---
title: Lugh
author: Mark Cartwright
translator: Ceren Güllü
source: https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-19398/lugh/
format: machine-readable-alternate
license: Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/)
updated: 2022-03-05
---
# Lugh
_Yazan: [Mark Cartwright](https://www.worldhistory.org/user/markzcartwright/)_
_Çeviren [Ceren Güllü](https://www.worldhistory.org/user/ceren)_
Lugh (ayrıca Lug, Luga) özellikle İrlanda'daki en önemli Kelt tanrılarından biri olmasının yanı sıra, güneşi ve ışığı temsil ediyordu. Aslında her şeyi bilen ve her şeyi gören bir [tanrı](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10299/tanri/) olmasına rağmen, Lugh daha sonra tarihi bir figür, büyük bir savaşçı ve İrlanda kültürel kahramanı olarak düşünülmüştür. Lugh ‘un genellikle uzun kollu anlamına gelen Lugh Lámfada (veya Lámfhota) gibi bir sıfatı vardır; bu, onun silah fırlatmadaki hünerine atıfta bulunan 'uzun elin' veya 'birçok sanat ve zanaatta yetenekli' anlamına gelen Lugh Samildánach'tır. Mag Tuired Savaşı'nda denizci Fomorianlara karşı zafere giden Tuatha Dé Danann yarışını yönettiği İrlanda mitolojisindeki birçok hikâyede önde gelen bir figürdür. Lugh, sihirli mızrağı veya sapanıyla tek gözlü Balor'u öldürür ve böylece 40 yıllık bir barış ve refah saltanatı kurar. Lugh, birçok yönden Romalıların [Galya](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-354/galya/) Merkür olarak tanımladığı Kelt tanrısı Lugus'a benzer.
### İsimler & Yetenekler
Tanrı Lugh ‘un adı 'ışık' ve 'parlaklık' anlamına gelir. Onun ortak sıfatları Lugh Samildánach ("sanat, zanaat ve ticarette yetenekli") ve Lug Lámfada, Lámfhada, Lámhfhada veya Lámfhota ("uzun kollu" veya "uzun elli"). Tanrının en yaygın 'uzun kollu' sıfatı, onun çok uzak bir mesafeye bir mızrak ya da bir sapan fırlatma yeteneğine atıfta bulunur. Sadece büyük bir savaşçı değil, Lugh bir *fili*, yani bir kâhin, kahin ve şair olarak kabul edilmiş olabilir. Bu çoklu beceriler, Lugh'u, Romalıların (yerli adını vermeden) Galya Merkür olarak tanımladıkları, şimdi Keltler tarafından Lugos veya Lugus olarak adlandırıldığı bilinen tanrıya çok benzer kılmaktadır. Aynı zamanda Galli kahraman Lleu Llaw Gyffes'in eşdeğeridir. Sanatta, Lugh neredeyse her zaman genç ve yakışıklı bir atlet olarak sunulur ve sık sık Gáe Assail adlı ünlü mızrağını taşır.
### Aile & Torunlar
Lugh, İrlanda mitolojisindeki en önemli üç kahramandan biridir. Annesi, Fomorianların lideri (aşağıya bakınız) Balor'un (Balar olarak da bilinir) kızı Eithne'dir ve bu nedenle ona bazen Lug mac Ethnenn denir. Babası şifa tanrısı Dian Cécht'in oğlu Cian'dır. Lugh iki kardeş olarak aynı anda doğdu, ancak kardeşleri doğumdan kısa bir süre sonra öldüler, belki de bu, Lugh'un olağanüstü güçlerini açıklıyordu çünkü o aslında bir değil üç kişiydi. Olayların başka bir versiyonunda, diğer iki bebeğin ölümü- bu sefer boğularak- torunu tarafından öldürüleceği kehanetinden korkan Balor'a indirilir. Ancak, diğer versiyonlarda Lugh ‘un Ébliu adında bir kız kardeşi var.
Lugh'un koruyucu annesi, son Fir Bolg kralı Eochaid mac Eirc'in karısı Tailtiu'dur. Diğer versiyonlarda, üvey annesi eski kraliçe Duach'tır. Lugh'un üvey babası bazen Lugh'a birçok beceri öğreten İrlanda-Kelt ana deniz tanrısı Manannán mac [Lir](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-11294/lir/) olarak geçer. Alternatif olarak, üvey babası, demircilerin tanrısı ve büyük silahların üreticisi (Lugh ‘un güçlü mızrağı dahil) Goibniu veya yıldırım tanrısı ve göklerin atlısı Eochaid'dir. Tüm bu figürlerin Lugh ile ilişkisi, onun çok çeşitli güçlerini ve becerilerini açıklar.
[  Fomoryalılar, John Duncan John Duncan (Public Domain) ](https://www.worldhistory.org/image/13354/the-fomorians-by-john-duncan/ "The Fomorians by John Duncan")Lugh ‘un eşleri çeşitli şekillerde Bui, Nás, Echtach veya Énglic olarak veriliyor, ancak bazı kaynaklarda dördü de vardır. İrlanda'nın kuzeyindeki County Meath ve County Sligo'da yaşayan eski bir kabile olan Luigni, birçok kaynakta çocuğu olmamasına rağmen, kendilerini Lugh'un torunları olarak görüyorlardı. Bir oğlu olursa, annesi Deichtine olan destansı Ulster Döngüsü'nün büyük kahramanı Cú Chulainn'dir. Deichtine ya bir bardak su içerken Lugh’ un minyatür bir versiyonunu yutar ya da tanrının rüyasını görür, böylece Lugh mucizevi bir şekilde Cú Chulainn'e hamile kalır. Sonunda, Lugh'un sadık bir köpeği vardır, Failinis.
### The Tuatha Dé Danann
Lugh, İrlanda Mitolojik Döngüsü'nde [medeniyet](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10175/medeniyet/) unsurlarını getiren Tuatha Dé Danann olarak bilinen [Hristiyanlık](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-665/hristiyanlik/) öncesi İrlanda tanrılarının veya doğaüstü ırkın şefidir. Lugh'un hikayesi esas olarak, daha önceki kaynakları derleyen 11. yüzyıldan kalma bir metin olan *Cath Maige Tuired'den (aka Mag Tuired Savaşı)* türetilmiştir. Bu metin, Lugh doğmadan önce, İrlanda'nın kuzeybatı İrlanda'da Connacht'ta bir ova olan Mac Tuired'deki Fir Bolg'a karşı galip gelen Tuatha Dé Danann tarafından İrlanda'yı işgalinin hikayesini anlatıyor. Yenilen Fir Bolg daha sonra uzak adalara ve İskoçya'ya dağılır.
Aynı yerde başka bir savaş 27 yıl sonra, bu kez Tuatha Dé Danann ve hangi kaynağa başvurulduğuna bağlı olarak yarı ilahi varlıklar veya şeytani korsanlar olan Fomoryalılar arasında gerçekleşir. Korkunç bir yönü olan şiddetli savaşçılar olmalarına rağmen- bazı versiyonlarda bir kol, bir bacak ve bir gözleri vardır- Fomorians, Tuatha Dé Danann'a mağlup olurlar. Savaştan önce, iki grup barış içindeydi ve hatta Lugh'un bir Fomorian'ın torunu olarak doğması için kendi aralarında evlendi. Mag Tuired'in İkinci Savaşı'nda belirleyici rolü oynayan Lugh ‘tur.
İlk olarak, Tuatha Dé Danann'ın şefi olmak için Lugh, itimatnamesini, bazılarının kendisini hükümdar olmaya uygun olmayan bir engel olarak gördüğü mekanik bir gümüş kola sahip olan mevcut kral Nuadu'ya sunması gerekiyordu. Lugh krala çok yetenekli olduğunu çünkü bir marangoz, demirci, doktor, savaşçı, büyücü ve tarihçi gibi birçok yeteneklere sahip olduğunu bildirir. Lugh, büyük bir kaldırım taşı fırlatarak gücü ve arp çalma becerisiyle mahkemeyi etkiler. Lugh daha sonra *fidchell* adlı bir masa oyununda Nuadu'yu ve oynamayı umursayan herkesi yener- Lugh ‘un icat etmesinden bu yana biraz adaletsiz bir maç- ve böylece kral olur.
Fomoryalılarla savaşta Lugh, büyücülük becerilerini ordusuna özel silahlar ve büyü güçleri vermek için kullanır. Lugh’ un kendi mızrağı Gáe Assail, her zaman hedefini vurduğu ve komuta edildiğinde eline geri dönebildiği için oldukça özeldi. Mızrağın o kadar korkunç olduğu söylenir ki, barış zamanında çevresini tutuşturmasın diye bir su kazanında tutulması gerekirdi.
[  Mızraklı Kelt Savaşçısı Stephen Reid (Public Domain) ](https://www.worldhistory.org/image/13355/celtic-warrior-with-spear/ "Celtic Warrior with Spear")Lugh, kendi büyükbabası Balor veya Kem Göz ile savaşır. Balor'un kocaman bir gözü var ve göz kapağı o kadar ağır ki onu kaldırmak için dört adam gerekiyor. Düşmanlar doğrudan göze bakarsa, güçsüz hale gelirler. Lugh güçlü sapan kolunu büyükbabasının gözüne vurmak için kullanır, sonra kafasında geriye döner (ya da sadece yere düşer). Bu da Fomorianların kötü şansın kurbanı olmaları ve böylece savaşı kaybetmeleriyle sonuçlanır. Diğer versiyonlarda, Lugh, mızrağıyla Balor'u kör eder veya kafasını keser ve bir direğe koyar, böylece göz Fomorianların üzerinde parlar ve onları yenmeyi kolaylaştırır. Fomoryalılar daha sonra geldikleri yere geri götürülür: denize. Lugh, yeni krallığını 40 yıl boyunca yönetmeye devam eder, bu süre zarfında inekler her zaman bol süt verir ve hasat her zaman bol olur.
### Ölümü
Lugh, babası Cian'ın katillerinden intikam alması gibi diğer küçük bölümlerde yer alıyor. Katiller, Tuireann'ın üç oğlu Brian, Iuchair ve Iucharba. Lugh, babasının ezilmiş bedenini keşfeder ve etrafındaki toprak onun kaderini ve bu korkunç eylemi kimin yaptığını anlatır. Lugh, üç katile bir dizi imkânsız görev verir ve Brian, Lugh tarafından öldürülürken ikisi bir savaşta ölür. Lugh, sihirli mızrağını ve köpeği Failinis'i bu üçlüden ve onların büyük emeklerinden edinir.
Sonra Lugh'un kendisi üç kardeşin kurbanı olur. Lugh'un karısı (burada isimsiz), bir zamanlar her şeyi kucaklayan büyük savaşçı tanrı Dagda'nın oğlu Cermait'e sadakatsizdi. Öfkesiyle birlikte Lugh, Cermait'i öldürdü, ancak üç ilahi oğlu Mac Cuill, Mac Cécht ve Mac Gréine intikam peşindeydi. Lugh, orta İrlanda'daki Uisnech tepesinin yakınında yakalanır, ancak yalnızca yakınlardaki Loch Lugborta'da boğulmak için kaçar. Lugh'un cesedi bulunur ve göl kıyısındaki bir höyüğün altına gömülür. Diğer versiyonlar, Lugh'un mezarı için, özellikle County Meath'deki Newgrange'de (Brug na Bóinne) birden fazla aday gösteriyor. Bu arada üç katil kardeş, İrlanda'yı kendi aralarında böler.
[  Newgrange Neolitik Anıtı Bruno Panel (CC BY-NC-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/4050/newgrange-neolithic-monument/ "Newgrange Neolithic Monument")### Miras: Lughnasa ve Ötesi
Lugh, İrlanda'da ağustos ayının ilk günü düzenlenen önemli festivale, Lughnasa'ya (veya Lughnasadh) adını vermişti. Hasattın başlangıcına bağlı olarak, festival diğer Kelt kültürlerinde benzer şekilde kutlandı, ancak başka isimlerle anıldı. İrlanda versiyonunda Lugh, festivali cenaze töreninin bir parçası olarak üvey annesi Tailtiu'ya adamıştı. Tahılın olgunlaşmasını ve patateslerin olgunlaşmasını kutlamanın yanı sıra, etkinliğe at yarışları, silah yarışmaları ve diğer sporlar damgasını vurdu. Taraftarlar sık sık böğürtlen topladıkları ve dua ettikleri tepelere tırmandılar.
Lugh ‘un adı, özellikle Fransa'daki Lugdunum (Lyon) ve Birleşik Krallıktaki Luguvallium (Carlisle) gibi Roma yerleşimleri başta olmak üzere, [Avrupa](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-35/avrupa/)'daki birçok yer adında da yaşadı. Daha sonraki İrlanda tarihinin birçok kahraman figürü tarafından benimsenen Lugaid adının da kökeniydi. Onun geniş çekiciliği böyleydi, Lugh, onu baş melek Mikail'e dönüştüren ilk Hıristiyan yazarlar tarafından bile benimsendi. Lugh’ un itibarı zamanla azaldı ve sonunda insanlar geleneklerini unutup yeni dinleri benimsedikleri için diğer tüm tanrıların sürgün edildiği sidh'in yeraltı dünyasında yaşadığı için 'duran Lugh' anlamına gelen Lugh-chromain'e dönüşene kadar zamanla azaldı. Oradan Lugh, İrlanda folklorunda gizli hazineyi koruyan küçücük peri cin olan 'cüce cin' oldu.
#### Editorial Review
This human-authored definition has been reviewed by our editorial team before publication to ensure accuracy, reliability and adherence to academic standards in accordance with our [editorial policy](https://www.worldhistory.org/static/editorial-policy/).
## Bibliografya
- [Cunliffe, Barry. *The Ancient Celts.* Oxford University Press, 2018.](https://www.worldhistory.org/books/0198752938/)
- [Ellis, Peter Berresford. *The Mammoth Book of Celtic Myths and Legends.* Constable & Robinson Ltd, 2003.](https://www.worldhistory.org/books/1841192481/)
- [Eluere, Christian. *The Celts First Masters of Europe /anglais.* THAMES HUDSON, 1993.](https://www.worldhistory.org/books/0500300348/)
- [MacKillop, James. *A Dictionary of Celtic Mythology.* Oxford University Press, 2017.](https://www.worldhistory.org/books/0198804849/)
- [MacKillop, James. *Myths and Legends of the Celts.* Penguin UK, 2006.](https://www.worldhistory.org/books/0141017945/)
- [Maier, Bernhard. *Dictionary of Celtic Religion and Culture.* BOYE6, 2000.](https://www.worldhistory.org/books/0851156606/)
## Yazar Hakkında
Mark, WHE’nin Yayın Direktörüdür ve York Üniversitesi’nden Siyaset Felsefesi alanında yüksek lisans derecesine sahiptir. Tam zamanlı bir araştırmacı, yazar, tarihçi ve editördür. İlgi alanları arasında sanat, mimari ve tüm medeniyetlerin ortak fikirlerini keşfetmek yer almaktadır.
## Zaman çizelgesi
- **c. 1100 CE**: The [Lebor Gabála Erenn](https://www.worldhistory.org/Lebor_Gabala_Erenn/) ('Book of invasions') recounts, through tales of [mythology](https://www.worldhistory.org/mythology/), the ancient and medieval history of [Ireland](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Ireland/).
## Bu Çalışmayı Alıntıla
### APA
Cartwright, M. (2022, March 05). Lugh. (C. Güllü, Çevirmen). *World History Encyclopedia*.
### Chicago
Cartwright, Mark. "Lugh." tarafından çevrildi Ceren Güllü. *World History Encyclopedia*, March 05, 2022. .
### MLA
Cartwright, Mark. "Lugh." tarafından çevrildi Ceren Güllü. *World History Encyclopedia*, 05 Mar 2022, .
## Lisans & Telif Hakkı
Gönderen [Ceren Güllü](https://www.worldhistory.org/user/ceren/ "User Page: Ceren Güllü"), tarihinde yayınlandı 05 March 2022. Telif hakkı bilgileri için lütfen orijinal kaynakları kontrol edin. Lütfen bu sayfadan gidebileceğiniz içeriklerin daha farklı lisans koşullarına sahip olabileceğini unutmayın.