--- title: Xiuhtecuhtli author: Mark Cartwright translator: Mustafa Aykol source: https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-12109/xiuhtecuhtli/ format: machine-readable-alternate license: Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/) updated: 2022-05-26 --- # Xiuhtecuhtli _Yazan: [Mark Cartwright](https://www.worldhistory.org/user/markzcartwright/)_ _Çeviren [Mustafa Aykol](https://www.worldhistory.org/user/mustafaaykol)_ Xiuhtecuhtli veya 'Turkuaz Lord' Aztek ateş tanrısıydı ve aynı zamanda genç savaşçılar ve yöneticilerle yakından ilişkiliydi. Maya için Chac Xiutei olarak biliniyordu. Xiuhtecuhtli, günün Atl (su) ve trecena dönemi 1 Coatl (Yılan) patronuydu. O, Gecenin 1. Aztek Lordu ve Günün Lordlarının 1.siydi. Nagual ya da ilham kaynağı hayvanı Xiuhcóatl ya da Ateş Yılanıydı ve değerli numarası üçtü çünkü geleneksel Mezoamerikan evlerinde üç ocak vardı. Mezoamerikan mitolojisinde, ateşin temel unsurunun tüm evrenden geçtiği ve ateşin olduğu her yerde Xiuhtecuhtli'nin de olduğu düşünülüyordu. Tanrının adı, aynı zamanda tanrının zamanı temsil ettiğini düşündüren 'yıl' anlamına gelen turkuaz *xihuitl* için Nahuatl kelimesinden türemiştir. Xiuhtecuhtli sıklıkla, kendisi daha eski Olmek Tanrısı I'in olası bir reenkarnasyonu olan eski ateş tanrısı Huehueteotl (genelde genç Xiuhtecuhtli ile tam bir tezat içinde dişleri olmayan buruşuk yaşlı bir adam olarak tasvir edilir) ile özdeşleştirilmiş veya eşit tutulmuştur. Otomί için eşdeğer ateş tanrısı Otontecuhtli idi. ### Toxiuhmolpilia Xıuhtecuhtlı'nin en önemli rollerinden biri Toxıuhmolpılıa festivalinin veya Yeni Ateş töreninin (Yılların Bağlaması olarak da adlandırılır) denetmeni olmasıydı. Aztek takviminin (*xiuhmolpilli*) tam bir döngüsünün tamamlanmasıyla 52 yılda bir düzenlenen festivalin temel işlevi, güneşin başarılı bir şekilde yenilenmesini (veya yeniden oluşmasını) sağlamaktı. Festival boyunca tapınaklardan ev ocaklarına kadar tüm ateşler sembolik olarak söndürülmüş ve putlar suyla temizlenmiş, sokaklar süpürülmüş, eski pişirme aletleri ve ocak taşları atılmıştır. Daha sonra, Aztek başkenti Tenochtitlán yakınlarındaki Uixachtecatl (veya Citlaltepec) Dağı'nın tepesinde, rahipler gece yarısı toplanmış ve yıldızların tam olarak hizalanmasını beklemişlerdir. Ancak Tianquiztli (Ülker takımyıldızı) zirveye ulaştığında ve Yohualtecuhtli yıldızı gökyüzünün tam ortasında parıldadığında, bir kurbanın kalbi kesilerek Xiuhtecuhtli'ye kurban edilmiştir. Daha sonra açık göğüs boşluğunun içinde ateş yakılmıştır ve eğer ateş başarılı bir şekilde yanarsa, o zaman her şey yolunda demektir ve ateş, şehrin tüm ateşlerini yeniden yakmak için alınmıştır. Alev başarılı bir şekilde yanmazsa, karanlıkta dolaşıp tüm insanlığı yiyip bitirecek olan korkunç canavarların, Tzitzimime'nin gelişine işaret ettiğine inanılıyordu. [ ![Mask of Xiuhtecuhtli](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/2234.jpg?v=1766064439) Xiuhtecuhtli'nin Maskesi Trustees of the British Museum (Copyright) ](https://www.worldhistory.org/image/2234/mask-of-xiuhtecuhtli/ "Mask of Xiuhtecuhtli")### Sanatta Temsil Turkuaz Lord ismine uygun olarak yaşayan [tanrı](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10299/tanri/), Mezoamerikan sanatında turkuaz mozaik kullanılarak ve özellikle Postklasik dönemin sonlarında (MS 1200'den itibaren) hükümdarının tacını (*xiuhuitzolli*) giyerek çok sık temsil edilmiştir. Diğer ortak özellikler, alnından sarkan bir *xiuhtototl* (turkuaz renkli kuş), sırtında *xiuhcoatl* ateş yılanı ve yine turkuaz olan kelebek şeklinde bir göğüs kısmıdır. Bu unsurlar, aynı zamanda, tanrının bu sınıfla yakın ilişkisini hatırlatan Toltek savaşçılarının tasvirlerinde de yaygın olarak görülüyordu. Tanrının en ünlü ve çarpıcı temsillerinden biri, şu anda British Museum'da bulunan, deniz kabuğu gözlü 14. yüzyıla ait turkuaz mozaik maskedir. #### Editorial Review This human-authored definition has been reviewed by our editorial team before publication to ensure accuracy, reliability and adherence to academic standards in accordance with our [editorial policy](https://www.worldhistory.org/static/editorial-policy/). ## Bibliografya - [Almere Read, K. *Mesoamerican Mythology.* Oxford University Press, USA, 2002.](https://www.worldhistory.org/books/0195149092/) - [Jones, D. *Mythology of Aztec & Maya.* Southwater, 2007.](https://www.worldhistory.org/books/1844763978/) - [Miller, M.E. *The Art of Mesoamerica.* Thames & Hudson, 2012.](https://www.worldhistory.org/books/0500204144/) - [Miller, M.E. *The Gods and Symbols of Ancient Mexico and the Maya.* Thames & Hudson, 1993.](https://www.worldhistory.org/books/0500050686/) ## Yazar Hakkında Mark, WHE’nin Yayın Direktörüdür ve York Üniversitesi’nden Siyaset Felsefesi alanında yüksek lisans derecesine sahiptir. Tam zamanlı bir araştırmacı, yazar, tarihçi ve editördür. İlgi alanları arasında sanat, mimari ve tüm medeniyetlerin ortak fikirlerini keşfetmek yer almaktadır. ## Zaman çizelgesi - **c. 1345 CE - 1521 CE**: The [Aztec civilization](https://www.worldhistory.org/Aztec_Civilization/) flourishes in Mesoamerica. - **1351 CE**: New Fire Ceremony celebrated by the Aztecs. - **1403 CE**: New Fire Ceremony celebrated by the Aztecs. - **1455 CE**: New Fire Ceremony celebrated by the Aztecs. - **1507 CE**: New Fire Ceremony celebrated by the Aztecs. ## Bu Çalışmayı Alıntıla ### APA Cartwright, M. (2022, May 26). Xiuhtecuhtli. (M. Aykol, Çevirmen). *World History Encyclopedia*. ### Chicago Cartwright, Mark. "Xiuhtecuhtli." tarafından çevrildi Mustafa Aykol. *World History Encyclopedia*, May 26, 2022. . ### MLA Cartwright, Mark. "Xiuhtecuhtli." tarafından çevrildi Mustafa Aykol. *World History Encyclopedia*, 26 May 2022, . ## Lisans & Telif Hakkı Gönderen [Mustafa Aykol](https://www.worldhistory.org/user/mustafaaykol/ "User Page: Mustafa Aykol"), tarihinde yayınlandı 26 May 2022. Telif hakkı bilgileri için lütfen orijinal kaynakları kontrol edin. Lütfen bu sayfadan gidebileceğiniz içeriklerin daha farklı lisans koşullarına sahip olabileceğini unutmayın.