--- title: Bourges Katedrali author: Mark Cartwright translator: Şüheda Bulut source: https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-21269/bourges-katedrali/ format: machine-readable-alternate license: Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/) updated: 2025-07-30 --- # Bourges Katedrali _Yazan: [Mark Cartwright](https://www.worldhistory.org/user/markzcartwright/)_ _Çeviren [Şüheda Bulut](https://www.worldhistory.org/user/hedabulut)_ Aziz Stephen’e adanmış olan Bourges Katedrali, Fransa’nın merkezi Le Cher bölgesinde, Bourges şehrinde yer alan Gotik bir katedraldir. 1195 ile 1245 yılları arasında inşa edilen katedral, [Avrupa](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-35/avrupa/)’nın en büyük yapılarından biridir ve 13. yüzyıla tarihlenen birçok muhteşem vitray pencereye ev sahipliği yapmaktadır. Bourges Katedrali, UNESCO tarafından Dünya Mirası Listesi’ne alınmıştır. ### Yenileme ve Genişletme Efsaneye göre bugünkü katedral, Aziz Ursinus’un 3. yüzyılda bir kilise kurduğu yerde bulunmaktadır. Daha kesin olan ise, 11. yüzyıla tarihlenen Romanesk tarzda bir katedralin bu alanda var olduğudur; bu yapı, Başpiskopos Gauzlin’in (1013-1030) çabalarına atfedilir. Bu kilise, 12. yüzyıl ortalarında Başpiskopos Pierre de La Châtre (1141-1171) yönetiminde genişletildi. Bu döneme ait dış mimari unsurlar ve heykeller, günümüzdeki Gotik katedralde tekrar kullanılmıştır. 12. yüzyılın son on yılında, Romanesk katedral, genişlemiş piskoposluğun merkezi olan kentin ihtiyaçları için yetersiz kalınca, Bourges halkı Loire Nehri’nin güneyinde Fransa’da inşa edilen ilk Yüksek Gotik tarzda yeni bir katedral yapmayı planlamaya başladı. Proje, Başpiskopos Henri de Sully (1183-1199) tarafından yönetildi ve hem kendi büyük bağışı hem de bölge genelinde kapı kapı dolaşarak bağış toplayan koleksiyoncular sayesinde finanse edildi; bu, özellikle kendi kutsal emanetleri olmayan ve [Avrupa](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-15614/avrupa/)’yı çaprazlayan hac yolları üzerinde bulunmayan bir kilise için oldukça iddialı bir projeydi. Yapının tasarımcısı olan başmimarın ismi kesin olarak bilinmemektedir. İnşaat 1295 yılında başladı ve 1299’dan sonra projenin denetimi Guillaume du Donjon’a geçti. Eski bir Sistezya manastırı başrahibi olan Guillaume, Aziz Stephen’in çene kemiği (Fransızca’da St. Étienne) gibi birçok prestijli kutsal emanetin edinilmesiyle projeye çok ihtiyaç duyulan daha fazla fon topladı. Bu kutsal emanetleri görmek için gelen ziyaretçilerin bağışları, onlarca yıl süren inşaat projesine büyük katkı sağladı. Guillaume du Donjon 1209 yılında vefat etti ve Bourges’a muhteşem katedralini kazandırmadaki çabalarından dolayı aziz ilan edildi; kalıntıları şu anda koro arkasında bulunmaktadır. [ ![Façade of Bourges Cathedral](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/16676.jpg?v=1668438767-1668438776) Bourges Katedrali Ön Cephesi Mark Cartwright (CC BY-NC-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/16676/facade-of-bourges-cathedral/ "Façade of Bourges Cathedral")1215 yılına gelindiğinde katedral şekillenmiş ve vitray pencerelerini almaya hazır hale gelmişti, ancak muhtemelen finansman yetersizliği ve Romanesk tarzı giriş kapılarının yeni yapıya nasıl entegre edileceği gibi mimari sorunlar nedeniyle büyük proje on yıl boyunca durakladı. Ayrıca, inşaat için gerekli kereste temini sırasında ormanları ciddi şekilde azalan Loroy’daki Sistezya rahiplerinden bazı itirazlar da gelmişti. Çalışmalar sonunda 1225’te yeniden başladı ancak maliyetler nedeniyle ilerleme sınırlı kaldı. Yine de inşaat yavaş yavaş devam etti ve ancak 1245 civarında katedral, az çok tamamlanmış olarak tanımlanabildi. Kulelerin uzatılması gerekiyordu ve dış heykeller yapıldıkça ekleniyordu. Ayrıca, 1259’da çıkan yangın ve ağır taş duvarların temel tarafından taşınması zorlaştıkça tavanlarda beliren endişe verici çatlaklar gibi aksilikler yaşandı. Takip eden on yıllarda çeşitli geçici tamiratlar yapıldı. Kulelere çan ekleme planı ise çok riskli olduğu için iptal edildi ve böylece kuleler “*tours sourdes*” yani “sağır kuleler” olarak anılmaya başlandı. Son olarak, 5 Mayıs 1324’te katedral resmi olarak Aziz Stephen’e adandı. Nisan 1422’de ise Fransa’nın gelecekteki kralı VII. Charles (hük. 1422-1461), katedralde Marie d'Anjou ile evlendi. Katedral, ana cephesine eklenen pencereler gibi yıllar boyunca çeşitli eklemeler almaya devam etti, ancak 31 Aralık 1506’da, iki yüzyıl boyunca pek çok kişinin endişe ettiği gibi, Kuzey Kulesi çöktü. Sonraki 50 yıl içinde yeniden inşa edilen yeni Kuzey Kulesi, 65 metre (213 fit) yüksekliğiyle eski kulenin çok üzerinde oldu. Nihayet kuleye çanları da takıldı. 16. yüzyıldan itibaren katedral, Huguenot vandallarından zevksiz mimarlara kadar çeşitli talihsizlikler ve saldırılara direnç gösterdi. 19. yüzyılda restorasyon çalışmaları başladı ve tüm bu büyük yapılar gibi, günümüzde de devam eden sonsuz bir süreç halini aldı. ### Dış Cephe Bourges Katedrali, türünün devasa bir örneğidir. Yapının toplam uzunluğu 125 metre (410 fit) olup, destek kemerleriyle birlikte genişliği 73,45 metre (241 fit)dir. Cephedeki asimetrik görünüm ve kulelerin farklı yükseklikleri, daha önce bahsedilen çökme ve yeniden inşa nedeniyle oluşmuştur (daha küçük olan Güney Kulesi 53 metre yani 173 fit yüksekliğindedir). Kuzey Kulesi, ziyaretçiler 396 basamaktan oluşan merdiveni tırmanmaya hazırsa bugün ziyaret edilebilir. İki kule arasındaki büyük gül pencereye "*Grand Housteau*" adı verilir ve alt kısmında altı sivri kemerli pencere bulunur. Katedralin yan cepheleri iki seviyeli uçan payandalarla hakimdir, ancak bu destek yapıları arasındaki birçok pencereyle hareketlendirilmiştir. Nave’nin çatısının yüksekliği 55 metre (180 fit)dir. [ ![Main Portal, Western Side, Bourges Cathedral](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/16692.jpg?v=1668712084-1668674261) Ana Giriş Kapısı, Batı Cephesi, Bourges Katedrali Mark Cartwright (CC BY-NC-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/16692/main-portal-western-side-bourges-cathedral/ "Main Portal, Western Side, Bourges Cathedral")Katedralin batı cephesinde beş etkileyici kapı veya giriş bulunur. Ortadaki kapı en büyüktür, ancak beşinin tamamı yoğun heykel işçiliğiyle süslenmiştir. Ortadaki kapıdaki figür heykelleri, yaklaşık 1240 tarihli Son Hüküm sahnesini temsil eder. Ölüler tabutlarından çıkarken gösterilir ve kurtarılacaklarla lanetlenecekler ayrılır; özellikle sağ en uçtaki sahne dikkat çekicidir; burada şeytanlar mücadele eden insanları alttan alevlerle ısıtılan devasa bir kazana atmaktadır. Hatta cehennem ateşinin şiddetini artırmak için neşeyle körük kullanan iki şeytan bile vardır. Bir diğer ilginç heykel grubu, Aziz Stephen’in hayatını anlatan kapıdır. Diğer üç kapı ise sırasıyla Aziz Ursinus, Meryem Ana ve Aziz William’ın hayatını tasvir eder (son iki heykel grubu, yaklaşık 1510 civarında yapılan bir restorasyon projesinin sonucudur). Hatta bölgede kurulan ilk kilisenin efsanevi kurucusu Aziz Ursinus’a da yer verilmiş olup, kendisi katedralin minyatür bir versiyonunun yanında betimlenmiştir. Tüm kapıların yanlarında, [Eski Ahit](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-16435/eski-ahit/) peygamberleri ve Havariler’i betimleyen daha büyük figürler yer alır. Kapıların kemerlerinde ise daha küçük figürler oyulmuştur (küçük kapılarda dört sıra, ortadaki kapıda altı sıra) ve bunlar melekler, şehitler, itirafçılar ve azizleri temsil eder. Katedralin dışındaki tüm figür heykelleri başlangıçta çeşitli renklerle boyanmıştır. [ ![Last Judgement, Main Portal of Bourges Cathedral](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/16690.jpg?v=1668712142-1668617886) Son Yargı, Bourges Katedrali Ana Giriş Kapısı Mark Cartwright (CC BY-NC-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/16690/last-judgement-main-portal-of-bourges-cathedral/ "Last Judgement, Main Portal of Bourges Cathedral")### İç Cephe Bourges Katedrali’nin iç mekânı, Gotik katedrallerin çoğunda bulunan bir özellik olan haçvari plan (Latince haç planı) yerine transeptin olmamasıyla, kendine özgü bir açıklık hissi kazanır. Bazilika tasarımı beş neften oluşur. İç mekânın toplam uzunluğu 117 metre, genişliği ise 41 metredir. İç mekânın bu denli yüksek olmasını sağlayan unsurlar arasında, tavandaki kaburgalı tonozlar ile dış cephede duvarları ve kuleleri destekleyen çift sıra devasa payandaların birleşimi yer alır. Açıklık hissine katkı sağlayan bir diğer unsur da, her seviyede pencere kullanımına yer verilmiş olmasıdır. İç mekâna hâkim olan unsur, tavanı oluşturan altı bölmeli tonozları taşıyan iki sıra hâlindeki dev sütunlardır. Bu sütunların çapı 2 metreden (6,5 ft) fazladır ve yüksekliği 19 metre (62 ft)’dir. Tavanın yüksekliği ise 36 metredir (118 ft). Katedralin yanlarında toplamda 13 şapel bulunmaktadır; güney tarafında altı, kuzey tarafında ise yedi adet. En büyük şapel, güney kapısından girildiğinde hemen sol tarafta yer alan Kutsal Kalp Şapeli’dir; bu şapelde hâlâ Bourges’un başkenti olduğu tarihi bölge Berry düklerinin armaları yer alır. Diğer şapeller ise 14. ila 16. yüzyıllar arasında inşa edilmiş olup, varlıklı yerel aileler tarafından finanse edilmiştir. Bu şapellerin birçoğunun kendine ait vitray pencereleri vardır. [ ![Interior View, Bourges Cathedral](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/16679.jpg?v=1668439225-1668439265) Bourges Katedrali İç Görünümü Mark Cartwright (CC BY-NC-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/16679/interior-view-bourges-cathedral/ "Interior View, Bourges Cathedral")Ana nefin arka kısmında, oymalı meşe kaplama içinde yer alan büyük org bulunur. Bu kaplama yaklaşık 1663 yılında yapılmıştır; ancak içindeki mevcut org 1985 yılında yerleştirilmiştir. Bu org, 50 kayıt boyunca çalan 3.500'den fazla boruya sahiptir. Dikkat çeken diğer unsurlar arasında, 11. yüzyıldan kalma Romanesk katedralin günümüze ulaşan bir bölümü olan kripta (mahzen) yer alır. Kriptada, Jean de Berry'nin (namıdiğer Berry Dükü John, 1340-1416) mezarı bulunmaktadır. Ayrıca, katedralin 13. yüzyıla ait çelkir (rood screen) yapısının bazı heykelsi parçaları da günümüze ulaşmıştır. Son olarak, 1424 yılında yapılmış olan astronomik saat, Fransa’da özgün görünümünü hâlâ koruyan en eski örnek olarak öne çıkar. ### Vitray Pencereler Katedralin göz kamaştırıcı vitray pencere dizisi, çoğu 13. yüzyılın ilk on yıllarına tarihlenen çok sayıda pencereyle [İncil](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-191/incil/)’den çeşitli hikâyeleri betimler. Bu pencerelerin çoğunun masrafları, şehrin farklı loncaları tarafından bağış olarak karşılandığı için, vitraylarda kürkçüler, fırıncılar, kasaplar, araba yapımcıları, duvar ustaları ve çeşitli tüccarlar gibi bağışçı meslek gruplarına dair sahneler yer alır. Genellikle pencerenin alt kısmında görülen bu sahnelerde, zanaatkârlar günlük işlerini yaparken tasvir edilir ve bu tasvirler Orta Çağ’da kullanılan araç-gereçler ile çalışma yöntemlerine dair değerli bilgiler sunar. Ana vitray grubu, ambulatoriumun (koridorun) yarım daire biçimli bölümünü çevreleyen uzun pencerelerde yer alır. Bu uzun pencerelerde dairesel şekiller, yıldızlar veya çok yapraklı desenler (multifoil) gibi farklı geometrik kompartman stilleri görülür. Pencereler, birçok sahneyle İncil’den tanıdık olayları ve meselleri anlatır. Vitraylar aşağıdan yukarıya doğru, sıralar hâlinde okunacak şekilde tasarlanmıştır; yani izleyici, en alt panellerden başlayarak yukarı doğru sahneleri takip etmelidir. [ ![Relics of St. Stephen Window, Bourges Cathedral](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/16698.jpeg?v=1668712082-1668696551) Aziz Stephanus’un Kalıntıları Penceresi, Bourges Katedrali MOSSOTT (CC BY) ](https://www.worldhistory.org/image/16698/relics-of-st-stephen-window-bourges-cathedral/ "Relics of St. Stephen Window, Bourges Cathedral")Ambulatoriumun sağ tarafından başlanarak her vitray pencerenin konu başlıkları şu şekildedir: **I:** Patrik Yusuf’un Hayatı (şapel pencerelerinde Aziz Yuhanna, Vaftizci Yahya ve Aziz Yakup’un hayatlarıyla birlikte) **II:** Hindistan’da Aziz Thomas **III:** Vahiy (şapel pencerelerinde aziz diyakonlar Vincent, Étienne ve Laurent’in hayatlarıyla birlikte) **IV:** İsa’nın Çilesi **V:** Son Yargı **VI:** [Yeni Ahit](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-11401/yeni-ahit/) **VII:** Dölünü Yitiren Oğul (şapel pencerelerinde Aziz Martin, Aziz Petrus, Aziz Pavlus ve Aziz Denis’in hayatlarıyla birlikte) **VIII:** İyi Samiriyeli – alışılmadık şekilde, bu pencere yukarıdan aşağıya doğru okunur (şapel pencerelerinde Aziz Meryem Magdele, Aziz Nikola ve Mısırlı Aziz Meryem’in hayatlarıyla birlikte) **IX:** Aziz Stefan’ın Emanetleri **X:** Lazarus ve Kötü Zengin Adam 1992 yılında UNESCO, Bourges Katedrali’ni Dünya Mirası Listesi’ne dahil etti. Bu prestijli listeye kabul edilmesinin sebebi, katedralin “Gotik mimarinin gelişimindeki önemli rolü ve Orta Çağ Fransası’nda Hristiyanlığın gücünün bir simgesi olması”dır. Ancak asıl önemi, “uzmanlıkla yönetilen mekân kullanımı ile uyumlu oranlar ve en yüksek kalitede süslemeleri bir araya getirerek ortaya koyduğu çarpıcı güzellik”tir (UNESCO). #### Editorial Review This human-authored definition has been reviewed by our editorial team before publication to ensure accuracy, reliability and adherence to academic standards in accordance with our [editorial policy](https://www.worldhistory.org/static/editorial-policy/). ## Bibliografya - [Bourges Cathedral - UNESCO World Heritage Centre](https://whc.unesco.org/en/list/635/ "Bourges Cathedral - UNESCO World Heritage Centre"), accessed 17 Nov 2022. - Jean-Yves Ribault. *Saint-Etienne’s Cathedral Bourges.* Éditions Ouest-France, 2016 ## Yazar Hakkında Mark, WHE'nin Yayın Direktörü olup Siyaset Felsefesi alanında yüksek lisans derecesine sahiptir (York Üniversitesi). Tam zamanlı bir araştırmacı, yazar, tarihçi ve editördür. Özel ilgi alanları arasında sanat, mimari ve tüm medeniyetlerin paylaştığı fikirleri keşfetmek yer almaktadır. ## Zaman çizelgesi - **c. 1195 CE**: Constructon begins on building a new [Bourges cathedral](https://www.worldhistory.org/Bourges_Cathedral/) in the Gothic style. - **1215 CE - 1225 CE**: Construction work is suspended on [Bourges cathedral](https://www.worldhistory.org/Bourges_Cathedral/), likely due to lack of funds. - **c. 1245 CE**: The construction of [Bourges cathedral](https://www.worldhistory.org/Bourges_Cathedral/) is largely completed. - **1259 CE**: A fire damages parts of [Bourges cathedral](https://www.worldhistory.org/Bourges_Cathedral/). - **5 May 1324 CE**: [Bourges cathedral](https://www.worldhistory.org/Bourges_Cathedral/) is officially dedicated to Saint Stephen. - **Apr 1422 CE**: The future Charles VII of France (r. 1422-1461) marries Marie d’Anjou in [Bourges cathedral](https://www.worldhistory.org/Bourges_Cathedral/). - **31 Dec 1506 CE**: The North Tower of [Bourges cathedral](https://www.worldhistory.org/Bourges_Cathedral/) collapses but is rebuilt. ## Sorular & Cevaplar ### Bourges Katedrali neden ünlüdür? Bourges Katedrali, Gotik mimarinin iyi korunmuş bir örneği olması ve 13. yüzyıla ait orijinal vitray pencerelerinin çoğunu barındırması nedeniyle ünlüdür. ### Bourges Katedrali'ni kim inşa etti? Bourges Katedrali'ni kimin inşa ettiği, yani baş mimarının kim olduğu kesin olarak bilinmemektedir; ancak proje, özellikle 1183-1199 yılları arasında görev yapan Başpiskopos Henri de Sully olmak üzere çeşitli kilise yetkilileri tarafından denetlenmiştir. ### Bourges Katedrali ne zaman inşa edilmeye başlandı? Bourges Katedrali resmen 5 Mayıs 1324’te adanmıştır, ancak inşaatı yaklaşık 1195 yılında başlamış, 1215 ile 1225 yılları arasında on yıl süreyle duraklamış ve ardından büyük ölçüde 1245 yılına kadar tamamlanmıştır. ## Bu Çalışmayı Alıntıla ### APA Cartwright, M. (2025, July 30). Bourges Katedrali. (Ş. Bulut, Çevirmen). *World History Encyclopedia*. ### Chicago Cartwright, Mark. "Bourges Katedrali." tarafından çevrildi Şüheda Bulut. *World History Encyclopedia*, July 30, 2025. . ### MLA Cartwright, Mark. "Bourges Katedrali." tarafından çevrildi Şüheda Bulut. *World History Encyclopedia*, 30 Jul 2025, . ## Lisans & Telif Hakkı Gönderen [Şüheda Bulut](https://www.worldhistory.org/user/hedabulut/ "User Page: Şüheda Bulut"), tarihinde yayınlandı 30 July 2025. Telif hakkı bilgileri için lütfen orijinal kaynakları kontrol edin. Lütfen bu sayfadan gidebileceğiniz içeriklerin daha farklı lisans koşullarına sahip olabileceğini unutmayın.