--- title: Belçika Kongosu: Afrika'nın En Kötü Şöhretli Sömürgelerinden Biri author: Mark Cartwright translator: Hamza Kochan source: https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-22881/belcika-kongosu/ format: machine-readable-alternate license: Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/) updated: 2026-06-04 --- # Belçika Kongosu: Afrika'nın En Kötü Şöhretli Sömürgelerinden Biri _Yazan: [Mark Cartwright](https://www.worldhistory.org/user/markzcartwright/)_ _Çeviren [Hamza Kochan](https://www.worldhistory.org/user/hamzakochan)_ Belçika Kongosu, 1908'den 1960'a kadar Belçika'nın bir sömürgesiydi. Bundan önce bölge, 1885'te kurulan ve fiilen Kral II. Leopold'ün özel kuruluşu olan Kongo Özgür Devleti'ydi. 1908'den önce bile sıklıkla Belçika Kongosu olarak anılan bu sömürgeyi Leopold hiç ziyaret etmedi ancak plantasyonlardan ve madenlerden azami kâr elde etmek için orada tarif etmesi güç dehşetlerin yaşanmasına izin verdi. 20. yüzyıl, daha ciddi insanlık dışı uygulamalardan bazılarının kaldırılmasına tanıklık etti ama bölge Afrika'nın en bölünmüş ve sömürülmüş bölgelerinden biri olarak kaldı. 1960 yılında sömürge bağımsızlığını kazandı ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti olarak yeniden adlandırıldı (ancak 1965 ile 1997 yılları arasında Zaire olarak biliniyordu). ### **Kongo Havzası** Kongo Nehri'nin havzası Orta Afrika'da yer almaktadır. Bölge, Afrika'daki en yüksek yağış miktarlarına sahip nemli tropikal ormanlardan oluşmaktadır. Bir takvim yılında 80 günden fazla süreyle gök gürültülü fırtınalar meydana gelebilir. Kongo'nun güney kısmı büyük ölçüde otların ve alçak ağaçların büyüdüğü "türemiş" savandır. Toprak, tarım için pek elverişli değildir ve dikkatli bir yönetim gerektirir. Bölgenin [Avrupa](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-35/avrupa/) sömürgeciliği dönemindeki nüfusu, 300 farklı dilin konuşulduğu 200'den fazla kabileden oluşuyordu. Bu halklar ya küçük ölçekli siyasi birimlerde ya da Luba ve Lunda krallıkları gibi daha büyük, daha merkezi devletlerde yaşıyorlardı. Kongo'nun doğu kısmı, bugün nesli tükenmekte olan bir tür olan dağ gorillerinin varlığıyla bilinir. ### **Leopold'ün Kongo Özgür Devleti** 1884-5 Berlin Konferansı, Avrupalı liderlerin Afrika'daki sömürge meselelerini karara bağlamak için yaptığı bir toplantıydı. Çözülmesi gereken tartışmalardan biri, Portekiz ve Belçika'nın Kongo Nehri havzasını kontrol etme konusundaki mücadelesiydi. Kongo'da olduğu gibi birçok bölgenin uzun süredir gelişmiş, gelişkin yönetim krallıklarına sahip olmasına rağmen, bu konferansa hiçbir Afrikalı lider davet edilmedi. Portekiz'in iddiası, bölgedeki 15. yüzyılın sonlarına kadar uzanan oldukça belirsiz tarihi ticari temaslara dayanıyordu. Kongo'dan gelen köleler, büyük sayılarda Güney Amerika'daki Portekiz ve İspanyol sömürgelerine gönderiliyordu. Portekizlilerin aksine Belçikalıların Kralı II. Leopold (h. 1865-1909), yerel kabile liderleriyle imzalanmış antlaşmaları halihazırda gösterebiliyordu ve Kongo'da bilimsel ve insani hedefler gütme sözü vermişti. Mücadeleyi Leopold kazandı. Buna uygun olarak, son derece yanlış bir şekilde adlandırılmış olan Kongo Özgür Devleti (*État indépendant du Congo*) 1885 yılında kuruldu. Kongo havzasının büyük kısmını içeren bu devlet, Belçika kralının sömürgeci heveslerini tatmin ettiği ve ceplerini doldurduğu devasa bir özel mülkten pek de farklı değildi. Kongo hakkında o dönemde özgür olan tek şey, Berlin'de kararlaştırıldığı üzere diğer [Avrupa](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-15614/avrupa/) devletlerine ticaret ve gemicilik için sınırsız erişim hakkı tanınacak olmasıydı. [ ![Cartoon of Leopold II Carving up the Congo Basin](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/21598.png?v=1771928640-1771928756) II. Leopold’un Kongo Havzasını Parçalaması Karikatürü François Maréchal (Public Domain) ](https://www.worldhistory.org/image/21598/cartoon-of-leopold-ii-carving-up-the-congo-basin/ "Cartoon of Leopold II Carving up the Congo Basin")Leopold'ün özel imparatorluğu, Afrika'daki herhangi bir imparatorlukta pay sahibi olmak istemeyen kendi hükümetinden tamamen bağımsız hareket eden anayasal bir hükümdarın tuhaf bir örneğiydi. Ancak Leopold, "bu muhteşem Afrika pastası" (Oliver, 164) olarak tanımladığı şeyden kendisi için bir dilim kapmaya kararlıydı. Kısacası, aynı hükümdarı paylaşmaları dışında Belçika ve Kongo Özgür Devleti'nin hiçbir bağlantısı yoktu. Belçika hükümeti emperyalizmden uzak durmuş olabilirdi ancak Belçikalı finansörler kesinlikle uzak durmadı. Bir yatırımcı konsorsiyumu toplayan Leopold; kauçuk ve palmiye yağı gibi nakit ürünlerden ve fildişi gibi lüks malzemelerden muazzam kazançlar vaat etti. Kongo halkı, herhangi bir devlet denetimi veya ahlaki edep tarafından engellenmeyen kapitalizmin dehşetini keşfetmek üzereydi. Leopold, Kongo'daki yöneticisi olarak, Afrika'nın kalbinde kaybolduğu düşünülen kaşif ve misyoner dostu David Livingstone'u (1813-1873) "bulan" adam olarak ünlenen gazeteci Henry Stanley'den (1841-1904) başkasını seçmedi. Stanley, 1870'ler boyunca Kongo havzasını keşfetmişti. 1878'den beri Leopold'ün hizmetinde olan Stanley, 1880'lerin ortalarına kadar Kongo Nehri boyunca ticaret merkezleri kuruyor, yerel liderlerle ticari bağlar ve antlaşmalar tesis ediyordu. Berlin Konferansı'nda sunulan da zaten Stanley'nin bu çalışmalarıydı. 1885'ten itibaren, diğer Avrupalı güçlerin onayını alan Leopold, Avrupalı subaylar tarafından komuta edilen Afrikalı bir ordu olan *Force Publique*'i (Kamu Gücü) kurarak bölgede daha somut bir askeri kontrol arayışına girdi. Bu, trajik derecede uygunsuz bir başka isimdi çünkü bu ordunun Kongo halkının refahıyla uzaktan yakından hiçbir ilgisi yoktu. Force Publique'in tek amacı, nüfusa korku salmak ve işçilerin fiziksel sınırlarına kadar ve bu sınırların da ötesinde çalışmasını sağlamaktı. Bu politika başlangıçta meyvelerini vermedi ve Kongo Özgür Devleti beş yıl sonra bile hâlâ Leopold ve yatırımcılarına herhangi bir kâr getirmiyordu. Hatta bu girişim o kadar büyük bir zararla yürütülüyordu ki, Belçika hükümeti Leopold'e 1890'da bir ve 1895'te ikinci bir kredi vermek zorunda kaldı. Bu, iki devlet arasında kurulan ilk somut bağ oldu. İkinci bir bağ ise, maaşları hâlâ Belçika hükümeti tarafından ödenen Belçika Ordusu subaylarının *Force Publique*'te görev yapmak üzere ödünç verilmesiydi. [ ![Map of the Scramble for Africa after the Berlin Conference](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/19247.png?v=1760720285-1760682525) Berlin Konferansı'ndan Sonra Afrika'nın Paylaşım Haritası Simeon Netchev (CC BY-NC-ND) ](https://www.worldhistory.org/image/19247/map-of-the-scramble-for-africa-after-the-berlin-co/ "Map of the Scramble for Africa after the Berlin Conference")Kongo Özgür Devleti, 1888 yılında havalı kauçuk lastiği icat eden John Dunlop sayesinde kâr etmeye başladı. Dünya kauçuğa doyamıyordu ve Kongo 1895'ten itibaren başlıca üreticilerden biri haline geldi. Leopold, kauçuğun kelimenin tam anlamıyla bir devlet tekeli olmasını sağladı ve 1901 yılına gelindiğinde Kongo, dünya kauçuğunun %10'unu üretiyordu. Diğer bir canlanma ise, Katanga bölgesindeki bakır madenlerinin 1891'de ele geçirilmesinden sonra yaşandı. 1894 yılında, Svahili-Arap tüccarlarla yapılan uzun ve şiddetli savaş sona erdi ve Leopold'ün Kongo havzasını kontrol etme hayali nihayet gerçekleşti. Kongo Özgür Devleti, Belçika'dan 80 kat daha büyüktü. Sömürge yöneticilerinin ve *Force Publique* subaylarının neredeyse tamamı Belçikalı olduğundan, Leopold'ün kendisi dışında iki devlet arasında hiçbir siyasi bağ bulunmamasına rağmen Kongo Özgür Devleti'nin yaygın olarak Belçika Kongosu olarak anılması şaşırtıcı değildi. ### **Acımasız Bir Rejim** Tamamen kâr amaçlı özel bir kuruluş olarak işletilen plantasyonlardaki ve madenlerdeki Kongolu işçiler, adeta bir cehennem hayatı yaşadılar. Başka yerlere nakledilip satılabilecek fildişi ve kauçuk gibi malları toplamak için her yerde "ticarethane" olarak bilinen ticari istasyonlar kuruldu. Üretim kotalarını artırmak amacıyla zorunlu çalıştırma, darp, kırbaçlama, uzuv kesme ve rehin alma gibi uygulamaların hepsi Leopold Kongosu'nun sıradan özellikleriydi. Plantasyonların beyaz müdürleri, işçilerini tamamen cezasız kalacak şekilde dövebiliyor ve öldürebiliyordu. Rejim o kadar acımasızdı ki, insanların kentsel alanlardan ülkenin daha uzak bölgelerine kaçması nedeniyle en sonunda yeterli işçi bulunamaz hale geldi. Sömürge yönetimine karşı her türlü direniş acımasızca bastırıldı. Bütün köyler katledildi ve o kadar çok mahsul yok edildi ki kıtlıklar nadir görülen bir durum olmaktan çıktı. Çiçek hastalığı ve uyku hastalığı gibi rahatsızlıklar, yetersiz beslenen nüfusu ölümcül salgın dalgalarıyla vurdu. Kongolu halk, geleneksel ticari ağlarını yok eden ve Kongo Özgür Devleti'nde dönen bu ticaretten neredeyse hiçbir maddi fayda görmedi. Ancak Belçika bundan yararlandı; ilk olarak Leopold, Kongo'dan elde ettiği kârı Brüksel'deki *Arcade du Cinquantenaire* gibi yapıları, yeni kaleleri, müzeleri ve parkları inşa etmek için kullandı. Ardından, Belçika devletinin Kongo Özgür Devleti topraklarının onda birinden elde edilen kârı aldığı, özel olarak kurulmuş bir vakıf aracılığıyla bu yarar devam etti. Kral, Kongo'ya hiç ayak basmamış olmasına rağmen özel devletinde kullanılan yöntemlerden kesinlikle haberdardı çünkü kendisi gücü hiçbir zaman devretmedi, bizzat kullandı. "Tüm büyük kararlar onundu. Danışmanları onunla aynı fikirde olmadığında istifa etmek zorundaydı. Günlük çalışmalarda, Brüksel'deki ofisinde, ayrıntılarla bile ilgilenirdi" (Fage, 317). Tarihçiler arasında, Leopold'ün Kongo'da gerçekleştirilen en kötü zulümleri önlemeye çalıştığı yönündeki iddialarının ne kadar samimi olduğu tartışılmaktadır. Kralın ne olup bittiğini bildiğini tartışmasız bir şekilde kanıtlayan özel yazışmaları, pişmanlık örnekleri ile uluslararası toplumda kendisinin ve Belçika'nın itibarını zedelememe kararlılığını içermektedir. [ ![Belgian Colonisation Cartoon](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/21693.png?v=1774278182-1774278267) Belçika Sömürgeciliği Karikatürü Edward Linley Sambourne (Public Domain) ](https://www.worldhistory.org/image/21693/belgian-colonisation-cartoon/ "Belgian Colonisation Cartoon")Tarihçi L. James, Leopold'ün bu zulümlerdeki suç ortaklığına dair daha sert bir görüş dile getirerek, kralın "açgözlülüğün kölesi, tamamen vicdansız ve Kongo'daki girişimlerinin yarattığı insani acılara karşı acımasızca kayıtsız" olduğunu belirtir (James, 72). Bu görüş, bir dönem Leopold'ü "tek bir kişide vücut bulmuş Şeytan ve Mammon (açgözlülük ilahı)" olarak tanımlayan bir diğer uluslararası kötü adam, Kayser II. Wilhelm tarafından da onaylanırdı (aynı eser). Daha bağışlayıcı bir yaklaşım ise, Leopold'ün istismar raporlarının abartılı olduğuna dair kendisini ikna etmelerine izin verdiğidir. Nihayetinde, hem kral hem de Belçika hükümeti için amaca giden her yol mübahtı. Bu sırada Belçika halkı ise, Kongoluların maruz kaldığı dehşetlerden büyük ölçüde habersizdi. Kongo'da tam olarak nelerin yaşandığına dair ipuçları ve söylentiler kamusal alanda bir süredir dolaşmakta olsa da sonunda bu sır açığa çıktı. Sömürge acımasızlığının bu tür göstergelerinden biri, başkarakteri Belçika makamları için çalışan Joseph Conrad'ın 1899 tarihli Karanlığın Yüreği adlı kısa romanıydı. Kurtz adındaki bu adam, sınır hayatının bir sonucu olarak delirişiyle ölüm döşeğinde "Dehşet! Dehşet!" diye fısıldar. Diğer daha somut ifşaatlar ise Kongo'da zaman geçirmiş ve zulümleri kendi gözleriyle görmüş saygın yabancı gezginlerden ve misyonerlerden geldi. Bu istismarlar, ayrıca bir Belçikalı, bir İsviçreli ve bir İtalyan müfettişten oluşan 1905 tarihli özel bir komisyon tarafından da doğrulandı ve belgelendi. 1908 yılına gelindiğinde, Avrupalıların "Afrika'nın en derin, en karanlık yeri" olarak adlandırdığı bölgede gerçekleştirilen zulümlere yönelik uluslararası infial o kadar büyüktü ki, Belçika hükümeti Kongo Özgür Devleti'ni devralmak zorunda kaldı. Leopold'ün kâbus gibi rejiminin bir sonucu olarak Kongo'da en az bir milyon Afrikalının öldüğü tahmin edilmektedir; bazı tarihçiler bu rakamı 10 milyona kadar çıkarmaktadır. ### **Belçika Devleti Yönetimi Devralıyor** Congo Free State (Kongo Özgür Devlet) adı Belgian Congo (Belçika Kongosu) olarak değiştirildi ve Belçika hükümeti tarafından yönetilen bir sömürge haline geldi. Başkent Leopoldville (gelecekteki Kinşasa) olmaya devam etti. Devletin artık resmi olarak hükümet tarafından desteklenmesiyle birlikte, özellikle Katanga, Kasai ve Ituri gibi madencilik potansiyeli olan bölgelerde Belçikalı bankaların yatırımları arttı. Ancak Belçikalı yetkililer artık rakip kabileler, Beyazlar ve Beyaz olmayanlar, tüccarlar ve işçiler, eğitimli azınlık ve bu fırsatlardan mahrum bırakılanlar ve bunların arasında iş birliği yapanlar ile melez kökenliler arasında her yöne bölünmüş bir ülkeyi yönetmek zorundaydı. Sömürge yönetimine karşı isyanları asgari düzeyde tutmak için her türlü siyasi dernekleşmeye katı bir yasak getirildi. Beyaz olmayanların hiçbir siyasi hakkı yoktu. [ ![Belgian Congo Stamps](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/21694.jpg?v=1774280859-1774280928) Belçika Kongo Pulları Mark Cartwright (CC BY-NC-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/21694/belgian-congo-stamps/ "Belgian Congo Stamps")Uranyum 1915 yılında keşfedildi ve Katanga, kobalt ve elmas ihraç ederek bakır verimine katkıda bulundu. Birinci Dünya Savaşı (1914-18) sırasında, *Force Publique*'e bağlı 15.000 Kongolu asker Müttefikler için savaştı ve 250.000 Kongolu, [Alman Doğu Afrikası](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-26070/alman-dogu-afrikasi/)'na karşı yürütülen Doğu Afrika Seferi sırasında hamal olarak hizmete zorlandı. Almanya'nın Birinci Dünya Savaşı'ndaki yenilgisinden sonra Belçika Kongosu, Almanya'nın eski sömürgesinden bir pay aldı: Ruanda-Urundi. Savaştan sonra, Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri'nden yatırımcılar, Kongo'nun etkileyici doğal maden kaynakları listesinden kar elde etme potansiyelini gördü. Kauçuk ve palmiye yağı ticaretini desteklemek amacıyla kahve, pamuk ve kakao plantasyonları genişletildi. 1920'lere gelindiğinde Belçika Kongosu; kobalt, radyum ve endüstriyel elmas üretiminde dünyada lider konumdaydı. Artık Kongo'nun madenlerinde çalışan 60.000 Afrikalı işçi vardı. ### **İnsanların ve Kaynakların Sömürülmesi** Kongo'nun ihracat patlamasının ödenmesi gereken bir bedeli vardı ve bu bedeli, her zaman olduğu gibi, yol ve demiryolu yapımı gibi projelerde zorunlu çalışma, yetersiz gıda kaynakları, salgın hastalıklar, endüstriyel sendikaların yasaklanması ve toplumsal çalkantılar şeklinde ödemek zorunda kalanlar Afrikalılardı. Yerel halk kelimenin tam anlamıyla kendileri için bir gelecek göremiyordu ve doğum oranlarındaki hızlı düşüş; misyonerler, sömürge yöneticileri ve gelecekte iş güçlerinin yok olacağından endişe eden sanayiciler tarafından endişeyle kaydediliyordu. Buna verilen kısmi yanıt, Afrikalılara Avrupa işgali karşılığında bir şeyler sunmaya çalışan sınırlı reformlar oldu. İşçi konut köylerini daha aile dostu hale getirmek için yatırımlar yapıldı. İlköğretim kurumları sübvanse edildi, ancak Roma Katolik misyonları tarafından işletilen bu okullar tarafsızlıktan çok uzaktı. Sömürge yetkilileri, Kongo'ya kendi deyimleriyle "tam bir [medeniyet](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10175/medeniyet/)" getirdikleriyle övünüyorlardı. Hristiyan kurumlarına verilen desteğin aksine, "sömürgede sadece birkaç caminin yapılmasına izin verilmişti ve Müslüman okulları tamamen yasaklanmıştı" (Boahen, 220). Genel olarak, Hristiyan misyonerler "Afrika dinine ve kültürüne karşı olumsuz bir tutuma sahiptiler ve en başından beri bunları tamamen ortadan kaldırmaya kararlıydılar" (aynı eser). [ ![Trading Station, Belgian Congo](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/21695.png?v=1774283969-1774284073) Ticaret İstasyonu, Belçika Kongo Unknown Photographer (Public Domain) ](https://www.worldhistory.org/image/21695/trading-station-belgian-congo/ "Trading Station, Belgian Congo")Sömürge yönetimi sorgulayan her türlü siyasi örgütlenme, artık işgal ordusu ile yerel polis gücünün tehditkar bir karışımı haline gelen *Force Publique* tarafından bastırılmaya devam etti. Dikkate değer Kongolu liderlerden biri, kendisine [Tanrı](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10299/tanri/) tarafından dokunulduğunu iddia eden ve takipçileri (Kimbanguistler) ısrarla sivil itaatsizlik eylemleri ile Avrupalıların Kongo'dan çıkarılması çağrısında bulunan Simon Kimbangu idi. Kimbangu 1921 yılında tutuklandı ve sonraki 30 yılını hapiste geçirdi. Sömürge yönetimine karşı çıkan, dini veya siyasi bağlara dayanan pek çok başka grup da vardı; ancak plantationlarda (büyük çiftliklerde) ve madenlerde çalışanlar için sadece daha iyi çalışma koşulları isteyen gruplar da mevcuttu. Leopold döneminin zorunlu çalışması büyük ölçüde sona ermişti ancak iş gücü birçok topluluk için bir vergilendirme biçimi haline geldiğinden tamamen ortadan kaldırılmamıştı. Ücretler düşük kalmaya devam etti ve enflasyona göre neredeyse hiç ayarlanmadı. Özellikle madenlerde, demiryolu ve yol yapımı sektörlerinde çalışma koşulları berbat olmayı sürdürdü. Pek çok kişi isyan ederken veya fırsat bulduğunda rejimden kaçarken, bazı Afrikalı şeflerin, ezeli rakipleri pahasına kendi konumlarını güçlendirmek ümidiyle Belçikalı yetkililerle iş birliği yaptığı da bir gerçekti. "Afrikalı müttefikler ve paralı askerler olmasaydı, Avrupalıların kendi yönetimlerini bu kadar asgari bir insan gücü maliyetiyle dayatmaları mümkün olamazdı" (Boahen, 88). Egemenlerin uyguladığı bir diğer başarılı strateji ise, yeni idari bölgeler oluşturup insanları yeni yerlere taşıyarak kabile liderlerinin sayısını istikrarlı bir şekilde azaltmak ve güç tabanlarını parçalamaktı. Sonuç olarak, Belçika Kongosu'ndaki küçük krallıkların ve şefliklerin sayısı "1917'de 6095 iken 1938'de 1212'ye düşürüldü" (Boahen, 147). İkinci Dünya Savaşı'nın (1939-45) patlak verdiği sırada Belçika Kongosu'nun nüfusu 10,4 milyondu ve bunun sadece 25.000'i Beyazdı. Savaşın başında Belçika Almanya tarafından işgal edildiğinde, Londra'daki sürgündeki Belçika hükümeti Belçika Kongosu'nu yönetmeye devam etti. Savaş muazzam miktarda hammadde gerektirdiğinden, İngiliz hükümeti çatışma boyunca sömürgenin tüm bakır üretimini, yani yaklaşık 800.000 tonunu satın aldı. Amerika Birleşik Devletleri'nin dünyanın ilk atom bombasını üretmek için yürüttüğü Manhattan Projesi'nde Belçika Kongosu'ndan gelen uranyum kullanıldı. Tungsten ve kalay da bu dönemdeki diğer değerli ihraç ürünleriydi. Bu sırada *Force Publique*, Müttefiklerin savaş çabalarına Doğu Afrika, Nijerya ve Orta Doğu'da görev yapan 40.000 askerle katkıda bulundu. [ ![Map of Africa in World War II](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/19072.png?v=1771887849-1770796865) II. Dünya Savaşı’nda Afrika Haritası Simeon Netchev (CC BY-NC-ND) ](https://www.worldhistory.org/image/19072/map-of-africa-in-world-war-ii/ "Map of Africa in World War II")### **Bağımsızlık** Savaş sonrası dünya, birçok Afrika ulusunun Avrupa egemenliğinden kurtulmak için daha kararlı ve daha şiddetli bir şekilde özgürlük çağrısı yapmaya başladığına tanıklık etti. Kongo'da, fiyatlardaki keskin artışın da etkisiyle, İkinci Dünya Savaşı devam ederken bile grevler ve isyanlar baş göstermişti. Sayıları giderek artan eğitimli, beyaz yakalı Kongoluların (*évolués* olarak bilinirler) siyasi hayata katılma imkanı yoktu çünkü "savaş sonrası Kongo'sunda Belçika yönetiminin belirgin bir özelliği, yükselmekte olan Afrikalı burjuvaziyi hükümete ortak etme yönünde kesin bir siyasi iradenin yokluğuydu" (Oliver, 206). Sonraki on yıl boyunca yaşanan ve 1959 isyanlarıyla zirveye ulaşan büyük sivil itaatsizlik olaylarının ardından, Belçika Kongosu nihayet 30 Haziran 1960'ta bağımsızlığını kazandı; adı önce Kongo Cumhuriyeti, ardından da Demokratik Kongo Cumhuriyeti (DKC) olarak değiştirildi. Başlangıçta, batıdaki eski Fransız Kongosu'nun kendisini Kongo-Brazzaville olarak adlandırmasından kaynaklanan farkı vurgulamak için kendisine Kongo-Leopoldville de diyordu. Devlet, Afrika'daki pek çok eski sömürge gibi, sorunlardan payına düşeni fazlasıyla aldı; bunun en büyük nedenlerinden biri sömürgenin "Belçikalılar tarafından hiçbir idari hazırlık yapılmadan terk edilmiş olmasıydı" (McEvedy, 127). 1960 yılında sadece 200 Kongolunun üniversite diplomasına sahip olması, Belçika yönetiminin mutlak ihmalkarlığını ve önyargısını gösteren çarpıcı bir istatistiktir. Belçika hükümeti, aceleyle hazırladığı devir teslim planına sömürge yöneticilerini ve yerleşimcileri dahil etmeyi de ihmal etti. Geriye dönük sömürgeciliğin tuhaf bir örneği olarak, Temmuz 1960'ta Kongo Ordusu'nun ayaklanması ve seçilmiş başbakan Patrice Lumumba'nın tutuklanması, düzeni yeniden sağlamak için Belçika'nın askeri müdahalesini zorunlu kıldı; bu müdahale esasen Belçika vatandaşlarını korumak amacıyla gerçekleştirildi. Sürece BM dahil oldu, aynı şekilde Soğuk Savaş'ın düşman tarafları olan Amerika Birleşik Devletleri ve SSCB ile Afrika'nın diğer bölgelerinden gelen paralı askerler de işin içine girdi. Siyasi çekişmelerin ortasında, Katanga ve Güney Kasai bölgeleri bağımsızlıklarını ilan etti ve yeni bir çatışma dönemi başladı. Lumumba 1961 yılında idam edildi. Kongo 1962 yılında aşağı yukarı yeniden birleşti, ancak önünde daha fazla sorun vardı. Hükümetleri ve monarşileri tarafından kendilerine uzun süredir Kongo'nun, yerel halka karşı olağanüstü bir verimlilik ve nezaketle yönetilen pastoral bir sömürge olduğunun söylendiği Belçika halkı; olaylar uluslararası basının gözleri önünde geliştikçe, her şeyin aslında nasıl kaotik bir keşmekeş olduğunu nihayet gördü. İsimler bir kez daha önem kazandı ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Mobutu Sese Seko'nun başkan olduğu ve demokrasinin terk edildiği 1965 ile 1997 yılları arasında Zaire olarak adlandırıldı. DKC ismi 1997 sonrasında geri döndü, ancak bu sorunlu devlet, nihayet 2025 yılında barış yeniden tesis edilene kadar komşu Ruanda, Ruandalı milisler ve onların çeşitli müttefikleriyle olan savaşlarla boğuştu. #### Editorial Review This human-authored definition has been reviewed by our editorial team before publication to ensure accuracy, reliability and adherence to academic standards in accordance with our [editorial policy](https://www.worldhistory.org/static/editorial-policy/). ## Bibliografya - [Boahen, A. Adu. *UNESCO General History of Africa, Vol. VII, Abridged Edition.* University of California Press, 1990.](https://www.worldhistory.org/books/0520067029/) - [Chamberlain, M. E. *The Scramble for Africa.* Routledge, 2010.](https://www.worldhistory.org/books/1408220148/) - [Dalziel, Nigel & Mackenzie, John. *The Penguin Historical Atlas of the British Empire.* Penguin Books, 2006.](https://www.worldhistory.org/books/0141018445/) - [Dear, I. C. B. & Foot, M. R. D. *The Oxford Companion to World War II.* Oxford University Press, 1995.](https://www.worldhistory.org/books/0198662254/) - [Fage, J. D. *The Cambridge History of Africa, Vol. VI.* Cambridge University Press, 2020.](https://www.worldhistory.org/books/0521215927/) - [James, Lawrence. *Empires in the Sun.* Weidenfeld & Nicolson, 2016.](https://www.worldhistory.org/books/0297870289/) - [McEvedy, Colin. *The Penguin Atlas of African History.* Penguin Books, 1996.](https://www.worldhistory.org/books/0140513213/) - [Oliver, R. A. *Cambridge Encyclopedia of Africa.* Cambridge University Press, 1981.](https://www.worldhistory.org/books/0521230969/) - [Pakenham, Thomas. *The Scramble for Africa.* Random House, 1991.](https://www.worldhistory.org/books/0394515765/) - [Ralph A. Austen & P.D. Curtin. *African History 2ND EDITION.* Longman, Inc,1995, 1970.](https://www.worldhistory.org/books/B004HOS26E/) - [Reid, Richard J. *A History of Modern Africa.* Blackwell Pub, 2026.](https://www.worldhistory.org/books/0470658983/) - [Strachan, Hew. *The Oxford Illustrated History of the First World War.* Oxford University Press, 2016.](https://www.worldhistory.org/books/0198743122/) ## Yazar Hakkında Mark, WHE’nin Yayın Direktörüdür ve York Üniversitesi’nden Siyaset Felsefesi alanında yüksek lisans derecesine sahiptir. Tam zamanlı bir araştırmacı, yazar, tarihçi ve editördür. İlgi alanları arasında sanat, mimari ve tüm medeniyetlerin ortak fikirlerini keşfetmek yer almaktadır. ## Zaman çizelgesi - **1885 CE - 1908 CE**: The Congo Free State is run as a private enterprise by Leopold II, King of the Belgians. - **1890 CE**: The Belgian government agrees a loan to prop up the failing Congo Free State. - **1891 CE**: The Congo Free State takes over the Katanga region. - **1895 CE**: The Belgian government agrees a second loan to prop up the failing Congo Free State. - **1901 CE**: The Congo Free State produces 10% of the world's rubber. - **1908 CE - 1960 CE**: Existence of the [Belgian Congo](https://www.worldhistory.org/Belgian_Congo/) colony in Central [Africa](https://www.worldhistory.org/disambiguation/africa/). - **1915 CE**: Uranium is discovered in [Belgian Congo](https://www.worldhistory.org/Belgian_Congo/). - **30 Jun 1960 CE**: The [Belgian Congo](https://www.worldhistory.org/Belgian_Congo/) is declared independent and adopts the name the Republic of Congo (later changed to the Democratic Republic of Congo). ## Dış Bağlantılar - [The Impact of the Belgian Colonization in the Democratic ...](https://digitalcommons.unl.edu/context/honorstheses/article/1660/viewcontent/The_impact_of_the_Belgian_colonization_in_the_Democratic_Republic_of_Congo.pdf) - [The Legacy of Belgian Colonialism in the Democratic ...](https://docs.rwu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1005&context=foreign_languages_theses) ## Bu Çalışmayı Alıntıla ### APA Cartwright, M. (2026, June 04). Belçika Kongosu: Afrika'nın En Kötü Şöhretli Sömürgelerinden Biri. (H. Kochan, Çevirmen). *World History Encyclopedia*. ### Chicago Cartwright, Mark. "Belçika Kongosu: Afrika'nın En Kötü Şöhretli Sömürgelerinden Biri." tarafından çevrildi Hamza Kochan. *World History Encyclopedia*, June 04, 2026. . ### MLA Cartwright, Mark. "Belçika Kongosu: Afrika'nın En Kötü Şöhretli Sömürgelerinden Biri." tarafından çevrildi Hamza Kochan. *World History Encyclopedia*, 04 Jun 2026, . ## Lisans & Telif Hakkı Gönderen [Hamza Kochan](https://www.worldhistory.org/user/hamzakochan/ "User Page: Hamza Kochan"), tarihinde yayınlandı 04 June 2026. Telif hakkı bilgileri için lütfen orijinal kaynakları kontrol edin. Lütfen bu sayfadan gidebileceğiniz içeriklerin daha farklı lisans koşullarına sahip olabileceğini unutmayın.