---
title: Roma İmparatorluğu
author: Joshua J. Mark
translator: Doğa Çelik
source: https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-100/roma-imparatorlugu/
format: machine-readable-alternate
license: Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/)
updated: 2023-01-07
---

# Roma İmparatorluğu

_Yazan: [Joshua J. Mark](https://www.worldhistory.org/user/JPryst/)_
_Çeviren [Doğa Çelik](https://www.worldhistory.org/user/doaelik)_

Roma İmparatorluğu, gücünün doruğundayken (M.S. 117 civarı) politik ve sosyal yapılar açısından Batı medeniyetinin en gelişmiş toplumuydu. M.S. 285'e gelindiğinde, imparatorluğun sınırları Roma'daki merkezi hükümetin yetişemeyeceği kadar genişlemişti, böylece İmparator Diocletian (hükmü M.S. 284-305) imparatorluğu ikiye ayırdı: Batı ve Doğu Roma İmparatorluğu. İmparatorluğun kuruluşu [Augustus](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-412/augustus/) Caesar'ın (hükmü M.Ö.27-M.S. 14) ilk Roma imparatoru ilan edilişiyle gerçekleşti, ve batıda, son Roma imparatoru Romulus Augustulus, (hükmü M.S. 475-476) Germen Kral Odoacer (hükmü M.S.476-493) tarafından yenildiğinde [imparatorluk](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-99/imparatorluk/) çöktü. Doğuda ise XI. Konstantin'in (hükmü M.S. 1149-1453) ölümüne ve Osmanlı Türklerinin M.S. 1453'te [Konstantinopolis](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-700/konstantinopolis/)'i düşürmesiyle beraber Roma'nın ardılı [Bizans İmparatorluğu](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-953/bizans-imparatorlugu/) da sona erdi. Ancak Roma İmparatorluğu'nun Batı medeniyetine yaptığı kalıcı katkılar Batı kültürünün her alanında süregelmeye devam etmiştir.

### Erken Hanedanlıklar

M.Ö. 31'de gerçekleşen Actium Muharebesi'nden sonra Gaius Octavian Thurinus, Julius Caesar'ın yeğeni ve varisi, Roma'nın ilk imparatoru oldu ve Augustus Caesar ismini aldı. Julius Caesar genellikle Roma'nın ilk imparatoru olarak bilinir, ancak bu yanlıştır; kendisi hiçbir zaman 'İmparator' ünvanını kullanmamıştır. Bunun yerine Senato'nun Caesar'ın üstün askeri ve politik gücünden dolayı reddetme imkanı olmayan 'Diktatör' ünvanı kendisine verilmiştir. Bunun aksine, Senato Augustus'a imparatorluk ünvanını şevkle vermiştir, onu övmüş, güç vermekten çekinmemişlerdir, çünkü Augustus Roma'nın düşmanlarını yok etmiş, sonunda bölgeye düzen getirmiştir.

Augustus imparatorluğu M.Ö. 31 ve ölümü M.S. 14'e kadar yönetmiştir. O dönemde, kendisinin de dediği gibi, "Roma'yı kilden bir şehir olarak bulmuş, ancak mermerden bir şehir olarak bırakmıştır." Augustus şehrin ve dolaylı olarak imparatorluğun kanunlarında reformlar gerçekleştirmiştir, Roma'nın sınırlarını güvence altına almıştır, iddialı inşaat projelerini hayata geçirmiştir (bu projeler Pantheon'u da inşa etmiş olan sadık generali Agrippa (M.Ö.63-12) tarafından denetlenmiştir), ve imparatorluk, tarihteki en önemli politik ve kültürel güçlerin arasına yükseltmiş, aslında belki de en önemlisi olmuştur. Pax Augusta olarak da bilinen Pax Romana (Roma Barışı) kendisi tarafından başlatışmıştır, 200 yıldan biraz daha uzun süren bu dönemde şehrin tarihinde görülmemiş bir barış, bolluk ve bereket dönemi gözlemlenmiştir.

Augustus'un ölümünün ardından güç, varisi Tiberius'a (hükmü M.S. 14-37) geçmiştir. İmparatorun politikalarının çoğunu sürdürmekle beraber, Tiberius'ta Augustus'u tanımlayan karakter sağlamlığı ve öngörü yeteneği bulunmamaktadır. Sonradan gelecek imparatorlar hakkında da aynı şey söylenebilir: [Caligula](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10420/caligula/) (hükmü M.S. 37-41), [Claudius](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-674/claudius/) (hükmü M.S. 41-54) ve Nero (hükmü M.S.54-68). İmparatorluğun bu ilk beş yöneticisi, kan bağıyla veya evlatlık olarak bağlandıkları Julius ve Claudius'tan ismini alan Julio-Claudian hanedanlığı olarak bilinir. Caligula'nın ünü ahlak bozukluğundan ve bariz deliliğinden gelse de hükmünün başları ardılı Cladius'unki kadar takdire değerdir. Cladius ise Britanya'da Roma'nın gücünü ve topraklarını arttırmıştır, Nero için ise bunlar söylenemez. Hem Caligula hem de Cladius hükmederken suikaste uğramışlardır (Caligula, Praetoria Muhafızları tarafından; Cladius ise kendi karısı). Nero'nun intiharı Julio-Claudian hanedanlığının sonunu getirmiştir ve ardından, sosyal sıkıntıların sıklıkla görüldüğü Dört İmparatorun Yılı başlamıştır.

Söz edilen dört imparator, sırasıyla Galba, Otho, [Vitellius](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10435/vitellius/) ve Vespasian'dır. Nero'nun M.S. 68'deki intaharının ardından, M.S.69'da Galba gücü ele geçirmiştir, ancak kısa sürede bu rol için yetersiz olduğu fark edilmiştir. Praetoria Muhafızları tarafından öldürülmüştür. Öldüğü gün, tahta yerine Otho geçmiştir, ve antik kayıtlara göre o zamanlar iyi bir imparator olacağı düşünülmüştür. Ancak rakibi General Vitellius, gücü kendisi için istediğinden iç savaş çıkmıştır, Otho intahar etmiş ve Vitellius tahta geçmiştir.

Vitellius'un Galba'dan pek bir farkı olmadığı ortaya çıkmıştır, tahta geçer geçmez lüks eğlencelere ve ziyafetlere odaklanmış, görevini ihmal etmiştir. Lejyonlar bunun yerine General Vespasian'ı imparator ilan etmişler ve Roma'ya yürümüşlerdir. Vitellius, Vespasian'ın birlikleri tarafından öldürülmüştür, ve sonunda Vespasian (hükmü M.S.69-79), Galba'nın tahta çıkışının yıldönümünde imparator olmuştur.

Vespasian, Flavius Hanedanı'nın kurucusu olmuştur, bu hanedanlık dönemi devasa inşaatleriyle, ekonomik bolluğuyla ve imparatorluğun daha da genişlemesiyle bilinir. Bu bolluğun kanıtı olarak da yapılan inşaatler gösterilebilir, örneğin Flavian Amfitiyatrosu (ünlü Roma Kolezyumu) inşaati Vespasian döneminde başlamış, oğlu Titus tarafından (hükmü M.S.79-81) bitirilmiştir. Titus'un hükmünün başında, M.S.79'da Vezüv Dağı patlamıştır, [Pompeii](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-529/pompeii/) ve Herculaneum şehirleri toprak altına gömülmüştür.

[ ![Roman Emperor Domitian, Louvre](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/1154.jpg?v=1773840545) Roma İmparatoru Domitian, Louvre Mary Harrsch (Photographed at the Musée de Louvre) (CC BY-NC-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/1154/roman-emperor-domitian-louvre/ "Roman Emperor Domitian, Louvre")Antik kaynaklar, Titus'u hem bu felaketin yönetiminde hem de M.S. 80'de gerçekleşen büyük Roma yangınının ardından yaptığı çalışmalarla istisna olmaksızın övmektedir. Titus, yüksek ateşten M.S. 81'de vefat etmiştir ve tahta erkek kardeşi [Domitian](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-677/domitian/) (hükmü M.S.81-96) geçmiştir. Domitian Roma sınırlarını genişletmiş ve güvence altına almış, büyük yangının ardından şehri yeniden inşa etmeye başlamış, erkek kardeşinin başlattığı projeleri devam ettirmiş ve imparatorluk ekonomisini güçlendirmiştir. Buna rağmen otokratik metodları ve politikaları, onun Roma Senatosu'nun gözünden düşmesine sebep olmuştur ve M.S. 96'da öldürülmüştür.

### Beş İyi İmparator

Domitian'ın halefi, aynı zamanda danışmanı olan Nerva olmuştur. Nerva, Nervan-Antonin hanedanını kurmuştur ve bu hanedanlık Roma'ya M.S. 96-192 aralığında hükmetmiştir. Bu dönem Roma'nın Beş İyi İmparatoru sayesinde refahın arttığı bir dönemdir. M.S. 96 ve 180 aralığında, beş olağanüstü adam sırayla tahta çıkmışlar ve Roma İmparatorluğu'nu daha da yükseğe taşımışlardır.

- Nerva (hükmü M.S. 96-98)
- Trajan (hükmü M.S. 98-117)
- Hadrian (hükmü M.S. 117-138)
- Antoninus Pius (hükmü M.S. 138-161)
- [Marcus Aurelius](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-1029/marcus-aurelius/) (hükmü M.S. 161-180)

Onların önderliğinde Roma İmparatorluğu güçlenmiş, stabilleşmiş, boyut ve kapsam bakımından genişlemiştir. Lucius Verus ve Commodus, Nervan-Antonin Hanedanı'nın son üyeleridir. Verus, Marcus Aurelius'un M.S. 169'daki ölümüne kadar onunla birlikte imparatorluk yapmıştır, ancak çok etkili olduğu düşünülmemektedir. Commodus (hükmü 180-192), Aurelius'un oğlu ve halefidir, Roma'da tahta geçen en başarısız imparatordur. Genelde sadece kendi zevki için harcamalar yapmış, imparatorluğu düşünmeden keyfi davranmıştır. M.S. 192 tarafından güreşteki partneri tarafından hamamda öldürülmüştür. Ölümüyle beraber, Nervan-Antonin Hanedanı sona ermiştir, ve yerine Commodus'un suikastinde yer aldığı düşünülen Pertinax gelmiştir.

[ ![Pompeii and Mt. Vesuvius](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/301.jpg?v=1777220484-1695642227) Pompeii ve Vezüv Dağı mchen007 (Copyright) ](https://www.worldhistory.org/image/301/pompeii-and-mt-vesuvius/ "Pompeii and Mt. Vesuvius")### Severan Hanedanlığı

Pertinax, öldürülmeden önce sadece üç ay tahtta kalmıştır. Çok kısa sürede Septimus Severus'un gücü ele geçirmesiyle Beş İmparatorun Yılı başlamıştır. Severus (hükmü M.S. 193-211) Severan Hanedanlığı'nı kurmuştur, Parthialıları yenmiştir ve imparatorluğu genişletmiştir. Afrika ve Britanya'ya gerçekleştirdiği seferler kapsamlı ve pahalıdır, bu yüzden ileride Roma'daki finansal problemlerin oluşmasına sebep olmuştur. Ardından tahta oğulları Caracalla ve Geta gelmiştir, ancak Caracalla erkek kardeşini öldürtmüştür.

[ ![Roman Beach Attack](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/5173.jpg?v=1773840554) Romalıların Sahil Saldırısı The Creative Assembly (Copyright) ](https://www.worldhistory.org/image/5173/roman-beach-attack/ "Roman Beach Attack")Caracalla, M.S. 217'ye kadar tahtta kalmıştır, ancak bizzat muhafızı tarafından öldürülmüştür. Caracalla'nın hükmü sırasında Roma vatandaşlığı imparatorluk sınırları içindeki bütün özgür erkeklere verilmiştir. Bu kanunun kabul edilmesinin sebebi olarak vergi arttırmak gösterilmektedir, çünkü böylelikle kanun geçtikten sonra merkezi hükümetin vergi toplayabileceği insan sayısı büyük ölçüde artmıştır. Severan Hanedanı, Julia Maesa ('imparatoriçe' olarak geçer) önderliğinde, gerekirse manipülasyonla hükmetmeye devam etmiştir, ancak Alexander Severus'un M.S. 235'teki (hükmü M.S. 222-235) suikastinin ardından imparatorluk kaosa sürüklenmiştir. Bu kaos, Üçüncü Yüzyıl Krizi olarak geçmektedir (M.S. 235-284 arası sürmüştür).

### İki İmparatorluk: Doğu ve Batı

Bu dönem, ki İmparatorluk Krizi olarak da geçer, bitmeyen iç savaşla tanımlanmaktadır. Birçok askeri lider birbiriyle imparatorluk gücü için mücadele etmektedir. Krizin bir diğer sonucu da toplumdaki gerginlik, ekonomik sıkıntılardır (Severanların Roma para birimini değersizleştirmesi de buna etkendir). Son olarak, bir diğer sonuç ise imparatorluğun üç farklı bölgeye bölünmesi olmuştur. İmparatorluk, Aurelian (M.S. 270-275) tarafından yeniden birleştirilmiştir, politikaları Diocletian tarafından genişletilmiştir, ve sonunda Diocletian tarafından Tetriarşi (dörtlü yönetim) imparatorluğun düzenini gözetmek için kurulmuştur.

Buna rağmen, imparatorluk o kadar büyüktür ki Diocletian daha iyi yönetim sağlayabilmek için generallerinden Maximian'ı (hükmü 286-305) eş imparator ilan etmiş, imparatorluğu da M.S. 285'te ikiye bölmüştür. Böylelikle ortaya [Batı Roma İmparatorluğu](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-696/bati-roma-imparatorlugu/) ve Doğu Roma İmparatorluğu (Bizans İmparatorluğu olarak da bilinir) ortaya çıkmıştır. İmparatorluk Krizi'nin önemli sebeplerinden biri haleflerin belirlenmemesinden kaynaklandığından, Diocletian kişi tahta çıktığı anda halef seçmeli şartını getirmiştir. Haleflerden ikisi generaller Maxentius ve Konstantin'dir. Diocletian, M.S. 305'te kendi başına tahttan inmiştir ve tetriarşi rakip bölgelerin birbirlerini domine etme mücadelesinden dolayı yıkılmıştır. Diocletian'ın M.S. 311'deki ölümünün ardından, Maxentius ve Constantine imparatorluğu yeniden iç savaşa sürüklemişlerdir.

### Konstantin ve [Hristiyanlık](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-665/hristiyanlik/)

M.S. 312'de Konstantin, Milvian Köprüsü Muharebesi'nde Maxentius'u yenmiştir, böylelikle hem Batı hem Doğu Roma'nın tek imparatoru olmuştur (hükmü M.S. 306-337 arasıdır ancak mutlak güce sahip olduğu aralık M.S. 307-324'tür). Hazreti İsa'nın başarısının sebebi olduğuna inandığından, Konstantin Milan Fermanı dahil olmak üzere çeşitli yasalar çıkarmıştır. Milan Fermanı'na göre özellikle Hristiyanlığa ve diğer dinlere imparatorluğun her yerinde hoşgörü gösterilecekti.

[ ![The Colossus of Constantine](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/3632.jpg?v=1773840559) Konstantin Heykeli Dana Murray (CC BY-NC-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/3632/the-colossus-of-constantine/ "The Colossus of Constantine")Önceki Roma imparatorları da otoritelerini arttırmak için kendilerinin belli bir ilahla ayrı bir bağları olduğuna inanırlardı (Caracalla için bu Serapis, Diocletian için ise [Jüpiter](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-653/jupiter/)'di). Konstantin ise Hazreti İsa'yı seçmiştir. Nicea'nın İlk Konseyi'nde (M.S. 325) toplantıya öncelik etmiştir, inancı düzenlemiştir ve İsa'nın ilahlığı gibi önemli konularda kararlar alınmıştır. Şuanda [İncil](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-191/incil/) olarak bilinen yazmalar biraraya getirilmiştir. İmparatorluğa düzen getirmiş, para biriminin değerini yükseltmiş, orduda reformlar yapmış, aynı zamanda eski Byzantium'da (günümüzde İstanbul) Yeni Roma'yı kurmuştur, bu şehir Konstantinopolis olarak da bilinir.

Şuanda [Büyük Konstantin](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-699/buyuk-konstantin/) olarak bilinmektedir, ki bunun sebebi Hristiyan yazarların onu inançlarının koruyucusu olarak görmeleridir, ancak başka tarihçilerin belirlendiği gibi bu ünvanın sebebi aynı zamanda dini, kültürel ve politik reformları, savaştaki yeteneği ve büyük ölçekli inşaat projeleridir. Ölümünün ardından oğulları imparatorluğun başına geçmiştir ve çok kısa sürede, Konstantin'in bütün başardıklarını tehdit eden bir iç mücadeleye sürüklenmişlerdir.

Üç oğlu, II. Konstantin, II. Constantius ve Constans, Roma İmparatorluğu'nu aralarında bölüşmüşlerdir ancak kimin daha fazla bölgeye sahip olması konusunda anlaşamadıklarından çatışmalar başlamıştır. Bu çatışmalarda II. Konstantin ve Constans öldürülmüştür. II. Constantius, kuzeni Julian'ı halefi olarak belirlemesinin ardından ölmüştür. İmparator Julian sadece iki yıl (M.S. 361-363) hükmetmiştir ve bu dönemde Roma'da hükümetin işleyişini geliştirecek reformları hayata geçirmiş, eski ihtişama ulaşmaya çalışmıştır.

Neo-Platonik bir filozof olduğundan, Julian Hristiyanlığı reddetmiştir, bu inancın ve Konstantin'in bu inancı savunmasının imparatorluğun düşüşüne sebep olduğuna karar vermiştir. Resmiyette dini hoşgörü bulunmakla beraber, Julian etkili hükümet memurluklarından Hristiyanları çıkarmıştır, Hristiyan öğretilerini yasaklamıştır, aynı zamanda orduya katılmalarını da engellemiştir. Perslere düzenlediği sefer sırasında öldürülmüştür ve böylece Konstantin'in başlattığı soyun sonu gelmştir. Roma'nın son pagan imparatorudur, Hristiyanlığa karşı geldiğinden lakabı "Kafir Julian" olmuştur.

[ ![Byzantine Empire c. 460 CE](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/7704.png?v=1773840562) MS 460'da Bizans İmparatorluğu Tataryn77 (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/7704/byzantine-empire-c-460-ce/ "Byzantine Empire c. 460 CE")Hristiyanlığı yeniden imparatorluğun ana dini haline getiren ve Julian'ın bazı kararlarını iptal eden Jovian'ın kısa yönetiminin ardından, imparatorluk ünvanı I. Theodosius'a geçti. I. Theodosius (M.S. 379-395) Konstantin'in ve Jovian'ın dini reformlarını bitirdi, pagan tapınmalarının hepsini yasakladı, pagan okulları ve üniversiteleri kapadı, aynı zamanda tapınaklarını Hristiyan kiliselerine çevirdi ve Hristiyanlığı M.S. 380 yılında Roma'nın resmi dini yaptı.

Theodosius'un yasasıyla beraber, Plato'nun ünlü Akademisi de bu dönemde kapatıldı. Yaptığı reformlar ne Roma aristokrasi tarafından ne de hala geleneksel pagan inançlarına bağlı halktan kabul gördü. Paganizmin getirdiği sosyal yükümlülükler ve dini inançlar bütünü, Hristiyanlığın kurumlaştırılıp yeryüzünden ve insanların arasından tanrıları kaldırması ve tek bir [Tanrı](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10299/tanri/)'yı cennete yerleştirmesiyle beraber ortadan kaldırıldı.

Bu yeni Tanrı, eski tanrıların aksine, Roma'ya karşı özel bir ilgi beslemiyordu -bütün insanların tanrısıydı- ve bu Roma dinini, Roma devleti dininden ayırdı. Önceden [Roma dini](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-10552/roma-dini/) inançları devlet tarafından desteklenir, hükümetin statüsünü arttıracak ritüeller ve festivaller düzenlenirdi. I. Theodosius, Hristiyanlığı yaymak için o kadar çaba harcadı ki imparatorluğun diğer vazifelerini gözardı etti, Doğu ve Batı imparatorluklarını birlikte yöneten son hükümdar oldu.

### İmparatorluğun Yıkılışı

M.S. 376-382 arasında Roma, Gotik Savaşları'nda işgalci Gotlarla mücadele etti. M.S. 378'de, 9 Ağustos'taki Adrianople Savaşı'nda [Roma İmparatoru](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-1032/roma-imparatoru/) Valens (hükmü M.S. 364-378) yenildi. Tarihçilere göre bu, Batı Roma İmparatorluğu'nun bitişinin başlangıcındaki kritik bir andır. İmparatorluğun yıkılışına dair çeşitli teoriler bulunmaktadır, ancak şuan dahi hangi faktörlerin kesinlikle etkili olduğu söylenememektedir. Edward Gibbon'ın ünlü kitabı *Roma İmparatorluğu'nun Gerileyiş ve Çöküş Tarihi*'nde belirttiği üzere, Hristiyanlık önemli bir rol oynamış, yeni din, paganizmin imparatorluktaki geleneklerini yok etmiştir.

Hristiyanlığın, imparatorluğun sonunu getirdiği argümanı Gibbon'dan önce de öne sürülmüştür. Buna karşılık, teolog Orosius (M.S. 5.yüzyıl) M.S. 418'de, Hristiyanlığın hiçbir suçu olmadığını söylemiştir. Orosius'a göre, aslında çöküşün sebebi bizzat paganizmin kendisidir. Roma'nın yıkılışına etki eden diğer faktörler şunlardır:

- İmparatorluğun geniş sınırlarından dolayı siyasi düzensizlik
- İmparatorluğun farklı iki bölgesinin çıkar çatışmaları
- Barbar kabilelerin gerçekleştirdiği işgaller
- Hükümetteki yolsuzluklar
- Paralı askerler
- Köle gücüne fazla güvenilmesi
- İşsizlik ve enflasyon

İmparatorluğun büyüklüğü ikiye bölünmüş olmasına rağmen düzgün yönetilecek düzeyde değildi. Doğu'da yükseliş gözlemlenirken, Batı zorlanıyor, ve ikisi de birbirine yardım etmeyi düşünmüyordu. Doğu ve Batı Roma birbirlerini takım üyesi olarak değil, rakip olarak görüyorlardı ve salt kendi çıkarları doğrultusunda hareket ediyorlardı. Germen kabilelerin güçlenmesi ve sıklıkla Roma'ya seferler düzenlemeleri, hükümetteki yolsuzluklar olmasaydı daha baş edilebilir olabilirdi, özellikle bölgedeki valiler ve Romalıların Gotlara olan bakış açısının değiştirilmesi de sonun gelişini engelleyebilirdi.

Genellikle Roma ile etnik bağları olmayan ve barbar paralı askerlerden oluşan [Roma ordusu](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-11830/roma-ordusu/), sınırları kontrol etmekte; hükümet ise uzaktaki eyaletlerden vergi almakta zorlanıyordu. Severan Hanedanlığı zamanında başlamış olan para biriminin değer kaybı enflasyonu ve kölelere olan bağlılığı arttırmıştı. Kölelikle beraber alt sınıftaki insanlar işsiz kalmış, dolayısıyla işsizlik oranları yükselmişti. M.S. 3.yüzyılda işgalci Hunlardan kaçarak gelen Vizigotlar ve gerçekleştirdikleri işgaller de yıkımın önemli faktörlerinden biridir.

[ ![Invasions of the Roman Empire](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/4131.png?v=1773840569) Roma İmparatorluğu'nun İstilaları MapMaster (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/4131/invasions-of-the-roman-empire/ "Invasions of the Roman Empire")4 Eylül M.S. 476'da Batı Roma İmparatorluğu'nun sonu resmi olarak geldi. İmparator Romulus Augustulus, Germen Kral Odoacer tarafından tahttan indirildi (bazı tarihçiler sonu Julius Nepos'un ölüm yılı olan M.S. 480 olarak da kabul etmektedir). Doğu Roma İmparatorluğu ise M.S. 1453'e kadar Bizans İmparatorluğu olarak varlığını sürdürdü ve başlarda kısaca "Roma İmparatorluğu" olarak anılmasına rağmen, asıl imparatorlukla pek benzerlikleri yoktu. Batı Roma İmparatorluğu, sonradan [Kutsal Roma İmparatorluğu](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-17433/kutsal-roma-imparatorlugu/) (M.S. 962-1806) olarak yeniden canlandırılmaya çalışılacaktı, ancak Roma İmparatorluğu'nun özelliklerine sahip değildi ve sadece ismi "imparatorluk"tu.

### Roma İmparatorluğu'nun Mirası

Roma İmparatorluğu'ndan çıkan icatlar ve yenilikler antik dünyadaki insanların hayatını derinden etkilemiştir ve hala dünyadaki çeşitli kültürde etkisileri sürdürmeye devam etmektedir. Romalılar yol ve bina yapımı, bina içi tesisat, kemerli su yolları ve hızlı kuruyan beton gibi icatları ya kendileri bulmuş ya da var olan icatları geliştirmişlerdir. Batı'da kullanılan takvim Julius Caesar'a aittir, ve Latin dil ailesinde haftanın günleri ile aylar isimlerini Roma'dan almaktadır. Şuandaki ürün geri iadesinin kökeni de Roma'ya dayanır. Roma kanunlarına göre tüketiciler defolu veya istenmeyen ürünleri satıcıya iade edebilmekteydiler.

Apartman yapıları (insula), umumi tuvaletler, kilitler, anahtarlar, gazeteler ve çoraplar da Romalıların üretimiydi, bunun dışında ayakkabılar, postacılık sistemi (Perslerden esinlenilmişti), kozmetik ürünler, büyüteçler ve edebiyatta hiciv de Roma'dan çıkmıştı. İmparatorluk zamanında tıp, hukuk, din, siyaset ve savaş konularında da ciddi gelişmeler yaşanmıştı. Romalılar yeni ele geçirdikleri topraklardaki yerli halkın icatlarını benimseyip geliştirmekte oldukça başarılıydılar. Bu sebeple hangi icadın "orijinal" olduğu, hangisinin varolan bir konseptten, teknikten veya aletten üretilip üretilmediği belli değildir. Ancak kısaca söylenebilir ki Roma İmparatorluğu şuan dahi dünyada etkisini sürdüren bir miras bırakmıştır.

#### Editorial Review

This human-authored definition has been reviewed by our editorial team before publication to ensure accuracy, reliability and adherence to academic standards in accordance with our [editorial policy](https://www.worldhistory.org/static/editorial-policy/).

## Bibliografya

- [Adkins, L. & Adkins, R. A. *Handbook to Life in Ancient Rome.* Oxford University Press, 1998.](https://www.worldhistory.org/books/0195123328/)
- [Durant, W. *Caesar and Christ.* Simon & Schuster, 1980.](https://www.worldhistory.org/books/0671115006/)
- [Gibbon, E. *The History of the Decline and Fall of the Roman Empire.* Penguin, 2000.](https://www.worldhistory.org/books/B002XHNO8S/)
- [Grant, M. *Readings in the Classical Historians.* Scribner, 1993.](https://www.worldhistory.org/books/0684192454/)
- [Grant, M. *The Climax of Rome.* Weidenfeld, London, 1993.](https://www.worldhistory.org/books/0297813919/)
- [Harvey, B. K. *Daily Life in Ancient Rome.* Focus, 2016.](https://www.worldhistory.org/books/1585107956/)
- [Herwig, W. *History of the Goths.* University of California Press, 1988.](https://www.worldhistory.org/books/B001JL5UWW/)
- [Kelly, C. *The Roman Empire.* Oxford University Press, 2006.](https://www.worldhistory.org/books/0192803913/)
- [Lewis, J. E. *The Mammoth Book of Eyewitness Ancient Rome.* Running Press, 2003.](https://www.worldhistory.org/books/078671168X/)
- [Mellor, R. *The Historians of Ancient Rome.* Routledge, 2012.](https://www.worldhistory.org/books/0415527163/)
- [Polybius. *The Rise of the Roman Empire.* Penguin Classics, 1980.](https://www.worldhistory.org/books/0140443622/)
- [Tacitus. *Annals of Tacitus.* Cambridge University Press, 2001.](https://www.worldhistory.org/books/0521469961/)
- [The Roman Empire](http://www.roman-empire.net/ "The Roman Empire"), accessed 1 Dec 2016.
- [Titus Livy. *Livy's Histories.* Penguin Classics, 2002.](https://www.worldhistory.org/books/0140448098/)

## Yazar Hakkında

Joshua J. Mark, Dünya Tarihi Ansiklopedisi'nin kurucu ortağı ve içerik direktörüdür. Daha önce New York'taki Marist College’de tarih, felsefe, edebiyat ve yazı dersleri vermiştir. Ayrıca pek çok yere seyahat etmiş, Yunanistan ve Almanya’da yaşamıştır.
- [Linkedin Profile](https://www.linkedin.com/pub/joshua-j-mark/38/614/339)

## Zaman çizelgesi

- **753 BCE**: The legendary founding date of [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/).
- **212 BCE**: The Romans [conquer](https://www.worldhistory.org/warfare/) [Saguntum](https://www.worldhistory.org/Saguntum/) from the Carthaginians.
- **206 BCE - 205 BCE**: The Romans [conquer](https://www.worldhistory.org/warfare/) [Gades](https://www.worldhistory.org/Gades/). End of the Carthaginian presence on the Iberian Peninsula.
- **191 BCE**: [Delphi](https://www.worldhistory.org/delphi/) comes under [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) control.
- **c. 191 BCE**: The [Achaean League](https://www.worldhistory.org/Achaean_League/) signs a treaty of alliance with [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/).
- **188 BCE**: [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) gives [Samos](https://www.worldhistory.org/samos/) its independence.
- **166 BCE**: [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) gives dominion over the [Cyclades](https://www.worldhistory.org/Cyclades/) to [Athens](https://www.worldhistory.org/Athens/).
- **c. 150 BCE**: Macedonia becomes a [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) province.
- **150 BCE**: The Lusitani are betrayed and slaughtered by the Romans.
- **148 BCE**: [Corcyra](https://www.worldhistory.org/corcyra/) is made part of the [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) province of Macedonia.
- **146 BCE**: [Thessalonica](https://www.worldhistory.org/Thessalonica/) is made the captial of the [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) province of [Macedon](https://www.worldhistory.org/macedon/).
- **146 BCE**: End of the [Third Punic War](https://www.worldhistory.org/Third_Punic_War/). [Carthage](https://www.worldhistory.org/carthage/) is destroyed and its lands become the [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) province [Africa](https://www.worldhistory.org/disambiguation/africa/).
- **146 BCE**: [Utica](https://www.worldhistory.org/Utica/) is made the capital of the [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) province of [Africa](https://www.worldhistory.org/disambiguation/africa/).
- **133 BCE**: [Lydia](https://www.worldhistory.org/lydia/) and its captial [Sardis](https://www.worldhistory.org/sardis/) comes under [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) rule.
- **129 BCE**: [Samos](https://www.worldhistory.org/samos/) becomes part of the [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) province of Asia.
- **96 BCE**: Cyrenaica becomes a [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) province.
- **74 BCE**: The [city](https://www.worldhistory.org/city/) of [Cyrene](https://www.worldhistory.org/cyrene/) comes under [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) control.
- **64 BCE**: [Tyre](https://www.worldhistory.org/Tyre/) becomes a [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) colony.
- **64 BCE**: [Byblos](https://www.worldhistory.org/Byblos/) conquered by the [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) general [Pompey the Great](https://www.worldhistory.org/pompey/).
- **63 BCE**: [Jerash](https://www.worldhistory.org/Jerash/) in [Jordan](https://www.worldhistory.org/Jordan/) becomes part of the [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) province of [Syria](https://www.worldhistory.org/syria/).
- **48 BCE**: [Butrint](https://www.worldhistory.org/Butrint/) formally becomes a [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) colony.
- **44 BCE**: [Julius Caesar](https://www.worldhistory.org/Julius_Caesar/) founds the [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) colony of [Corinth](https://www.worldhistory.org/corinth/).
- **41 BCE**: [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) takes control over [Naxos](https://www.worldhistory.org/Naxos/) in the [Cyclades](https://www.worldhistory.org/Cyclades/).
- **37 BCE - 4 BCE**: Reign of [Herod the Great](https://www.worldhistory.org/Herod_the_Great/) over Judea.
- **31 BCE**: [Octavian](https://www.worldhistory.org/augustus/) uses [Corcyra](https://www.worldhistory.org/corcyra/) as a [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) naval base.
- **30 BCE**: [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/) becomes province of the [Roman Empire](https://www.worldhistory.org/Roman_Empire/).
- **30 BCE - 476 CE**: [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/) remains a province of the [Roman Empire](https://www.worldhistory.org/Roman_Empire/).
- **27 BCE**: [Philippi](https://www.worldhistory.org/Philippi/) gains the honorary title of Colonia Iulia Augusta Philippensis.
- **c. 27 BCE**: [Augustus](https://www.worldhistory.org/augustus/) makes [Gortyn](https://www.worldhistory.org/Gortyn/) the capital of the [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) province of [Crete](https://www.worldhistory.org/crete/) & [Cyrene](https://www.worldhistory.org/cyrene/).
- **27 BCE - 19 BCE**: Cantabrian Wars: [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) [conquest](https://www.worldhistory.org/warfare/) of the Iberian Penninsula.
- **25 BCE**: [Galatia](https://www.worldhistory.org/galatia/) is peacefully absorbed into the [Roman Empire](https://www.worldhistory.org/Roman_Empire/).
- **14 BCE - 96 CE**: [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) launches an extensive cultural patronage and construction programme in [Iberia](https://www.worldhistory.org/disambiguation/iberia/).
- **1 CE - 100 CE**: [Mithraism](https://www.worldhistory.org/Mithraic_Mysteries/) spreads in the [Roman empire](https://www.worldhistory.org/Roman_Empire/).
- **6 CE**: [Publius Quinctilius Varus](https://www.worldhistory.org/Publius_Quinctilius_Varus/) is made governor of Germania.
- **9 CE**: The Rhine River is established as the boundary between the Latin and German speaking worlds, following the defeat of the [Roman army](https://www.worldhistory.org/Roman_Army/), under the command of Varus, at the [Battle](https://www.worldhistory.org/disambiguation/battle/) of the Teutoburg Forest.
- **43 CE**: Romans invade [Britain](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Britain/) under Aulus Plautius.
- **43 CE**: [Claudius](https://www.worldhistory.org/claudius/) commences the [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) [conquest](https://www.worldhistory.org/warfare/) of [Britain](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Britain/).
- **43 CE - 47 CE**: Romans [conquer](https://www.worldhistory.org/warfare/) South [Britain](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Britain/) and claim the territory as part of [Roman Empire](https://www.worldhistory.org/Roman_Empire/).
- **44 CE**: [Caesarea](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Caesarea/) made capital of imperial province.
- **47 CE - 50 CE**: Londinium (London) founded, roads constructed.
- **51 CE**: [Briton](https://www.worldhistory.org/Ancient_Britain/) rebel leader [Caratacus](https://www.worldhistory.org/caratacus/) defeated, rebellion crushed.
- **54 CE - 60 CE**: [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) general Corbulo successfully campaigns in [Armenia](https://www.worldhistory.org/armenia/).
- **68 CE - 69 CE**: [Year of the Four Emperors](https://www.worldhistory.org/Year_of_the_Four_Emperors/): Civil [war](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/) in [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/).
- **75 CE - 77 CE**: Romans defeat the last of the Northern tribes; [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) [conquest](https://www.worldhistory.org/warfare/) of [Britain](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Britain/) complete.
- **76 CE - 138 CE**: Life of Emperor [Hadrian](https://www.worldhistory.org/hadrian/).
- **85 CE - 86 CE**: Dacians invade Moesia and defeat the Romans.
- **86 CE**: The [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) general Cornelius Fuscus invades [Dacia](https://www.worldhistory.org/dacia/). He is ambushed and his army is annihilated.
- **88 CE**: Resolved to avenge Fuscus' defeat, [Domitian](https://www.worldhistory.org/domitian/) sends another army to [Dacia](https://www.worldhistory.org/dacia/) under Tettius Iulianus. This general is victorious on the mountainous pass of Tapae, in the south-west of modern Romania.
- **101 CE - 106 CE**: [Trajan](https://www.worldhistory.org/trajan/) conquers [Dacia](https://www.worldhistory.org/dacia/).
- **106 CE**: [Jerash](https://www.worldhistory.org/Jerash/) in [Jordan](https://www.worldhistory.org/Jordan/) becomes part of the [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) province of [Arabia](https://www.worldhistory.org/Arabia/).
- **115 CE - 117 CE**: [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) occupies [Mesopotamia](https://www.worldhistory.org/Mesopotamia/).
- **116 CE**: Invasion and annexation of the [Fertile Crescent](https://www.worldhistory.org/Fertile_Crescent/) region by [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) under [Trajan](https://www.worldhistory.org/trajan/).
- **11 Aug 117 CE - 10 Jul 138 CE**: Reign of [Roman Emperor](https://www.worldhistory.org/Roman_Emperor/) [Hadrian](https://www.worldhistory.org/hadrian/).
- **121 CE - 125 CE**: First trip of [Hadrian](https://www.worldhistory.org/hadrian/) around the [Empire](https://www.worldhistory.org/empire/): [Gaul](https://www.worldhistory.org/gaul/), Germania, Noricum, [Britain](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Britain/), Cappadocia, [Galatia](https://www.worldhistory.org/galatia/), Bithynia, Asia, [Greece](https://www.worldhistory.org/greece/), Moesia, [Dacia](https://www.worldhistory.org/dacia/), and Pannonia.
- **26 Apr 121 CE - 17 Mar 180 CE**: Life of [Marcus Aurelius](https://www.worldhistory.org/Marcus_Aurelius/).
- **142 CE**: The [Antonine Wall](https://www.worldhistory.org/Antonine_Wall/) built under [Antoninus Pius](https://www.worldhistory.org/Antoninus_Pius/), north of [Hadrian's Wall](https://www.worldhistory.org/Hadrians_Wall/).
- **165 CE - 167 CE**: [Plague](https://www.worldhistory.org/disambiguation/plague/) epidemic in the [Roman empire](https://www.worldhistory.org/Roman_Empire/).
- **167 CE**: Marcomanni sack [Aquileia](https://www.worldhistory.org/aquileia/).
- **167 CE - 180 CE**: Marcomannic Wars.
- **168 CE**: Germanic tribes cross the Danube into the [Roman Empire](https://www.worldhistory.org/Roman_Empire/).
- **192 CE**: Emperor [Commodus](https://www.worldhistory.org/commodus/) is murdered, civil [war](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/) ensues (until 197 CE).
- **195 CE**: First Parthian [war](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/).
- **197 CE - 198 CE**: Second Parthian [war](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/).
- **198 CE - 209 CE**: Reign of [Caracalla](https://www.worldhistory.org/Caracalla/) with his father [Septimius Severus](https://www.worldhistory.org/Septimius_Severus/).
- **200 CE**: Completion of the [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) road system.
- **c. 204 CE - 270 CE**: Life of [Plotinus](https://www.worldhistory.org/Plotinus/).
- **209 CE - Dec 211 CE**: Reign of [Caracalla](https://www.worldhistory.org/Caracalla/) with his father [Septimius Severus](https://www.worldhistory.org/Septimius_Severus/) and his brother Geta (Feb - Dec 211 only with Geta).
- **212 CE**: [Caracalla](https://www.worldhistory.org/Caracalla/)'s edict grants [Roman citizenship](https://www.worldhistory.org/article/859/roman-citizenship/) to all free inhabitants of the [Roman Empire](https://www.worldhistory.org/Roman_Empire/).
- **212 CE**: [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) withdraws from region of [Scotland](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Scotland/).
- **212 CE**: [Roman citizenship](https://www.worldhistory.org/article/859/roman-citizenship/) granted to all inhabitants of the [empire](https://www.worldhistory.org/empire/).
- **232 CE**: Emperor [Maximinus Thrax](https://www.worldhistory.org/Maximinus_Thrax/) commands a legion in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/).
- **234 CE**: Emperor [Maximinus Thrax](https://www.worldhistory.org/Maximinus_Thrax/) is governor of [Mesopotamia](https://www.worldhistory.org/Mesopotamia/).
- **238 CE**: Year of the Six Emperors in the [Roman Empire](https://www.worldhistory.org/Roman_Empire/).
- **242 CE**: Osroene, with its capital at [Edessa](https://www.worldhistory.org/edessa/), is made into a [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) province.
- **250 CE**: [Thessalonica](https://www.worldhistory.org/Thessalonica/) is made a [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) colony.
- **260 CE**: [Shapur I](https://www.worldhistory.org/Shapur_I/) captures the [Roman emperor](https://www.worldhistory.org/Roman_Emperor/) [Valerian](https://www.worldhistory.org/valerian/) at [Edessa](https://www.worldhistory.org/edessa/).
- **261 CE**: [Thugga](https://www.worldhistory.org/Dougga/) is made a [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) colonia.
- **262 CE - 266 CE**: Odaenathus expels Persian garrisons and restores [Syria](https://www.worldhistory.org/syria/) and [Armenia](https://www.worldhistory.org/armenia/) to the [Roman Empire](https://www.worldhistory.org/Roman_Empire/). Odaenathus invades [Mesopotamia](https://www.worldhistory.org/Mesopotamia/), and inflicts two defeats upon [Shapur I](https://www.worldhistory.org/Shapur_I/), which ends with the sack of [Ctesiphon](https://www.worldhistory.org/ctesiphon/).
- **Sep 270 CE - c. Sep 275 CE**: Reign of [Roman emperor](https://www.worldhistory.org/Roman_Emperor/) [Aurelian](https://www.worldhistory.org/Aurelian/).
- **271 CE**: [Aurelian](https://www.worldhistory.org/Aurelian/) defends the [Roman Empire](https://www.worldhistory.org/Roman_Empire/) against Juthungi, Alamanni, and Marcomanni incursions.
- **272 CE - 273 CE**: [Aurelian](https://www.worldhistory.org/Aurelian/) successfully campaigns against Palmyra.
- **285 CE**: The [Roman empire](https://www.worldhistory.org/Roman_Empire/) is split into the Western and Eastern [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) empires.
- **312 CE**: [Roman emperor](https://www.worldhistory.org/Roman_Emperor/) [Constantine I](https://www.worldhistory.org/Constantine_I/) tolerates [Christianity](https://www.worldhistory.org/christianity/).
- **337 CE**: Ascension of [Constantius II](https://www.worldhistory.org/Constantius_II/).
- **337 CE**: [Death](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Death/) of Emperor [Constantine I](https://www.worldhistory.org/Constantine_I/).
- **361 CE**: [Death](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Death/) of [Constantius II](https://www.worldhistory.org/Constantius_II/).
- **367 CE**: [Picts](https://www.worldhistory.org/picts/), Scots, [Saxons](https://www.worldhistory.org/Saxons/), and [Franks](https://www.worldhistory.org/Franks/) attack the [Roman Empire](https://www.worldhistory.org/Roman_Empire/).
- **376 CE**: The [Visigoths](https://www.worldhistory.org/visigoth/) are fleeing the [Huns](https://www.worldhistory.org/Huns/), entering the [Eastern Roman Empire](https://www.worldhistory.org/Byzantine_Empire/).
- **391 CE**: Emperor Theodosius I closes pagan temples.
- **410 CE**: [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) withdraws forces from [Britain](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Britain/).
- **410 CE**: The Romans withdraw from [Britain](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Britain/).
- **426 CE**: [Roman Emperor](https://www.worldhistory.org/Roman_Emperor/) Theodosius II orders closure of [Epidaurus](https://www.worldhistory.org/epidaurus/) sanctuary.
- **439 CE**: [Vandals](https://www.worldhistory.org/Vandals/) take [Carthage](https://www.worldhistory.org/carthage/) from the [Western Roman Empire](https://www.worldhistory.org/Western_Roman_Empire/) and make it their new capital.
- **523 CE**: Emperor Justinian seizes [Caesarea](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Caesarea/).
- **565 CE**: [Death](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Death/) of [Justinian I](https://www.worldhistory.org/Justinian_I/) after 38 years ruling the [Roman Empire](https://www.worldhistory.org/Roman_Empire/).

## Dış Bağlantılar

- [Roman Empire - KS2 History - BBC Bitesize](https://www.bbc.com/bitesize/topics/zwmpfg8)
- [Interactive Map of the Roman Empire and Celtic Lands](http://resourcesforhistory.com/map.htm)
- [40 maps that explain the Roman Empire](http://www.vox.com/2014/8/19/5942585/40-maps-that-explain-the-roman-empire)
- [following hadrian photography](https://followinghadrianphotography.com/)
- [The Fall of Rome Podcast](https://fallofromepodcast.wordpress.com/)
- [ORBIS: The Stanford Geospatial Network Model of the Roman World](http://orbis.stanford.edu/)
- [The History of Rome](https://thehistoryofrome.typepad.com/)
- [Rome Project](http://blogs.dalton.org/rome/)
- [10 Innovations That Built Ancient Rome](https://www.history.com/news/10-innovations-that-built-ancient-rome)
- [mariamilani Ancient Rome](https://mariamilani.com/ancient_rome/ancient_roman_inventions.htm)
- [Smith College Museum of Ancient Inventions: Sarculum](https://www.smith.edu/hsc/museum/ancient_inventions/hoe2.html)
- [Inventions and Discoveries](http://thegreatestempire.weebly.com/inventions-and-discoveries.html)
- [What was it like in Roman Britain?](https://www.bbc.com/bitesize/articles/ztqg4wx)
- [The Roman Army and warfare](https://www.historylearningsite.co.uk/ancient-rome/the-roman-army-and-warfare/)
- [mariamilani Ancient Rome](https://mariamilani.com/ancient_rome/Ancient_Roman_Medicine.htm)
- [Medicine and Health in Ancient Rome](https://www.unrv.com/medicine.php)
- [Account Suspended](http://www.the-romans.co.uk/women.htm)
- [15 Interesting Women of Ancient Rome](http://listverse.com/2011/10/20/15-interesting-women-of-ancient-rome/)
- [What was life like in ancient Rome?](https://www.bbc.com/bitesize/articles/z2sm6sg)
- [7 Major Emperors During the Rise of the Roman Empire](https://online.norwich.edu/academic-programs/resources/7-major-emperors-during-the-rise-of-the-roman-empire )
- [The Roman Empire | The Complete Illustrated History](https://roman-empire.net/)
- [List of Rulers of the Roman Empire | Lists of Rulers | Heilbrunn Timeline of Art History | The Metropolitan Museum of Art](https://www.metmuseum.org/toah/hd/roru/hd_roru.htm)
- [The Roman Empire (27 B.C.–393 A.D.) | Essay | The Metropolitan Museum of Art | Heilbrunn Timeline of Art History](https://www.metmuseum.org/toah/hd/roem/hd_roem.htm)

## Bu Çalışmayı Alıntıla

### APA
Mark, J. J. (2023, January 07). Roma İmparatorluğu. (D. Çelik, Çevirmen). *World History Encyclopedia*. <https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-100/roma-imparatorlugu/>
### Chicago
Mark, Joshua J.. "Roma İmparatorluğu." tarafından çevrildi Doğa Çelik. *World History Encyclopedia*, January 07, 2023. <https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-100/roma-imparatorlugu/>.
### MLA
Mark, Joshua J.. "Roma İmparatorluğu." tarafından çevrildi Doğa Çelik. *World History Encyclopedia*, 07 Jan 2023, <https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-100/roma-imparatorlugu/>.

## Lisans & Telif Hakkı

Gönderen [Doğa Çelik](https://www.worldhistory.org/user/doaelik/ "User Page: Doğa Çelik"), tarihinde yayınlandı 07 January 2023. Telif hakkı bilgileri için lütfen orijinal kaynakları kontrol edin. Lütfen bu sayfadan gidebileceğiniz içeriklerin daha farklı lisans koşullarına sahip olabileceğini unutmayın.

