--- title: İskoçya Kralı III. Alexander author: Mark Cartwright translator: Melis Şahin source: https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-19338/iskocya-krali-iii-alexander/ format: machine-readable-alternate license: Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/) updated: 2026-05-11 --- # İskoçya Kralı III. Alexander _Yazan: [Mark Cartwright](https://www.worldhistory.org/user/markzcartwright/)_ _Çeviren [Melis Şahin](https://www.worldhistory.org/user/melissahin)_ İskoçyalı III. Alexander, 1249-1286 yılları arasında hüküm sürmüştür. Babası İskoçya Kralı II. Alexander'ın (1214-1249) yerine sekiz yaşında geçen genç kralın saltanatının ilk yılları soylular arasındaki rekabet yüzünden gölgelenmiş ve Alexander'ın evlendiği İngiltere Kralı III. Henry'nin (1216-1272) müdahalesiyle bu durum daha da karmaşık hale gelmiştir. Kral 1259 yılında kendi tahtının yönetimini tamamen ele geçirdiğinde işler gözle görülür biçimde iyileşmeye başlamıştır. İskoçya için uzun süreli bir barış ve görece refah dönemi yaşanmıştır. Kral, Batı Adaları ve Man Adası'nı bile Norveç kontrolünden geri almayı başarmıştır. Krallık o ana kadarki orta çağ tarihinin en büyük sınırlarına ulaşmış ve bu nedenle Alexander'ın saltanatı İskoçya için bir Altın Çağ olarak anılmıştır. 1286 yılında geçirdiği bir kaza sonucu düşerek hayatını kaybeden Alexander erkek varis bırakmamış ve İskoçya uzun sürecek bir hanedan kargaşası dönemine sürüklenmiştir. ### **Erken Yaşamı** İngiltere Kralı III. Henry'nin (1216-1272) kız kardeşi Joan ile evlenmiş olan Alexander II'nin eşi 1238 yılında hayatını kaybetti ve kralın hiç varisi olmadı. Alexander II, Mayıs 1239'da bu kez bir Fransız soylusu olan Marie de Coucy ile yeniden evlendi. Çiftin tek çocuğu 4 Eylül 1241'de doğdu ve babasının adı verildi. Prens Alexander, İngiltere Kralı III. Henry'nin kızı Margaret ile nişanlandırıldı. Babası, Batı Adaları'nı Norveç Tacı'ndan geri almak için düzenlediği bir sefer sırasında Temmuz 1249'da hayatını kaybettiğinde Alexander kral oldu. Kendisi, 13 Temmuz 1249'da Scone Manastırı'nda taç giydi. Bu tören, günümüzde Cambridge, İngiltere'deki Corpus Christi College'da bulunan 15. yüzyıla ait bir el yazmasındaki illüstrasyonda tasvir edilmektedir. Sahne, Alexander'ın Scone'un kutsal 'Moot Hill' tepesinde taç giydiğini ve Gal dilinde bir seanchaidh'nin (hikaye anlatıcısı/tarihçi) yeni kralın uzun soyağacını ilan etmek için önünde diz çöktüğünü göstermektedir. 1250 yılında III. Henry, İskoçya kralını İngiltere'deki belirli arazilerin efendisi olduğu için kendi vasalı olarak gördüğünden, Papa'ya mektup yazarak III. Alexander'ın taç giyme törenini kabul etmemesini talep etti. Alexander, Henry'nin iddialarına boyun etmeyi reddetti ve yalnızca sahip olduğu İngiliz toprakları için bağlılık yemini edeceğini, İskoçya'nın kendisinin yönetmesi için [Tanrı](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10299/tanri/) tarafından verildiğini söyledi. Sınırlı bağlılık yemini, Alexander'ın Ekim 1278'de Westminster'da Henry'nin oğlu Edward'ın düğününe katıldığında gerçekleşti. Vasal ile kral arasındaki bu sorun, 14. yüzyılda İngiltere ile İskoçya arasında uzun ve kanlı bir savaş yaratacak olan trajedinin ilk perdesiydi. [ ![Coronation of Alexander III of Scotland](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/13203.png?v=1607523097) İskoçya Kralı III. Alexander'ın Taç Giyme Töreni Unknown Artist (Public Domain) ](https://www.worldhistory.org/image/13203/coronation-of-alexander-iii-of-scotland/ "Coronation of Alexander III of Scotland")### **Yönetim** Henüz reşit olmayan çocuk kral Alexander'a, kendi konumlarını ve çıkarlarını güçlendirmek isteyen soylular hizmet ediyordu. En şiddetli rekabet Comyn ve Durward aileleri arasındaydı. Ailelerin liderleri olan Walter Comyn ve Alan Durward, taç giyme töreninde krala kılıcı kimin kuşatacağı konusunda tartışmışlardı. Bu eylem, kılıcı taşıyan kişinin kralın vasisi olduğunu ve saltanat vekili olarak görev yapabileceğini ima ediyordu. Comynler, 1251 yılında III. Henry'nin desteğiyle sonunda rakiplerine karşı üstünlük sağladılar. İngiltere kralı, kendi adamlarından ikisinin, yani Sör Robert de Ros ve John Balliol'un da kralın vasileri olarak görev yapmasında ısrar etti. Ancak 1252 yılı civarında Henry, de Ros'un yetkisini kötüye kullandığına dair bir haber aldı ve duruma müdahale etti. Bu değişikliğin bir sonucu olarak güç dengesi Durwardların lehine değişti. Buna rağmen Comynler ortadan kaybolmadı ve on yıl ilerledikçe yeniden öne çıktılar. Walter Comyn 1255 yılında [Edinburgh Kalesi](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-19309/edinburgh-kalesi/)'ni kısa bir süreliğine ele geçirdi. Walter Comyn, Ekim 1257'de kral ile kraliçeyi Kinross'ta alıkoyup kraliyet mührünün yönetimini ele geçirdiğinde yetkisini bir kez daha aşmıştı. Alexander artık 16 yaşındaydı ve daha bağımsız hareket etmeye başladı. Genç kral, Walter Comyn'in pençesinden kurtuldu ve Nisan 1258'de Stirling'de kendi parlamentosunu kurdu. Kasım ayında Walter'ın attan düşerek ölmesi, daha düzenli ve kapsayıcı bir yönetimin önünü açtı. Ancak Alexander'ın kendi hükümetinin kontrolünü tamamen eline alması 1259 yılını buldu. O zaman bile III. Henry, Alexander'ın saltanatının ilk yarısı boyunca İskoç siyasetinin üzerinde sürekli bir gölge olarak kaldı. Buna rağmen İngiliz kralı en sonunda kendi sorunları ve Simon de Montfort önderliğinde İngiltere'de çıkan isyan ile meşgul olmaya başladı. İngiliz ve İskoç hükümdarları arasında kimin kime tabi olduğuna dair yaşanan diplomatik çekişmeye rağmen Alexander, 26 Aralık 1251'de York'ta III. Henry'nin en büyük kızı Margaret (d. 1240) ile evlendi. Sonuç olarak İngiltere ile barışçıl ilişkiler bir süreliğine devam ettirildi. Damat 10, gelin ise 11 yaşındaydı. Ne yazık ki Margaret 27 Şubat 1275'te genç yaşta hayatını kaybetti ve her iki kraliyet prensi olan Alexander (ö. 1281) ile David (ö. 1284) de aynı şekilde genç yaşta öldü. Alexander'ın hâlâ Margaret adında bir kızı (d. 1261) vardı fakat erkek bir varise ihtiyaç duyuyordu. Bu sebeple 1 Kasım 1285'te Jedburgh'da Dreux Kontu Jean'ın kızı Yolande of Dreux (ö. 1323) ile yeniden evlendi. [ ![Henry III of England, Salisbury Cathedral](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/11627.jpg?v=1618566311) İngiltere Kralı III. Henry, Salisbury Katedrali Richard Avery (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/11627/henry-iii-of-england-salisbury-cathedral/ "Henry III of England, Salisbury Cathedral")III. Alexander'ın kendi işlerinin kontrolünü eline aldığı dönemden itibaren süren saltanatı, sonraki yüzyıllarda bir barış ve refah altın çağı olarak görülmüştür. Bunun bir kısmı kendisinden sonraki dönemlerde ülkeyi kasıp kavuran savaşlardan kaynaklansa da, kralın sarayındaki rakip lordlar arasında denge kurması ve iki taraftan birini kayırmaması da bu durumda rol oynamıştır. Kuzey [Avrupa](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-35/avrupa/)'nın diğer yerlerinde olduğu gibi ticarette de büyük bir canlanma yaşanmıştır. Özellikle Berwick gelişen bir liman haline gelmiş ve İskoç yünü, hayvan derileri ile kereste kıta boyunca ticaret edilmiştir. İskoçya'ya gümüş akarken bu yeni zenginliğin somut kanıtları ülke genelinde kurulan yeni manastırlarda, katedrallerde ve kalelerde görülmüştür. ### **Norveç'ten Gelen Tehdit** Alexander'sın babası krallığın kontrolünü İskoçya üzerinde büyük ölçüde pekiştirdi ve ülkesinin dış bölgelerindeki isyanları bastırdı. Ancak İskoçya'nın başındaki tek sorun ve III. Henry'den çok daha acil bir tehdit olmaya devam eden bir konu vardı. İskoçya'nın Dış Hebridler veya Batı Adaları, 11. yüzyıldan beri Norveç'in elindeydi. Alexander'ın babası önce bu adaları İskoçya için satın almayı denemiş, ardından güç kullanarak almayı hedeflemişti. Zaten kendisi de bu sefer sırasında ateşli bir hastalıktan dolayı hayatını kaybetmişti. III. Alexander da tartışmalı bölgeyi bir tür satın alma anlaşmasıyla çözmek için Norveç'e diplomatik bir heyet gönderdi. Norveç Kralı IV. Haakon (1217-1263) bu teklifi kesin bir dille reddetti. Savaş kaçınılmaz görünüyordu, fakat sorunun ne zaman ve nerede patlak vereceğiydi. Alexander, kalelerini her iki kıyıda da güçlendirmekle meşgul oldu ve ihtiyaç duyulan her an ve her yerde askerleri olabildiğince hızlı toplamak üzere askeri birlikler hazırlandı. Ağustos 1263'te IV. Haakon'un hırsı gerçekten de arttı ve İskoçya'yı hedef alan bir filo yola çıkardı. Saldırganlar kuzey İskoçya'ya ulaştıklarında Alexander'ın ordusu tarafından püskürtüldüler. İskoçlar, 30 Eylül'de istilacıların gemilerinin çoğunu parçalayan fırtınadan büyük ölçüde faydalandı. Bu durum aslında tamamen şans eseri değildi çünkü Alexander sezon ilerledikçe fırtına olasılığının artacağını çok iyi biliyordu ve bir süredir akıncılarla doğrudan çatışmaktan bilerek kaçınıyordu. Ardından İskoçlar, 2 Ekim'de Ayrshire bölgesindeki Largs kumsalında soylu Alexander Stuart'ın önderliğinde bir muharebe kazandı. Aslında bir dizi çatışmadan ibaret olan bu İskoç zaferi, Largs'ta günümüzde de ayakta duran büyük bir kule ile anıldı. [ ![Statue of Alexander III of Scotland](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/13204.jpg?v=1607523600) İskoçya Kralı III. Alexander Heykeli Kim Traynor (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/13204/statue-of-alexander-iii-of-scotland/ "Statue of Alexander III of Scotland")Sonraki üç yıl boyunca, Norveç seferini destekleyen adalara karşı uzun ve zorlu bir askeri mücadele ile iyi planlanmış birkaç akın gerçekleştirildi. Sonuç olarak, Haakon'un halefi olan Norveç Kralı VI. Magnus (1263-1280), Batı Adaları'nı ve Man Adası'nı satmaya nihayet ikna edildi. Perth Antlaşması adı verilen bu düzenleme, Temmuz 1266'da her iki taraf tarafından imzalandı. Yalnızca Orkney ve Shetland adaları Norveç Tacı'nın kontrolünde kaldı. İskoçya ile Norveç arasındaki ilişkiler, Eylül 1281'de Alexander'ın kızı Margaret ile Norveç Kralı II. Eric Magnusson'un (1280-1299) evliliğiyle dostane bir temelde pekiştirildi. Alexander'ın krallığını genişletmedeki başarısı, 13. yüzyılda İskoçya için en önemli olumlu gelişmelerden biriydi. ### **Ölümü & Varisi** Trajik bir şekilde 19 Mart 1286'da kral, muhtemelen Fife'taki Kinghorn'da bir uçurumlardan düşerek hayatını kaybetti. Görünüşe göre kral, fırtınalı ve karanlık bir gecede uçurumun kenarına çok fazla yaklaşmıştı ve aşağıdaki kumsala düşerek ölmüştü. Dönemin kaynaklarının belirttiğine göre ise düşkünlüğüyle bilinen Bordeaux şarabından biraz fazla içmiş ve kumsal boyunca at sürerken attan düşüp boynunu kırmıştı. Kral, gerisinde hiçbir varis bırakmadan Dunfermline'a gömüldü. Kraliçe Yolanda hamile olabilir miydi diye düşünülse de Alexander'ın ölümünden sonra bebek doğduğunda ya ölü doğmuştu ya da en başından beri hamilelik yoktu. Tahtın bir sonraki varisi, ölen kralın bebek yaştaki torunu olan ve "Norveçli Hizmetçi" olarak da bilinen Margaret'ti. Bu küçük kızın annesi Alexander III'ün kızı Margaret (doğum sırasında ölmüştü) ve babası ise Kral II. Eric'ti. Yeni İngiltere kralı I. Edward (1272-1307), Margaret'in oğlu Caernarfonlu Edward (geleceğin İngiltere kralı II. Edward) ile evlenmesini bile ayarladı. Ancak Margaret, Eylül 1290 tarihinde İskoçya'ya yaptığı deniz yolculuğu sırasında hayatını kaybedince ülke bir daha sarsıldı. Sonuç olarak Margaret hiçbir zaman taç giymedi ve Alexander III, İskoçya kralı III. Malcolm (1058-1093) tarafından kurulan Canmore Hanedanı'nın son hükümdarı oldu. Boş kalan taht, İngiltere kralı I. Edward'ın da müdahalesiyle kaçınılmaz bir güç mücadelesini beraberinde getirdi. Bu mücadeleyi kazanan aday John Balliol (1292-1296) oldu. #### Editorial Review This human-authored definition has been reviewed by our editorial team before publication to ensure accuracy, reliability and adherence to academic standards in accordance with our [editorial policy](https://www.worldhistory.org/static/editorial-policy/). ## Bibliografya - [Cannon, John & Hargreaves, Anne. *The Kings and Queens of Britain.* Oxford University Press, 2009.](https://www.worldhistory.org/books/0199559228/) - [Cavendish, Richard. *Kings & Queens.* David & Charles, 1970.](https://www.worldhistory.org/books/B00NPNQIRS/) - [Crouch, David. *Medieval Britain, c.1000-1500.* Cambridge University Press, 2017.](https://www.worldhistory.org/books/0521149673/) - [Lynch, Michael. *The Oxford Companion to Scottish History.* Oxford University Press, 2011.](https://www.worldhistory.org/books/0199693056/) - [MacQuarrie, Alan. *Medieval Scotland.* Sutton Publishing Ltd, 2004.](https://www.worldhistory.org/books/0750929774/) - [Oram, Richard. *Kings and Queens of Scotland.* Tempus, 2002.](https://www.worldhistory.org/books/075243814X/) - [Phillips, Charles. *The Complete Illustrated Guide to the Kings & Queens of Britain.* Lorenz Books, 2006.](https://www.worldhistory.org/books/0754816281/) - [Wilson, Derek. *Plantagenets.* Quercus, 2011.](https://www.worldhistory.org/books/0857380044/) ## Yazar Hakkında Mark, WHE'nin Yayın Direktörü olup Siyaset Felsefesi alanında yüksek lisans derecesine sahiptir (York Üniversitesi). Tam zamanlı bir araştırmacı, yazar, tarihçi ve editördür. Özel ilgi alanları arasında sanat, mimari ve tüm medeniyetlerin paylaştığı fikirleri keşfetmek yer almaktadır. ## Zaman çizelgesi - **4 Sep 1241 CE**: Birth of [Alexander III of Scotland](https://www.worldhistory.org/Alexander_III_of_Scotland/). - **1249 CE - 1286 CE**: Reign of [Alexander III of Scotland](https://www.worldhistory.org/Alexander_III_of_Scotland/). - **13 Jul 1249 CE**: [Alexander III of Scotland](https://www.worldhistory.org/Alexander_III_of_Scotland/) is crowned at Scone Abbey. - **1251 CE**: [Henry III of England](https://www.worldhistory.org/Henry_III_of_England/) appoints Robert de Ros and [John Balliol](https://www.worldhistory.org/John_Balliol/) as guardians of [Alexander III of Scotland](https://www.worldhistory.org/Alexander_III_of_Scotland/). - **26 Dec 1251 CE**: [Alexander III of Scotland](https://www.worldhistory.org/Alexander_III_of_Scotland/) marries Margaret, daughter of [Henry III of England](https://www.worldhistory.org/Henry_III_of_England/), in York. - **Apr 1258 CE**: [Alexander III of Scotland](https://www.worldhistory.org/Alexander_III_of_Scotland/) creates his parliament at Stirling. - **1259 CE**: [Alexander III of Scotland](https://www.worldhistory.org/Alexander_III_of_Scotland/) reaches maturity and takes full control of his kingdom. - **Aug 1263 CE - Oct 1263 CE**: King Haakon IV of Norway unsuccessfully invades northern [Scotland](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Scotland/). - **2 Oct 1263 CE**: An army of [Alexander III of Scotland](https://www.worldhistory.org/Alexander_III_of_Scotland/) defeats an invading force of King Haakon IV of Norway at Largs in Ayrshire. - **Jul 1266 CE**: The Treaty of Perth between Magnus VI of Norway and [Alexander III of Scotland](https://www.worldhistory.org/Alexander_III_of_Scotland/) gives the latter control of the Western Isles and the Isle of Man. - **27 Feb 1275 CE**: Queen Margaret, wife of [Alexander III of Scotland](https://www.worldhistory.org/Alexander_III_of_Scotland/), dies. - **Oct 1278 CE**: [Alexander III of Scotland](https://www.worldhistory.org/Alexander_III_of_Scotland/) swears fealty to [Henry III of England](https://www.worldhistory.org/Henry_III_of_England/) but only for his estates in [England](https://www.worldhistory.org/disambiguation/england/) and not for [Scotland](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Scotland/). - **1281 CE**: Prince [Alexander](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Alexander/), son of [Alexander III of Scotland](https://www.worldhistory.org/Alexander_III_of_Scotland/), dies. - **Sep 1281 CE**: [Alexander III of Scotland](https://www.worldhistory.org/Alexander_III_of_Scotland/)'s daughter Margaret marries King Eric II Magnusson of Norway. - **1283 CE**: Margaret, Queen of Norway and daughter of [Alexander III of Scotland](https://www.worldhistory.org/Alexander_III_of_Scotland/), dies in childbirth. - **1284 CE**: Prince David, son of [Alexander III of Scotland](https://www.worldhistory.org/Alexander_III_of_Scotland/), dies. - **1 Nov 1285 CE**: [Alexander III of Scotland](https://www.worldhistory.org/Alexander_III_of_Scotland/) marries his second wife Yolande of Dreux. - **19 Mar 1286 CE**: [Alexander III of Scotland](https://www.worldhistory.org/Alexander_III_of_Scotland/) dies in a riding accident. - **Sep 1290 CE**: Margaret, the 'Maid of Norway' and proposed queen of [Scotland](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Scotland/), dies of illness travelling from Norway to Scotland. ## Bu Çalışmayı Alıntıla ### APA Cartwright, M. (2026, May 11). İskoçya Kralı III. Alexander. (M. Şahin, Çevirmen). *World History Encyclopedia*. ### Chicago Cartwright, Mark. "İskoçya Kralı III. Alexander." tarafından çevrildi Melis Şahin. *World History Encyclopedia*, May 11, 2026. . ### MLA Cartwright, Mark. "İskoçya Kralı III. Alexander." tarafından çevrildi Melis Şahin. *World History Encyclopedia*, 11 May 2026, . ## Lisans & Telif Hakkı Gönderen [Melis Şahin](https://www.worldhistory.org/user/melissahin/ "User Page: Melis Şahin"), tarihinde yayınlandı 11 May 2026. Telif hakkı bilgileri için lütfen orijinal kaynakları kontrol edin. Lütfen bu sayfadan gidebileceğiniz içeriklerin daha farklı lisans koşullarına sahip olabileceğini unutmayın.