu. Daha da önemlisi Kruger bir ateşkesi kabul etmek istiyordu. Britanyalı yeni başbakan William Gladstone (1809-1898) stratejik çıkarların söz konusu olmadığı kolonyal savaşlara Britanya'yı dahil etmemeye kararlıydı. Ayrıca hükümet o vakit İrlanda'da devam eden ciddi sorunlarla meşguldü. Sonuç olarak bazı çevrelerden Majuba Tepesi'nin intikamının alınması yönünde gelen çağrılara rağmen Gladstone, Güney Afrika'ya bir İngiliz ordusu göndermemeyi tercih etti ve bunun yerine, 23 Mart'ta Transvaal Boerleri ile geçici barış koşullarını imzaladı. Tarihçi I. Knight'ın da belirttiği üzere: > Transvaal Savaşı Britanya'nın ne askeri ne de siyasi hiçbir amacını gerçekleştirmedi ve Viktoryen dönemde Britanya ordusunun sürekli olarak başarısız olduğu tek savaştı. > (39) [ ![Map of the Second Anglo-Boer War, 1899–1902](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/21741.png?v=1776288909-1776234148) İkinci Anglo-Boer Savaşı Haritası, 1899-1902: Güney Afrika'nın Yeniden Yapılması Simeon Netchev (CC BY-NC-ND) ](https://www.worldhistory.org/image/21741/map-of-the-second-anglo-boer-war-1899-1902/ "Map of the Second Anglo-Boer War, 1899–1902")Biri Ağustos 1881'de Pretoria'da, diğeri ise Şubat 1884'te Londra'da olmak üzere Britanya ve Boer cumhuriyetleri arasında iki konvansiyon imzalandı. Konvansiyonlar Boer bağımsızlığını restore etti, fakat 1881 Sözleşmesi'nin başlangıç ​​kısmında, özellikle dış politika üzerinde olmak üzere Britanya egemenliğini ileri süren bir atıf bulunduğundan, durumda bir miktar belirsizlik mevcuttu. Ayrıca, Transvaal'ın Güney Afrika'daki diğer kolonilere ekonomik açıdan zarar verebilecek herhangi bir eylemde bulunmasını engelleyen bir madde de vardı. Boerler bağımsızlıklarını geri kazandıklarını düşünüyorlardı. Britanyalılar ise yalnızca sınırlı bir bağımsızlık verdikleri fikrindeydiler. Yorumdaki bu belirsizlik barışa olanak tanıdı, ancak aynı zamanda gelecekteki bir felaketin de tohumlarını ekmiş oldu. ### Sonrası Transvaal Savaşı'ndaki mağlubiyet Britanyalıların emperyalist yayılmacılığına devam etmesinin önüne geçmedi. 1884 yılında Basutoland Protektorası'nı (günümüz Lesotho) ve 1885 yılında Bechuanaland Protektorası'nı (günümüz Botsvana) topraklarına dahil ettiler. Svaziland ve Pondoland, sırasıyla 1893 ve 1894 yıllarında, Britanya'nın Güney Afrika devletlerinden oluşan o rengârenk koleksiyonuna eklendi. Tüm bu emperyalizmin ortasında bir de dikkate değer şekilde 1886'da Transvaal'daki Witwatersrand'deki muazzam altın yatakları ortaya çıktı. Muhtemelen kaçınılmaz şekilde başka bir çatışma çıktı, bu 1899 yılındaki İkinci Anglo-Boer Savaşıydı. Bu savaş birinciye göre çok daha büyük ölçekliydi. Düşmanlıklar, başlangıçta Transvaal'deki Boer olmayan Beyazların siyasi hakları ve Aralık 1895'teki başarısız Jameson Baskını'nın (Britanyalıların gayriresmi bir darbe girişimi) yol açtığı şüphe üzerinde yoğunlaşmıştı. Bu savaş Güney Afrika'yı ve zengin kaynaklarını kimin kontrol edeceğine karar verecekti. Britanyalılar yine de, yakıp yıkma taktikleri ve sivil toplama kampları kullanmaları nedeniyle büyük ölçüde itibarlarını yitirmiş olmalarına rağmen savaşı kazanmışlardı. İki Boer Cumhuriyeti ve çeşitli Britanya kolonileri 1910'da Güney Afrika Birliği altında birleştirildiler. #### Editorial Review This human-authored definition has been reviewed by our editorial team before publication to ensure accuracy, reliability and adherence to academic standards in accordance with our [editorial policy](https://www.worldhistory.org/static/editorial-policy/). ## Bibliografya - [Chamberlain, M. E. *The Scramble for Africa.* Routledge, 2010.](https://www.worldhistory.org/books/1408220148/) - [Dalziel, Nigel & Mackenzie, John. *The Penguin Historical Atlas of the British Empire.* Penguin Books, 2006.](https://www.worldhistory.org/books/0141018445/) - [Fage,. *The Cambridge History of Africa.* Cambridge University Press, 1985.](https://www.worldhistory.org/books/0521228034/) - [Fremont-Barnes, Gregory & O'Neill, Robert. *The Boer War 1899–1902.* Osprey Publishing, 2003.](https://www.worldhistory.org/books/1841763969/) - [Jackson, Tabitha. *The Boer War.* Channel 4 Book, 1999.](https://www.worldhistory.org/books/075221702X/) - [James, Lawrence. *Empires in the Sun.* Pegasus Books, 2017.](https://www.worldhistory.org/books/1681774631/) - [James, Lawrence. *The Rise and Fall of the British Empire.* St. Martin's Griffin, 1997.](https://www.worldhistory.org/books/031216985X/) - Knight, Ian. *Boer Wars 1836-1898.* Osprey, 2020 - [Marshall, P. J. *The Cambridge Illustrated History of the British Empire.* Cambridge University Press, 1996.](https://www.worldhistory.org/books/0521432111/) - [Pakenham, Thomas. *Scramble for Africa..* Harper Perennial, 1992.](https://www.worldhistory.org/books/0380719991/) - [Pakenham, Thomas. *The Boer War.* Random House, 1979.](https://www.worldhistory.org/books/0394427424/) - [Reid, Richard J. *A History of Modern Africa.* Wiley-Blackwell, 2020.](https://www.worldhistory.org/books/1119381924/) - [Smith, Simon C. *British Imperialism 1750–1970.* Cambridge University Press, 1998.](https://www.worldhistory.org/books/052159930X/) ## Yazar Hakkında Mark, WHE’nin Yayın Direktörüdür ve York Üniversitesi’nden Siyaset Felsefesi alanında yüksek lisans derecesine sahiptir. Tam zamanlı bir araştırmacı, yazar, tarihçi ve editördür. İlgi alanları arasında sanat, mimari ve tüm medeniyetlerin ortak fikirlerini keşfetmek yer almaktadır. ## Zaman çizelgesi - **Dec 1880 CE - Feb 1881 CE**: The [First Anglo-Boer War](https://www.worldhistory.org/First_Anglo-Boer_War/) (aka Transvaal [War](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/)). The Boers win and regain independence for Transvaal. - **20 Dec 1880 CE**: The Boers defeat the British at the [Battle](https://www.worldhistory.org/disambiguation/battle/) of Bronkhorst Spruit. - **28 Jan 1881 CE**: The Boers defeat the British at the [Battle](https://www.worldhistory.org/disambiguation/battle/) of Laing’s Nek. - **27 Feb 1881 CE**: The Boers defeat the British at the [Battle](https://www.worldhistory.org/disambiguation/battle/) of Majuba Hill in northern Natal. ## Dış Bağlantılar - [Unique Photographs from the Boer War | The Heritage Portal](https://www.theheritageportal.co.za/article/unique-photographs-boer-war) - [The First Anglo-Boer War, 1880–1881 (Chapter 9)](https://www.cambridge.org/core/books/queen-victorias-wars/first-angloboer-war-18801881/E42F8D26D942C6F138E6B4F822461CC0) - [Boer War | National Army Museum](https://www.nam.ac.uk/explore/boer-war) ## Bu Çalışmayı Alıntıla ### APA Cartwright, M. (2026, May 30). Birinci Anglo-Boer Savaşı: Transvaal'ın Bağımsızlık Mücadelesi. (R. Mert, Çevirmen). *World History Encyclopedia*. ### Chicago Cartwright, Mark. "Birinci Anglo-Boer Savaşı: Transvaal'ın Bağımsızlık Mücadelesi." tarafından çevrildi Reha Mert. *World History Encyclopedia*, May 30, 2026. . ### MLA Cartwright, Mark. "Birinci Anglo-Boer Savaşı: Transvaal'ın Bağımsızlık Mücadelesi." tarafından çevrildi Reha Mert. *World History Encyclopedia*, 30 May 2026, . ## Lisans & Telif Hakkı Gönderen [Reha Mert](https://www.worldhistory.org/user/rehamert/ "User Page: Reha Mert"), tarihinde yayınlandı 30 May 2026. Telif hakkı bilgileri için lütfen orijinal kaynakları kontrol edin. Lütfen bu sayfadan gidebileceğiniz içeriklerin daha farklı lisans koşullarına sahip olabileceğini unutmayın.