--- title: هادس author: Mark Cartwright translator: Arash Taheri source: https://www.worldhistory.org/trans/fa/1-418/ format: machine-readable-alternate license: Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/) updated: 2026-09-22 --- # هادس نوشتهٔ [Mark Cartwright](https://www.worldhistory.org/user/markzcartwright/)_ ترجمه‌شده توسط [Arash Taheri](https://www.worldhistory.org/user/arashtaheri)_ در اساطیر یونان هادس نام خدای دیار اموات (معادل رومی آن:پلوتو) و همینطور نام ظلمتکده ای بود که در زیر زمین واقع شده بود و در حکم منزلگه آخر ارواح درگذشتگان به شمار می آمد. هادس که محتملا دهشتناک ترین خدا در میان خدایان به شمار می رفت در نوشته های هومر با صفاتی نظیر بی رحم، نفرت برانگیز و کریه المنظر یاد شده است. همسر او پرسفونه نام داشت که هادس او را از روی زمین ربود و با خود به دنیای زیرین برد و در نهایت عصای سلطنتی یا شاخ برکت نماد هادس بودند. ### هادس به مثابه یک خدا پس از معزول شدن تایتان ها و سپس ژیان ها از مقام فرمانروایی به دست خدایان المپ نشین، هادس به همراه برادران خود زئوس و پوزییدون پشک انداختند تا مشخص شود هر کدام از آنها بر کدام قسمت از جهان حاکم خواهند شد. زئوس مالک آسمانها شد، دریاها به پوزییدون تعلق یافت و هادس نیز حاکم دنیای زیرین شد. هادس که احتمالا در قیاس با سایر خدایان المپ نشین از شهرت کمتری برخوردار بود در میان توده مردم یونان آن زمان اعتباری داشت و یونانی ها با حیرت خرافی از وی یاد می کردند. در حقیقت، حتی به زبان آوردن نام او نیز از امور ممنوعه بود و به جای آن با القابی نظیر Eubuleus (دادن اندرز خوب) از هادس یاد میشد. همچنین وجود مراسم قربانی و پیشکش به درگه هادس و به افتخار او نیز گزارش شده، که این مراسم معمولا در شب انجام میشد و باور یونانی ها بر آن بود که خون قربانی بایستی آنقدر بر روی زمین باقی بماند تا در نهایت به دنیای زیرین برسد. هادس تنها خدایی بود که بر کوه المپ ماوا نداشت، در عوض وی در کاخی ظلمانی در زیر زمین سکنی داشت. هادس مالک کلاهخودی ساخته دست هفاییستوس بود و آن کلاهخود آن خاصیت را داشت که هرکس آن را بر سر مینهاد از نظرها ناپدید میشد و این همان مغفری بود که آتنا در بحبوحه جنگ تروا به هنگام نبرد با آرس بر سر نهاده بود و پرسئوس پهلوان یونانی نیز زمانی که در پی یافتن مدوزا بود آن مغفر را بر سر گذاشت. در اساطیر گفته شده هادس دلباخته پرسفونه دختر زئوس و دمتر شد و آن دختر را با خود به دنیای زیرین برد تا با وی زندگی کند. زمانی که هرمس قاصد خدایان به این مساله پی برد، از هادس خواست تا پرسفونه را به مادرش دمتر بازگرداند و در نهایت مقرر شد که اگر پرسفونه هیچ غذایی را از هادس نپذیرد خواهد توانست به زندگی باز گردد. باری، هادس آن دختر را ترغیب کرد تا دانه های انار را بخورد و بدین گونه با فریب دادن آن دختر مانع از آن شد که وی به دنیای زندگان بازگردد و تنها مقرر شد تا پرسفونه نیمی از سال را نزد هادس و نیم دیگر را بر روی زمین باقی بماند. احتمالا این داستان نمادی از چرخه زندگی و مرگ و کاشتن و درویدن مزروعات بود. مراسم جشن بازگشت پرسفونه به روی زمین بخشی از مناسک پر رمز و راز و مشهور الوزی بود که در معبد دمتر در الوزیس برپا میشد. در آثار هنری کلاسیک و کهن یونان، هادس عمدتا به مثابه مردی بالغ و ریشو ترسیم میشد که عصای سلطنتی و نیزه ای دو شاخ و کوزه مخصوص مراسم تدفین و تطهیر مردگان و شاخ برکت در دست داشت- که این شاخ برکت خود نمادی از سبزیها و مواد معدنی بود که در حکم ثروتی بودند که از زمین سر بر می آوردند. برخی اوقات هادس بر روی [اور](https://www.worldhistory.org/trans/fa/1-128/)نگی آبنوسی تکیه میزد و یا اینکه بر ارابه ای سوار بود که اسبانی سیاه آن ارابه را به دنبال خود می کشاندند و پرسفونه نیز در کنارش قرار گرفته بود. [ ![Persephone Mosaic, Amphipolis](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/3269.jpg?v=1742170447) نقش پرسفونه بر روی موزاییک، آمفی پولیس Not Specified (Public Domain) ](https://www.worldhistory.org/image/3269/persephone-mosaic-amphipolis/ "Persephone Mosaic, Amphipolis")### هادس به مثابه دنیای زیرین در اساطیر یونان باور بر آن بود که هرمس ارواح درگذشتگان را به رودخانه استیکس در دنیای زیرین می رساند و آنجا بود که خارون زورق ران سالخورده با زورق خود آن ارواح را به دروازه های هادس می برد جایی که کربروس- سگ سراپا خشم و غضب سه سر (یا بنا به گفته هزیود پنجاه سر) که بدنش پوشیده از مار بود- در حکم نگهبان آنجا بود و نمیگذاشت ارواح از آنجا خارج شوند. در [یونان باستان](https://www.worldhistory.org/trans/fa/1-119/) زمانی که شخصی می مرد خانواده او سکه ای در دهان او قرار میدادند تا بدین ترتیب دستمزد خارون را پرداخت کرده باشند (نزد یونانی ها آن سکه یک ابول کم ارزش بود). افرادی که دفن نمی شدند و یا نزدیکان آنها توانایی پرد اخت آن سکه را نداشتند تصور بر آن بود روان آنها همچون شبحی بر روی زمین سرگردان می ماند. این باور اشاره ای به سرشت مبهم و پیچیده هادس داشت. آن ظلمتکده الزاما محل رنج و عذاب و شکنجه نبود بلکه در حکم استراحتگاه پایانی ارواح به شمار میرفت. به محض رسیدن ارواح به دروازه های هادس ، اعمال آنها در زمان حیاتشان توزین میشد. به شکل سنتی، سه قاضی دیار مردگان مینوس، رادامانتوس و آیاکوس بودند که هر سه آنها زندگی سراپا عزت و احترامی را پشت سر گذاشته بودند. ارواحی که اعمال نیکشان بیشتر بود و نیکوکار بودند به رودخانه لته برده میشدند تا از آب آن رود بنوشند تا بدین ترتیب همه چیزهای بد را از لوح ضمیر خود بزدایند و سپس آنها را به دشتهای سرسبز و مفرح الیزه میبردند. ارواحی که اعمال بدشان بیشتر بود به دست فوری ها یا ملائک عذاب سپرده می شدند و سپس آنها را به تارتاروس، پایین ترین بخش هادس منتقل می کردند تا به سزای اعمال بد خود برسند. شرور ترین ارواح، آنها که با اعمال خلاف مذهب و ناپاک خود باعث آزردگی خاطر خدایان شده بودند به عذابی ابدی محکوم میشدند. اگر بخواهیم از افرادی نام ببریم که به عذابی مهلک دچار شدند میتوانیم از سیزیف یاد کنیم که ناگزیر بود هر روز تخته سنگی عظیم را به بالای تپه ای ببرد که آن گوی سنگین هربار از بالای تپه به پایین سر میخورد و سیزیف ناچار بود آن عمل بیهوده را فردا از سر بگیرد، همچنین تانتال که با وجود نزدیکی به آب نمیتوانست تشنگی خود را فرو بنشاند، اُکنوس که سر طنابی را گره میزد در حالیکه همزمان درازگوشی آن سر طناب را میخورد، دختران دانائوس که همواره میخواستند غربالی را پر از آب کنند و در نهایت ایکسیون که به چرخ همیشه گردانی بسته شده بود. [ ![Persephone & Hades](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/4739.jpg?v=1741897685) پرسفونه و هادس Marie-Lan Nguyen (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/4739/persephone--hades/ "Persephone & Hades")گرچه از نظر زندگان هادس مکانی هولناک بود، اما در اساطیر یونان گفته شده چند تن از پهلوانان یونانی در پی ماجراجویی های خود به آن دیار پا گذاشته اند، مثلا هرکول در دوازدهمین خان خود به هادس رفت تا کربروس سگ نگهبان آن ظلمتکده را به چنگ آورد، یا اولیس که برای رایزنی با تیرزیاس پیشگوی سالخورده نابینا به هادس رفت، یا اورفه که برای بازگرداندن همسر محبوبش اوری دیکه به آن سرای ظلمانی رفت و در آخر تزه و پیریتئوس که برای به دست آوردن پرسفونه برای ازدواج با پیریتئوس راهی آن دیار شدند. این دو پهلوان آخری در قیاس با دیگران در سفر پر مخاطره خود از اقبال کمتری برخوردار بودند چرا که به محض ورود به دنیای زیرین هادس آنها را همچون محبوسین بر روی اریکه ای قرار داد (یا بر طبق دیگر گزارشها آنها را به تخته سنگی بست) و تنها تزه به یاری هرکول توانست از آن محبس بگریزد. #### Editorial Review This human-authored definition has been reviewed by our editorial team before publication to ensure accuracy, reliability and adherence to academic standards in accordance with our [editorial policy](https://www.worldhistory.org/static/editorial-policy/). ## منبع‌شناسی - Carabatea, M. *Greek Mythology.* Pergamos, Peania, 2007 - [Carpenter, T.H. *Art and Myth in Ancient Greece.* Thames & Hudson, 2012.](https://www.worldhistory.org/books/B000EQ2DA0/) - [Hesiod. *Hesiod.* Loeb Classical Library, 2007.](https://www.worldhistory.org/books/0674996224/) - [Homer. *The Iliad.* Penguin Classics, 1998.](https://www.worldhistory.org/books/0140275363/) - Hope Moncrieff, A.R. *Classical Mythology.* Senate, London, 1994 - [National Geographic. *National Geographic Essential Visual History of World Mythology.* National Geographic, 2008.](https://www.worldhistory.org/books/142620373X/) ## دربارۀ نویسنده مارک نویسنده‌ای تمام‌وقت، پژوهشگر، تاریخ‌دان، و ویراستار است. به مقوله‌هایی همچون هنر، معماری، و کشف ایده‌های مشترک بین همۀ تمدن‌ها علاقۀ خاصی دارد. او دارای مدرک کارشناسی ارشد در رشته فلسفه سیاسی بوده و سرپرست بخش انتشارات دانشنامۀ تاریخ باستان (WHE) است. ## خط زمانی - **c. 700 BCE**: [Greek](https://www.worldhistory.org/disambiguation/greek/) poet [Hesiod](https://www.worldhistory.org/hesiod/) writes his *[Theogony](https://www.worldhistory.org/Theogony/)* and *[Works and Days](https://www.worldhistory.org/Works_and_Days/)*. ## ارجاع به این مطلب ### APA Cartwright, M. (2026, September 22). هادس. (A. Taheri, مترجم). *World History Encyclopedia*. ### Chicago Cartwright, Mark. "هادس." ترجمه از Arash Taheri. *World History Encyclopedia*, September 22, 2026. . ### MLA Cartwright, Mark. "هادس." ترجمه از Arash Taheri. *World History Encyclopedia*, 22 Sep 2026, . ## مجوز و حق انتشار ارسال‌شده توسط [Arash Taheri](https://www.worldhistory.org/user/arashtaheri/ "User Page: Arash Taheri"), تاریخ انتشار 22 September 2026. لطفاً برای اطلاعات حق نشر به منبع(های) اصلی مراجعه کنید. خواهشمندیم توجه داشته باشید که پیوند محتوای این صفحه به بیرون ممکن است نیاز به مجوزی با شرایط متفاوت داشته باشد