--- title: Hadrian Duvarı author: Joshua J. Mark translator: Şüheda Bulut source: https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-11580/hadrian-duvari/ format: machine-readable-alternate license: Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/) updated: 2025-10-21 --- # Hadrian Duvarı _Yazan: [Joshua J. Mark](https://www.worldhistory.org/user/JPryst/)_ _Çeviren [Şüheda Bulut](https://www.worldhistory.org/user/hedabulut)_ Hadrian Duvarı (antik çağda *Vallum Hadriani* veya *Vallum Aelian* olarak bilinir), MS 122 yılında kuzey Britanya’da inşa edilmiş bir savunma sınır yapısıdır. Duvar, kıyıdan kıyıya uzanıyor ve toplam uzunluğu 73 Roma miline (120 km) denk geliyordu. Duvarın genellikle Britanya ile İskoçya arasındaki sınırı belirlemek için inşa edildiği düşünülse de, durum böyle değildir; yapının inşa edilme amacını kimse kesin olarak bilmemektedir ve iki ülke arasındaki bir sınırı belirlemez. O dönemde duvar sadece [Roma İmparatorluğu](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-100/roma-imparatorlugu/)’nun Britanya’daki kuzey sınırını işaretlese de, bu devasa yapı projesinin amacıyla ilgili teoriler, göçü sınırlamaktan kaçakçılığı kontrol etmeye, yerli halkı duvarın kuzeyinde tutmaya kadar uzanmaktadır. Duvar, MS 5. yüzyılın başında terk edilene kadar kullanılmıştır. ### Amaç Duvarın askerî etkinliği, yıllar boyunca birçok tarihçi tarafından uzunluğu ve üzerindeki tahkimatların konumlandırılması nedeniyle sorgulanmıştır. Eleştirmenler, duvar gerçekten bir savunma bariyeri olarak inşa edilmiş olsaydı, farklı bir şekilde ve başka bir konumda yapılması gerektiğini savunurlar. Bu konuyla ilgili olarak Profesörler Scarre ve Fagan şunları yazarlar: > Arkeologlar ve tarihçiler, Hadrian Duvarı’nın etkili bir askerî bariyer olup olmadığı konusunda uzun süre tartışmışlardır… Ancak askerî etkinliği ne olursa olsun, duvar kesinlikle Roma askerî gücünün güçlü bir simgesiydi. Hadrian’ın biyografisini yazan kişi, imparatorun duvarı Romalıları barbarlardan ayırmak için inşa ettiğini belirtir. Benzer şekilde, Çin imparatorları da Çin’i kuzeydeki barbar bozkır halklarından ayırmak için [Çin Seddi](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-13954/cin-seddi/)’ni inşa etmiştir. Her iki durumda da, askerî işlevinin yanı sıra, bu fiziksel engeller yapıcılarının gözünde medeniyetli ile medeniyetsiz arasındaki kavramsal ayrımı pekiştirmeye hizmet etmiştir. Bu yapılar, [imparatorluk](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-99/imparatorluk/) ideolojisinin bir parçasıydı. (Antik Medeniyetler, 313) Bu, Hadrian Duvarı’nın inşasının ardındaki temel motivasyon için en makul açıklama gibi görünmektedir. Romalılar, Britanya’yı fethettikleri zamandan itibaren bölgede çıkan ayaklanmalarla uğraşıyordu. Roma’nın Britanya ile ilk teması, MÖ 55/54 yıllarında [Jül Sezar](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-95/jul-sezar/)’ın seferleriyle olmuş olsa da, sistematik bir fetih ancak İmparator [Claudius](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-674/claudius/)’un (hükümdarlık 41-54) yönetimi altında, MS 43 yılında başlamıştır. MÖ 60/61 yıllarında Iceni kabilesi lideri [Boudicca](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-507/boudicca/)’nın ayaklanması, birçok Roma vatandaşının katledilmesine ve önemli şehirlerin (bunlar arasında Londinium, günümüz Londra’sı) tahrip edilmesine yol açtı ve tarihçi Tacitus’a (56-117) göre Britonların barbar yöntemlerini Roma zihninde tam olarak gösterdi. Boudicca’nın güçleri, 61 yılında General Gaius Suetonius Paulinus tarafından Watling Street Savaşı’nda mağlup edildi. Günümüzde İskoçya sınırları içinde kalan Mons Graupius Savaşı’nda ise Roma Generali Gnaeus Julius Agricola, 83 yılında Calgacus komutasındaki Caledonialılar karşısında kesin bir zafer kazandı. Bu iki çatışma ve 119 yılında kuzeyde çıkan ayaklanma (Roma valisi ve generali Quintus Pompeius Falco tarafından bastırılmıştır), Romalıların Britanya’daki yerli halkı yönetme konusunda yeterli olduğunu göstermiştir. Buna göre, Hadrian Duvarı’nın kuzeydeki halkı engellemek veya kontrol altına almak için inşa edildiği önerisi, duvarın aslında bir güç gösterisi amacıyla yapıldığı olasılığı kadar güçlü görünmemektedir. Hadrian’ın dış politikası sürekli olarak “güç yoluyla barış” ilkesine dayanıyordu ve duvar bu ilkenin etkileyici bir göstergesi olmuş olmalıydı. Tıpkı Jül Sezar’ın MÖ 55 yılında Ren Nehri üzerine ünlü köprüsünü, yalnızca kendisinin ve dolayısıyla Roma’nın her yere gidebileceğini ve her şeyi yapabileceğini göstermek için inşa ettiği gibi, Hadrian da muhtemelen duvarını aynı amaca hizmet etmesi için yaptırmıştı. [ ![Hadrian's Wall Gate](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/123.jpg?v=1761815525) Hadrian Duvarı phault (CC BY) ](https://www.worldhistory.org/image/123/hadrians-wall-gate/ "Hadrian's Wall Gate")### Kökeni ve İnşası Hadrian (doğum adıyla Publius Aelius Hadrianus, 76-138, hükümdarlığı 117-138), Roma İmparatorluğu tarihinin en “bizzat ilgilenen” imparatorlarından biriydi. Hadrian, hükümdarlığı sırasında imparatorluğun neredeyse tüm eyaletlerini ziyaret etmiş ve projeleri için seçmek istediği yerleri bizzat denetleyip onaylamıştı. 122 yılında Britanya’ya gelmiş ve kuzeyde, duvarın inşa edileceği bölgeyi gezmiş olabileceği vali Falco tarafından ağırlanmıştı; bu sırada duvarın yapımı muhtemelen çoktan başlamıştı. Hadrian’ın özellikle Yunanistan’daki yapı projeleri efsanevidir ve büyük anıtlara olan düşkünlüğü, adını taşıyan duvarında örneklenmiştir. Yapı, diğer tahkimatların aksine kereste yerine taş ile doğuda başlatılmış ve batıya doğru engebeli arazi boyunca ilerleyerek Roma’nın gücünün etkileyici bir yansımasını oluşturmuştur. Duvarın doğu kısmı Irthing Nehri’nin doğusunda, tamamı taştan inşa edilerek, 3 metre (9,7 feet) genişliğinde ve 6 metre (16-20 feet) yüksekliğindeydi; nehrin batısında ise taş ve toprak karışımı kullanılarak 6 metre (20 feet) genişliğinde ve 3,5 metre (11 feet) yüksekliğinde inşa edilmişti. Toplam uzunluğu 73 mil (120 km) olan bu geniş çaplı yapı projesi, Britanya’da konuşlu Roma lejyonlarının emeğiyle altı yıl içinde tamamlandı. Duvarın inşasına ilişkin planlar, Hadrian’ın 122 yılında Britanya’ya gelmesinden önce hazırlanmıştı ve muhtemelen inşaata, geleneksel başlangıç tarihinden daha önce, belki de 118 yılı civarında başlanmıştı. [ ![Map of the Hadrian’s wall (Vallum Hadriani) c. 122 CE](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/16294.png?v=1768253406-1768113433) Vallum Hadriani (Hadrian Duvarı), MS 122 civarı Simeon Netchev (CC BY-NC-ND) ](https://www.worldhistory.org/image/16294/map-of-the-hadrians-wall-vallum-hadriani-c-122-ce/ "Map of the Hadrian’s wall (Vallum Hadriani) c. 122 CE")### Savunma Tahkimatları Duvar boyunca 14 ila 17 arasında tahkimat bulunuyordu ve duvara paralel olarak bir *Vallum* (toprak dolgudan kasıtlı olarak inşa edilmiş hendek) yer alıyordu. *Vallum*, 6 metre (20 feet) genişliğinde ve 3 metre (10 feet) derinliğinde olup, sıkıştırılmış büyük toprak yığınlarıyla çevriliydi. İşte bu yapısı, duvarın kuzeyden gelebilecek saldırıları püskürtmek için inşa edilmiş bir savunma yapısı olduğu yönündeki geleneksel yorumun ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu tahkimatlar Roma askerleriyle garnizonlanmıştı ve bu askerlerin sınırdaki yerli halkla çatışmalara girdikleri de belgelenmiştir. Akademisyen Nigel Rodgers şunları belirtir: > Yaklaşık 15.000 yardımcı birlik, duvar boyunca veya çevresine konuşlandırılmıştı. Bunların çoğu duvar boyunca serpiştirilmiş değil, Housesteads gibi 500 veya 1.000 kişilik kamplarda yoğunlaşmıştı; bu kamplardan çıkıp sınırı ihlal edenlerle ilgilenirlerdi. Duvar, tamamen kapalı bir sınır hattı değildi; trafiği kontrol ediyor ve yerli halk üzerinde etkileyici bir izlenim bırakıyordu. High Rochester gibi kuzeydeki 30 mil (48 km) uzaklıktaki kaleler ileri karakollar sağlarken, güçlü takviyeler güneydeki York lejyon karargahından çağrılabiliyordu. (177) [ ![Hadrian's Wall Milecastle 37](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/3741.jpg?v=1663326894-1663326910) Hadrian Duvarı Mil Taşı 37 Carole Raddato (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/3741/hadrians-wall-milecastle-37/ "Hadrian's Wall Milecastle 37")Buna göre, duvarın açık bir şekilde bir savunma yönü vardı, ancak bu yine de görünüşe göre birincil amacı değildi. *Vallum’un* inşasının bile savunma amaçlı yapılmış gibi görünmediği belirtilmektedir. Akademisyenler Lesley ve Roy A. Adkins, *Vallum’un* “muhtemelen bir sınır işareti olarak hizmet ettiğini, sivilleri uzak tutmak için yapıldığını” (98) not ederler. Bu görüş, duvarın aslında bir savunma hattı veya yasadışı göçü ciddi şekilde sınırlama aracı olmaktan çok, Roma’nın gücünü gösteren sembolik ve dramatik bir girişim olarak tasarlandığı yönündeki akademik görüşle uyumludur. ### Hadrian ve Antonin Duvarı *Vallum*, duvar ve kalelerin inşasından sonra yapılmıştır; bu, mevcut kalıntılardan sapması ve hendek boyunca belirli aralıklarla yerleştirilmiş geçitlerin tahkimat noktalarına karşılık gelmesiyle anlaşılmaktadır. Antonin Duvarı kuzeyde inşa edildiğinde (yaklaşık MS 142, İmparator Antoninus Pius tarafından) *Vallum’un* daha kolay geçiş için kısmen doldurulmuş olduğu görülmektedir. Antonin Duvarı, Hadrian Duvarı bir karakol olarak terk edildikten sonra inşa edilmiş ve bugünkü İskoçya’da, Firth of Forth ile Firth of Clyde arasında daha kuzeye konumlandırılmıştır. Antonin Duvarı muhtemelen Hadrian Duvarı ile aynı amaç için yapılmıştı, ancak önceki yapıya göre daha pragmatik bir işlev gördüğü düşünülmektedir. Hadrian Duvarı, Roma’nın gücünün parlak bir simgesi olarak sıvanmış ve beyaza boyanmış, böylece uzak mesafelerden görülebilecek şekilde tasarlanmıştı. Antonin Duvarı ise aynı görkem veya tasarım amacını göstermemekte, yol boyunca birçok tahkimat bulunmasına rağmen aynı niyeti taşımamaktadır. İmparator [Marcus Aurelius](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-1029/marcus-aurelius/) (hükümdarlık MS 161-180), Antonin Duvarı’ndaki Roma lejyonlarını Hadrian Duvarı’na geri çekmiş ve imparatorluğun sınırlarını koruma çabasıyla garnizonları güçlendirmiştir. Hadrian’ın Roma’nın gücüne yaptığı bu büyük anıt, Roma lejyonları Britanya’yı terk edene kadar, MS 410’a kadar etkileyici bir simge olarak varlığını sürdürmüştür. Arkeolojik bulgular, duvar çevresinde ve üzerinde aktivitelerin devam ettiğini göstermektedir; ancak MS 410 sonrasında ya da genel olarak Britanya’da disiplinli bir Roma varlığı ne Hadrian ne de Antonin Duvarı boyunca görülmemektedir. ### Sonuç Roma lejyonlarının çekilmesinin ardından, duvarın büyük bölümleri yerel halk tarafından kişisel yapı projelerinde kullanılmış, ancak duvarın kalıntıları Briton güçleri tarafından garnizon olarak da kullanılmıştır. 6. ve 7. yüzyıllarda, duvardan alınan taşlar uzak bölgelerde, Kuzeyumbria Krallığı’na kadar taşınmış ve bazıları Monkwearmouth-Jarrow Manastırı’nda görülmektedir. Duvar, sonraki yüzyıllarda diğer projeler için parçalar halinde sökülmeye devam etmiştir. Örneğin, 1745’teki Jakobit Ayaklanması’nı bastırmak üzere kuzeye giden İngiliz askerlerinin çamurlu yollara döşeme yapmak için büyük bölümler sökülmüştür. Hadrian Duvarı, tek bir kişinin çabaları olmasa muhtemelen tamamen kaybolacaktı: antikacı John Clayton (1792-1890), 1834 yılında duvar çevresindeki arazileri satın almaya başlayarak onu koruma çabası göstermiştir. Clayton’ın kazıları ve siteye olan ilgisi, Hadrian Duvarı’nın kalıntılarının günümüze kadar korunmasını sağlamıştır. 1987 yılında duvar, UNESCO tarafından Dünya Mirası Alanı olarak ilan edilmiştir. Bugün, İngiliz Mirası Komisyonu’nun bakımında olan duvar, büyük ölçüde tarihî önemini bilen gönüllüler tarafından korunmaktadır. #### Editorial Review This human-authored definition has been reviewed by our editorial team before publication to ensure accuracy, reliability and adherence to academic standards in accordance with our [editorial policy](https://www.worldhistory.org/static/editorial-policy/). ## Kaynakça - [Adkins, L. & Adkins, R. A. *Handbook to Life in Ancient Rome.* Oxford University Press, 1998.](https://www.worldhistory.org/books/0195123328/) - [Brendan Nagle, D. *The Ancient World.* Pearson, 2009.](https://www.worldhistory.org/books/0205691870/) - [Durant, W. *Caesar and Christ.* Simon & Schuster, 1980.](https://www.worldhistory.org/books/0671115006/) - [Everitt, A. *Hadrian and the Triumph of Rome.* Random House Trade Paperbacks, 2010.](https://www.worldhistory.org/books/0812978145/) - [Frontiers of the Roman Empire - UNESCO World Heritage Centre](http://whc.unesco.org/en/list/430 "Frontiers of the Roman Empire - UNESCO World Heritage Centre"), accessed 1 Dec 2016. - [Keay, J. & Keay, J. *Collins Encyclopedia of Scotland.* Harper Collins Publishers, 2012.](https://www.worldhistory.org/books/B01FIZKLKA/) - [Rodgers, N. *Roman Empire.* Metro Books, 2008.](https://www.worldhistory.org/books/B01N4IKIDY/) - [Scarre, C. & Fagan, B. M. *Ancient Civilizations.* Pearson/Prentice Hall, 2007.](https://www.worldhistory.org/books/B00LZM61S2/) ## Yazar Hakkında Joshua J. Mark, Dünya Tarihi Ansiklopedisi'nin kurucu ortağı ve içerik direktörüdür. Daha önce New York'taki Marist College’de tarih, felsefe, edebiyat ve yazı dersleri vermiştir. Ayrıca pek çok yere seyahat etmiş, Yunanistan ve Almanya’da yaşamıştır. - [Linkedin Profile](https://www.linkedin.com/pub/joshua-j-mark/38/614/339) ## Zaman çizelgesi - **55 BCE - 54 BCE**: [Julius Caesar](https://www.worldhistory.org/Julius_Caesar/)'s expeditions in [Britain](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Britain/). - **60 CE - 61 CE**: [Boudicca](https://www.worldhistory.org/Boudicca/)'s Revolt in [Britain](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Britain/). - **76 CE - 138 CE**: Life of Emperor [Hadrian](https://www.worldhistory.org/hadrian/). - **83 CE**: [Battle](https://www.worldhistory.org/disambiguation/battle/) of Mons Graupius in [Scotland](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Scotland/). - **11 Aug 117 CE - 10 Jul 138 CE**: Reign of [Roman Emperor](https://www.worldhistory.org/Roman_Emperor/) [Hadrian](https://www.worldhistory.org/hadrian/). - **122 CE**: Construction begins on [Hadrian's Wall](https://www.worldhistory.org/Hadrians_Wall/). - **142 CE**: The [Antonine Wall](https://www.worldhistory.org/Antonine_Wall/) built under [Antoninus Pius](https://www.worldhistory.org/Antoninus_Pius/), north of [Hadrian's Wall](https://www.worldhistory.org/Hadrians_Wall/). - **163 CE**: Rebuilding at Corbridge, just north of [Hadrian's Wall](https://www.worldhistory.org/Hadrians_Wall/). - **410 CE**: [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) withdraws forces from [Britain](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Britain/). ## Dış Bağlantılar - [Frontiers of the Roman Empire](http://whc.unesco.org/en/list/430) - [Ancient History in depth: Hadrian's Wall Gallery](http://www.bbc.co.uk/history/ancient/romans/hadrian_gallery.shtml) - [Hadrians Wall, extent of the Roman Empire](http://www.aboutscotland.co.uk/hadrian/index.html) - [Hadrian's Wall 1900](https://1900.hadrianswallcountry.co.uk/) - [Summer AD 122 – Hadrian inspects the northern frontiers: part 5 Britannia (#Hadrian1900) FOLLOWING HADRIAN](https://followinghadrian.com/2022/07/17/summer-ad-122-hadrian-inspects-the-northern-frontiers-part-5-britannia-hadrian1900/) ## Bu Eseri Alıntıla ### APA Mark, J. J. (2025, October 21). Hadrian Duvarı. (Ş. Bulut, Çevirmen). *World History Encyclopedia*. ### Chicago Mark, Joshua J.. "Hadrian Duvarı." Çeviri: Şüheda Bulut. *World History Encyclopedia*, October 21, 2025. . ### MLA Mark, Joshua J.. "Hadrian Duvarı." Çeviri: Şüheda Bulut. *World History Encyclopedia*, 21 Oct 2025, . ## Lisans ve Telif Hakkı Gönderen [Şüheda Bulut](https://www.worldhistory.org/user/hedabulut/ "User Page: Şüheda Bulut"), yayınlandığı tarih 21 October 2025. Telif hakkı bilgileri için lütfen orijinal kaynakları kontrol edin. Bu sayfadan bağlantı verilen içeriklerin farklı lisans koşullarına sahip olabileceğini lütfen unutmayın.