--- title: Nyx author: Liana Miate translator: Emir Kıraç source: https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-15645/nyx/ format: machine-readable-alternate license: Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/) updated: 2026-06-02 --- # Nyx _Yazan: [Liana Miate](https://www.worldhistory.org/user/lianamiate/)_ _Çeviren [Emir Kıraç](https://www.worldhistory.org/user/emir)_ Nyx (Nox veya Gece olarak da bilinir), Yunan mitolojisinde gecenin kişileştirilmiş halidir. Kaos'tan (Boşluk) doğan Nyx, ilkel bir tanrıdır (*protogenoi*). *Protogenoi*, dünyanın fiziksel ve elementel güçlerini temsil eder ve Yunan mitolojisindeki tüm tanrıların, kahramanların ve canavarların ortaya çıktığı ilk düzeydeki ilahi varlıkları oluştururlar. Yunan mitolojisinde nispeten küçük bir figür olarak kabul edilse de, Gecenin kişileştirilmesi olan Nyx, büyük bir güce sahiptir. Nyx'in gücü, [Homeros](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-225/homeros/)'un *[İlyada](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-226/ilyada/)* destanında belki de en belirgin şekilde ortaya çıkar, burada güçlü Zeus bile Nyx'i gücendirme düşüncesinden çekinir. Nyx, yıldızlı veya siyah bir peçe ve arkasında parıldayan yıldızlarla, tamamen siyah giysiler içinde bir araba kullanır. O, yeraltı dünyasının en derin kısmı olan ölüler diyarında, kızı Hemera (Gün) ile birlikte yaşar. İkisi asla karşılaşmaz; ancak Hemera, Nyx [Tartarus](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-19348/tartarus/)'a girdiği anda orayı terk eder ve Nyx çıktığında geri döner. Yunan mitolojisinde Nyx'in en bilinen tasvirleri [Hesiodos](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-785/hesiodos/)'un Theogonia (MÖ yaklaşık 700) ve Homeros'un İlyada (MÖ yaklaşık 750) eserlerinde bulunur. ### Tanrıların Yaratılışı Hesiodos, Yunan [tanrı](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10299/tanri/) ve tanrıçalarının kökenlerini anlattığı yaratılış hikayesinde (*Theogonia*) Nyx'ten birkaç kez bahsetmektedir: > Kaostan kara Gece ve Erebus doğdu. Gece de sırasıyla Gündüz ve Uzayı doğurdu; Erebus'a duyduğu aşkla onları hamile kaldı. (1.124-126) Nyx'in kendisinin de birçok çocuğu oldu: bazıları iyi huylu, bazıları ise korkunçtu. Hesiodos'un *Theogonia* adlı eserinde (1.209-42) belirtildiği gibi, Nyx'in soyundan gelenler şunlardır: - Erebus ile Aether (Işık/Parlaklık) - Erebus ile Hemera (Gün) - Eris (Anlaşmazlık ve Kavga) - Bazı mitlerde Zeus ve [Hera](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10295/hera/)'nın kızıdır. - Erebus ile Geras (Yaşlılık) - Erebus ile Nemesis (İntikam) - Erebus ile Hypnos (Uyku) - Oneroi (Rüyalar) - Phobetor (Kabuslar) - Erebus ile Thanatos (Ölüm) - Hesperidler (Akşamın Kızları) - Erebus ile birlikte; bazı mitlerde ebeveynleri [Atlas](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-11850/atlas/) ve Hesperis veya Phorcys ve Ceto olarak listelenir. - Apate (Hile) - Erebus ile birlikte Moros (Kıyamet) - Erkek müdahalesi olmadan doğduğu düşünülür. - İkizler Oizys (Perişanlık, Depresyon ve Kaygı) ve Momos (Dalga geçme, Küçümseme ve Suçlama) - Erebus ile birlikte. - Morae (Kader Tanrıçaları) ile Erebus. ### Orfik Yaratılış Hikayeleri Nyx, Orfeusçu yaratılış hikayelerinde (mitolojik şair Orfeus'un öğretilerini izleyen dini bir mezhep) oldukça belirgin bir şekilde yer alır. Bu hikayelerden birinde; Aether (Işıltı), Kaos (Karanlık) ve Erebus (Karanlık), Khronos'tan (Sonsuz Zaman) doğmuştur. Khronos daha sonra Aether'in içinde bir yumurta oluşturur; bu yumurtadan Phanes (Işığı Getiren) doğar. Phanes, var olan her şeyin yaratıcısıdır; altın kanatları ve farklı hayvan başları olan parlak bir varlıktır. Phanes, Nyx'i doğurur ve ardından Phanes ile Nyx, Uranüs'ü (Gökyüzü) yaratırlar. Nyx, Uranüs'ün oğlu Kronos'a ve ardından Kronos'un oğlu Zeus'a, Zeus Olimpos tanrılarının hükümdarı olduktan sonra danışmanlık yapar. Orfeusçu yaratılış hikayesinin başka bir versiyonunda, Gece (Nyx) bir yumurta bırakır ve bu yumurtadan Phanes ile diğer tanrılar doğar. Bazı bilginler, Nyx'in erken Orfeusçu inanışta yüce bir tanrı olabileceğine inanmaktadır. Bunun kanıtını, Nyx'i bir ana tanrıça olarak anan ve tanrılarla ölümlülerin ondan geldiğini belirten eski *Orfeusçu İlahilerde* görüyoruz. Ayrıca, Zeus'un Olimpos tanrılarının kralı olduktan sonra ona tavsiye veren kişinin Nyx olması da ilginçtir. Orfeus'un adı karanlıkla ilişkilendirilir; bu yüzden Gecenin kendisinin timsali olan Nyx, Orfeusçu yaratılış hikayelerinde önemli bir rol oynar. ### Yumurta Yaratılış Efsanesi Aristophanes'in Yunan komedisi *Kuşlar*'da (MÖ yaklaşık 460 - MÖ yaklaşık 380), Erebus ve Nyx, aşk tanrısı [Eros](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10328/eros/)'un ortaya çıktığı ve dünyayı yarattığı bir yumurtayı kuluçkaya yatıran ilk tanrılardır. Aristophanes'in yumurta ile evrenin yaratılışına ilişkin miti, Hesiodos'un daha iyi bilinen yaratılış hikayesinden esinlenmiş ve Orfeusçu kozmogoni geleneğinden etkilenmiştir; temel farkı ise Yunan tanrılarının yumurtadan çıkmasıdır. [ ![Nyx](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/6260.jpg?v=1643824813) Nyx MET New York (Copyright) ](https://www.worldhistory.org/image/6260/nyx/ "Nyx")Aristophanes; Kaos, Gece, Erebus ve Tartarus'un (Yeraltı Dünyası), siyah kanatlı Nyx'in Erebus'un sonsuz derinliklerinde bir yumurta yumurtlamasına kadar var olan tek varlıklar olduğunu anlatır. O yumurtadan aşk tanrısı altın kanatlı Eros doğdu. Eros daha sonra dünyanın geri kalanını yarattı. Orfeusçu yaratılış hikayelerinde yumurta dünyayı temsil eder; bu yüzden tanrıların ve tanrıçaların yaratılışında önemli bir rol oynar. ### Nyx ve Zeus Homeros'un *İlyada* destanında, Nyx, Zeus'un gazabıyla karşılaşan oğlu Hypnos'u kurtarır. Zeus'un karısı ve Olimpos tanrılarının kraliçesi Hera, Zeus'un ölümlü bir kadın olan Alcmene'den olan oğlu Yunan kahramanı Herakles'ten hoşlanmıyordu. Troya'dan evine dönerken gemilerini yok etmek için bir plan tasarlar ve Hypnos'tan Zeus'u derin bir uykuya dalmaya ikna etmesini ister; böylece Zeus hiçbir şeyden haberdar olmaz. Hera daha sonra Herakles'in gemilerini parçalayan bir fırtına estirir. Zeus uyanır ve Hypnos'a çok sinirlenir; onu Olimpos Dağı'dan atmaya niyetlenir. Hypnos, Zeus'un kendisiyle yüzleşmeye cesaret edemeyeceğini bildiği için koruma aramak amacıyla Nyx'e koşar; gücü bu denli büyüktü. > Ve gökyüzünden beni denize batırır, Gece beni kurtaramasaydı beni gözden uzaklaştırır, Tüm tanrıları ve ölümlü insanları alt edebilen eski Gece. Uçarak ona ulaştım ve Babam, Dev öfkesine rağmen işi bıraktı. Doğru, Zeus Gece'yi öfkeye sürükleyecek bir şeyi yapmaktan çekindi. (Homeros, İlyada, 14.311-316) [ ![Bronze head of Hypnos](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/3935.jpg?v=1775473822-1434742656) Hipnoz'un bronz kafası Carole Raddato (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/3935/bronze-head-of-hypnos/ "Bronze head of Hypnos")### Tasvirleri Yunan resimlerinde veya heykellerinde Nyx'in çok az görsel tasviri vardır; ancak görünüşü birçok kaynakta belirtilmiştir: İki atın çektiği bir arabaya biner, siyah giysiler giyer, başında siyah veya yıldızlı bir peçe vardır ve arkasından yıldızlar onu takip eder. Ayrıca, bazı kaynaklarda sağ elinde yıldızlarla kaplı yüzen bir siyah peçe tuttuğu, sol elinde ise aşağıya doğru dönük bir meşale olduğu belirtilir. Görünüşü güzel ve gençtir, ancak tavrı ciddi ve vakurdur. Diğer kaynaklarda, uzun siyah bir cübbe giymiş, kolları arasında oğulları Thanatos (Ölüm) ve Hypnos (Uyku) olan, havada süzülen bir figür olarak tasvir edilir. Thanatos siyah giysiler içindedir ve ters çevrilmiş bir meşale taşır; Hypnos ise beyaza bürünmüştür ve bir haşhaş çiçeği taşır. ### Tapınma Nyx, Orfeusçu ayinlerde bahsedilse de, tapınaklarda herhangi bir ibadet yapıldığına dair çok az kanıt vardır. Ancak, özellikle sabahı haber verdikleri için, Gece'nin varlığında bile, ona siyah hayvanların kurban edildiği söylenirdi; özellikle de siyah horozlar. Yunan seyahat yazarı ve coğrafyacısı [Pausanias](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-16284/pausanias/) (MS 110/125 - 180), *Yunanistan'ın Tasviri* adlı kitabında Megara'da ([Atina](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-292/atina/)'nın batısındaki bir Yunan şehri) bir Gece Kehaneti'nden ve [Efes](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-575/efes/)'teki [Artemis](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-537/artemis/) Tapınağı'nda bulunan, ünlü heykeltıraş Rhoecus tarafından yapılmış Nyx heykelinden bahsetmektedir. Pausanias, Yunanistan'ın [Olympia](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-436/olympia/) kentindeki Hera Tapınağı'nda Nyx'in bir kabartmasını gördüğünü de belirtir. Pausanias, bu kabartmanın, Korint tiranı Cypselus'a ait bir sedir sandığın tepesine kazındığını ifade eder. Oymada sağ kolunda beyaz bir örtüye sarılmış uyuyan bir çocuğu, sol kolunda ise siyah örtülü bir çocuğu tutan bir kadından bahsedilmektedir. Yazıda, iki çocuğun Ölüm (Thanatos) ve Uyku (Hypnos) olduğu, onların bakıcısı olan Gece'nin (Nyx) ikisini de taşıdığı belirtilmektedir. ### Ölüler diyarı Ölüler diyarı, yeraltı dünyasının en derin kısmında bulunur ve Nyx ile onun kızı Hemera'ya (Gün) ev sahipliği yapar. Hesiodos'un *Theogonia* adlı eserinin 1.726-741 bölümlerinde, ölüler diyarının bronz bir duvarla çevrili olduğu ve tanrılar tarafından nefret edilen "cehennemin ağzı" olarak tanımlandığı belirtilir. Nyx ve Hemera ölüler diyarında yaşasalar da, aynı anda evde olmazlar; bu durum yeryüzündeki ayrı gündüz ve gece döngüsünü simgeler. > Gece ve Gündüz'ün buluşup birbirlerini selamladığı yerde, büyük bronz eşikten geçerlerken, yorulmak bilmeden çalışırlar. > Biri içeri girer, diğeri çıkar; ikisi birden asla evde olmaz; her zaman biri dışarıda dünyayı dolaşır, diğeri ise sırası gelene kadar evde bekler. > Birincisi ışık getirir; Her şeyi gören, yeryüzüne ama ölümcül Gece'yi; Diğeri ise karanlık bulutların ardında gizlenmiş, uyku getirir; Ölümün kardeşidir ve onu kollarına alır. (Hesiodos, Theogonia, 1.726-57) [ ![Nyx and the Prophet Isaiah](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/15507.png?v=1648546589) Nyx ve Peygamber İşaya (Isaiah) Wikipedia User: Neuceu (Public Domain) ](https://www.worldhistory.org/image/15507/nyx-and-the-prophet-isaiah/ "Nyx and the Prophet Isaiah")### Miras Nyx, 12 Olimpos tanrısı ve tanrıçası kadar ünlü olmayabilir. Ancak, Gecenin kişileştirilmesi ve Yunan mitolojisindeki en eski tanrılardan biri olarak hâlâ önemli bir rol oynamaktadır. İnsanlar tarafından seviliyordu çünkü dinlenme ve günlük hayatın stresinden bir kaçış kaynağıydı. Ancak, öte yandan, ölüm ve karanlığı da beraberinde getiriyor, bu da endişe ve korkuya neden oluyordu. Ay’lara mitolojik figürlerin adını verme geleneği, Uluslararası Astronomi Birliği’nin (IAU) Plüton’un Nix adlı uydusunu Nyx’ten esinlenerek adlandırmasıyla devam ediyor. Ayrıca ünlü kozmetik markası NYX Professional Makeup da adını Nyx’ten almıştır. #### Editorial Review This human-authored definition has been reviewed by our editorial team before publication to ensure accuracy, reliability and adherence to academic standards in accordance with our [editorial policy](https://www.worldhistory.org/static/editorial-policy/). ## Bibliografya - [Aristophanes & Barrett, David & Sommerstein, Alan. *The Birds and Other Plays .* Penguin Classics, 2003.](https://www.worldhistory.org/books/0140449515/) - Brian Kinsey. *Gods and Goddesses of Greece and Rome .* Marshall Cavendish Corporation, 2012 - [Christopoulos, Menelaos & Meyer, Marion & Levaniouk, Olga & Aguirre, Mercedes & Buxton, Richard & Constantinidou, Soteroula & Dowden, Ken & Edmonds, Radcliffe G. & Gartziou-Tatti, Ariadni & Iakov, Daniel & Karakantza, Efimia D. & Létoublon, Françoise & Maggel, Avgi & Marinatos, Nanno & Paleothodoros, Dimitris & Patera, Ioanna & Ratinaud, Isabelle & Seaford, Richard & Syropoulos, Spyros & Tsitsibakou-Vasalos, Evanthia & Zografou, Athanassia. *Light and Darkness in Ancient Greek Myth and Religion .* Lexington Books, 2010.](https://www.worldhistory.org/books/0739138987/) - [Frazer, James George. *Pausanias's Description of Greece .* Cambridge University Press, 2012.](https://www.worldhistory.org/books/1108047238/) - [Hesiod & Theognis & Wender, Dorothea & Wender, Dorothea. *Hesiod and Theognis .* Penguin Classics, 1976.](https://www.worldhistory.org/books/0140442839/) - [Homer & Robert Fagles & Bernard Knox. *The Iliad.* Penguin Classics, 1998.](https://www.worldhistory.org/books/0140275363/) - [Nix - NASA Solar System Exploration](https://solarsystem.nasa.gov/moons/pluto-moons/nix/in-depth/ "Nix - NASA Solar System Exploration"), accessed 23 Mar 2022. - [Nösselt, Friedrich August. *Mythology Greek And Roman, Tr. By Mrs. A.w. Hall.* Arkose Press, 2015.](https://www.worldhistory.org/books/1345459815/) - [Orphic Hymns - Theoi Classical Texts Library](https://www.theoi.com/Text/OrphicHymns1.html "Orphic Hymns - Theoi Classical Texts Library"), accessed 23 Mar 2022. - [Scull, S. A. *Greek Mythology Systematized.* Porter & Coates, 1880.](https://www.worldhistory.org/books/B00085P9IA/) - [Smith, William & Anthon, Charles. *A New Classical Dictionary of Greek and Roman Biography, Mythology and Geography..* Kessinger Publishing, LLC, 2007.](https://www.worldhistory.org/books/0548134561/) - [Stephen Fry & Stephen Fry & Penguin Books Ltd. *Mythos.* Penguin Books Ltd, 2017.](https://www.worldhistory.org/books/B0718X6ZZ2/) - [Woodard, Roger D. *The Cambridge Companion to Greek Mythology .* Cambridge University Press, 2008.](https://www.worldhistory.org/books/0521607264/) ## Yazar Hakkında Liana, Dünya Tarihi Ansiklopedisi'nin Sosyal Medya Editörü. Antik Yunan, Roma ve Geç Antik Çağ ana dalında Lisans diplomasına sahiptir. Bilhassa Roma ve Yunanistan olmak üzere mitoloji veya dünyayla alakalı her şeye tutkuyla bağlıdır. - [Linkedin Profile](https://www.linkedin.com/in/lian) ## Bu Çalışmayı Alıntıla ### APA Miate, L. (2026, June 02). Nyx. (E. Kıraç, Çevirmen). *World History Encyclopedia*. ### Chicago Miate, Liana. "Nyx." tarafından çevrildi Emir Kıraç. *World History Encyclopedia*, June 02, 2026. . ### MLA Miate, Liana. "Nyx." tarafından çevrildi Emir Kıraç. *World History Encyclopedia*, 02 Jun 2026, . ## Lisans & Telif Hakkı Gönderen [Emir Kıraç](https://www.worldhistory.org/user/emir/ "User Page: Emir Kıraç"), tarihinde yayınlandı 02 June 2026. Telif hakkı bilgileri için lütfen orijinal kaynakları kontrol edin. Lütfen bu sayfadan gidebileceğiniz içeriklerin daha farklı lisans koşullarına sahip olabileceğini unutmayın.