---
title: Het Mongoolse Rijk
author: Mark Cartwright
translator: Theo Poot
source: https://www.worldhistory.org/trans/nl/1-17448/het-mongoolse-rijk/
format: machine-readable-alternate
license: Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/)
updated: 2026-02-03
---
# Het Mongoolse Rijk
_Geschreven door [Mark Cartwright](https://www.worldhistory.org/user/markzcartwright/)_
_Vertaald door [Theo Poot](https://www.worldhistory.org/user/theopoot)_
Het Mongoolse Rijk (1206-1368) werd gesticht door Dzjengis Khan (regeerde 1206-1227), de eerste Grote Khan of 'universele heerser' van de Mongoolse volkeren. Dzjengis smeedde het rijk door nomadische stammen van de Aziatische steppe te verenigen en een verwoestend effectief leger te creëren met een snelle, lichte en uiterst gecoördineerd optredende cavalerie. Uiteindelijk domineerde dit rijk heel Azië van de Zwarte Zee tot aan het Koreaanse schiereiland.
Als ervaren ruiters en boogschutters bleken ze onstuitbaar in Centraal-Azië en daarbuiten, waarbij ze legers versloegen in Iran, Rusland, Oost-[Europa](https://www.worldhistory.org/trans/nl/1-35/europa/), China en op vele andere plaatsen. De nakomelingen van Dzjengis regeerden elk een deel van het rijk - de vier khanaten - waarvan de machtigste de Mongoolse Yuan-dynastie in China (1271-1368) was, gesticht door Koeblai Khan (regeerde 1260-1279). Uiteindelijk werden ze opgenomen in de sedentaire samenlevingen die ze zo gemakkelijk hadden overweldigd en velen bekeerden zich van traditioneel sjamanisme tot het Tibetaans boeddhisme of de islam. Dit was een algemeen symptoom van het verlies van een deel van hun culturele identiteit, maar evenzeer van de teruggang van hun zo befaamde militaire bekwaamheden, gezien het feit dat alle vier khanaten ten prooi vielen aan funeste dynastieke geschillen én aan de legers van hun rivalen. Hoewel ze geen roem verwierven met de creatie van blijvende architectonische wonderen of politieke instituties, leverden ze wel een belangrijke bijdrage aan de mondiale beschaving door de oosterse en westerse werelden uiteindelijk met elkaar te verbinden via uitgebreide handelsroutes, diplomatieke ambassades en de toegang van missionarissen en reizigers van Eurazië tot het Verre Oosten.
#### Book Promotion
[  ](https://amzn.to/4isZ4B5 "The Forsaken 14th Century")### The Forsaken 14th Century
by World History Encyclopedia WHE's first book takes a truly global outlook and introduces readers to the different cultures that survived, thrived, and fell amid adversity in the 14th century. Filled with in-depth text written by WHE authors, many exclusive maps, and plenty of illustrations, The Forsaken 14th Century takes you on a global journey from the nomads of the Mongol Empire to the Black Death in Europe, the booming trade on the Swahili Coast to the Aztecs and the Māori settlements in New Zealand. [Learn More](https://amzn.to/4isZ4B5)
.sponsor.book img.key_art {
box-shadow: none !important;
}
.button_container {
margin-top: 1em;
}
.sponsor.book h3 {
text-transform: none;
margin-top: 0px;
margin-bottom: 15px;
font-family: "Libre Baskerville", "Palatino Linotype", "Book Antiqua", Palatino, serif;
}
.sponsor_message {
margin-left: 190px;
font-family: Karla, Arial, Helvetica, sans-serif;
line-height: 140%;
min-height: 200px;
}
.sponsor.book {
padding: 20px;
margin: 25px 0px;
background-color: #f3f3f3;
}
.sponsor.book .key_art {
margin-top: 0px;
margin-bottom: 10px;
float: left;
}
.sponsor h4 {
font-weight: bold;
text-transform: uppercase;
color: #000;
margin-bottom: 10px;
margin-top: 0px;
font-family: Karla,Arial,Helvetica,sans-serif;
font-size: 13px;
padding: 0;
}
.sponsor_book_author {
color: #999;
margin: -10px 0px 20px;
}
@media (max-width: 1199px) {
.sponsor.book .key_art {
float: none;
width: 100%;
}
.sponsor.book .sponsor_message {
margin-left: 0px;
}
.sponsor.book h3 {
margin-top: 20px;
margin-bottom: 10px;
}
}
@media (max-width: 767px) {
}
### Nomaden van de Steppe
De Mongolen waren nomadische herdersvolken van de Aziatische steppe die schapen, geiten, paarden, kamelen en jaks hoedden. Deze stammen reisden met de seizoenen mee en woonden in tijdelijke kampen van ronde vilttenten of joerten (*gers*). Het klimaat van Mongolië is vaak streng en dientengevolge was kleding warm, duurzaam en praktisch. Vilt van schapenwol en dierenbont waren de meest gebruikte materialen voor kleding, die opmerkelijk gelijk was voor mannen en vrouwen: laarzen zonder hakken, wijde broeken, een lange manteljas (*deel*) met een leren riem, en een kegelvormige hoed met oorflappen, met onderkleding van katoen of zijde.
[  Traditionele joerts Michael Chu (CC BY-NC-ND) ](https://www.worldhistory.org/image/11224/traditional-yurts/ "Traditional Yurts")Het Mongoolse dieet was voornamelijk gebaseerd op zuivel, met kaas, yoghurt, boter en gedroogde melkwrongel (*kurut*) als basisproducten. Een licht alcoholisch drankje, *kumis*, gemaakt van merriemelk, werd vaak overmatig gedronken. Omdat de kuddes te waardevol waren als duurzame bron van melk, wol, vlees en zelfs mest voor brandstof, werd vlees voornamelijk verkregen door de jacht, en werden wilde vruchten en groenten verzameld in de natuur. Om wintervoorraden in te slaan en vlees te leveren voor speciale feesten tijdens onregelmatige tribale bijeenkomsten, werden speciale jachtpartijen georganiseerd. Gedurende deze evenementen werd een strategie toegepast die de *nerge* heet , waarbij ruiters een enorm steppegebied omsingelden en langzaam alle wild – van marmotten tot wolven – in een steeds kleiner wordend gebied samendreven waarin ze gemakkelijker door bereden boogschutters konden worden gedood. De technieken, organisatie en discipline van de *nerge* kwamen goed van pas wanneer ze ten strijde trokken. De meeste kenmerkende tradities van dit middeleeuwse dagelijks leven in de Mongoolse wereld worden vandaag de dag nog voortgezet door steppenomaden in heel Azië.
Hoewel het nomadische leven meestal betekende dat de mannen op jacht gingen en de vrouwen kookten, was de taakverdeling niet altijd zo duidelijk, en konden beide geslachten vaak elkaars taken uitvoeren, waaronder het hanteren van een boog en paardrijden. Vrouwen verzorgden dieren, sloegen kampen op en braken ze op, bestuurden de wagens van de stam, zorgden voor de kinderen, bereidden voedsel en ontvingen gasten. Ze hadden veel meer rechten dan in de meeste andere toenmalige Aziatische culturen en konden zowel eigendom bezitten als erven. Verschillende vrouwen traden zelfs op als regentessen in de periodes tussen regeringen van de Grote Khans. Een ander levensterrein waarop Mongoolse vrouwen actief betrokken waren, was de religie.
### Religieuze overtuigingen
De religie van de Mongolen kende geen heilige teksten of specifieke ceremonieën, maar was meer een mengeling van animisme, voorouderverering en sjamanisme. Verschijnselen van de elementen vuur, aarde en water, indrukwekkende geografische locaties zoals bergen en natuurlijke fenomenen als stormen werden beschouwd als door geesten bezield. Sjamanen, die zowel man als vrouw konden zijn, zouden in staat zijn om in trance met deze geesten te communiceren en door hun wereld te reizen, waarbij ze hielpen verloren zielen te vinden en goddelijke gebeurtenissen te voorspellen.
Ook andere religies waren bekend bij de Mongolen, met name het nestoriaanse christendom. Vanaf de 14e eeuw werd het Tibetaans boeddhisme (lamaïsme) populair, mogelijk dankzij de daarin voorkomende sjamanistische elementen. De islam werd ook breed aangenomen in de westerse khanaten. Bovenal was er echter sprake van een wijdverbreid geloof in de twee belangrijkste godheden: de Aarde- of Moedergodin, bekend als Etugen (*Itugen*), die vruchtbaarheid vertegenwoordigde, en Tengri (*Gok Monggke Tenggeri*), de 'Blauwe Hemel' of 'Eeuwige Hemel.' Deze laatste godheid werd gezien als een beschermgod en, cruciaal, door de stamelite beschouwd als degene die het Mongoolse volk een goddelijk recht had verschaft om over de gehele wereld te heersen. Dzjengis Khan en zijn opvolgers zouden dit idee op verwoestende wijze in praktijk brengen door bijna het hele Aziatische continent te veroveren en het grootste rijk uit de wereldgeschiedenis te creëren.
### Oprichting door Dzjengis Khan
De Mongoolse nomadische stammen waren toentertijd een zwaar leven gewend. Ze leefden van nature zeer mobiel en werden vanaf hun jeugd getraind in paardrijden en boogschieten. Deze kwaliteiten zouden hen uitstekend van pas komen als krijgers die lange en complexe veldtochten konden doorstaan, enorme gebieden in korte tijd konden beheersen en konden overleven op slechts het absolute minimum aan bevoorrading. Zelfs de rol van vrouwen met hun taken op het gebied van kampementen opslaan en transport hielpen het Mongoolse leger, omdat vrouwen daarmee essentiële logistieke ondersteuning boden aan hun echtgenoot-krijgers. Dzjengis Khan was wellicht de eerste Mongoolse leider die besefte dat als de verschillende stammen en clans maar verenigd konden worden, zij de de wereld konden veroveren.
Dzjengis, geboren als Temujin rond 1162, overwon een zware jeugd van verlating en armoede en bewees zichzelf als bekwame militaire commandant voor Toghril, het hoofd van de Kerait-stam. Het leven en de tijd van Dzjengis worden beschreven in *De geheime geschiedenis van de Mongolen*, een 13e-eeuwse kroniek die onze beste primaire bron is voor het vroege Mongolenrijk. Gedurende een periode van ongeveer tien jaar, van 1195 tot 1205, ontwikkelde Dzjengis zich zelf tot leider en breidde hij langzaam zijn domein uit door een meedogenloze mix van diplomatie, oorlogvoering en terreur – voor veel krijgers was het vaak een kwestie kiezen: óf zich bij de jonge leider voegen óf geëxecuteerd worden. Stammen als de Tataren (een naam die middeleeuwse westerlingen ten onrechte op de Mongolen zelf toepasten), Keiraïten, Naimanen en Merkieten werden in het gareel gebracht. Uiteindelijk werd in 1206 tijdens een grote bijeenkomst van alle stamleiders (een *kurultai*), Dzjengis Khan (ook bekend als Chinggis Khan) formeel erkend als de Grote Khan of 'universele heerser' van de Mongolen.
[  Kaart van het Mongoolse Rijk Arienne King (CC BY-NC-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/11309/map-of-the-mongol-empire/ "Map of the Mongol Empire")De Khan probeerde zijn rijk verder te verenigen door te eisen dat de tot dan toe alleen gesproken Mongoolse taal op schrift werd gesteld volgens het schrift van de Oeigoerse Turken en door een vaste wettenverzameling, de Yassa, in te voeren. De communicatie werd sterk bevorderd door de oprichting van de Yam, een netwerk van halteplaatsen die boodschappers konden gebruiken voor bevoorrading terwijl ze door het rijksgebied reisden. De opbouw van het rijk was al serieus begonnen, maar stond op het punt om nog veel groter te worden.
### Uitbreiding: Noord-China en Perzië
Mongoolse stamleiders hadden traditioneel hun machtspositie bereikt en vervolgens behouden door oorlogsbuit te verdelen onder hun trouwe volgelingen, en Dzjengis was daarop geen uitzondering. Het Mongoolse leger was gebaseerd rond een kern van 10.000 man die de persoonlijke lijfwacht van de khan vormde, de *kesikten*. Leden van deze elite bekleedden ook belangrijke administratieve functies in het hele rijk. Extra troepen werden verkregen door de dienstplicht van de Mongoolse stammen, met contingenten van bondgenoten en uit veroverde gebieden. Het belangrijkste offensieve wapen was de lichte cavalerie, waarvan de ruiters bedreven waren in het hanteren van de krachtige Mongoolse composietboog. Mongoolse paarden vormden een ander pluspunt, zowel vanwege hun stevigheid en uithoudingsvermogen, maar ook vanwege hun grote aantallen, waardoor ruiters met tot 16 reservepaarden konden rijden; dit betekende dat een leger enorme afstanden met grote snelheid kon afleggen.
Dzjengis' eerste doelwit nadat hij Grote Khan was geworden, vormde de staat Jin (ook bekend als de Jurchen Jin-dynastie, 1115-1234) in Noord-China. De snelheid van de Mongoolse cavalerie en de terreurtactieken bij het bestrijden van veroverde steden wierpen hun vruchten af, en de intern verdeelde Jin-staat werd gedwongen zich naar het zuiden terug te trekken. Een gelijktijdig doelwit was de Tangut-staat Xi Xia (ook Hsi-Hsia genoemd, 1038-1227), eveneens in Noord-China en evenmin in staat om Dzjengis' onophoudelijke opmars door Oost-Azië te stoppen. Het derde doelwit in deze periode was het China van de Song-dynastie (ook bekend als Sung, 960 - 1279). Rijker en machtiger dan zijn buren, toonden de Song zich veerkrachtiger, ondanks dat Dzjengis veel van hun steden plunderde; maar hun tijd zou nog komen. In 1219 werd zelfs Noord-Korea aangevallen toen Dzjengis de lastige Khitan-stammen achtervolgde die daarheen waren gevlucht.
[  Buste van Djengis Khan Jim Garamone (Public Domain) ](https://www.worldhistory.org/image/11220/bust-of-genghis-khan/ "Bust of Genghis Khan")Blijkbaar vastbesloten zijn titel als 'universele heerser' te verdienen, richtte Dzjengis zich nu op West-Azië. Vanaf 1218 werd het Perzische Chorasmidenrijk aangevallen. Een Mongools leger van 100.000 man veegde alle tegenstanders opzij en veroverde belangrijke steden als Buchara en Samarkand. In 1221 rukten ze Noord-Afghanistan binnen, in 1223 werd een Russisch leger verslagen bij Kalka, en daarna werd de Kaspische Zee volledig omsingeld toen het leger terugkeerde naar huis. De moslims van de regio gaven nu een nieuwe titel aan Dzjengis: 'de Vervloekte.' Steden werden tot op hun fundamenten verwoest, burgers afgeslacht en zelfs irrigatiesystemen werden verwoest. De Aziatische wereld was in minder dan twee decennia op zijn kop gezet. Dzjengis Khan stierf op 18 augustus 1227 aan een onbekende ziekte, maar zijn opvolgers zorgden ervoor dat de nieuwe wereldorde van de Mongoolse Wereldorde haar schepper lang zou overleven.
### Ogedei Khan valt Europa aan
Dzjengis had bepaald dat zijn rijk verdeeld moest worden onder zijn vier zonen Jochi, Chagatai (Chaghadai), Tolui (Tului) en Ogedei (Ogodei), waarbij elk een khanaat zou regeren (hoewel Jochi zijn vader in 1227 zou voorgaan). Ogedei werd de nieuwe Grote Khan (regeerde 1229-1241) en daarmee heerser over alle. Het verenigde rijk zou voortbestaan tot 1260, toen de vier khanaten volledig autonoom werden (zie hieronder).
Ogedei Khan consolideerde het Mongoolse staatsapparaat verder door leden van de keizerlijke lijfwacht en ministers aan te stellen als regionale gouverneurs (*daruqachi*), een volkstelling uit te voeren en een goed belastingsysteem in te voeren (in plaats van louter de confiscatie van eigendommen). In 1235 werd een hoofdstad gekozen, Karakorum (Qaraqorum) in Mongolië. Het yam-netwerk werd uitgebreid, putten langs handelsroutes werden beschermd en reizende kooplieden kregen militair escorte.
Wat betreft veroveringen ging Ogedei verder waar zijn voorganger was gebleven en hij voerde in 1230-31 campagne tegen de Jin met hulp van de begaafde generaal Subutai (ook bekend als Sube'etei, 1176-1248), befaamd als een van de 'Vier Honden' van de khan. De Jin-hoofdstad Kaifeng viel in 1233, en de campagne van 1234 leidde tot de zelfmoord van Jin-keizer Aizong (regeerde 1224-1234) en de totale en definitieve ineenstorting van de Jin-staat. Korea werd in deze periode herhaaldelijk geplunderd.
[  Reconstructie van een Mongoolse strijder William Cho (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/11223/mongol-warrior-reconstruction/ "Mongol Warrior Reconstruction")Vanaf 1235 coördineerde Subutai de campagne door Centraal-Azië en veroverde steden als Tiflis (Tbilisi). Van 1236 tot 1242 marcheerde vervolgens een leger van 150.000 man, georganiseerd in vijf gescheiden divisies, door Kazachstan/Oezbekistan om Oost-Europa aan te vallen rond de Wolga. Overwinningen werden behaald tegen de Bulgaren, Rus, Polen en Hongaren in meerdere campagnes. De Mongoolse cavaleristen die schijnbaar uit het niets opdoemden, werden bekend als de 'ruiters van de duivel'. Grote steden als Kiev (1240), Krakau (1241), Buda en Pest (1241) werden alle veroverd en geplunderd. Het leek erop dat alleen Ogedei's dood in 1241 Europa redde van verdere invallen, aangezien de Mongoolse leiders toen gedwongen waren terug te keren naar Karakorum om een nieuwe khan te kiezen. De volgende twee khans waren Guyuk Khan (regeerde 1246-1248) en Mongke Khan (regeerde 1251-1259), met regenten in tussenperiodes, maar het was Koeblai, kleinzoon van Dzjengis, die de grootste ambitie toonde door de Mongoolse veroveringen naar een heel nieuw niveau te tillen.
### Koeblai Khan valt China en Japan aan
Koeblai Khan regeerde van 1260 tot 1294, maar hij had al daarvoor indruk gemaakt toen hij samen met Mongke Khan campagne voerde tegen Song-China. Koeblai moest met zijn jongere broer Ariq Boke (1219-1266) strijden om de positie van Grote Khan, maar hij won; en zelfs nu het rijk feitelijk in vier khanaten was verdeeld, kon hij zich ermee troosten dat zijn deel het rijkste bleef. Koeblai had in ieder geval ambities voor een nog prestigieuzere titel: die van Chinese keizer. Daardoor werden de Song opnieuw aangevallen, maar ditmaal voerde Koeblai de belegeringsoorlog met superieure katapulten – dankzij kennis opgedaan in West-Azië. Stad na stad viel in de daaropvolgende 11 jaar en met de val van de hoofdstad Lin'an op 28 maart 1276 viel ook de Song-dynastie. Op 19 maart 1279 werd een grote zeeslag gewonnen bij Yaishan, nabij het huidige Macau – opnieuw een voorbeeld van een succesvolle aanpassing van de Mongoolse oorlogsvoering – en werd het allerlaatste Song-verzet neergeslagen. Koeblai had een overwinning behaald waar alle steppe-nomaden voor hem van hadden gedroomd: de machtige en immens rijke staat China was verslagen.
In 1271 riep Koeblai zichzelf uit tot keizer van China en van zijn nieuwe orde, de Yuan-dynastie, wat 'oorsprong' of 'centrum' betekent. Daidu (Beijing) werd de nieuwe hoofdstad, met Xanadu (Shangdu) in het noordoosten als zomerverblijf van de keizer. Koeblai bleek als bestuurder niet minder bekwaam dan als veroveraar. Hij organiseerde zijn enorme staat in 12 provincies en bevorderde de handel door voordelige belastingen voor kooplieden, het stimuleren van het gebruik van papiergeld en het verbeteren van weg- en kanaalnetwerken om goederen beter te kunnen vervoeren. Koeblai was echter niet tevreden en lanceerde twee aanvallen op Japan in 1274 en 1281. Beide zouden mislukken als gevolg van felle lokale weerstand en verschrikkelijke stormen die de Japanners *kamikaze* of 'goddelijke winden' noemden. Onverstoord lanceerde Koeblai aanvallen in Zuidoost-Azië met invasies van Vietnam (1257, 1281 en 1286), Birma (1277 en 1287) en Java (1292), steeds met niet meer dan wisselend resultaat. Het leek erop dat het Mongoolse rijk zijn hoogtepunt had bereikt en dat de 13e eeuw nu alleen nog achteruitgang zou laten zien.
[  De vier Khanaten van het Mongoolse Rijk Arienne King (CC BY-NC-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/11439/four-khanates-of-the-mongol-empire/ "Four Khanates of the Mongol Empire")### Khanaten en verval
Terwijl de Grote Khans zich bezighielden met het oostelijke deel van het Mongoolse Rijk, volgden de centrale en westelijke delen grotendeels hun eigen pad. De Gouden Horde, gecentreerd rond de westelijke Euraziatische steppe, werd rond 1227 gesticht door Batu Khan († 1255), kleinzoon van Dzjengis. Het zou alle andere khanaten overleven en officieel eindigen in 1480, maar vanaf het midden van de 14e eeuw kwamen de Russen en Litouwers weer in opstand in dit gebied. Het Ilkhanaat, met als centrum Perzië, werd rond 1260 gesticht door Hulegu († 1265), een andere kleinzoon van Dzjengis. Het zou voortdurend worden bedreigd door zijn zuidoostelijke buur, het Mammelukse sultanaat (1261-1517), en ten slotte door dynastieke geschillen uiteenvallen in 1335. Het Chagatai-kanaat werd gesticht en genoemd naar de tweede zoon van Genghis (1183-1242), en dit zou de meest oorspronkelijk Mongoolse staat blijven die moeilijk kon breken met zijn nomadische wortels. Opnieuw leidden dynastieke geschillen tot ineenstorting, in 1363.
Alle drie de westelijke khanaten bevochten elkaar voortdurend in grensgeschillen. Uiteindelijk zou elk van hen de islam als staatsgodsdienst aannemen, wat op zichzelf weer een twistpunt vormde tussen elites. De gebieden van het Ilkhanaat en het Chagatai-kanaat werden uiteindelijk overgenomen door Timoer (Tamerlane), de stichter van het Timoeridische Rijk (1370-1507). Zelfs Yuan-China bezweek onder de al te vertrouwde burgeroorlogen tussen rivaliserende groepen en, met een zwakke economie en geteisterd door hongersnoden en lokale opstanden, wist de Ming-dynastie in 1368 China over te nemen. Uiteindelijk waren de Mongolen zelf onderdeel geworden van de sedentaire samenlevingen die ze zo gemakkelijk hadden veroverd, waardoor ze net zo vatbaar bleken als elke andere staat voor overname door degenen die bereid waren nieuwe ideeën en technologieën te omarmen.
[  Kaart van het Rijk van Timoer de Lamme, plm. 1404 Simeon Netchev (CC BY-NC-ND) ](https://www.worldhistory.org/image/17689/map-of-the-empire-of-timur-the-lame-c-1404-ce/ "Map of the Empire of Timur the Lame, c. 1404 CE")### De Mongoolse erfenis
De Mongolen hebben weliswaar onze hedendaagse museumconservatoren nauwelijks opgezadeld met hun kunst of nagelaten bewonderenswaardige bouwwerken, maar ze lieten wel op andere manieren een blijvende erfenis na. Hun grootste invloed op de wereldcultuur was misschien wel het creëren van de eerste serieuze verbindingen tussen Oost en West. Het Mongoolse Rijk, het grootste aaneengesloten landrijk tot dan toe, strekte zich uit over een vijfde van de wereld en hun soldaten waren verplicht om aan de ene kant tegen Duitse Orden te vechten, terwijl ze aan de andere kant het opnamen tegen samoerai-krijgers, waarbij geen van beide enig idee had van het bestaan van de ander. Tot dan toe hadden Chinezen en Europeanen elkaars land beschouwd als halfmythische woonplaats van monsters. Naarmate ambassadeurs, missionarissen, kooplieden en reizigers als Marco Polo (1254-1324) werden aangemoedigd om Azië vrij te doorkruisen, nam het contact toe en raakten ideeën en religies verspreid. Buskruit, papier, drukwerk en het kompas werden alle bekend in Europa. De Mongolen verspreidden ook ideeën in de keuken, zoals de bereiding van hun *sulen* (shulen): bouillon met stoofpot, wat een populair gerecht werd in heel Azië, zelfs tot op de dag van vandaag. Er waren helaas ook minder gunstige gevolgen, zoals de [Zwarte Dood](https://www.worldhistory.org/trans/nl/1-17097/zwarte-dood/) (1347-1352), die eerst werd overgedragen van een afgelegen deel van China naar de Zwarte Zee en vandaar naar Venetië en de rest van Europa. In Mongolië wordt het rijk echter met warmte herinnerd als een gouden tijdperk en Dzjengis Khan, de aanstichter van alles, wordt nog steeds geregeld geëerd met ceremonieën in de Mongoolse hoofdstad Ulaanbaatar.
#### Editorial Review
This human-authored definition has been reviewed by our editorial team before publication to ensure accuracy, reliability and adherence to academic standards in accordance with our [editorial policy](https://www.worldhistory.org/static/editorial-policy/).
## Bibliografie
- [Broadbridge, A.F. *Women and the Making of the Mongol Empire.* Cambridge University Press, 2018.](https://www.worldhistory.org/books/1108441009/)
- [Buell, P.D. *Historical Dictionary of the Mongol World Empire.* Rowman & Littlefield Publishers, 2018.](https://www.worldhistory.org/books/1538111365/)
- [Ebrey, P.B. *Pre-Modern East Asia.* Cengage Learning, 2013.](https://www.worldhistory.org/books/1133606512/)
- [Lane, G. *Daily Life in the Mongol Empire.* Hackett Publishing Company, Inc., 2009.](https://www.worldhistory.org/books/0872209687/)
- [May, T. *The Mongol Empire.* Edinburgh University Press, 2018.](https://www.worldhistory.org/books/0748642366/)
- [Morgan, D. *The Mongols by David Morgan.* Wiley-Blackwell, 2019.](https://www.worldhistory.org/books/B01FGL17HW/)
- [Rossabi, M. *A History of China.* Wiley-Blackwell, 2013.](https://www.worldhistory.org/books/1577181131/)
- [Saunders, J.J. *The History of the Mongol Conquests.* University of Pennsylvania Press, 2001.](https://www.worldhistory.org/books/0812217667/)
- [Turnbull, S. *Genghis Khan & the Mongol Conquests 1190-1400.* Osprey Publishing, 2003.](https://www.worldhistory.org/books/1841765236/)
- [Turnbull, S. *Mongol Warrior 1200-1350.* Osprey Publishing, 2003.](https://www.worldhistory.org/books/184176583X/)
- [Turnbull, S. *The Mongols.* Osprey Publishing, 1980.](https://www.worldhistory.org/books/0850453720/)
## Over de auteur
Mark is een fulltime schrijver, onderzoeker, historicus en redacteur. Speciale interesse gaat uit naar kunst, architectuur en het ontdekken van ideeën die alle beschavingen gemeen hebben. Hij heeft een MA in politieke filosofie en is een WHE Publishing Director.
## Tijdlijn
- **c. 1162 CE - 1227 CE**: Life of [Genghis Khan](https://www.worldhistory.org/Genghis_Khan/), founder of the [Mongol Empire](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/).
- **1205 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) attack the [Jurchen Jin state](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/) in northern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1205 CE - 1255 CE**: Life of the [Mongol](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) military commander and grandson of [Genghis Khan](https://www.worldhistory.org/Genghis_Khan/), [Batu Khan](https://www.worldhistory.org/Batu_Khan/).
- **1206 CE**: A great [Mongol](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) conference of tribal leaders (khuriltai) awards Temujin the title of [Genghis Khan](https://www.worldhistory.org/Genghis_Khan/) ('universal ruler').
- **1206 CE - 1227 CE**: Reign of [Genghis Khan](https://www.worldhistory.org/Genghis_Khan/) as the ruler of the [Mongol Empire](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/).
- **1206 CE - 1368 CE**: The [Mongol Empire](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) rules in Central and East Asia.
- **1209 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) attack the [Jurchen Jin state](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/) in northern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1209 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) attack the Tangut state of Xi Xia.
- **1209 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) attack the [Jurchen Jin state](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/) in northern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1211 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) attack the [Jurchen Jin state](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/) in northern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1212 CE - 1215 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) attack Song [China](https://www.worldhistory.org/china/), sacking over 90 [cities](https://www.worldhistory.org/city/).
- **1214 CE**: The [Jurchen Jin state](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/) signs a short-lived peace treaty with the [Mongol Empire](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) and is obliged to pay tribute.
- **1215 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) attack the Tangut state of Xi Xia.
- **1215 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) sack Beijing.
- **1215 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) attack the [Jurchen Jin state](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/) in northern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1218 CE - 1220 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) attack the Khwarazm [Empire](https://www.worldhistory.org/empire/) in Central Asia.
- **1219 CE**: A [Goryeo](https://www.worldhistory.org/Goryeo/) army allies with the [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) to attack the [Khitan](https://www.worldhistory.org/Khitan/) in northern [Korea](https://www.worldhistory.org/Korea/).
- **1221 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) attack northern Afghanistan.
- **1223 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) defeat an army of the [Kievan Rus](https://www.worldhistory.org/Kievan_Rus/) at Kalka.
- **c. 1227 CE - 1242 CE**: Reign of Chagatai Khan, ruler of the [Mongol](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) [Chagatai Khanate](https://www.worldhistory.org/Chagatai_Khanate/) named after him.
- **c. 1227 CE - 1363 CE**: The [Mongol](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) [Chagatai Khanate](https://www.worldhistory.org/Chagatai_Khanate/) rules in Central Asia.
- **18 Aug 1227 CE**: [Death](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Death/) of [Genghis Khan](https://www.worldhistory.org/Genghis_Khan/) from illness.
- **1228 CE - 1240 CE**: Composition of [the Secret History of the Mongols](https://www.worldhistory.org/The_Secret_History_of_the_Mongols/).
- **1229 CE - 1241 CE**: Reign of [Ogedei Khan](https://www.worldhistory.org/Ogedei_Khan/) as the ruler of the [Mongol Empire](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/).
- **1230 CE - 1231 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) attack the [Jurchen Jin State](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/).
- **1231 CE - 1232 CE**: [Ogedei Khan](https://www.worldhistory.org/Ogedei_Khan/) leads a [Mongol](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) invasion into [Korea](https://www.worldhistory.org/Korea/).
- **1233 CE**: Kaifeng, capital of the [Jurchen Jin State](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/), falls after a lengthy siege by the [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/).
- **1234 CE - 1236 CE**: [Ogedei Khan](https://www.worldhistory.org/Ogedei_Khan/) orders a census to be conducted for tax purposes across northern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **Feb 1234 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) attack and [conquer](https://www.worldhistory.org/warfare/) the [Jurchen Jin State](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/) in northern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1235 CE**: [Ogedei Khan](https://www.worldhistory.org/Ogedei_Khan/) orders the construction of a new capital of the [Mongol Empire](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) at [Karakorum](https://www.worldhistory.org/Karakorum/), Mongolia.
- **1235 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) invade northern Iraq and western Asia
- **1235 CE - 1263 CE**: [Karakorum](https://www.worldhistory.org/Karakorum/) is capital of the [Mongol Empire](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/).
- **1236 CE - 1242 CE**: Multiple [Mongol](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) armies attack western Asia, Russia, Poland, and Hungary.
- **21 Dec 1237 CE**: The [city](https://www.worldhistory.org/city/) of Ryazan (Riazan) is besieged and captured by the [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/).
- **1238 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) invade Azerbaijan, Georgia, and [Armenia](https://www.worldhistory.org/armenia/).
- **7 Feb 1238 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) capture the [city](https://www.worldhistory.org/city/) of Vladimir.
- **23 Mar 1238 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) capture the [city](https://www.worldhistory.org/city/) of Torshok.
- **1240 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) sack Halych.
- **6 Dec 1240 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) capture Kiev.
- **9 Apr 1241 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) defeat an army led by Henry the Pious, the Duke of Silesia, near Liegnitz (Legnica).
- **10 Apr 1241 CE - 11 Apr 1241 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) defeat an army led by Bela IV, king of Hungary, at the [Battle](https://www.worldhistory.org/disambiguation/battle/) of Mohi.
- **Dec 1241 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) capture Buda and Pest.
- **Dec 1241 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) capture the great [city](https://www.worldhistory.org/city/) of Gran (Esztergom) in Hungary.
- **11 Dec 1241 CE**: [Ogedei Khan](https://www.worldhistory.org/Ogedei_Khan/), ruler of the [Mongol Empire](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/), dies at the capital [Karakorum](https://www.worldhistory.org/Karakorum/).
- **1242 CE**: [Death](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Death/) of Chagatai, ruler of the [Chagatai Khanate](https://www.worldhistory.org/Chagatai_Khanate/).
- **1246 CE - 1248 CE**: Reign of Guyuk Khan as ruler of the [Mongol Empire](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/).
- **1251 CE**: [Batu Khan](https://www.worldhistory.org/Batu_Khan/) and the Jochid-Toluid kurultai declare Mongke Great Khan of the [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/).
- **1251 CE - 1259 CE**: Reign of [Mongke Khan](https://www.worldhistory.org/Mongke_Khan/), ruler of the [Mongol Empire](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/).
- **1253 CE - 1255 CE**: The Franciscan missionary and chronicler William of Rubruck visits the [Mongol Empire](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/), including the capital [Karakorum](https://www.worldhistory.org/Karakorum/).
- **1253 CE - 1260 CE**: A [Mongol](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) army led by Hulegu invades [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/) and the Middle East.
- **1256 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) defeat the Ismailis (aka [the Assassins](https://www.worldhistory.org/The_Assassins/)) in [Persia](https://www.worldhistory.org/Persia/).
- **1257 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) invade Vietnam.
- **1257 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) [conquer](https://www.worldhistory.org/warfare/) the Dali kingdom in southern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1258 CE**: An uprising restores the monarchy in [Korea](https://www.worldhistory.org/Korea/) and makes peace with the [Mongol Empire](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/).
- **1258 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) [conquer](https://www.worldhistory.org/warfare/) the [Abbasid Caliphate](https://www.worldhistory.org/Abbasid_Dynasty/). During this campaign there is the infamous sacking of Baghdad and murder of the caliph.
- **11 Aug 1259 CE**: [Death](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Death/) of [Mongke Khan](https://www.worldhistory.org/Mongke_Khan/), ruler of the [Mongol Empire](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/).
- **Dec 1259 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) besiege and capture Aleppo in [Syria](https://www.worldhistory.org/syria/).
- **1260 CE - 1264 CE**: [Kublai Khan](https://www.worldhistory.org/Kublai_Khan/) fights a civil [war](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/) with his brother Ariq Boke for control of the [Mongol Empire](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/).
- **1260 CE - 1265 CE**: Hulegu rules the [Ilkhanate](https://www.worldhistory.org/Ilkhanate/).
- **1260 CE - 1294 CE**: Reign of [Kublai Khan](https://www.worldhistory.org/Kublai_Khan/), ruler of the [Mongol Empire](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/).
- **1260 CE - 1335 CE**: The [Mongol](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) [Ilkhanate](https://www.worldhistory.org/Ilkhanate/) rules in Iran and neighbouring territories.
- **1262 CE**: [Kublai Khan](https://www.worldhistory.org/Kublai_Khan/) captures [Karakorum](https://www.worldhistory.org/Karakorum/) after his rival nAriq Boke (1219-1266 CE) used it as his base.
- **1263 CE - 1273 CE**: [Xanadu](https://www.worldhistory.org/Xanadu/) is the capital of the [Mongol Empire](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/).
- **1265 CE - 1282 CE**: Abaqa rules the [Ilkhanate](https://www.worldhistory.org/Ilkhanate/).
- **1268 CE**: [Kublai Khan](https://www.worldhistory.org/Kublai_Khan/) resumes the [Mongol](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) attacks on [Song Dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1270 CE**: Abaqa, ruler of the [Ilkhanate](https://www.worldhistory.org/Ilkhanate/), defeats Baraq, ruler of the [Chagatai Khanate](https://www.worldhistory.org/Chagatai_Khanate/), at the [battle](https://www.worldhistory.org/disambiguation/battle/) of Herat.
- **1270 CE**: Part of northern [Korea](https://www.worldhistory.org/Korea/) is conquered by the [Mongol Empire](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/).
- **1271 CE**: The [Ilkhanate](https://www.worldhistory.org/Ilkhanate/) signs a [trade](https://www.worldhistory.org/disambiguation/trade/) agreement with Venice.
- **1271 CE - 1368 CE**: The [Mongol](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) [Yuan Dynasty](https://www.worldhistory.org/Yuan_Dynasty/), founded by [Kublai Khan](https://www.worldhistory.org/Kublai_Khan/), rules [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1272 CE - 1301 CE**: The [Mongol](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) leader Qaidu II dominates Central Asia and nominates khans to rule the [Chagatai Khanate](https://www.worldhistory.org/Chagatai_Khanate/).
- **1273 CE**: Abaqa, ruler of the [Ilkhanate](https://www.worldhistory.org/Ilkhanate/), sacks the [city](https://www.worldhistory.org/city/) of Bukhara in the [Chagatai Khanate](https://www.worldhistory.org/Chagatai_Khanate/).
- **1273 CE**: Xiangyang falls into [Mongol](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) hands.
- **1274 CE - 1364 CE**: [Xanadu](https://www.worldhistory.org/Xanadu/) is the summer capital of the [Mongol Empire](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/).
- **1275 CE - 1279 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) led by [Kublai Khan](https://www.worldhistory.org/Kublai_Khan/) attack and [conquer](https://www.worldhistory.org/warfare/) the last remnants of Song [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **c. 1275 CE - 1292 CE**: [Marco Polo](https://www.worldhistory.org/Marco_Polo/) serves [Kublai Khan](https://www.worldhistory.org/Kublai_Khan/) in [Mongol](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) [Yuan Dynasty](https://www.worldhistory.org/Yuan_Dynasty/) [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **28 Mar 1276 CE**: Lin'an, the capital of the [Song Dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/), is captured by a [Mongol](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) army.
- **1277 CE**: The [Ilkhanate](https://www.worldhistory.org/Ilkhanate/) defeats a Mamluk army in Lesser [Armenia](https://www.worldhistory.org/armenia/).
- **1277 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/)/[Yuan Dynasty](https://www.worldhistory.org/Yuan_Dynasty/) invade Burma.
- **19 Mar 1279 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) complete their [conquest](https://www.worldhistory.org/warfare/) of [Song Dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) [China](https://www.worldhistory.org/china/) with victory at the naval [battle](https://www.worldhistory.org/disambiguation/battle/) at Yaishan.
- **1281 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/)/[Yuan Dynasty](https://www.worldhistory.org/Yuan_Dynasty/) [China](https://www.worldhistory.org/china/) invade Vietnam for a second time.
- **1282 CE - 1284 CE**: Ahmad Teguder rules the [Ilkhanate](https://www.worldhistory.org/Ilkhanate/).
- **1284 CE - 1291 CE**: Arghun rules the [Ilkhanate](https://www.worldhistory.org/Ilkhanate/).
- **1286 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/)/[Yuan Dynasty](https://www.worldhistory.org/Yuan_Dynasty/) [China](https://www.worldhistory.org/china/) re-invade Vietnam.
- **1287 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/)/[Yuan Dynasty](https://www.worldhistory.org/Yuan_Dynasty/) [China](https://www.worldhistory.org/china/) re-invade Burma.
- **Dec 1288 CE**: The [Ilkhanate](https://www.worldhistory.org/Ilkhanate/) agrees a [trade](https://www.worldhistory.org/disambiguation/trade/) deal with Genoa.
- **1291 CE - 1295 CE**: Gaikhatu rules the [Ilkhanate](https://www.worldhistory.org/Ilkhanate/).
- **1292 CE**: A [Mongol](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/)/[Yuan Dynasty](https://www.worldhistory.org/Yuan_Dynasty/) naval force attacks Java.
- **1295 CE**: Baidu rules the [Ilkhanate](https://www.worldhistory.org/Ilkhanate/).
- **1295 CE**: Ghazan, ruler of the [Ilkhanate](https://www.worldhistory.org/Ilkhanate/), converts to [Islam](https://www.worldhistory.org/islam/).
- **1295 CE - 1304 CE**: Ghazan rules the [Ilkhanate](https://www.worldhistory.org/Ilkhanate/).
- **Nov 1299 CE**: The [Ilkhanate](https://www.worldhistory.org/Ilkhanate/) briefly captures Mamluk-controlled Aleppo and Damascus.
- **1303 CE**: The Mamluks defeat an [Ilkhanate](https://www.worldhistory.org/Ilkhanate/) army in [Syria](https://www.worldhistory.org/syria/) at Marj al-Suffar.
- **1304 CE - 1316 CE**: Oljeitu rules the [Ilkhanate](https://www.worldhistory.org/Ilkhanate/).
- **1316 CE - 1335 CE**: [Abu](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Abu/) Said rules the [Ilkhanate](https://www.worldhistory.org/Ilkhanate/).
- **1322 CE**: The [Ilkhanate](https://www.worldhistory.org/Ilkhanate/) and Mamluk Sultanate sign a peace treaty.
- **1335 CE**: The [Ilkhanate](https://www.worldhistory.org/Ilkhanate/) disintegrates into smaller states following dynastic disputes.
- **1347 CE - 1363 CE**: Tughlugh [Timur](https://www.worldhistory.org/Timur/) rules as the last Khan of the [Chagatai Khanate](https://www.worldhistory.org/Chagatai_Khanate/). Upon his [death](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Death/), the state disintegrates.
- **1370 CE**: The last [Yuan Dynasty](https://www.worldhistory.org/Yuan_Dynasty/) emperor, Toghon Temur (r. 1333-1368 CE), dies at [Karakorum](https://www.worldhistory.org/Karakorum/).
- **1430 CE**: The [city](https://www.worldhistory.org/city/) of [Xanadu](https://www.worldhistory.org/Xanadu/), once the capital of the [Mongol Empire](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/), is definitively abandoned.
## Externe links
- [The Legacy of Genghis Khan | Essay | The Metropolitan Museum of Art | Heilbrunn Timeline of Art History](https://www.metmuseum.org/toah/hd/khan1/hd_khan1.htm)
- [Genghis Khan and the Mongol Empire (video) | Khan Academy](https://www.khanacademy.org/humanities/world-history/medieval-times/the-mongols/v/genghis-khan-and-the-mongol-empire)
## Citeer dit werk
### APA
Cartwright, M. (2026, February 03). Het Mongoolse Rijk. (T. Poot, Vertaler). *World History Encyclopedia*.
### Chicago
Cartwright, Mark. "Het Mongoolse Rijk." Vertaald door Theo Poot. *World History Encyclopedia*, February 03, 2026. .
### MLA
Cartwright, Mark. "Het Mongoolse Rijk." Vertaald door Theo Poot. *World History Encyclopedia*, 03 Feb 2026, .
## Licentie en auteursrecht
Ingezonden door [Theo Poot](https://www.worldhistory.org/user/theopoot/ "User Page: Theo Poot"), gepubliceerd op 03 February 2026. Raadpleeg de oorspronkelijke bron(nen) voor informatie over het auteursrecht. Houd er rekening mee dat inhoud waarnaar vanaf deze pagina wordt gelinkt, andere licentievoorwaarden kan hebben.