--- title: Çin Seddi author: Emily Mark translator: Batuhan Aksu source: https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-13954/cin-seddi/ format: machine-readable-alternate license: Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/) updated: 2026-01-27 --- # Çin Seddi _Yazan: [Emily Mark](https://www.worldhistory.org/user/emily.mark49/)_ _Çeviren [Batuhan Aksu](https://www.worldhistory.org/user/batuhanaksu)_ Çin Seddi, kuzey Çin'de batıdan doğuya 21.196 km (13.171 mil) uzunluğunda, batıdaki Jiayuguan Geçidi'nden doğudaki Liaoning Eyaleti'ndeki Hushan Dağları'na kadar uzanan ve Bohai Körfezi'nde sona eren bir surdur. On bir eyalet/belediyeyi (bazı kaynaklara göre on) ve iki muhtar bölgeyi (İç Moğolistan ve Ningxia) geçmektedir. Seddin inşası, Birinci İmparator Şi Huang (MÖ 221-210) devrinde Qin (Çin) Hanedanlığı'nda (MÖ 221-206) başlamış ve birçok farklı hanedanlık boyunca asırlarca devam etmiştir. Günümüzdeki Çin Seddi neredeyse tamamen Ming Hanedanlığı'nın (1368-1664) eseridir; bu devirde kendine mahsus gözetleme kuleleri ilave edilmiş ve duvarın uzunluk ve genişliği artırılmıştır. Günümüzde ünlü bir milli abide olan bu yapı, Ming Hanedanlığı'ndan sonra Qing (Çing) Hanedanlığı'nın (1644-1912) iktidara gelmesi ve Çin sınırlarını kuzeye doğru genişletmesiyle harabe haline geldi ve set fonksiyonunu yitirdi. Restorasyon ve koruma çalışmaları ancak 1980'lerde ciddi anlamda başladı ve set 1987'de UNESCO Dünya Mirası Sahası ilan edildi. ### Orijinal Set Savaşan Devletler Devri (MÖ 481-221 civarı) olarak bilinen çağda, Doğu Zhou Hanedanlığı'nın (MÖ 771-256) çöküşü esnasında Çin'in farklı bölgeleri ülkenin kontrolü için savaştı. Bu mücadeleden bir devlet galip çıktı: Çin'e adını veren ve 'Çin' olarak telaffuz edilen Qin devleti. Çin'i zafere götüren general, diğer devletleri fethettikten sonra 'Çin Şi Huang' (İlk İmparator) adını alan Kral Ying Zheng'di. Şi Huang, imparatorluğunu birleştirmek ve istilalara karşı korumak için Çin Seddi'nin inşasını emretti. Yedi savaşan devletin her birinin hudutları boyunca müdafaa için setleri vardı, ancak Şi Huang iktidara geldikten sonra bunları yıktı. Çin'in artık bir olduğunun bir işareti olarak, imparator, Moğolistan'ın göçebe Hunlarının atlı savaşçılarına karşı müdafaa için kuzey hududuna büyük bir set inşa edilmesini emretti; artık Çin'de ayrı devletler arasında sınırları belirleyen setler olmayacaktı zira artık ayrı devletler olmayacaktı. Onun seddi, bugünkünden daha kuzeyde bir hat boyunca uzanıyordu ve o zamanlar Çin ile Moğol ovaları arasındaki hududu işaretliyordu. Set, bu maksatla Çin'in her yerinden kuzeye gönderilen, gönülsüz askerler ve mahkumlarca inşa edildi. Şi Huang hayırsever bir hükümdar değildi ve halkının iyiliğinden çok kendi ihtişamıyla alakadardı. Çin Seddi, [Qin Hanedanlığı](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-11964/qin-hanedanligi/) devrinde Çin halkınca milli gurur veya birlik sembolü olarak değil, insanların ölene kadar imparator için çalışmaya gönderildiği bir yer olarak telakki edildi. ### Ming Hanedanlığı Seddi Görüntüsü çok iyi bilinen bugünkü set, MÖ 221 civarındaki Şi Huang'ın seddi değildir. Aslında orijinal duvardan günümüze çok az şey kalmıştır. MÖ 206'da Qin Hanedanlığı yıkıldığında, ülke Chu-Han Çekişmesi (MÖ 206-202) olarak bilinen iç savaşa bölündü. Bu savaş, Qin Hanedanlığı'nı devirmeye yardımcı olanların en güçlülerince ortaya çıkan iki lider, Chu'lu general Xiang-Yu (MÖ 232-202) ve Han'lı general Liu-Bang (MÖ yaklaşık 256-195) arasında yaşandı. Liu-Bang, MÖ 202'de Gaixia Muharebesi'nde Xiang-Yu'yu yenerek Han Hanedanlığı'nın (MÖ 202-MS 220) ilk imparatoru oldu ve müdafaa vasıtası olarak surların inşasına devam etti. Aynı zamanda, daha sonra [İpek Yolu](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-466/ipek-yolu/) olarak bilinecek olan kuzeye doğru ticareti düzenlemek için duvarı kullanan ilk imparatordu; bu yol, daha sonraki Han Hanedanı imparatoru Wu Ti (MÖ 141-87) tarafından MÖ 130'da Çin ve [Avrupa](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-35/avrupa/) arasında ticaret için genişletildi ve açıldı. Sonraki hanedanların hepsi duvara kendi katkı ve tamirlerini sundu, ta ki Ming Hanedanı, ülkeyi Moğolistan'dan gelen istilacı göçebelerden korumak için büyük bir inşaat projesi başlatana kadar; bu, Şi Huang'ın orijinal vizyonunda rol oynayan aynı motivasyondu. Bu gaye benzerliği, mevcut seddin Qin Hanedanı'ndan kalma olduğuna dair inancı açıklayabilir. Ming Hanedanı, 25.000'den fazla devasa gözetleme kulesi ihtiva eden ve yüksekliği 5-8 metre (16-26 fit), alt kısmı 6 metre (20 fit) ve üst kısmı 5 metre (16 fit) genişliğinde olan seddi inşa etti. ### Liaoning Seddi Ming Hanedanlığı, devasa seddi inşa etmenin yanı sıra, en önemli ziraat merkezi olan Liaoning Eyaletini de Liaoning Seddi (Liaodong Duvarı olarak da bilinir) olarak bilinen surlarla çevrili bir kalenin arkasına aldı. Bu set, Çin hükümetinin 2009 yılında Hushan Dağları yakınlarındaki Kuzey Kore hududuna yakın bir yerde Çin Seddi'nin bazı bölümlerini yeni keşfettiğini iddia etmesinden bu yana Çin ile Kuzey Kore arasında bir münakaşa kaynağı olmuştur. Kuzey Kore, yeni keşfedilen Çin Seddi'nin aslında kendilerine ait olduğunu ve Çin Seddi'nin bir parçası olmadığını iddia etmektedir. Münakaşa edilen set kısmı şüphesiz Liaoning Duvarı'nın bir parçasıdır. Bu duvar hiçbir şekilde Çin Seddi ile mukayese edilemez ve asla onun için inşa edilmemiştir. Liaoning'e kuzeyden yapılacak istilalara mani olmak üzere inşa edilmiş basit bir müdafaa bariyeriydi ve toprak, taş ile mevcut olan diğer malzemelerden yapılmıştır. İstilacı bir güce daha da mani olmak için duvarın her iki tarafına da hendekler kazılmıştır. Göründüğü üzere, Liaoning Duvarı ve Çin Seddi, istilaları püskürtmede eşit derecede işe yaramazdı. Kuzeyden gelen Mançu istilaları yaklaşık 1600 yılında başladı ve Çin Seddi'nin istilacılara açıldığı 1644 yılına kadar devam etti. Bu devirde Çin, Ming Hanedanlığı'na karşı bir isyanın başlatılmasıyla tekrar karışıklık içindeydi. Kendisini imparator ilan eden Ming generali Wu Sangui (1612-1678), isyancıları yenmesine yardım etmeleri karşılığında Mançulara Çin Seddi'ni açtı. Bunun yerine, Mançular iktidarı ele geçirdi, Ming Hanedanlığı'nı kovdu ve Qing Hanedanlığı'nı kurdu. Mançuların Ming Hanedanlığı üzerindeki zaferi, Çin sınırının artık Büyük Çin Seddi'nin biraz kuzeyinde kalması anlamına geliyordu ve müdafaada artık bir işe yaramadığı için ihmal edildi ve 1912'de Çin Cumhuriyeti'nin yükselişine kadar harabeye dönüştü; bu tarihte göç ve göçmen akışını kontrolde faydalı olduğu keşfedildi. ### Modern Çağda Koruma ve Ay Yanılgısı Yıllar boyunca yapıyı korumak için gayret gösterildi, ancak Çin hükümetince turistik bir cazibe merkezi ve gelir kaynağı olarak önceliklendirildiği 1980'ye dek ciddi bir gayret yoktu. 1987'ye kadar UNESCO Dünya Mirası Sahası olarak ilan edilmedi, lakin bu ilana rağmen duvar yavaş yavaş yıkılıyor. Bugün, bölgeyi izleyen tarihçilere ve muhafaza mütehassıslarına göre, duvarın yalnız yaklaşık 372 km'lik (600 mil) kısmı sağlam halde kaldı. Çin Seddi ile alakalı birçok modern yanlış anlama vardır. En bilindik ve en sık tekrarlananı, fezadan görülebilen yeryüzündeki tek insan yapımı yapı olduğudur; bu doğru değildir. Bu iddianın kaynağı, 1895 yılında duvarın "aydan görülebilen yeryüzündeki tek insan eliyle yapılmış eser" olduğunu yazan İngiliz deneme yazarı Sir Henry Norman'dır. Müşahedesi, dünyadaki insanların ayda kraterler ve kanallar görebildiği gerçeğine dayanıyordu; binaenaleyh ayda bulunan birinin de dünyadaki Çin Seddi kadar uzun ve büyük bir yapıyı görebileceği düşünülüyordu. Birçok insan, duvarın aydan görülebileceği iddiasının astronotların birinci elden anlatılarına veya [bilim](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-351/bilim/) insanları ile astronomların çalışmalarına dayandığına inanıyor gibi görünüyor, ancak bu aslında feza yolculuğunun henüz mümkün olmadığı bir devirde yazan bir adamın uydurmasıdır. Günümüz bilim insanları ve akademisyenleri, ayrıca aya yolculuk yapanlar, bu iddiayı defaatle çürütmüştür. Duvarla alakalı diğer yanılgı ise, Antik Dünyanın Yedi Harikası'ndan biri olduğu, MÖ 221'de Qin Hanedanlığı'ndan kalma olduğu ve milli gururun sembolü olarak inşa edildiği yönündedir. Yukarıda görüldüğü üzere, son iki iddia tıpkı ilki gibi bariz şekilde yanlıştır; Antik [Yedi Harika](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-530/yedi-harika/)'nın tamamı Yunanistan, Mısır ve Türkiye'nin Akdeniz havzasında bulunuyordu. Çin Seddi, 2007 yılında Yeni Yedi Harika Vakfı'nca dünyanın modern yedi harikasından biri olarak seçilmiştir. Yılda dört milyondan fazla insan tarafından ziyaret edilen Çin Seddi, Ay'dan görülemese de dünyanın en tanınabilir insan yapımı eserlerinden biridir. #### Editorial Review This human-authored definition has been reviewed by our editorial team before publication to ensure accuracy, reliability and adherence to academic standards in accordance with our [editorial policy](https://www.worldhistory.org/static/editorial-policy/). ## Bibliografya - [Ancient China by Joshua J. Mark](https://www.ancient.eu/china/ "Ancient China by Joshua J. Mark"), accessed 15 May 2020. - [Ebrey, P. B. *The Cambridge Illustrated History of China.* Cambridge University Press, 2010.](https://www.worldhistory.org/books/0521124336/) - [Great Wall of China Controversy](http://history.stackexchange.com/questions/8992/great-wall-of-china-controversy "Great Wall of China Controversy"), accessed 1 Dec 2016. - [New Seven Wonders of the World](http://world.new7wonders.com/?n7w-page=new7wonders-of-the-world "New Seven Wonders of the World"), accessed 1 Dec 2016. - [Tanner, H. M. *China: A History From Neolithic Cultures through Great Qing Empire.* Hackett Publishing Company, Inc., 2010.](https://www.worldhistory.org/books/B008AUBD8K/) - [The Battle of Gaixia by Joshua J. Mark](https://www.ancient.eu/Battle_of_Gaixia/ "The Battle of Gaixia by Joshua J. Mark"), accessed 15 May 2020. - [The Great Wall: UNESCO Heritage Site](http://whc.unesco.org/en/list/438 "The Great Wall: UNESCO Heritage Site"), accessed 1 Dec 2016. - [Waldron, Arthur. *The Great Wall of China.* Cambridge University Press, 1992.](https://www.worldhistory.org/books/052142707X/) ## Yazar Hakkında Emily Mark, Çin'deki Tianjin Üniversitesi'nde tarih ve felsefe, New York'taki SUNY New Paltz'da İngilizce eğitimi aldı. Tarihsel denemeler ve şiirler yayımladı. Seyahat yazıları Timeless Travels Magazine'de yayımlandı. SUNY Delhi'den 2018 yılında mezun oldu. ## Zaman çizelgesi - **771 BCE - 256 BCE**: Eastern [Zhou Dynasty](https://www.worldhistory.org/Zhou_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/). - **c. 481 BCE - 221 BCE**: [Warring States Period](https://www.worldhistory.org/Warring_States_Period/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/). - **c. 221 BCE**: Construction of Northern Frontier [wall](https://www.worldhistory.org/wall/) by [Shi Huangdi](https://www.worldhistory.org/Shi_Huangdi/), First Emperor of [China](https://www.worldhistory.org/china/), precursor to Great Wall. - **221 BCE - 206 BCE**: The [Qin Dynasty](https://www.worldhistory.org/Qin_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/). - **220 BCE - 210 BCE**: Emperor [Shi Huangti](https://www.worldhistory.org/Shi_Huangdi/) initiates building the [Great Wall of China](https://www.worldhistory.org/Great_Wall_of_China/) and the Grand Canal. - **117 BCE - 100 BCE**: [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) emperors extend the western part of the [Great Wall of China](https://www.worldhistory.org/Great_Wall_of_China/). - **304 CE**: The nomadic Xiongu break through the [Great Wall of China](https://www.worldhistory.org/Great_Wall_of_China/). ## Dış Bağlantılar - [What makes the Great Wall of China so extraordinary - Megan Campisi and Pen-Pen Chen](http://ed.ted.com/lessons/what-makes-the-great-wall-of-china-so-extraordinary-megan-campisi-and-pen-pen-chen) - [How the Great Wall of China Works](https://www.missedinhistory.com/podcasts/how-the-great-wall-of-china-works.htm) - [10 Facts About the History of the Iconic Great Wall of China](https://mymodernmet.com/great-wall-china-facts/) ## Bu Çalışmayı Alıntıla ### APA Mark, E. (2026, January 27). Çin Seddi. (B. Aksu, Çevirmen). *World History Encyclopedia*. ### Chicago Mark, Emily. "Çin Seddi." tarafından çevrildi Batuhan Aksu. *World History Encyclopedia*, January 27, 2026. . ### MLA Mark, Emily. "Çin Seddi." tarafından çevrildi Batuhan Aksu. *World History Encyclopedia*, 27 Jan 2026, . ## Lisans & Telif Hakkı Gönderen [Batuhan Aksu](https://www.worldhistory.org/user/batuhanaksu/ "User Page: Batuhan Aksu"), tarihinde yayınlandı 27 January 2026. Telif hakkı bilgileri için lütfen orijinal kaynakları kontrol edin. Lütfen bu sayfadan gidebileceğiniz içeriklerin daha farklı lisans koşullarına sahip olabileceğini unutmayın.