--- title: Anadolu author: Joshua J. Mark translator: Murat Özkan source: https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-228/anadolu/ format: machine-readable-alternate license: Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/) updated: 2022-02-11 --- # Anadolu _Yazan: [Joshua J. Mark](https://www.worldhistory.org/user/JPryst/)_ _Çeviren [Murat Özkan](https://www.worldhistory.org/user/murat)_ Antik Anadolu, Asya'nın güneybatı kesiminde yer alan ve günümüz Türkiye'sinin büyük bir bölümünü oluşturan bir coğrafi bölgedir. Bölge hakkında en eski bilgi, 'Hattiler Ülkesi' olarak bilinen ve Hititlerin yaşadığı Akad Hanedanının (MÖ 2334-2083) tabletlerinden gelmektedir. [Hititler](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-163/hititler/) bölgeye 'Assuva' (veya daha önce Asviya) dediler ve kastettikleri alan yalnızca Küçük Menderes (Cayster) ırmağı deltasının etrafı olsa da ifade zamanla tüm bölgeye yayıldı. Romalılar daha sonra bölgeyi aldıklarından dolayı Assuva, 'Asya' adının Tunç Çağından kökenli olduğu düşünülür. Yunanlılar tarafından 'Anadolu' (Yunanistan'ın doğusundaki topraklar için 'yükselen güneşin yeri') olarak adlandırıldı. ### Anadoludaki İsim ve Bölgeler 'Küçük Asya' terimi (Yunanca Mikra Asia'dan geliyor) ilk kez Hristiyan tarihçi Orosius (MS 375-418) tarafından MS 400'de Paganlara Karşı Yedi Tarih Kitabı'nda kullanıldı. Orosius'un amacı Havari Paul (Pavlus'un yer aldığı [İncil](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-191/incil/)'de bu bölgeden bahsedilirken [Efes](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-575/efes/) ve Galatya yerleşim yerleri geçer) tarafından Hristiyanlaştırılan bölgeyi Asya'dan uzak tutmaktı. MS 9. yüzyıl [Bizans İmparatorluğu](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-953/bizans-imparatorlugu/), bölgeyi başlarda Doğu İdari Bölümü manasına gelen 'Doğu Thema' olarak adlandırdı ve ardından denizciler, karanın deniz ufkunda nasıl yükseldiğine vurgulayarak 'yükselen' veya 'yükselme' anlamına gelen '[Levant](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-178/levant/)' olarak adlandırdılar. Antik dünyada, Anadolu veya Küçük Asya birçok krallığın ve şehrin merkezi oldu. Örnek vermek gerekirse: - Trakya - Bitinya - Paflagonya - Aiolis - [Frigya](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-176/frigya/) - Galatya - Pontus - Ermenistan - Urartu - Assur - [Kilikya](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10741/kilikya/) - Pamfilya - [Likya](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-971/likya/) - Pisidya - Likaonya - Karya - Misya - [İyonya](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-331/iyonya/) - [Lidya](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-278/lidya/) - Troya ### Anadolu'daki Ünlü Yerler ve İnsanlar Anadolu halkının başarıları saymakla bitmez ve antik tarihin en ünlü insanlarından, yerlerinden ve olaylarından bazılarını bünyesinde barındırır. Bizanslı tarihçi Filon'a (MÖ 225'te yazdı) ve daha sonraki yazarlara göre, Anadolu, Antik Dünyanın Yedi Harikasından ikisinin bulunduğu bir bölgeydi: Efes'teki [Artemis](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-537/artemis/) Tapınağı (İyonya bölgesinde) ve [Halikarnas](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-348/halikarnas/) Mozole Anıtı (Karya'daki [Halikarnas Mozolesi](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-17195/halikarnas-mozolesi/) olarak da bilinir). İyonya'nınMilet (günümüz Aydın Didim'e tekabül etmektedir) şehrinde ilk batılı filozof ve aynı zamanda matematikçi olan Thales ve öğrencileri Anaksimander ve Anaksimanes, her şeyi yaratan asıl varoluşun sebebini araştırmaya koyuldular ve bunun için bilimsel araştırma ve metod başlattılar. Tarihin Babası [Herodot](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-234/herodot/) da Halikarnas'ta (Muğla'da) doğdu. Ünlü düşünür ve matematikçi Pisagor, Samos adasında doğdu, Yunan felsefesinin bir başka önemli isminden olan Heraklitos da Anadolu sınırlarından olan Efes'te yaşadı ve eserlerini yazdı. Kilikya, Pavlus'un doğduğu [Tarsus](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10869/tarsus/) şehrini kapsamaktaydı. Ek olarak, Pavlus'un mesleği olan çadır yapımı uzmanlığıyla bilinen bir bölgeydi. [ ![Lydian Silver Stater](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/807.jpg?v=1722025625) Madeni Gümüş Lidya Parası Mark Cartwright (CC BY-NC-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/807/lydian-silver-stater/ "Lydian Silver Stater")### Anadolu Mitolojisi ve Tarihi Lidya, [Büyük Kiros](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-306/buyuk-kiros/) (II. Kiros ve Yaşlı Kiros olarak da bilinir) yönetiminde Pers [Ahameniş İmparatorluğu](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-322/ahamenis-imparatorlugu/)'na meydan okuyan ve Persler tarafından yenilip esir alınana kadar dünyanın en mutlu adamı olduğu iddia edilen büyük Kral Kroisos'un krallığıydı. Lidya aynı zamanda Yunan mitolojisinde Asya adındakiTitanın yaşadığı ve daha öncesinde ise büyük ana tanrıça Potnia Aswiya'ya tapılan (Artemis olan ve büyük tapınağı Lidya'nın başkenti Efes'te adanmış olan) yerdi. Frigya, Yunan Tanrıların Annesi olarak bilinen mitolojik karakter [Rhea](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-15626/rhea/)'nın doğduğu yerdi ve MÖ 8. yüzyılda Homer'in [İlyada](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-226/ilyada/) ve Odysseia adlı eserlerinde [Truva](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-372/truva/) Şehri ün kazandı. Anadolu bölgesi, sikkelerin doğduğu ve sikkelerin ilk kez ticarette kullanıldığı bölge olarak kabul edilir; bununla birlikte, bunu ilk yapan krallığın hangisi olduğu hakkında kesin bilgiler mevcut değildir. YUNAN KOLONİCİLERİ, AKDENİZDEN KARADENİZE KADAR ANADOLU KIYILARINA YERLEŞTİLER.MÖ 1250-1200 yılları arasında Deniz Kavimleri adında bir grup güneyden istila ederek Yunanistan'a akınlar düzenledi, Mısır'ı taciz etti ve ardından Hititleri Assuva bölgesinden püskürttü. Ne var ki, Deniz Kavimleri sadece yaşadıkları bölgeyi (Anadoluyu) kolonileştirmekle kalmadı (en azından önemli ölçüde değil) ve sonrasında bir kısmı da Kenan'ın güneyine yerleşmek amacıyla yola koyuldular. Çoğunlukla [Atina](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-292/atina/) ve çevresini kapsayan Attika'lı Yunan sömürgecileri, Akdeniz'den Karadeniz'e kadar Anadolu kıyılarına yerleştiler. Atina ve Eretria tarafından desteklenen ve finanse edilen İyon kolonileri, bölge Pers kontrolü altına girdiğinde ayaklanma çıkardılar, daha sonrasında Pers kralı I. Darius kışkırtmalara MÖ 490'da Marathon Savaşı'nda Yunanistan'ı ilk işgali ile yanıt verdi ancak geri I. Darius ve ordusu amaçlarına ulaşamadan geri püskürtüldü. [ ![Library of Celsus, Ephesus](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/691.jpg?v=1775445994) Celsus Kütüphanesi, Efes Mark Cartwright (CC BY-NC-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/691/library-of-celsus-ephesus/ "Library of Celsus, Ephesus")[Büyük İskender](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-265/buyuk-iskender/) MÖ 334-333 yıllarında Persleri yenerek Anadolu'yu fethetti. Büyük İskender Frigya'nın başkenti Gordium'da, Gordion Düğümünü kesti, kahinler tarafından bunun İskender'in Asya kralı olacağı anlamına geldiği iddia edildi. İskender'in ölümünden sonra kuzey ve batıda general I. Antigonus ve güney ve doğuda bir başka general olan I. Seleukos Nicator tarafından yönetildi ve Diadochi Savaşlarında (İskender'in varislerinin savaşları) ise bölge gittikçe karıştı. Bölge, MÖ 133 yılında Roma'nın gelişine kadar Helenistik valilerin egemenliği altında istikrarsızlığını korudu ([Bergama](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-583/bergama/) Kralı III. Attalus kendi isteğiyle kenti Romalılara bırakmış ve böylece Romalıları bölgeye davet etmiştir). MÖ 133'ten sonra Roma, Anadoluyu tamamen bir Roma eyaleti olana kadar tüm toprakları istikrarlı bir şekilde fethetti veya ilhak etti. Roma egemenliği altında, yollar inşa edildi ve birçok şehrin altyapısı iyileştirilerek bölgede istikrar sağlandı. Kıyı toplulukları gelişti ve özellikle Efes, [İsa Mesih](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-12343/isa-mesih/)'in İkinci Gelişi beklentisiyle bölgedeki 'dünyevi' gelişmelerin ihmal edildiği Hıristiyanlığın yükselişine kadar büyük refah yaşadı. MS 395'ten beri bölgeyi elinde tutan Bizans İmparatorluğu, MS 476'da [Roma İmparatorluğu](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-100/roma-imparatorlugu/)'nun yıkılmasından sonrasında da kontrolünü sürdürdü ve İslam'ın yayılmasından sonra, daha sonraki Bizanslı Hristiyanlar, MS 1068'de Selçuklu Türklerinin gelişine kadar toprak için İslam Halifelikleriyle savaştılar. Bölgedeki Türk kontrolü MS 1299'a kadar arttı. Bu tarihte Anadolu, [Osmanlı İmparatorluğu](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-18700/osmanli-imparatorlugu/)'nun bir parçası haline geldi ve Osmanlı'nın çöküşünden sonra da Türkiye Cumhuriyeti Anadolu'nun yeni modern sahibi oldu. #### Editorial Review This human-authored definition has been reviewed by our editorial team before publication to ensure accuracy, reliability and adherence to academic standards in accordance with our [editorial policy](https://www.worldhistory.org/static/editorial-policy/). ## Bibliografya - [Durant, W. *Our Oriental Heritage.* Simon & Schuster, 1954.](https://www.worldhistory.org/books/B00005WJGO/) - [Durant, W. *The Life of Greece.* Simon & Schuster, 2011.](https://www.worldhistory.org/books/B004ZZS4YA/) - [Freeman, K. B. *Companion to the Pre-Socratic Philosophers.* Harvard University Press, 1966.](https://www.worldhistory.org/books/B000VMQAIS/) - [Hamilton, E. *The Greek Way.* W. W. Norton & Company, 1993.](https://www.worldhistory.org/books/0393310779/) - [Herodotus. *Herodotus.* University Of Chicago Press, 1988.](https://www.worldhistory.org/books/0226327728/) - [Jordan, P. *Seven Wonders of the Ancient World.* Longman, 2002.](https://www.worldhistory.org/books/0582771870/) - [Worthington, I. *Alexander the Great.* Longman, 2004.](https://www.worldhistory.org/books/140580162X/) ## Yazar Hakkında Joshua J. Mark, Dünya Tarihi Ansiklopedisi'nin kurucu ortağı ve içerik direktörüdür. Daha önce New York'taki Marist College’de tarih, felsefe, edebiyat ve yazı dersleri vermiştir. Ayrıca pek çok yere seyahat etmiş, Yunanistan ve Almanya’da yaşamıştır. - [Linkedin Profile](https://www.linkedin.com/pub/joshua-j-mark/38/614/339) ## Zaman çizelgesi - **c. 6200 BCE**: First [copper](https://www.worldhistory.org/copper/) smelting in [Anatolia](https://www.worldhistory.org/Asia_Minor/). - **c. 1700 BCE**: The [Hittites](https://www.worldhistory.org/hittite/) invade the region of the [Hatti](https://www.worldhistory.org/hatti/) and begin a systematic campaign against them. The great [city](https://www.worldhistory.org/city/) of Hattusa is sacked and destroyed. - **c. 1380 BCE**: First instances of iron working in the [Hittite](https://www.worldhistory.org/hittite/) [Empire](https://www.worldhistory.org/empire/). - **1350 BCE - 1250 BCE**: The [Hittite](https://www.worldhistory.org/hittite/) [Empire](https://www.worldhistory.org/empire/) is at its peak. - **1334 BCE**: [Trojan War](https://www.worldhistory.org/Trojan_War/), according to Duris of [Samos](https://www.worldhistory.org/samos/). - **1285 BCE**: Peak of [Hittite](https://www.worldhistory.org/hittite/) power. - **c. 1250 BCE**: [Trojan War](https://www.worldhistory.org/Trojan_War/), according to [Herodotus](https://www.worldhistory.org/herodotus/). - **1200 BCE**: [Lydia](https://www.worldhistory.org/lydia/) arises as a Neo-[Hittite](https://www.worldhistory.org/hittite/) kingdom. - **1200 BCE**: Phrygians invade [Anatolia](https://www.worldhistory.org/Asia_Minor/) and destroy the [Hittite](https://www.worldhistory.org/hittite/) [Empire](https://www.worldhistory.org/empire/). - **1184 BCE**: [Trojan War](https://www.worldhistory.org/Trojan_War/), according to [Eratosthenes](https://www.worldhistory.org/Eratosthenes/). - **c. 800 BCE - c. 700 BCE**: [Homer](https://www.worldhistory.org/homer/) of [Greece](https://www.worldhistory.org/greece/) writes his *[Iliad](https://www.worldhistory.org/iliad/)* and *[Odyssey](https://www.worldhistory.org/Odyssey/)*. - **c. 685 BCE - 546 BCE**: Mermnad Dynasty rules [Lydia](https://www.worldhistory.org/lydia/). - **c. 635 BCE - 585 BCE**: Reign of Alyattes of [Lydia](https://www.worldhistory.org/lydia/). Minting of first coins made from electrum. - **560 BCE - 546 BCE**: Reign of [Croesus](https://www.worldhistory.org/croesus/) of [Lydia](https://www.worldhistory.org/lydia/). - **547 BCE**: [Anatolia](https://www.worldhistory.org/Asia_Minor/) conquered by the Persians. [Ephesos](https://www.worldhistory.org/ephesos/) remains neutral. - **499 BCE - 493 BCE**: Ionian [cities](https://www.worldhistory.org/city/) rebel against Persian rule. - **c. 498 BCE**: Ionians and [Greek](https://www.worldhistory.org/disambiguation/greek/) allies invade and burn [Sardis](https://www.worldhistory.org/sardis/) (capital of [Lydia](https://www.worldhistory.org/lydia/)). - **c. 449 BCE**: Ionian [cities](https://www.worldhistory.org/city/) become independent from [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/) under the [Peace of Callias](https://www.worldhistory.org/Peace_of_Callias/). - **c. 430 BCE - 415 BCE**: The *Histories* of [Herodotus](https://www.worldhistory.org/herodotus/) is published. The work is divided into nine chapters, each dedicated to one of the [Muses](https://www.worldhistory.org/muse/). - **279 BCE**: [Celts](https://www.worldhistory.org/celt/) invade Thrace and [Anatolia](https://www.worldhistory.org/Asia_Minor/). - **262 BCE**: Eumenes rebels and wins against the [Seleucid](https://www.worldhistory.org/Seleucid_Empire/) Antiochus I. Beginning of the [Pergamon](https://www.worldhistory.org/pergamon/) [Empire](https://www.worldhistory.org/empire/). - **218 BCE**: The Aegosages [Celts](https://www.worldhistory.org/celt/) enter [Anatolia](https://www.worldhistory.org/Asia_Minor/) under [Attalos](https://www.worldhistory.org/disambiguation/attalos/) of [Pergamon](https://www.worldhistory.org/pergamon/). - **188 BCE**: Maximum extent of the [Pergamon](https://www.worldhistory.org/pergamon/) [Empire](https://www.worldhistory.org/empire/) after Apamea peace. - **c. 188 BCE**: The treaty of Apamea Kibotos. Peace and alliance is established between the [Seleucid Empire](https://www.worldhistory.org/Seleucid_Empire/) and [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) joined by its allies, such as [Pergamon](https://www.worldhistory.org/pergamon/) and [Rhodes](https://www.worldhistory.org/Rhodes/). The Seleucids have to evacuate all the land and the [cities](https://www.worldhistory.org/city/) from [Asia Minor](https://www.worldhistory.org/Asia_Minor/) and to pay a huge [war](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/) indemnity. - **133 BCE**: Attalus III, the last king of [Pergamon](https://www.worldhistory.org/pergamon/), bequeathes the whole of Pergamon to [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/). - **25 BCE**: [Galatia](https://www.worldhistory.org/galatia/) is peacefully absorbed into the [Roman Empire](https://www.worldhistory.org/Roman_Empire/). - **42 CE - 62 CE**: [Paul the Apostle](https://www.worldhistory.org/Paul_the_Apostle/) goes on missionary journeys across [Asia Minor](https://www.worldhistory.org/Asia_Minor/), [Greece](https://www.worldhistory.org/greece/), and [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/). ## Dış Bağlantılar - [citysanctuary.nl](http://citysanctuary.nl/) - [The Seven Wonders](https://www.ancient.eu/The_Seven_Wonders/?utm_source=redirect) - [Thales of Miletus](https://www.ancient.eu/Thales_of_Miletus/) - [Ephesus](https://www.ancient.eu/ephesos/) - [The Asia Minor Website](http://asiaminor.progressiveworld.net/) - [Anatolia: Hatti, Phrygia, Urartu, Hurri, Mitanni](http://realhistoryww.com/world_history/ancient/Anatolia_Turkey_2.htm) - [Map of Ancient Greece and the Coast of Asia Minor](https://etc.usf.edu/maps/pages/6300/6351/6351z.htm) - [Oriental Religions in Roman Paganism: III. Asia Minor](http://www.sacred-texts.com/cla/orrp/orrp07.htm) - [Çatalhöyük Research Project](http://www.catalhoyuk.com/) ## Bu Çalışmayı Alıntıla ### APA Mark, J. J. (2022, February 11). Anadolu. (M. Özkan, Çevirmen). *World History Encyclopedia*. ### Chicago Mark, Joshua J.. "Anadolu." tarafından çevrildi Murat Özkan. *World History Encyclopedia*, February 11, 2022. . ### MLA Mark, Joshua J.. "Anadolu." tarafından çevrildi Murat Özkan. *World History Encyclopedia*, 11 Feb 2022, . ## Lisans & Telif Hakkı Gönderen [Murat Özkan](https://www.worldhistory.org/user/murat/ "User Page: Murat Özkan"), tarihinde yayınlandı 11 February 2022. Telif hakkı bilgileri için lütfen orijinal kaynakları kontrol edin. Lütfen bu sayfadan gidebileceğiniz içeriklerin daha farklı lisans koşullarına sahip olabileceğini unutmayın.