--- title: Tavaif-i Mülûk author: Ian Abbey translator: Batuhan Aksu source: https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-20798/tavaif-i-muluk/ format: machine-readable-alternate license: Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/) updated: 2022-07-26 --- # Tavaif-i Mülûk _Yazan: [Ian Abbey](https://www.worldhistory.org/user/ianabbey/)_ _Çeviren [Batuhan Aksu](https://www.worldhistory.org/user/batuhanaksu)_ *Tavaif-i Mülûk* ("hizipler" veya "kamplar"), Yüksek Orta Çağ'da İber Yarımadası'nın Müslüman kontrolündeki kısmı olan Endülüs'teki hegemonik Müslüman halifeliklerinin yıkılmasından sonra ortaya çıkan küçük müstakil Müslüman krallıklar ve beyliklerdi. 1031 ile 13. yüzyılın ortaları arasında üç *tavaif* devri vardı. ### Üç Tavaif Devri İlk *tavaif* sistemi, Kurtuba Emevi Halifeliği'nin 1031'de parçalanmasından sonra başladı. Emevilerin düşüşü 1008'de ciddi bir şekilde başladı ve iç huzursuzluklar, ırsi veraset münakaşaları ve Berberi akınları ile işaretlendi. Emevilerin çöküşüne eşlik eden karışıklıkta -veya *fitne*de- Endülüs'ün dört bir yanından gelen savaş ağaları ve maceraperestler bölgelerini belirledi. Bu beylikler *tavaif* oldu ve bu devirde 30 ile 50 arasında *tavaif* tesis edildi. Takip eden kargaşada *tavaif* sayısı büyük ölçüde azaldı. Bazıları hızla daha büyük idare şekillerine dönüşen veyahut komşuları tarafından fethedilen küçük şehir devletleriydi. Nihayet *tavaifler* Zaragoza, Valencia, Toledo, Badajoz, Sevilla ve Granada etrafında birleşti. Bir vakitler 500.000 nüfusu ile iftihar eden ve Emevi kuvvet ve prestij merkezi olarak hizmet veren Kurtuba, bir daha eski haline kavuşamadı. VI. Alfonso, Kastilya ve Leon Kralı (1072–1109), altında İspanyol Hıristiyanlar, 1085'te Toledo *tavaifini* fethettikten sonra, diğer *tavaifler*, Mağrip'teki Murabıt Hanedanından Yusuf ibn Taşfin'e askeri destek için arzuhal yazdılar. Murabıtlar geldiler ve hemen Kastilyalıları geri püskürttüler. Bu noktada, sözde kurtarıcılar Endülüs'ün yeni efendileri olarak kalmaya karar verdi ve 1090'a kadar *tavaifleri* emdi. Murabıt saltanatı sürmeyecekti. İkinci *tavaif* sistemi yavaş yavaş 1144'te bir başka Berberi hanedanının - Muvahhidler - Endülüs'e girip Murabıtları tahttan indirmesiyle zuhur etti. Bu yeni Berberi hanedanı 1172'ye kadar *tavaiflerin* çoğunu fethetti. Muvahhidler, 1212'de Las Navas de Tolosa'da mutlak bir Hıristiyan zaferiyle Muvahhid askeri kuvvetinin kalıcı olarak kırılması ve hilafetin üçüncü ve son *tavaif* periyot yolunda bir kere daha parçalanana kadar, sonraki 40 yıl boyunca Endülüs'e hakim oldu. Granada hariç, kalan *tavaiflerin* ekserisi 13. yüzyılın ortalarında Kastilya veya Aragon tarafından emildi. ### Savaş İber Yarımadası'ndaki çatışma, Hıristiyan [Avrupa](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-35/avrupa/)'nın başka yerlerinde veya Sengoku devrin Japonya'sındaki feodal çatışmaya çok benziyordu. *Tavaifler* arasındaki diplomasi, değişken ve akışkan ittifaklarla karakterize edilmişti. Din, bağlılığın en büyük işareti değildi. Bu askeri ve siyasi düzenlemeler, hem Hıristiyanlar hem de Müslümanlar kendi rakiplerine karşı ekonomik ve stratejik avantajlar elde etmeye çalıştıkları için benzer şekilde parçalanmış Hıristiyan krallıklarını ihtiva ediyordu. Şöhret ve servet peşinde koşan paralı askerler ve maceracılar, hizmetlerini sattı ve Müslüman ve Hıristiyan lordlar için savaştı. Mesela, efsanevi Rodrigo Diaz veya El Cid, kariyerinin ekseriyetini Hristiyan kardeşlerinden çok Müslümanlara hizmet ederek geçirdi. İkinci Haçlı Seferi'nin (1147-1149) ispatladığı gibi, Hıristiyan [Avrupa](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-15614/avrupa/)'nın geri kalanının entrikaları Endülüs'te olanlara da tesir etti. Bu sefer esnasında Mukaddes Topraklara gitmek istemeyen Haçlılar Endülüs'teki daha yakın ve daha uygun hedeflere yöneldi. [ ![El Cid Plundering the Iberian Countryside](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/13655.jpg?v=1615691523) İber Yarımadası'nı Yağmalayan El Cid Medieval Warfare Magazine / Karwansaray Publishers (Copyright) ](https://www.worldhistory.org/image/13655/el-cid-plundering-the-iberian-countryside/ "El Cid Plundering the Iberian Countryside")### Siyaset ve Kültür İlk *tavaif* periyodunun başlangıcında Endülüslü Hıristiyanlar ve Yahudiler sınırlı bir ayrımcılık altında yaşıyorlardı. Onlara karşı periyodik şiddet vardı, lakin bu, rakip inançların taraftarları arasındaki münasebeti tanımlamadı. "Ehl-i Kitap" olarak, Hıristiyanlar ve Yahudiler hukuki korumadan istifade ettiler ve ekseriyetle saygı gördüler, böylece her iki dini azınlık da Endülüs cemiyetinde asimile oldu. Birçok Müslüman emir ve melik, Yahudileri büyük nüfuz sahibi mevkilerde istihdam etti. *Tavaifler* o dönem için dikkate değer ölçüde hoşgörülü ve haleflerinden kesinlikle daha müsamahalı olsalar da, muhtelif Hıristiyan krallıkların Müslümanlar arasında arayı açmaya, iç çekişmeleri alevlendirmeye ve [Reconquista](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-17457/reconquista/) esnasında onları zayıflatmaya çalıştıkları için büyük bir çekişme yaşandı. Buna ilavaten, *tavaifler*, askeri yardım mukabilinde Hıristiyan krallıklarına düzenli olarak *paryalar* veyahut para, mal veya uzmanlar şeklinde haraç ödedi. *Parya* ödemelerini paralı askerlik ücretinden veya koruma parasından ayırmak biraz iç içe olduğu için zordur. Ne olursa olsun, bu, kültürel açıdan dinamik ve zengin ama siyasi olarak zayıf ve istikrarsız *tavaiflerin* siyaseten zorlu ama iktisaden cansız Hıristiyan güçlerden destek aldığı karşılıklı olarak simbiyotik bir münasebetti. *Parya* ödemeleri, kendi iç projelerini ilerletmek ve Hıristiyan vasallarının sadakatini sürdürmek için bu fonlara ihtiyaç duyduklarından, Hıristiyan krallıkların hayatta kalması için kesinlikle hayati bir ehemmiyet taşıyordu. Evvela, *tavaifler* ödemeleri kolayca karşılıyor ve bunları bütçe fazlalarından mahsup ediyordu. Bununla beraber, ödemeler, birçok *tavaifi* yavaş yavaş zayıflattı, zira devamlı savaş, Hıristiyan takviyelerine her zaman ihtiyaç duyulduğu manasına geliyordu ve gittikçe daha cesur Hıristiyan orduları, ödemeler ödenmezlerse saldırmakla tehdit etti. Mali drenaj daha sonraki Hıristiyan fethini kolaylaştırdı. İronik olarak, *parya* ödemelerinin satın alması hedeflenen savaşçılar, *tavaifleri* bitirenlerle aynıydı. *Tavaif* hükümdarları, Endülüs'ün her yerinden şair ve alimleri çekmek için sanat ve bilimi himaye etti. Siyasi meşruiyetleri fazla olmadığı için Müslüman beylerin bunu yapması elzemdi. Bu liderler Arap Emevi sadıkları, Mağrip Berberileri ve savaş ağalarının bir kombinasyonuydu. İdare etme iddiaları en iyi ihtimalle zayıftı. Beyler, Emevi hükümdarlarıyla müşterek kan bağları vasıtasıyla idarelerini haklı çıkaramadı ve sık sık iç kötüleyiciler tarafından kuşatıldı. Lakin sanat ve [bilim](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-351/bilim/) yoluyla meşruiyetlerini pekiştirebildiler. [ ![Islamic Silk Tapestry](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/15798.jpg?v=1752013761) İslami İpek Halı Metropolitan Museum of Art (Copyright) ](https://www.worldhistory.org/image/15798/islamic-silk-tapestry/ "Islamic Silk Tapestry")Emevi Halifeliği'nin düşüşünden sonra bir bilgin diasporası vardı ve pek çok kabiliyetli kişi saygın hamilerden iş aradı. Reconquista ivme kazandıkça, Yahudiler de dahil olmak üzere birçok alim, son Hıristiyan fetihlerinden *tavaiflere* kaçtı ve onlara sahip olacak saraylar için çalıştı. Hatta bazı liderler kendilerini ve saraylarını daha rafine hale getirmek için şiirle uğraştı. Muhtelif disiplinlerde ihtisas yapan daha büyük *tavaifler*; Sevilla, Toledo ve Zaragoza sırasıyla şiir, bilim ve felsefeye odaklandı. Rakip *tavaifler* arasındaki her yer ve mahalde var olan rekabet, farklı mazilerden gelen seyyar sanatçıların devamlı göçü ile beraber, mahalli sanat tekniklerini harmanladı ve farklı bir Endülüs tarzı yarattı. Mütehassısların coğrafi hareketliliği aynı zamanda hem yukarı hem de aşağı doğru büyük miktarda sosyal hareketliliğe dönüştü. Murabıtlar zamanındaki hayat, artan müsamahasızlık ve istibdat ile karakterize edildi, lakin *tavaifler* kültürel dinamizmlerini hala koruyorlardı. Dikkat çekici bir şekilde, Murabıtlar dahi kısa süre sonra *tavaiflerin* öğrenim ve kültürüne kapıldı ve Endülüs teknikleriyle motiflerini kendi öz sanatlarında benimsemeye başladı, sürekli sert tarzlarına biraz canlılık ve canlılık ilave etti. Müşterek Arap ve İslami kültürel gelişmeler İspanya'ya ve nihayetinde Batı Avrupa'nın çoğuna da tesir etmeye devam edecekti. ### İktisat Müslüman devletler, Kuzey Afrika'nın Mağrip bölgesindeki Berberilerle ticaretten faydalanmak için ideal bir mevkiye sahip olduklarından, ilk *tavaif* periyodunun başlangıcında bölgeler arası ticaret canlıydı. Mağrip, Sahra-ötesi kervanlar için ticaret merkezleri sağladı. Murabıt Hanedanlığı iktidarı ele geçirdiğinde, *tavaiflere* Batı Afrika'daki [Gana İmparatorluğu](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-11778/gana-imparatorlugu/)'nun yanı sıra Yukarı Nijer'e altın, köle, sakız ve fildişi ihracatları ile erişim sağladı. Buna ilaveten, *tavaifler* Hıristiyan ortaklarına İslami ve İpek Yolları ticari ağlarının genişliği boyunca ticarete erişim sağladı. Bu düzenleme, yarımadanın geri kalanına değerli metaller, fildişi ve ipek tedarik eden *tavaiflerle* neticelendi. Hıristiyan krallıklar da Müslüman ticaret ortaklarına kereste ve kürk sağlıyordu. Endülüs, Hıristiyan krallıklarından çok daha fazla şehirleşmişti, bazı *tavaifler* diğerlerinden daha fazla şehirleşiyordu. Yarı kentsel toplumarda yaşıyorlardı, Hıristiyan ve Murabıt benzerleri ise yoğun bir şekilde kırsaldı. Aslında Endülüs, İslam dünyasının en şehirleşmiş bölgelerinden biriydi ve etkileyici bir gelişim ve eğitim seviyesine sahipti. Bu feodal bir sistem değildi, bunun yerine lokal ve bölgesel pazarları vurgulayan bir sisteme dayanıyordu. Kırsal hinterlandlar, ana pazarları olarak işleyen şehirlere gıda ve hammadde sağlıyordu. Kalifiye bir işgücü, *tavaiflerin* üzüm ve zeytin gibi lüks mahsuller yetiştirmesine ve imalat sektörüne tedarik etmesine izin veren karmaşık bir sulama sistemini sürdürdü. Çiftçiler ve köylüler, bu üretken sistemi bir bilim olarak ele alarak devam ettirdi ve rakip Hıristiyan ve Müslüman orduların sık sık baskınlarına rağmen onu çalışır vaziyette tuttu. [ ![Great Mosque, Cordoba](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/9185.jpg?v=1777583535) Kurtuba Büyük Camii Timor Espallargas (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/9185/great-mosque-cordoba/ "Great Mosque, Cordoba")Tıpkı müstakil *tavaiflerin* belirli bilgi sahalarında ihtisaslaşması gibi, bunlar ipekçilik, züccaciye ve kitap neşriyatı gibi belirli endüstrilerde de ihtisaslaştı. *Tavaifler* önce kendi kendine yeterli olmaya odaklandılar, lakin pratik olduğunda ihracat yapmaya hevesliydiler. Endülüs'ün sağlam ekonomisine rağmen, her *tavaif* hükümdarı kendi maddi refahına, müsrif saraylarına ve meşruiyetlerine uzun vadeli sürdürülebilirlik için herhangi bir plan üzerinde öncelik verdiği için durgunlaştı. Artan *parya* ödemeleri daha fazla madeni para gerektirdiğinden altın ve gümüş para miktarı da azaldı. Vergilendirme yoluyla açığı kapatma teşebbüsleri, popüler hoşnutsuzluk ve hatta isyanla karşılaştı. *Tavaif* ekonomileri güçlü kalmaya devam etti, lakin giderek müdafaasız kaldı ve yeniden canlanan Hıristiyan krallıklar için cazip hedefler haline geldi. *Tavaif* devri kısa sürdü, lakin bunlar Endülüs'ü bir inovasyon ve bilim merkezi yapan bir yenilik ve entelektüel merak dalgasını gördü. Endülüs, Mağrip ve Akdeniz'in her yerinden Hıristiyanların, Yahudilerin ve Müslümanların kozmopolit karışımı, İspanyol mutfağı, dili ve kültürü üzerinde bugüne kadar devam eden silinmez izler bıraktı. #### Editorial Review This human-authored definition has been reviewed by our editorial team before publication to ensure accuracy, reliability and adherence to academic standards in accordance with our [editorial policy](https://www.worldhistory.org/static/editorial-policy/). ## Bibliografya - [Al-Andalus. 11th Century. Taifa Kingdoms](https://www.spainthenandnow.com/spanish-history/11th-c-al-andalus-taifa-kingdoms "Al-Andalus. 11th Century. Taifa Kingdoms"), accessed 8 May 2022. - Benaboud, M'hammad. "Economic Trends in Al-Andalus During the Period of the ṬĀ’ifa States (Fifth/Eleventh Century). ." *Islamic Studies*, 30/1/2/1991, pp. 213-240. - [Catlos, Brian A. *Kingdoms of Faith.* Basic Books, 2018.](https://www.worldhistory.org/books/0465055877/) - Christys, Ann. "When Iberia Was Shattered: The Era Of the Taifa States." *Medieval Warfare*, 7/6/2018, pp. 8-11. - Garden, Kenneth. "The riḥla and Self-Reinvention of Abū Bakr Ibn al-ʿArabī." *Journal of the American Oriental Society*, 135/1/2015, pp. 1-17. - [History of Jews in Spain to 13th Century](https://www.spainthenandnow.com/spanish-history/jews-in-spain-to-13th-century "History of Jews in Spain to 13th Century") - Konieczny, Peter. "The Conquest of Valencia: ‘The Clear Exposition of the Disastrous Tragedy." *Medieval Warfare*, 7/6/2018, pp. 19-23. - [Menocal, Maria Rosa. *The Ornament of the World.* Back Bay Books, 2003.](https://www.worldhistory.org/books/0316168718/) - [The Art of the Almoravid and Almohad Periods (ca. 1062–1269)](http://www.metmuseum.org/toah/hd/almo/hd_almo.htm "The Art of the Almoravid and Almohad Periods (ca. 1062–1269)") - [Walker, Rose. *Art in Spain and Portugal from the Romans to the Early Middle Ages.* Medieval Institute Publications, 2016, 139-179.](https://www.worldhistory.org/books/1580442188/) ## Yazar Hakkında Dr. Ian Abbey bir tarih profesörüdür. Deniz kenarında büyümüş ve denizcilik tarihine daima ilgi duymuştur. Yemek tarihine de alakası olmasına rağmen, korsanlar ve korsanlar tarihinde uzmanlaşmıştır. ## Zaman çizelgesi - **1031 CE**: The [Umayyad](https://www.worldhistory.org/Umayyad_Dynasty/) Caiphate of Cordoba fragments; the emergence of the [taifa](https://www.worldhistory.org/Taifa/) system. - **1085 CE**: Alfonso VI, king of Castile and León conquers the [taifa](https://www.worldhistory.org/Taifa/) of Toledo. - **c. 1090 CE**: The Almoravids take control of al-Andalus. - **1144 CE**: The second [taifa](https://www.worldhistory.org/Taifa/) system emerges in al-Andalus. - **1172 CE - 1212 CE**: The Almohads dominate al-Andalus. - **1212 CE**: Start of the third [taifa](https://www.worldhistory.org/Taifa/) period in al-Andalus. ## Sorular & Cevaplar ### Tavaif nelerdi? Tavaif ("hizipler" veya "kamplar"), 1031 ile 13. asrın ortaları arasında Endülüs'teki küçük müstakil Müslüman krallık ve beyliklerdi. ### Tavaif neredeydi? Tavaif, İber Yarımadası'nın Müslüman kontrolündeki kısmı olan Endülüs'te ortaya çıktı. ### Kaç tavaif vardı? 30 ile 50 arasında Tavaifin Emevi Halifeliği'nin yıkılmasından sonra kurulduğu tahmin edilmektedir. Lakin, bu sayı, müteakip kargaşada büyük ölçüde küçüldü. ## Bu Çalışmayı Alıntıla ### APA Abbey, I. (2022, July 26). Tavaif-i Mülûk. (B. Aksu, Çevirmen). *World History Encyclopedia*. ### Chicago Abbey, Ian. "Tavaif-i Mülûk." tarafından çevrildi Batuhan Aksu. *World History Encyclopedia*, July 26, 2022. . ### MLA Abbey, Ian. "Tavaif-i Mülûk." tarafından çevrildi Batuhan Aksu. *World History Encyclopedia*, 26 Jul 2022, . ## Lisans & Telif Hakkı Gönderen [Batuhan Aksu](https://www.worldhistory.org/user/batuhanaksu/ "User Page: Batuhan Aksu"), tarihinde yayınlandı 26 July 2022. Telif hakkı bilgileri için lütfen orijinal kaynakları kontrol edin. Lütfen bu sayfadan gidebileceğiniz içeriklerin daha farklı lisans koşullarına sahip olabileceğini unutmayın.