--- title: Roma Hamamları author: Mark Cartwright translator: Elçin IŞIK source: https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-11893/roma-hamamlari/ format: machine-readable-alternate license: Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/) updated: 2024-05-22 --- # Roma Hamamları _Yazan: [Mark Cartwright](https://www.worldhistory.org/user/markzcartwright/)_ _Çeviren [Elçin IŞIK](https://www.worldhistory.org/user/eliniik)_ Roma Hamamları, yıkanma ve dinlenme amacıyla tasarlanmış, [Roma İmparatorluğu](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-100/roma-imparatorlugu/)'nun şehirlerinde yaygın bir özellik haline gelmiş yapılardı. Hamamlar, farklı sıcaklıklarda odalar, yüzme havuzları ve okuma, dinlenme ve sosyalleşme alanları gibi çeşitli bölümler içeriyordu. Geniş kubbeli yapısıyla Roma hamamları, mimari yeniliklerde, özellikle kubbe kullanımında, önemli bir rol oynadı. ### Roma Kültürünün Bir Dayanağı Kamu hamamları, eski Yunan kentlerinde de bulunmasına rağmen genellikle sadece bir dizi küçük banyodan ibaretti. Romalılar, bu fikri genişleterek çeşitli olanaklar ekledi ve hamamlar, Roma dünyasının daha küçük kasabalarında bile yaygın hale geldi, genellikle foruma yakın yerlerde konumlandırıldı. Kamu hamamlarının yanı sıra, zengin vatandaşlar genellikle kendi malikanelerinin bir parçası olarak özel hamamlar yaptırdılar ve hamamlar, Roma ordusunun seferde olduğu zamanlarda bile inşa edildi. Ancak, bu hamam kompleksleri (balnea veya thermae), büyük şehirlerde, geniş sütunlar, kemerler ve kubbelerle anıtsal boyutlar kazandı. Hamamlar, milyonlarca ateşe dayanıklı toprak tuğla kullanılarak inşa edildi ve bitmiş binalar genellikle zarif mozaik zeminler, mermer kaplı duvarlar ve dekoratif heykellerle süslüydü. Genellikle öğle yemeğinden sonra açılan ve gün batımına kadar açık olan hamamlar, zengin ve fakir herkes için erişilebilirdi. Diocletianus döneminde, örneğin, MS 3. yüzyılda, giriş ücreti sadece iki denariydi - bronz para biriminin en küçük değeri. Özel günlerde, hamamlara giriş bazen ücretsiz bile olabilirdi. ### Roma Hamamlarının Tipik Unsurları Tipik özellikler(Banyo yapanların geçtiği olası sıra listelenmiştir) şunlardı: - ***Apodyterium***: Giyinme odaları - ***Palaestrae***: Egzersiz odaları. - ***Natatio***: Açık hava yüzme havuzu - ***Laconica*** ve ***Sudatoria***: Aşırı sıcak kuru ve ıslak ter odaları. - ***Calidarium***: Sıcak oda, ısıtmalı ve sıcak su havuzu ve ayrı bir kaide üzerinde (labrum) ayrı bir havuz bulunan. - ***Tepidarium***: Ilık oda, dolaylı olarak ısıtılmış ve ılık bir havuza sahip. - ***Frigidarium***: Soğuk oda, ısıtılmamış ve soğuk bir banyo, genellikle büyük boyutlu ve kubbeli, hamam kompleksinin kalbi niteliğinde. - ***Masaj odaları*** ve diğer sağlık tedavileri Ek tesisler arasında soğuk su daldırma havuzları, özel banyolar, tuvaletler, kütüphaneler, derslikler, çeşmeler ve açık hava bahçeleri bulunabilir. [ ![Plan of the Baths of Diocletian](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/1174.jpg?v=1720664225) Diocletian Hamamları'nın Planları B. Fletcher (Public Domain) ](https://www.worldhistory.org/image/1174/plan-of-the-baths-of-diocletian/ "Plan of the Baths of Diocletian")### Isıtma Sistemleri İlk hamamların yüksek derecede planlama eksikliği ve genellikle çeşitli yapıların hoş olmayan birleşimleri olduğu görünüyordu. Ancak, MS 1. yüzyıl itibarıyla, hamamlar güzel simetrik ve uyumlu yapılar haline geldi, genellikle bahçeler ve parklar içinde yer alıyordu. Erken hamamlar, doğal sıcak su kaynakları veya mangallar kullanılarak ısıtılıyordu, ancak MÖ 1. yüzyıldan itibaren daha karmaşık ısıtma sistemleri kullanılmaya başlandı; bunlar arasında ahşap yakıtlı fırınlarla (prafurniae) beslenen yerden ısıtmalı (hypocaust) ısıtma sistemleri bulunmaktaydı. Bu, Yunan hamamlarında da kullanılan yeni bir sistem değildi, ancak Romalılar tipik olarak bir fikri alır ve maksimum verimlilik için iyileştirirdi. Fırınlardan gelen büyük ateşler, sıcak havayı, dar taş, boş silindirler veya çokgen veya dairesel tuğlalardan yapılmış sütunlar üzerinde duran yükseltilmiş zeminin altına gönderirdi. Zeminler, dekoratif mozaiklerle kaplanmış 60 cm kare kiremitlerle döşenirdi. [ ![Roman Baths Floor, Butrint](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/860.jpg?v=1691589843) Roma Hamamı Zemini, Butrint Mark Cartwright (CC BY-NC-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/860/roman-baths-floor-butrint/ "Roman Baths Floor, Butrint")Duvarlar, fırınlardan sağlanan sıcak havayı taşıyan boş dikdörtgen tüplerin (tubuli) eklenmesiyle de ısı sağlayabilirdi. Ayrıca, köşelerinde sıcak havayı hapseden ve ısı kaybını azaltan özel tuğlalar (tegulae mammatae) bulunmaktaydı. MS 1. yüzyıldan itibaren cam pencerelerin kullanılması, sıcaklıkların daha iyi kontrol edilmesine ve güneşin kendi ısısını odaya eklemesine olanak tanıdı. Daha büyük hamamlar için gereken büyük miktardaki su, özel olarak inşa edilmiş su kemerleri tarafından sağlandı ve hamam kompleksindeki dev su deposu tarafından düzenlendi. Örneğin, Roma'daki Diocletianus Hamamları'nın deposu 20.000 m³ su tutabilirdi. Su, fırınların üzerine monte edilmiş büyük kurşun kazanlarda ısıtıldı. Su, kurşun borular aracılığıyla ısıtılan su havuzlarına bronz yarı silindir (testudo) kullanılarak eklenirdi. Havuzlara salındıktan sonra, sıcak su taşınım yoluyla dolaşırdı. ### Olağanüstü Örnekler Daha ünlü ve görkemli hamamlar arasında, Lepcis Magna'daki (yaklaşık MS 127'de tamamlanmış) iyi korunmuş kubbeli hamamlar, Roma'daki Diocletianus Hamamları (yaklaşık MS 305'te tamamlanmış), Timgad'daki büyük hamam kompleksleri, [Efes](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-575/efes/)'teki hamamlar, Bath'taki (MS 2. yüzyıl) hamamlar ve [Kartaca](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-205/kartaca/)'daki Antonin Hamamları (yaklaşık MS 162) bulunmaktadır. [ ![Natatio, Baths of Caracalla](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/1171.jpg?v=1629669602) Natatio, Caracalla Hamamları Mark Cartwright (CC BY-NC-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/1171/natatio-baths-of-caracalla/ "Natatio, Baths of Caracalla")Roma'nın güneyinde yer alan Caracalla Hamamları, belki de tüm Roma hamamları arasında en iyi korunanlardır ve boyut olarak yalnızca Trajan'ın Roma'daki Hamamları'nın (M.S. 110 civarı) ardından gelirler. Ayrıca, inşa edilmiş en gösterişli ve lüks Roma hamamlarıdır. M.S. 235 civarında tamamlanan bu devasa duvarlar ve kemerler hala ayakta durmakta ve kompleksin etkileyici boyutlarını kanıtlamaktadır; bu komplekste yaklaşık 6.9 milyon tuğla kullanılmış ve 252 iç sütuna sahiptir. 30 metreye kadar yükselen ve 337 x 328 metrelik bir alanı kaplayan bu hamamlar, bir metre derinliğinde Olimpik boyutlarda bir yüzme havuzu ve Roma'nın Pantheon'uyla aynı yüksekliğe ulaşan ve 36 metre genişliğinde yayılan alışılmadık bir dairesel caldarium da dahil olmak üzere, beklenen tüm klasik unsurları içermektedir. Caldarium ayrıca, güneşin ısısından yararlanmak için büyük cam pencerelere sahipti ve diğer tesisler arasında iki kütüphane, bir su değirmeni ve hatta bir şelale bulunmaktaydı. Kompleksin dört girişi vardı ve günlük 8.000 ziyaretçiyi ağırlayabilirdi. Duvarlar 6.300 m³ mermer ve granit ile kaplanmıştı, tavanı cam mozaikle süslenmişti ve havuzlardan yansıyan ışıkta yanadöner bir etki yaratmaktaydı, iki adet 6 metre uzunluğunda çeşme bulunmaktaydı ve ikinci kat bir gezinti terası sağlıyordu. Su, Aqua Nova Antoniniana ve Aqua Marcia su kemerleri ve yerel kaynaklardan sağlanmış ve 18 su deposunda depolanmıştı. Hamamlar, günde on ton odun yakarak ısıtılan 50 fırınla ısıtılmıştır. Görkemli yıkıntıların yanı sıra, şehir birçok odanın hala orijinal mermer mozaik döşemelerini içerdiği ve üst katlardan büyük parçaların da balık pullarını ve mitolojik deniz yaratıklarının sahnelerini tasvir eden orijinal mozaiklerin bulunduğu birçok odaya sahiptir. [ ![Caracalla Baths, Rome, Italy - Digital Reconstruction](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/16494.jpg?v=1665061435-1666168035) Caracalla Hamamları, Roma, İtalya- Dijital Rekonstrüksiyon QS Supplies (CC BY-NC-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/16494/caracalla-baths-rome-italy---digital-reconstructio/ "Caracalla Baths, Rome, Italy - Digital Reconstruction")### Mimari Üzerindeki Etki Hamamlar ve geniş, havadar tavanlara sahip büyük odalar oluşturma ihtiyacı, mimari kubbenin gelişmesini getirdi. Roma mimarisindeki ayakta kalan en eski kubbe, [Pompeii](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-529/pompeii/)'deki M.Ö. 2. yüzyıla tarihlenen Stabian Hamamları'ndaki frigidariumdan gelmektedir. Betonun sert harçlı moloz şeklinde geliştirilmesi, destek kemerleriyle desteklenen içi boş tuğla fıçı tonozlar ve demir bağlantı çubuklarının kullanımı gibi, desteklenmeyen duvarların birbirinden daha da geniş inşa edilmesine olanak sağladı. Bu özellikler, diğer kamu binalarında ve özellikle bazilika gibi büyük yapılarında geniş bir şekilde kullanılmıştır. Modern zamanlarda bile, Roma hamamları tasarımcıları etkilemeye devam etmiştir; örneğin, hem Chicago Tren İstasyonu hem de New York'taki Pennsylvania Tren İstasyonu, Caracalla Hamamları'nın büyük frigidariumunun mimarisini mükemmel bir şekilde kopyalamıştır. #### Editorial Review This human-authored definition has been reviewed by our editorial team before publication to ensure accuracy, reliability and adherence to academic standards in accordance with our [editorial policy](https://www.worldhistory.org/static/editorial-policy/). ## Bibliografya - [Claridge, A. *Rome: An Oxford Archaeological Guide.* Oxford University Press, USA, 2010.](https://www.worldhistory.org/books/0199546835/) - [Henig, M (ed). *A Handbook of Roman Art.* Phaidon, London, 2010.](https://www.worldhistory.org/books/0801492424/) - [Hornblower, S. *The Oxford Classical Dictionary.* Oxford University Press, USA, 2012.](https://www.worldhistory.org/books/0199545561/) - [Oleson, J.P. *The Oxford Handbook of Engineering and Technology in the Classical World.* Oxford University Press, USA, 2009.](https://www.worldhistory.org/books/0199734852/) - Swerling, G. (ed). *The Baths of Caracalla.* Electa, Rome, 2012 - Vitruvius. *On Architecture.* Penguin, London, 2009 - Wheeler, M. *Roman Art and Architecture.* Thames & Hudson, London, 2011 ## Yazar Hakkında Mark, WHE’nin Yayın Direktörüdür ve York Üniversitesi’nden Siyaset Felsefesi alanında yüksek lisans derecesine sahiptir. Tam zamanlı bir araştırmacı, yazar, tarihçi ve editördür. İlgi alanları arasında sanat, mimari ve tüm medeniyetlerin ortak fikirlerini keşfetmek yer almaktadır. ## Zaman çizelgesi - **c. 20 BCE**: The Campus Martius baths in [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) are constructed and donated to the people by [Agrippa](https://www.worldhistory.org/Marcus_Agrippa/). - **c. 65 CE**: The Baths of [Nero](https://www.worldhistory.org/Nero/) are built in [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/). - **110 CE**: The Baths of [Trajan](https://www.worldhistory.org/trajan/) in [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) are completed. - **c. 127 CE**: The Baths of [Hadrian](https://www.worldhistory.org/hadrian/) at [Lepcis Magna](https://www.worldhistory.org/Lepcis_Magna/) are completed. - **162 CE**: The Antonine Baths at [Carthage](https://www.worldhistory.org/carthage/) are completed. - **227 CE**: The Baths of [Nero](https://www.worldhistory.org/Nero/) in [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) are extensively renovated and expanded by [Alexander Severus](https://www.worldhistory.org/Alexander_Severus/) and renamed Thermae Alexandrinae. - **c. 235 CE**: The Baths of [Caracalla](https://www.worldhistory.org/Caracalla/) in [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) are completed. - **305 CE**: The Baths of [Diocletian](https://www.worldhistory.org/Diocletian/) in [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) are completed. - **315 CE**: The Baths of [Constantine I](https://www.worldhistory.org/Constantine_I/) in [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) are completed. - **537 CE**: The Baths of [Caracalla](https://www.worldhistory.org/Caracalla/) in [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) are abandoned after invading [Goths](https://www.worldhistory.org/Goths/) cut the supplying [aqueducts](https://www.worldhistory.org/aqueduct/). ## Bu Çalışmayı Alıntıla ### APA Cartwright, M. (2024, May 22). Roma Hamamları. (E. IŞIK, Çevirmen). *World History Encyclopedia*. ### Chicago Cartwright, Mark. "Roma Hamamları." tarafından çevrildi Elçin IŞIK. *World History Encyclopedia*, May 22, 2024. . ### MLA Cartwright, Mark. "Roma Hamamları." tarafından çevrildi Elçin IŞIK. *World History Encyclopedia*, 22 May 2024, . ## Lisans & Telif Hakkı Gönderen [Elçin IŞIK](https://www.worldhistory.org/user/eliniik/ "User Page: Elçin IŞIK"), tarihinde yayınlandı 22 May 2024. Telif hakkı bilgileri için lütfen orijinal kaynakları kontrol edin. Lütfen bu sayfadan gidebileceğiniz içeriklerin daha farklı lisans koşullarına sahip olabileceğini unutmayın.