---
title: Αρχαία Κίνα
author: Joshua J. Mark
translator: Athanasios Fountoukis
source: https://www.worldhistory.org/trans/el/1-467/
format: machine-readable-alternate
license: Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/)
updated: 2023-09-01
---
# Αρχαία Κίνα
_Συντάχθηκε από [Joshua J. Mark](https://www.worldhistory.org/user/JPryst/)_
_Μετάφραση: [Athanasios Fountoukis](https://www.worldhistory.org/user/foufoufou)_
Η αρχαία Κίνα δημιούργησε τον αρχαιότερο πολιτισμό στον κόσμο. Το όνομα "Κίνα" προέρχεται από το σανσκριτικό *Cina* (που προέρχεται από το όνομα της κινεζικής δυναστείας *Qin*, προφερόμενο ως "Chin"), το οποίο μεταφράστηκε ως "Cin" από τους Πέρσες και φαίνεται ότι διαδόθηκε μέσω του εμπορίου κατά μήκος του Δρόμου του Μεταξιού.
Οι Ρωμαίοι και οι Έλληνες γνώριζαν τη χώρα ως '*Seres*', "η χώρα από την οποία προέρχεται το μετάξι". Το όνομα "Κίνα" δεν εμφανίζεται τυπωμένο στη Δύση μέχρι το 1516 μ.Χ. στα ημερολόγια του Μπαρμπόσα που αφηγείται τα ταξίδια του στην Ανατολή (αν και οι Ευρωπαίοι γνώριζαν από καιρό την Κίνα μέσω του εμπορίου μέσω του Δρόμου του Μεταξιού). Ο *Μάρκο Πόλο*, ο διάσημος εξερευνητής που γνώρισε την Κίνα στην Ευρώπη τον 13ο αιώνα μ.Χ., αναφέρθηκε στη χώρα ως "*Κάθαϊ*". Στα μανδαρίνικα κινέζικα, η χώρα είναι γνωστή ως '*Zhongguo*' που σημαίνει "κεντρικό κράτος" ή "μεσαία αυτοκρατορία".
### Προϊστορία
Πολύ πριν από την εμφάνιση αναγνωρίσιμου πολιτισμού στην περιοχή, η γη είχε καταληφθεί από ανθρωποειδή. Ο Άνθρωπος του Πεκίνου, ένα απολίθωμα κρανίου που ανακαλύφθηκε το 1927 μ.Χ. κοντά στο Πεκίνο, ζούσε στην περιοχή μεταξύ 700.000 και 300.000 ετών πριν, και ο Άνθρωπος Γιουάνμου, τα λείψανα του οποίου βρέθηκαν στο Γιουάνμου το 1965 μ.Χ., κατοίκησε τη γη πριν από 1,7 εκατομμύρια χρόνια. Τα στοιχεία που αποκαλύφθηκαν με αυτά τα ευρήματα δείχνουν ότι αυτοί οι πρώτοι κάτοικοι γνώριζαν πώς να κατασκευάζουν λίθινα εργαλεία και να χρησιμοποιούν τη φωτιά.
Ενώ είναι κοινώς αποδεκτό ότι τα ανθρώπινα όντα προήλθαν από την Αφρική και στη συνέχεια μετανάστευσαν σε άλλα σημεία του πλανήτη, οι παλαιοανθρωπολόγοι της Κίνας "υποστηρίζουν τη θεωρία της "περιφερειακής εξέλιξης" της καταγωγής του ανθρώπου" (China.org), η οποία υποστηρίζει μια ανεξάρτητη βάση για τη γέννηση των ανθρώπων. "Ο πίθηκος *Shu*, ένα πρωτεύον θηλαστικό που ζύγιζε μόνο 100 έως 150 γραμμάρια και ήταν παρόμοιο σε μέγεθος με ένα ποντίκι, έζησε \[στην Κίνα\] στη Μέση Ηώκαινο Εποχή πριν από 4,5 έως 4 εκατομμύρια χρόνια. Η ανακάλυψή του αποτέλεσε μεγάλη πρόκληση για τη θεωρία της αφρικανικής προέλευσης του ανθρώπινου γένους" (China.org). Η πρόκληση αυτή θεωρείται εύλογη λόγω των γενετικών δεσμών μεταξύ του απολιθώματος του πιθήκου Σου και τόσο των προηγμένων όσο και των κατώτερων πρωτευόντων θηλαστικών, αποτελώντας, λοιπόν, έναν "χαμένο κρίκο" στην εξελικτική διαδικασία.
Όπως και να ερμηνεύσει κανείς τα δεδομένα αυτά (τα κινεζικά συμπεράσματα έχουν αμφισβητηθεί από τη διεθνή κοινότητα), τα αδιάσειστα στοιχεία που παρέχονται από άλλα ευρήματα τεκμηριώνουν μια πολύ αρχαία γενεαλογική γραμμή ανθρωποειδών και *Ηomo Sapiens* στην Κίνα και ένα υψηλό επίπεδο πολυπλοκότητας στον πρώιμο πολιτισμό. Ένα παράδειγμα είναι το χωριό *Μπάνπο*, κοντά στο *Σιάν*, που ανακαλύφθηκε το 1953 μ.Χ. Το Μπάνπο είναι ένα νεολιθικό χωριό που κατοικήθηκε μεταξύ 4500 και 3750 π.Χ. και αποτελείται από 45 σπίτια με δάπεδα βυθισμένα στο έδαφος για μεγαλύτερη σταθερότητα. Μια τάφρος που περιέβαλλε το χωριό παρείχε τόσο προστασία από επιθέσεις όσο και αποστράγγιση (ενώ βοηθούσε επίσης στην περίφραξη των οικόσιτων ζώων), ενώ οι τεχνητές σπηλιές που είχαν σκαφτεί στο υπέδαφος χρησιμοποιούνταν για την αποθήκευση τροφίμων. Ο σχεδιασμός του χωριού, καθώς και τα αντικείμενα που ανακαλύφθηκαν εκεί (όπως κεραμικά και εργαλεία), συνηγορούν υπέρ ενός πολύ προηγμένου πολιτισμού την εποχή που κατασκευάστηκε.
[  Χωριό Μπάνπο, Σιάν, Κίνα Ian Armstrong (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/4052/banpo-village-xian-china/ "Banpo Village, Xi'an, China")Έχει γίνει γενικά αποδεκτό ότι το κινεζικό "λίκνο του πολιτισμού" είναι η *Κοιλάδα του Κίτρινου Ποταμού*, η οποία γέννησε τα χωριά κάποια στιγμή γύρω στο 5000 π.Χ. Αν και αυτό έχει αμφισβητηθεί και έχουν διατυπωθεί επιχειρήματα για την ευρύτερη ανάπτυξη κοινοτήτων, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η επαρχία *Χενάν*, στην Κοιλάδα του Κίτρινου Ποταμού, ήταν ο τόπος πολλών πρώιμων χωριών και αγροτικών κοινοτήτων.
Το 2001 μ.Χ., οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν δύο σκελετούς "θαμμένους σε ένα σπίτι που κατέρρευσε, το οποίο ήταν καλυμμένο με ένα παχύ στρώμα αποθέσεων λάσπης από τον Κίτρινο Ποταμό. Στο στρώμα των αποθέσεων, οι αρχαιολόγοι βρήκαν περισσότερους από 20 σκελετούς, έναν βωμό, ένα τετράγωνο, κεραμικά, καθώς και σκεύη από πέτρα και νεφρίτη" (Chinapage.org). Η τοποθεσία αυτή ήταν μόνο ένα από τα πολλά προϊστορικά χωριά της περιοχής.
### Οι Πρώτες Δυναστείες
Από αυτά τα μικρά χωριά και τις αγροτικές κοινότητες αναπτύχθηκε η κεντρική κυβέρνηση- η πρώτη από τις οποίες ήταν η προϊστορική δυναστεία *Χσιά* (περίπου 2070-1600 π.Χ.). Η δυναστεία Χσιά θεωρούνταν, για πολλά χρόνια, περισσότερο μύθος παρά γεγονός, μέχρι που οι ανασκαφές στις δεκαετίες του 1960 και 1970 μ.Χ. αποκάλυψαν τοποθεσίες που υποστήριζαν σθεναρά την ύπαρξή της. Τα έργα χαλκού και οι τάφοι δείχνουν σαφώς μια εξελικτική περίοδο ανάπτυξης μεταξύ των ανομοιογενών χωριών της Λίθινης Εποχής και ενός αναγνωρίσιμου συνεκτικού πολιτισμού.
Η δυναστεία ιδρύθηκε από τον θρυλικό *Γιου* τον Μέγα, ο οποίος εργάστηκε αδιάκοπα επί 13 χρόνια για να ελέγξει τις πλημμύρες του Κίτρινου Ποταμού που κατέστρεφαν συστηματικά τις καλλιέργειες των αγροτών. Ήταν τόσο συγκεντρωμένος στο έργο του που λέγεται ότι δεν επέστρεψε ούτε μία φορά στο σπίτι του όλα αυτά τα χρόνια, αν και φαίνεται να πέρασε από το σπίτι του τουλάχιστον τρεις φορές, και αυτή η αφοσίωση ενέπνευσε και άλλους να τον ακολουθήσουν.
Αφού έλεγξε τις πλημμύρες, ο Γιου κατέκτησε τις φυλές *Sanmiao* και ονομάστηκε διάδοχος (από τον τότε κυβερνήτη, *Shun*), βασιλεύοντας μέχρι το θάνατό του. Ο Γιου καθιέρωσε το κληρονομικό σύστημα διαδοχής και κατ' επέκταση την έννοια της δυναστείας που έχει γίνει πιο γνωστή. Η άρχουσα τάξη και η ελίτ ζούσαν σε αστικά συμπλέγματα, ενώ ο αγροτικός πληθυσμός, ο οποίος στήριζε τον τρόπο ζωής της ελίτ, παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό αγροτικός, ζώντας σε αγροτικές περιοχές. Ο γιος του Γιου, ο *Τσι*, κυβέρνησε μετά από αυτόν και η εξουσία παρέμεινε στα χέρια της οικογένειας έως ότου ο τελευταίος κυβερνήτης Χσιά, ο *Τζιέ*, ανατράπηκε από τον *Tang* που ίδρυσε τη δυναστεία *Shang* (1600-1046 π.Χ.).
Ο Τανγκ καταγόταν από το βασίλειο της Σανγκ. Οι ημερομηνίες που του αποδίδονται ευρέως (1675-1646 π.Χ.) δεν ανταποκρίνονται σε καμία περίπτωση στα γνωστά γεγονότα στα οποία έλαβε μέρος και πρέπει να θεωρηθούν εσφαλμένες. Αυτό που είναι γνωστό είναι ότι ήταν ο ηγεμόνας, ή τουλάχιστον μια πολύ σημαντική προσωπικότητα, στο βασίλειο του Σανγκ, ο οποίος, γύρω στο 1600 π.Χ., ηγήθηκε μιας εξέγερσης κατά του Τζιέ και νίκησε τις δυνάμεις του στη *Μάχη του Μινγκτιάο*.
Η σπατάλη της αυλής Χσιά και η επακόλουθη επιβάρυνση του πληθυσμού πιστεύεται ότι οδήγησε σε αυτή την εξέγερση. Ο Τανγκ ανέλαβε τότε την ηγεσία της χώρας, μείωσε τους φόρους, ανέστειλε τα μεγαλεπήβολα οικοδομικά έργα που είχε ξεκινήσει ο Τζιέ (τα οποία αποστράγγιζαν τους πόρους του βασιλείου) και κυβέρνησε με τέτοια σοφία και αποτελεσματικότητα που επέτρεψε στην τέχνη και τον πολιτισμό να ανθίσουν. Η γραφή αναπτύχθηκε υπό τη δυναστεία των Σανγκ, καθώς και η μεταλλουργία του χαλκού, η αρχιτεκτονική και η θρησκεία.
[  Βασιλιάς Τανγκ των Σανγκ Ma Lin (Public Domain) ](https://www.worldhistory.org/image/4501/king-tang-of-shang/ "King Tang of Shang")Πριν από τους Σανγκ, οι άνθρωποι λάτρευαν πολλούς θεούς με έναν ανώτατο θεό, τον *Σανγκτί*, ως επικεφαλής του πανθέου (το ίδιο μοτίβο που συναντάται και σε άλλους πολιτισμούς). Ο Σάνγκτι θεωρούνταν "ο μεγάλος πρόγονος" που προήδρευε της νίκης στον πόλεμο, της γεωργίας, του καιρού και της καλής διακυβέρνησης. Επειδή όμως ήταν τόσο απομακρυσμένος και τόσο απασχολημένος, οι άνθρωποι φαίνεται ότι χρειάζονταν πιο άμεσους διαμεσολαβητές για τις ανάγκες τους και έτσι άρχισε η πρακτική της λατρείας των προγόνων.
Όταν κάποιος πέθαινε, πίστευαν ότι αποκτούσε θεϊκές δυνάμεις και μπορούσε να κληθεί για βοήθεια σε περιόδους ανάγκης (παρόμοια με τη ρωμαϊκή πίστη στους *parentes*). Η πρακτική αυτή οδήγησε σε εξαιρετικά περίπλοκες τελετουργίες αφιερωμένες στον κατευνασμό των πνευμάτων των προγόνων, οι οποίες τελικά περιλάμβαναν περίτεχνες ταφές σε μεγάλους τάφους γεμάτους με όλα όσα θα χρειαζόταν κανείς για να απολαύσει μια άνετη μεταθανάτια ζωή.
Ο βασιλιάς, πέραν των κοσμικών του καθηκόντων, λειτουργούσε ως επικεφαλής λειτουργός και μεσολαβητής μεταξύ των ζωντανών και των νεκρών και η διακυβέρνησή του θεωρούνταν θεσμοθετημένη από τον θείο νόμο. Αν και η περίφημη εντολή του ουρανού αναπτύχθηκε από τη μεταγενέστερη δυναστεία *Zhou*, η ιδέα της σύνδεσης ενός δίκαιου ηγεμόνα με τη θεία βούληση έχει τις ρίζες της στις πεποιθήσεις που καλλιεργήθηκαν από τους Σανγκ.
[  Απεικόνιση του Χρονολογίου των Κινεζικών Δυναστειών Simeon Netchev (CC BY-NC-ND) ](https://www.worldhistory.org/image/16125/imperial-dynasties-of-china-visual-timeline/ "Imperial Dynasties of China Visual Timeline")### Η Δυναστεία Zoυ
Γύρω στο έτος 1046 π.Χ., ο βασιλιάς *Γου* (1046-1043 π.Χ.), της επαρχίας Ζου, επαναστάτησε εναντίον του βασιλιά Ζου του Σανγκ και νίκησε τις δυνάμεις του στη *Mάχη του Μούγιε*, ιδρύοντας τη δυναστεία Ζου (1046- 256 π.Χ.). Το 1046-771 π.Χ. σηματοδοτεί τη Δυτική Περίοδο Ζου, ενώ το 771-256 π.Χ. σηματοδοτεί την Ανατολική Περίοδο Ζου. Ο Γου επαναστάτησε κατά των κυβερνώντων Σανγκ, αφού ο βασιλιάς του Σανγκ σκότωσε άδικα τον μεγαλύτερο αδελφό του. Ο Γου και η οικογένειά του επικαλέστηκαν την *Εντολή του Ουρανού* για να νομιμοποιήσουν την εξέγερση, καθώς θεωρούσε ότι οι Σανγκ δεν ενεργούσαν πλέον προς το συμφέρον του λαού και έτσι είχαν χάσει την εντολή μεταξύ της μοναρχίας και του θεού του νόμου, της τάξης και της δικαιοσύνης, *Σανγκτί*.
Η Εντολή του Ουρανού ορίστηκε έτσι ως η ευλογία των θεών σε έναν δίκαιο ηγεμόνα και η διακυβέρνηση με θεϊκή εντολή. Όταν η κυβέρνηση δεν εξυπηρετούσε πλέον το θέλημα των θεών, η κυβέρνηση αυτή θα ανατρεπόταν. Περαιτέρω, ορίστηκε ότι θα μπορούσε να υπάρχει μόνο ένας νόμιμος κυβερνήτης της Κίνας και ότι η διακυβέρνησή του θα έπρεπε να νομιμοποιείται από την ορθή συμπεριφορά του ως διαχειριστή των εδαφών που του εμπιστεύθηκαν οι ουρανοί. Η εξουσία μπορούσε να μεταβιβαστεί από τον πατέρα στον γιο, αλλά μόνο αν το παιδί διέθετε την απαραίτητη αρετή για να κυβερνήσει. Αυτή η εντολή αργότερα θα χειραγωγούνταν συχνά από διάφορους ηγεμόνες που ανέθεταν τη διαδοχή σε ανάξιους απογόνους.
[  Μπρούτζινο Σκεύος Μαγειρικής των Ζου Editor at Large (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/3045/bronze-zhou-cooking-vessel/ "Bronze Zhou Cooking Vessel")Υπό τους Ζου, η κουλτούρα άνθισε και ο πολιτισμός εξαπλώθηκε. Η γραφή κωδικοποιήθηκε και η μεταλλουργία σιδήρου εξελίχθηκε όλο και περισσότερο. Οι μεγαλύτεροι και πιο γνωστοί Κινέζοι φιλόσοφοι και ποιητές, ο *Κομφούκιος*, ο *Μένκιος*, ο *Μο Τσι* (Μοτ Ζου), ο *Λάο-Τζου*, ο *Τάο Τσιέν* και ο στρατιωτικός στρατηγός *Σουν-Τζου* (αν υπήρξε όπως απεικονίζεται), προέρχονται όλοι από την περίοδο Ζου στην Κίνα και την εποχή των *Εκατό Σχολών Σκέψης*.
Το άρμα, το οποίο εισήχθη στη χώρα υπό τους Σανγκ, αναπτύχθηκε περισσότερο από τους Ζου. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι αυτές οι περίοδοι και δυναστείες δεν άρχισαν ούτε τελείωσαν τόσο καθαρά όσο φαίνεται στα βιβλία ιστορίας και η δυναστεία Ζου μοιράστηκε πολλές ιδιότητες με τη Σανγκ (συμπεριλαμβανομένης της γλώσσας και της θρησκείας). Αν και οι ιστορικοί θεωρούν απαραίτητο, για λόγους σαφήνειας, να χωρίζουν τα γεγονότα σε περιόδους, η δυναστεία Ζου παρέμεινε σε ισχύ κατά τις ακόλουθες αναγνωρισμένες περιόδους που είναι γνωστές ως η *Περίοδος της Άνοιξης και του Φθινοπώρου* και η *Περίοδος των Εμπόλεμων Κρατών*.
### Η Περίοδος της Άνοιξης και του Φθινοπώρου και τα Εμπόλεμα Κράτη
Κατά τη διάρκεια της Περιόδου της Άνοιξης και του Φθινοπώρου (περ. 772-476 π.Χ. και ονομάστηκε έτσι από τα *Χρονικά της Άνοιξης και του Φθινοπώρου*, το επίσημο χρονικό του κράτους εκείνη την εποχή και μια πρώιμη πηγή που αναφέρει τον στρατηγό Σουν-Τζου), η κυβέρνηση των Ζου αποκεντρώθηκε κατά τη μετακίνησή της στη νέα πρωτεύουσα *Λουογιάνγκ*, σηματοδοτώντας το τέλος της περιόδου "Δυτικό Ζου" και την έναρξη της περιόδου "Ανατολικό Ζου". Αυτή είναι η περίοδος που σημειώνεται περισσότερο για τις προόδους στη φιλοσοφία, την ποίηση και τις τέχνες και είδε την άνοδο της Κομφουκιανής, Ταοϊστικής και Μωαμεθανικής σκέψης.
Ταυτόχρονα, όμως, τα διάφορα κράτη αποσπάστηκαν από την κεντρική διακυβέρνηση της Λουογιάνγκ και ανακηρύχθηκαν κυρίαρχα. Αυτό, λοιπόν, οδήγησε στη λεγόμενη Περίοδο των Εμπόλεμων Κρατών (περ. 481-221 π.Χ.), κατά την οποία επτά κράτη πολέμησαν μεταξύ τους για τον έλεγχο. Τα επτά κράτη ήταν τα *Chu, Han, Qi, Qin, Wei, Yan* και *Zhao*, τα οποία θεωρούσαν τον εαυτό τους κυρίαρχο, αλλά κανένα από αυτά δεν αισθανόταν σίγουρο ότι μπορούσε να διεκδικήσει την εντολή του ουρανού που εξακολουθούσε να κατέχει ο Ζου του Λουογιάνγκ. Και τα επτά κράτη χρησιμοποιούσαν τις ίδιες τακτικές και τηρούσαν τους ίδιους κανόνες συμπεριφοράς στη μάχη και έτσι κανένα δεν μπορούσε να αποκτήσει πλεονέκτημα έναντι των άλλων.
[  Τα Εμπόλεμα Κράτη της Κίνας και Η Κατάκτηση των Τσιν, περ. 250 π.Χ. Simeon Netchev (CC BY-NC-ND) ](https://www.worldhistory.org/image/16124/map-of-the-warring-states-of-china--qin-conquest/ "Map of the Warring States of China & Qin Conquest")Την κατάσταση αυτή εκμεταλλεύτηκε ο ειρηνιστής φιλόσοφος *Μο Τσι*, ικανός μηχανικός, ο οποίος ανέλαβε την αποστολή του να παράσχει σε κάθε κράτος ίσες γνώσεις σχετικά με τις οχυρώσεις και τις κλίμακες πολιορκίας με την ελπίδα να εξουδετερώσει το πλεονέκτημα οποιουδήποτε κράτους και έτσι να τερματίσει τον πόλεμο. Ωστόσο, οι προσπάθειές του απέτυχαν και, μεταξύ 262 και 260 π.Χ., το κράτος του Τσιν απέκτησε την υπεροχή έναντι του Ζάο, νικώντας το τελικά στη *Μάχη του Τσανγκπίνγκ*.
Ένας πολιτικός άνδρας του Τσιν με το όνομα *Σανγκ Γιανγκ* (π. 338 π.Χ.), μεγάλος οπαδός της αποτελεσματικότητας και του νόμου, είχε αναδιαμορφώσει την αντίληψη του Τσιν για τον πόλεμο ώστε να εστιάζει στη νίκη με κάθε κόστος. Το αν ο Σουν-Τζου ή ο Σανγκ Γιανγκ πρέπει να πιστωθεί την αναμόρφωση του στρατιωτικού πρωτοκόλλου και της στρατηγικής στην Κίνα εξαρτάται από την αποδοχή της ιστορικότητας του Σουν-Τζου. Ανεξάρτητα από το αν ο Σουν-Τζου υπήρξε, όπως ισχυρίζονται οι άνθρωποι, ωστόσο, είναι πολύ πιθανό ότι ο Σανγκ Γιανγκ γνώριζε το διάσημο έργο " *Η τέχνη του πολέμου*", το οποίο φέρει το όνομα του Σουν-Τζου ως συγγραφέα.
Πριν από αυτές τις μεταρρυθμίσεις, ο κινεζικός πόλεμος θεωρούνταν ένα παιχνίδι δεξιοτεχνίας των ευγενών με πολύ συγκεκριμένους κανόνες που υπαγορεύονταν από την ευγένεια και την αντιληπτή θέληση του ουρανού. Δεν επιτίθονταν στους αδύναμους ή στους απροετοίμαστους και αναμενόταν να καθυστερήσει κανείς την εμπλοκή μέχρι ο αντίπαλος να κινητοποιηθεί και να σχηματιστεί στο πεδίο της μάχης. Ο Σανγκ υποστήριζε τον ολοκληρωτικό πόλεμο για την επιδίωξη της νίκης και συμβούλευε την κατάληψη των δυνάμεων των εχθρών με κάθε μέσο. Οι αρχές του Σανγκ ήταν γνωστές στο Τσιν και χρησιμοποιήθηκαν στο *Τσανγκπίνγκ* (όπου πάνω από 450.000 αιχμάλωτοι στρατιώτες του Ζάο εκτελέστηκαν μετά τη μάχη) δίνοντας στο Τσιν το πλεονέκτημα που περίμεναν.
Παρόλα αυτά, δεν έκαναν περαιτέρω αποτελεσματική χρήση αυτών των τακτικών μέχρι την άνοδο του *Γινγκ Ζενγκ*, βασιλιά του Τσιν. Αξιοποιώντας τις οδηγίες του Σανγκ, και με ένα στρατό σημαντικού μεγέθους που χρησιμοποιούσε σιδερένια όπλα και οδηγούσε άρματα, ο Γινγκ Ζενγκ βγήκε από τη σύγκρουση των εμπόλεμων κρατών ως κυρίαρχος το 221 π.Χ., υποτάσσοντας και ενοποιώντας τα άλλα έξι κράτη υπό την κυριαρχία του και ανακηρύσσοντας τον εαυτό του *Σι Χουάνγκντι* -`Πρώτο Αυτοκράτορα`- της Κίνας.
### Η Δυναστεία Τσιν
Ο Σι Χουάνγκντι ίδρυσε έτσι τη δυναστεία Τσιν (221-206 π.Χ.), εγκαινιάζοντας την περίοδο που είναι γνωστή ως Αυτοκρατορική Εποχή στην Κίνα (221 π.Χ.-1912 μ.Χ.), όταν δυναστείες κυβέρνησαν τη χώρα. Διέταξε την καταστροφή των τειχισμένων οχυρώσεων που χώριζαν τα διάφορα κράτη και ανέθεσε την κατασκευή ενός μεγάλου τείχους κατά μήκος των βόρειων συνόρων του βασιλείου του. Αν και σήμερα ελάχιστα πράγματα έχουν απομείνει από το αρχικό τείχος του Σι Χουάνγκντι, το Σινικό Τείχος της Κίνας ξεκίνησε επί της βασιλείας του.
> Εκτεινόταν για πάνω από 5.000 χιλιόμετρα (3.000 μίλια) σε λόφους και πεδιάδες, από τα όρια της Κορέας στα ανατολικά έως την ενοχλητική έρημο *Ορντός* στα δυτικά. Ήταν ένα τεράστιο υλικοτεχνικό εγχείρημα, αν και σε μεγάλο μέρος της διαδρομής του ενσωμάτωσε τμήματα παλαιότερων τειχών που είχαν χτιστεί από τα ξεχωριστά κινεζικά βασίλεια για να υπερασπιστούν τα βόρεια σύνορά τους τον τέταρτο και τον τρίτο αιώνα. (Scarre και Fagan, 382)
Ο Σι Χουάνγκντι ενίσχυσε επίσης την υποδομή μέσω της κατασκευής δρόμων που συνέβαλαν στην αύξηση του εμπορίου μέσω της ευκολίας των ταξιδιών.
> Πέντε κεντρικοί δρόμοι οδηγούσαν από την αυτοκρατορική πρωτεύουσα Ξιανγιάνγκ, καθένας από τους οποίους ήταν εφοδιασμένος με αστυνομικές δυνάμεις και σταθμούς απόσπασης. Οι περισσότεροι από αυτούς τους δρόμους ήταν κατασκευασμένοι από συμπιεσμένο χώμα και είχαν πλάτος 15 μέτρα (50 πόδια). Ο μακρύτερος διήνυε νοτιοδυτικά πάνω από 7.500 χιλιόμετρα (4.500 μίλια) προς τη συνοριακή περιοχή του Γιουνάν. Το τοπίο ήταν τόσο απόκρημνο που τμήματα του δρόμου έπρεπε να χτιστούν από κάθετους γκρεμούς πάνω σε προεξέχουσες ξύλινες στοές. (Scarre και Fagan, 382)
Ο Σι Χουάνγκντι επέκτεινε επίσης τα όρια της αυτοκρατορίας του, κατασκεύασε τη Μεγάλη Διώρυγα στο νότο, αναδιανέμει τη γη και, αρχικά, ήταν ένας δίκαιος και δίκαιος κυβερνήτης.
[  Σι Χουανγκντί Dennis Jarvis (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/988/shi-huangdi/ "Shi Huangdi")Ενώ έκανε μεγάλα βήματα σε οικοδομικά έργα και στρατιωτικές εκστρατείες, η διακυβέρνησή του χαρακτηριζόταν όλο και περισσότερο από ένα βαρύ χέρι στην εσωτερική πολιτική. Διεκδικώντας την Εντολή από τον Ουρανό, κατέστειλε όλες τις φιλοσοφίες εκτός από τον *Νομιμολαϊκισμό* που είχε αναπτύξει ο Σανγκ Γιανγκ και, λαμβάνοντας υπόψη τη συμβουλή του κύριου συμβούλου του, του *Λι Σιου*, διέταξε την καταστροφή κάθε βιβλίου ιστορίας ή φιλοσοφίας που δεν ανταποκρινόταν στον Νομιμολαϊκισμό, στην οικογενειακή του γραμμή, στο κράτος του Τσιν ή στον ίδιο.
> Δεδομένου ότι τα βιβλία γράφονταν τότε σε λωρίδες μπαμπού που στερεώνονταν με περιστρεφόμενες καρφίτσες και ένας τόμος μπορεί να είχε κάποιο βάρος, οι λόγιοι που προσπαθούσαν να αποφύγουν τη διαταγή αντιμετώπιζαν πολλές δυσκολίες. Αρκετοί από αυτούς εντοπίστηκαν- η παράδοση λέει ότι πολλοί από αυτούς στάλθηκαν να εργαστούν στο Σινικό Τείχος και ότι τετρακόσιοι εξήντα θανατώθηκαν. Παρ' όλα αυτά ορισμένοι από τους λογοτέχνες απομνημόνευσαν τα πλήρη έργα του Κομφούκιου και τα μετέδωσαν από στόμα σε στόμα σε ίσες μνήμες. (Durant, 697)
Αυτή η πράξη, μαζί με την καταστολή των γενικών ελευθεριών, συμπεριλαμβανομένης της ελευθερίας του λόγου, από τον Σι Χουάνγκντι, τον έκανε σταδιακά όλο και πιο αντιδημοφιλή. Η λατρεία των προγόνων του παρελθόντος και η γη των νεκρών άρχισαν να ενδιαφέρουν τον αυτοκράτορα περισσότερο από το βασίλειο των ζωντανών και ο Σι Χουάνγκντι άρχισε να ασχολείται όλο και περισσότερο με το από τι αποτελούνταν αυτός ο άλλος κόσμος και πώς θα μπορούσε να αποφύγει να ταξιδέψει εκεί. Φαίνεται ότι ανέπτυξε εμμονή με τον θάνατο, έγινε όλο και πιο παρανοϊκός όσον αφορά την προσωπική του ασφάλεια και επιδίωξε διακαώς την αθανασία.
[  Πανόραμα του Στρατού από Τερακότα Bernd Thaller (CC BY-NC-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/7542/the-terracotta-army-panorama/ "The Terracotta Army Panorama")Η επιθυμία του να εξασφαλίσει για τον εαυτό του μια μεταθανάτια ζωή ανάλογη με την παρούσα τον οδήγησε στο να αναθέσει την κατασκευή ενός παλατιού για τον τάφο του και τη δημιουργία ενός στρατού από περισσότερους από 8.000 πολεμιστές από τερακότα που θα τον υπηρετούσαν στην αιωνιότητα. Αυτός ο κεραμικός στρατός, που θάφτηκε μαζί του, περιλάμβανε επίσης άρματα από τερακότα, ιππικό, έναν αρχιστράτηγο και διάφορα πτηνά και ζώα. Λέγεται ότι πέθανε το 210 π.Χ. ενώ βρισκόταν σε αναζήτηση ενός ελιξίριου αθανασίας και ο Λι Σιου, ελπίζοντας να αποκτήσει τον έλεγχο της κυβέρνησης, κράτησε τον θάνατό του μυστικό μέχρι να μπορέσει να τροποποιήσει τη διαθήκη του και να ορίσει κληρονόμο τον εύκαμπτο γιο του, *Χου-Χάι*.
Το σχέδιο αυτό αποδείχθηκε αβάσιμο, ωστόσο, καθώς ο νεαρός πρίγκιπας αποδείχθηκε αρκετά ασταθής, εκτελώντας πολλούς και ξεκινώντας μια εκτεταμένη εξέγερση στη χώρα. Αμέσως μετά το θάνατο του Σι Χουάνγκντι, η δυναστεία των Τσιν κατέρρευσε γρήγορα εξαιτίας της ίντριγκας και της ανικανότητας ανθρώπων όπως ο Χου-Χάι, ο Λι Σίου και ένας άλλος σύμβουλος, ο *Ζάο Γκάο*, και η δυναστεία των Χαν (202 π.Χ.-220 μ.Χ.) ξεκίνησε με την επικράτηση του *Λιου-Μπανγκ*.
### Η Διαμάχη Τσου-Χαν
Με την πτώση της δυναστείας Τσιν, η Κίνα βυθίστηκε στο χάος που είναι γνωστό ως *Διαμάχη Τσου-Χαν* (206-202 π.Χ.). Δύο στρατηγοί αναδείχθηκαν μεταξύ των δυνάμεων που εξεγέρθηκαν κατά του Τσιν: Ο Λιου-Μπανγκ του Χαν (περ. 256-195 π.Χ.) και ο στρατηγός Ζ*ιανγκ-Γιου* του Τσου (περ. 232-202 π.Χ.), οι οποίοι πολέμησαν για τον έλεγχο της κυβέρνησης. Ο Ζιανγκ-Γιου, ο οποίος είχε αποδειχθεί ο πιο τρομερός αντίπαλος των Τσιν, απένειμε στον Λιου-Μπανγκ τον τίτλο του "Βασιλιά των Χαν" σε αναγνώριση της αποφασιστικής ήττας του Λιου-Μπανγκ από τις δυνάμεις των Τσιν στην πρωτεύουσά τους *Ζιαν Γιανγκ*.
[  Χάρτης της Διαμάχης Τσου-Χαν SY (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/9887/chu-han-contention-map/ "Chu-Han Contention Map")Οι δύο πρώην σύμμαχοι έγιναν γρήγορα ανταγωνιστές, ωστόσο, στην πάλη για την εξουσία, γνωστή ως Διαμάχη των Τσου-Χαν, μέχρι που ο Ζιάνγκ-Γιου διαπραγματεύτηκε τη *Συνθήκη του Καναλιού Χονγκ* και έφερε προσωρινή ειρήνη. Ο Ζιανγκ-Γιου πρότεινε τη διαίρεση της Κίνας υπό την κυριαρχία των Τσου στα ανατολικά και των Χαν στα δυτικά, αλλά ο Λιου-Μπανγκ ήθελε μια ενωμένη Κίνα υπό την κυριαρχία των Χαν και, παραβιάζοντας τη συνθήκη, επανέλαβε τις εχθροπραξίες. Στη *Μάχη της Γκάιξια* το 202 π.Χ., ο μεγάλος στρατηγός του Λιου-Μπανγκ, Χαν-Σιν, παγίδευσε και νίκησε τις δυνάμεις των Τσου υπό τον Ξιανγκ-Γιου και ο Λιου-Μπανγκ ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας (γνωστός στους μεταγενέστερους ως αυτοκράτορας *Γκαόζου των Χαν*). Ο Ζιανγκ-Γιου αυτοκτόνησε, αλλά η οικογένειά του επιτράπηκε να ζήσει και μάλιστα να υπηρετήσει σε κυβερνητικές θέσεις.
Ο νέος αυτοκράτορας Γκαόζου αντιμετώπισε όλους τους πρώην αντιπάλους του με σεβασμό και ένωσε τη χώρα υπό την εξουσία του. Απωθούσε τις νομαδικές φυλές *Σιόνγκνου*, που είχαν εισβάλει στην Κίνα, και συνήψε ειρήνη με τα άλλα κράτη που είχαν εξεγερθεί εναντίον της αποτυχημένης δυναστείας Τσιν. Η δυναστεία Χαν (η οποία πήρε το όνομά της από την πατρίδα του Λιου-Μπανγκ στην επαρχία *Χανζόνγκ*) θα κυβερνούσε την Κίνα, με μια σύντομη διακοπή, για τα επόμενα 400 χρόνια, από το 202 π.Χ. έως το 220 μ.Χ. Η Χαν χωρίζεται σε δύο περιόδους: Δυτική Χαν - 202 π.Χ.-9 μ.Χ. και Ανατολική Χαν - 25 -220 μ.Χ.
### Η Δυναστεία Χαν
Η επακόλουθη ειρήνη που δρομολογήθηκε από τον Γκαόζου έφερε τη σταθερότητα που ήταν απαραίτητη για να ανθίσει και πάλι ο πολιτισμός και να αναπτυχθεί. Το εμπόριο με τη Δύση ξεκίνησε κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου και οι τέχνες και η τεχνολογία αυξήθηκαν σε πολυπλοκότητα. Η Χαν θεωρείται η πρώτη δυναστεία που κατέγραψε την ιστορία της, αλλά, καθώς ο *Σι Χουάνγκντι* κατέστρεψε πολλά από τα γραπτά αρχεία εκείνων που προηγήθηκαν, ο ισχυρισμός αυτός συχνά αμφισβητείται. Δεν υπάρχει αμφιβολία, ωστόσο, ότι επί Χαν έγιναν μεγάλες πρόοδοι σε κάθε τομέα του πολιτισμού.
Ο *Κανόνας της Ιατρικής* του Κίτρινου Αυτοκράτορα, η πρώτη γραπτή καταγραφή της Κίνας για την ιατρική, κωδικοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της δυναστείας Χαν. Το χαρτί εφευρέθηκε εκείνη την εποχή και η γραφή έγινε πιο εξελιγμένη. Ο Γκαοζού ασπάστηκε τον Κομφουκιανισμό και τον κατέστησε αποκλειστική φιλοσοφία της κυβέρνησης, θέτοντας ένα πρότυπο που θα συνεχιζόταν μέχρι σήμερα.
Ακόμα κι έτσι, σε αντίθεση με τον Σι Χουάνγκντι, δεν νομοθέτησε τη φιλοσοφία για τους άλλους. Ασκούσε ανοχή σε όλες τις άλλες φιλοσοφίες και, ως αποτέλεσμα, η λογοτεχνία και η εκπαίδευση άνθισαν υπό τη βασιλεία του. Μείωσε τους φόρους και διέλυσε τον στρατό του, ο οποίος, ωστόσο, συγκεντρώθηκε χωρίς καθυστέρηση όταν του ζητήθηκε.
Μετά τον θάνατό του το 195 π.Χ., η σύζυγός του, αυτοκράτειρα *Λου Ζι* (241-180 π.Χ.), εγκατέστησε μια σειρά από βασιλείς-μαριονέτες, ξεκινώντας από τον διάδοχο *Λιου-Γινγκ* (αυτοκράτορας *Χούι*, 195-188 π.Χ.), ο οποίος εξυπηρετούσε τα συμφέροντά της αλλά συνέχιζε την πολιτική του. Τα προγράμματα αυτά διατήρησαν τη σταθερότητα και τον πολιτισμό, επιτρέποντας στον μεγαλύτερο από τους αυτοκράτορες των Χαν, τον *Γου Τσι* (επίσης γνωστό ως Γου ο Μέγας, ρ. 141- 87 π.Χ.), να ξεκινήσει τις επιχειρήσεις επέκτασης, τα δημόσια έργα και τις πολιτιστικές πρωτοβουλίες του. Έστειλε τον απεσταλμένο του *Ζανγκ Τσίαν* στη Δύση το 138 π.Χ., γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα το επίσημο άνοιγμα του Δρόμου του Μεταξιού το 130 π.Χ.
Ο Κομφουκιανισμός ενσωματώθηκε περαιτέρω ως επίσημο δόγμα της κυβέρνησης και ο *Γου Τι* ίδρυσε σχολεία σε όλη την αυτοκρατορία για να προωθήσει τον αλφαβητισμό και να διδάξει τα Κομφουκιανά διδάγματα. Αναμόρφωσε επίσης τις μεταφορές, τους δρόμους και το εμπόριο και προώθησε πολλά άλλα δημόσια έργα, απασχολώντας εκατομμύρια κρατικούς εργάτες σε αυτές τις επιχειρήσεις. Μετά τον Γου Τι, οι διάδοχοί του, λίγο πολύ, διατήρησαν το όραμά του για την Κίνα και γνώρισαν την ίδια επιτυχία.
[  Μοντελό Φάρμας της Δυναστεία των Χαν Mark Cartwright (CC BY-NC-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/4040/han-dynasty-farm-model/ "Han Dynasty Farm Model")Η αύξηση του πλούτου οδήγησε στην άνοδο των μεγάλων περιουσιών και στη γενική ευημερία, αλλά, για τους αγρότες που δούλευαν τη γη, η ζωή γινόταν όλο και πιο δύσκολη. Το 9 μ.Χ., ο εκτελών χρέη αντιβασιλέα, *Γουάνγκ Μανγκ* (45 π.Χ.-23 μ.Χ.), σφετερίστηκε τον έλεγχο της κυβέρνησης διεκδικώντας την Εντολή του Ουρανού για τον εαυτό του και κηρύσσοντας το τέλος της δυναστείας Χαν. Ο Γουάνγκ Μανγκ ίδρυσε τη Δυναστεία Σιν (9-23 μ.Χ.) με ένα σύστημα εκτεταμένης μεταρρύθμισης της γης και αναδιανομής του πλούτου.
Αρχικά είχε τεράστια υποστήριξη από τον αγροτικό πληθυσμό και αντιτάχθηκε στους γαιοκτήμονες. Τα προγράμματά του, ωστόσο, ήταν κακοσχεδιασμένα και ανεπαρκώς εκτελεσμένα με αποτέλεσμα την εκτεταμένη ανεργία και δυσαρέσκεια. Οι εξεγέρσεις και οι εκτεταμένες πλημμύρες του Κίτρινου Ποταμού αποσταθεροποίησαν περαιτέρω την εξουσία του Γουάνγκ Μανγκ και ο ίδιος δολοφονήθηκε από έναν οργισμένο όχλο αγροτών, για λογαριασμό των οποίων είχε φαινομενικά καταλάβει την κυβέρνηση και είχε ξεκινήσει τις μεταρρυθμίσεις του.
### Η Πτώση των Χαν και η Άνοδος της Δυναστείας των Σιν
Η άνοδος της δυναστείας Σιν έθεσε τέλος στην περίοδο που ήταν γνωστή ως Δυτική Χαν και η πτώση της οδήγησε στην εγκαθίδρυση της περιόδου Ανατολικής Χαν. Ο αυτοκράτορας *Κουάνγκγου* (β. 25-57 μ.Χ.) επέστρεψε τα εδάφη στους πλούσιους κτηματίες και αποκατέστησε την τάξη στη χώρα, διατηρώντας τις πολιτικές των προηγούμενων ηγεμόνων της Δυτικής Χαν. Ο Κουάνγκγου, διεκδικώντας τα εδάφη που χάθηκαν κατά τη δυναστεία Ξιν, αναγκάστηκε να περάσει μεγάλο μέρος του χρόνου του καταπνίγοντας εξεγέρσεις και αποκαθιστώντας την κινεζική κυριαρχία στις περιοχές της σημερινής Κορέας και του Βιετνάμ.
Η εξέγερση των αδελφών *Τρουνγκ* το 39 μ.Χ. στο Βιετνάμ, υπό την ηγεσία δύο αδελφών, χρειάστηκε "δέκα χιλιάδες άνδρες" (σύμφωνα με τα επίσημα κρατικά αρχεία των Χαν) και τέσσερα χρόνια για να καταπνιγεί. Ακόμα κι έτσι, ο αυτοκράτορας εδραίωσε την κυριαρχία του και μάλιστα επέκτεινε τα σύνορά του, παρέχοντας σταθερότητα που οδήγησε σε αύξηση του εμπορίου και της ευημερίας. Κατά την εποχή του αυτοκράτορα *Ζανγκ* (β. 75-88 μ.Χ.), η Κίνα ήταν τόσο ευημερούσα που ήταν εταίρος στο εμπόριο με όλα τα μεγάλα έθνη της εποχής και συνέχισε έτσι και μετά τον θάνατό του. Οι Ρωμαίοι υπό τον Μάρκο Αυρήλιο, το 166 μ.Χ., θεώρησαν το κινεζικό μετάξι πολυτιμότερο από τον χρυσό και πλήρωσαν στην Κίνα όποια τιμή τους ζητήθηκε.
Ωστόσο, οι διαμάχες μεταξύ των γαιοκτημόνων και των αγροτών συνέχισαν να δημιουργούν προβλήματα στην κυβέρνηση, όπως φαίνεται από την εξέγερση των *Πέντε Κόκκων Ρυζιού* (142 μ.Χ.) και την εξέγερση του *Κίτρινου Τουρμπάνου* (184 μ.Χ.). Ενώ η εξέγερση των Πέντε Κόκκων Ρυζιού ξεκίνησε ως θρησκευτικό κίνημα, συμμετείχε ένας μεγάλος αριθμός της αγροτικής τάξης που ερχόταν σε αντίθεση με τα κομφουκιανά ιδεώδη της κυβέρνησης και της ελίτ. Και οι δύο αυτές εξεγέρσεις ήταν η απάντηση στην κυβερνητική παραμέληση του λαού, η οποία επιδεινώθηκε καθώς η ύστερη δυναστεία Χαν γινόταν όλο και πιο διεφθαρμένη και αναποτελεσματική. Οι ηγέτες και των δύο εξεγέρσεων υποστήριξαν ότι οι Χαν είχαν χάσει την εντολή του Ουρανού και έπρεπε να παραιτηθούν.
Η ικανότητα της κυβέρνησης να ελέγχει το λαό άρχισε να αποσυντίθεται, μέχρι που ξέσπασε εξέγερση πλήρους κλίμακας σε ολόκληρη τη χώρα, καθώς η εξέγερση του Κίτρινου Τουρμπάνου απέκτησε δυναμική. Στρατηγοί των Χαν στάλθηκαν για να καταπνίξουν την εξέγερση, αλλά μόλις ένας θύλακας συντρίφθηκε, ένας άλλος ξεπήδησε. Η εξέγερση καταπνίγηκε τελικά από τον στρατηγό *Τσάο Τσάο* (155-220 μ.Χ.). Ο Τσάο Τσάο και ο πρώην φίλος και σύμμαχός του *Γουάν-Σάο* (π. 202 μ.Χ.) πολέμησαν στη συνέχεια μεταξύ τους για τον έλεγχο της χώρας με τον Τσάο Τσάο να αναδεικνύεται νικητής στο βορρά.
Ο Τσάο επιχείρησε την πλήρη ενοποίηση της Κίνας εισβάλλοντας στο νότο, αλλά ηττήθηκε στη *Μάχη των Κόκκινων Βράχων* το 208 μ.Χ., αφήνοντας την Κίνα διαιρεμένη σε τρία ξεχωριστά βασίλεια - το *Τσάο Γουέι*, το *Ανατολικό Γου* και το *Σου Χαν* - καθένα από τα οποία διεκδικούσε την Εντολή του Ουρανού. Η εποχή αυτή είναι γνωστή ως η *Περίοδος των Τριών Βασιλείων* (220-280 μ.Χ.), μια εποχή βίας, αστάθειας και αβεβαιότητας που θα ενέπνεε αργότερα μερικά από τα σπουδαιότερα έργα της κινεζικής λογοτεχνίας.
[  Τσαό Τσάο, Η Μάχη των Πορφυρών Λόφων Shizhao (CC BY-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/6931/cao-cao-battle-of-red-cliffs/ "Cao Cao, Battle of Red Cliffs")Η δυναστεία των Χαν ήταν πλέον μια ανάμνηση και άλλες, μικρότερης διάρκειας δυναστείες (όπως οι *Γουέι* και *Τζιν*, οι *Γου Χου* και οι *Σούι*) ανέλαβαν με τη σειρά τους τον έλεγχο της κυβέρνησης και ξεκίνησαν τις δικές τους πλατφόρμες από το 208-618 μ.Χ. περίπου. Η δυναστεία Σούι (589-618 μ.Χ.) κατάφερε τελικά να επανενώσει την Κίνα το 589 μ.Χ. Η σημασία της Δυναστείας Σούι έγκειται στην εφαρμογή μιας εξαιρετικά αποτελεσματικής γραφειοκρατίας, η οποία εξορθολογίζει τη λειτουργία της κυβέρνησης και οδηγεί σε μεγαλύτερη ευκολία στη διατήρηση της αυτοκρατορίας. Υπό τον αυτοκράτορα Γουέν και στη συνέχεια τον γιο του, Γιανγκ, ολοκληρώθηκε η Μεγάλη Διώρυγα, το Σινικό Τείχος διευρύνθηκε και ανακατασκευάστηκαν τμήματα του, ο στρατός αυξήθηκε στον μεγαλύτερο μέγεθος που είχε καταγραφεί στον κόσμο εκείνη την εποχή και η νομισματοκοπία τυποποιήθηκε σε όλο το βασίλειο.
Η λογοτεχνία άνθισε και πιστεύεται ότι ο διάσημος Μ*ύθος της Χούα Μουλάν*, για ένα νεαρό κορίτσι που παίρνει τη θέση του πατέρα της στο στρατό και σώζει τη χώρα, αναπτύχθηκε εκείνη την εποχή (αν και το πρωτότυπο ποίημα πιστεύεται ότι γράφτηκε κατά τη διάρκεια της περιόδου *Βόρειο Γουέι*, 386-535 μ.Χ.). Δυστυχώς, τόσο ο Γουέν όσο και ο Γιανγκ δεν αρκέστηκαν στην εγχώρια σταθερότητα και οργάνωσαν μαζικές εκστρατείες εναντίον της κορεατικής χερσονήσου. Ο Γουέν είχε ήδη χρεοκοπήσει το δημόσιο ταμείο με τα οικοδομικά έργα και τις στρατιωτικές εκστρατείες του και ο Γιανγκ ακολούθησε το παράδειγμα του πατέρα του και απέτυχε εξίσου στις προσπάθειές του για στρατιωτική κατάκτηση. Ο Γιανγκ δολοφονήθηκε το 618 μ.Χ., γεγονός που πυροδότησε τότε την εξέγερση του *Λι-Γιουάν*, ο οποίος πήρε τον έλεγχο της κυβέρνησης και αυτοαποκαλούνταν αυτοκράτορας *Γκάο-Τζου* της *Τανγκ* (618-626 μ.Χ.).
### Η Δυναστεία Τανγκ
Η δυναστεία Τανγκ (618-907 μ.Χ.) θεωρείται η "χρυσή εποχή" του κινεζικού πολιτισμού. Ο Γκάο-Τζου διατήρησε συνετά και βελτίωσε τη γραφειοκρατία που είχε ξεκινήσει από τη δυναστεία Σούι, ενώ απέρριψε τις υπερβολικές στρατιωτικές επιχειρήσεις και τα οικοδομικά έργα. Με μικρές τροποποιήσεις, οι γραφειοκρατικές πολιτικές της δυναστείας Τανγκ εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται στην κινεζική κυβέρνηση στις μέρες μας.
Παρά την αποτελεσματική του διακυβέρνηση, ο Γκάο-Τζου καθαιρέθηκε από τον γιο του, *Λι-Σιμίν*, το 626 μ.Χ. Έχοντας δολοφονήσει τον πατέρα του, ο Λι-Σιμίν σκότωσε στη συνέχεια τους αδελφούς του και άλλους από τον ευγενή οίκο και ανέλαβε τον τίτλο του αυτοκράτορα *Ταϊζόνγκ* (626-649 μ.Χ.). Μετά το αιματηρό πραξικόπημα, ωστόσο, ο Ταϊζόνγκ διέταξε να χτιστούν βουδιστικοί ναοί στους τόπους των μαχών και να μνημονεύονται οι πεσόντες.
Συνεχίζοντας και βασιζόμενος στις έννοιες της λατρείας των προγόνων και της Εντολής του Ουρανού, ο Ταϊζόνγκ ισχυρίστηκε ότι οι πράξεις του είχαν θεϊκή βούληση και υπονόησε ότι όσοι είχαν σκοτωθεί ήταν τώρα σύμβουλοί του στη μετά θάνατον ζωή. Καθώς αποδείχθηκε εξαιρετικά αποτελεσματικός κυβερνήτης, καθώς και ικανός στρατιωτικός στρατηγός και πολεμιστής, το πραξικόπημά του δεν αμφισβητήθηκε και ξεκίνησε το έργο της διακυβέρνησης της τεράστιας αυτοκρατορίας του.
Ο Ταϊζόνγκ ακολούθησε τις εντολές του πατέρα του, διατηρώντας πολλά από τα καλά στοιχεία της δυναστείας Σούι αλλά και βελτιώνοντάς τα. Αυτό μπορεί να φανεί ιδιαίτερα στον νομικό κώδικα του Ταϊζόνγκ, ο οποίος βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στις έννοιες των Σούι, είναι ότι τις επέκτεινε για την εξειδίκευση του εγκλήματος και της τιμωρίας. Ωστόσο, αγνόησε το μοντέλο εξωτερικής πολιτικής του πατέρα του και ξεκίνησε μια σειρά επιτυχημένων στρατιωτικών εκστρατειών που επέκτειναν και εξασφάλισαν την αυτοκρατορία του και χρησίμευσαν επίσης για τη διάδοση του νομικού του κώδικα και του κινεζικού πολιτισμού.
Τον Ταϊζόνγκ διαδέχθηκε ο γιος του *Γκαοζόνγκ* (649-683 μ.Χ.), του οποίου η σύζυγος, *Γου Ζετιάν*, θα γινόταν η πρώτη -και μοναδική- γυναίκα μονάρχης της Κίνας. Η αυτοκράτειρα Γου Ζετιάν (β. 690-704 μ.Χ.) εγκαινίασε μια σειρά πολιτικών που βελτίωσαν τις συνθήκες διαβίωσης στην Κίνα και ενίσχυσαν τη θέση του αυτοκράτορα. Χρησιμοποίησε επίσης κατά κόρον μια μυστική αστυνομία και εξαιρετικά αποτελεσματικούς διαύλους επικοινωνίας για να βρίσκεται πάντα ένα βήμα μπροστά από τους εχθρούς της, τόσο τους ξένους όσο και τους εγχώριους.
[  Βερνικωμένη Καμήλα της Δυναστείας των Τανγκ James Blake Wiener (CC BY-NC-SA) ](https://www.worldhistory.org/image/4101/glazed-tang-dynasty-camel/ "Glazed Tang Dynasty Camel")Το εμπόριο άνθισε στο εσωτερικό της αυτοκρατορίας και, κατά μήκος του Δρόμου του Μεταξιού, με τη Δύση. Καθώς η Ρώμη είχε πλέον πέσει, η Βυζαντινή Αυτοκρατορία έγινε ο κύριος αγοραστής του κινεζικού μεταξιού. Κατά την εποχή της βασιλείας του αυτοκράτορα *Ξουανζόνγκ* (712-756 μ.Χ.) η Κίνα ήταν η μεγαλύτερη, πολυπληθέστερη και πιο ευημερούσα χώρα στον κόσμο. Λόγω του μεγάλου πληθυσμού, στρατοί πολλών χιλιάδων ανδρών μπορούσαν να στρατολογηθούν σε υπηρεσία και οι στρατιωτικές εκστρατείες κατά των Τούρκων νομάδων ή των εγχώριων επαναστατών ήταν γρήγορες και επιτυχείς. Η τέχνη, η τεχνολογία και η επιστήμη άκμασαν όλα υπό τη δυναστεία των Τανγκ (αν και το αποκορύφωμα στις επιστήμες θεωρείται ότι ήταν η μεταγενέστερη δυναστεία Σονγκ του 960-1234 μ.Χ.) και μερικά από τα πιο εντυπωσιακά έργα κινεζικής γλυπτικής και αργυροτεχνίας προέρχονται από αυτή την περίοδο.
### Η Πτώση των Τανγκ και η Άνοδος της Δυναστείας Σονγκ
Παρόλα αυτά, η κεντρική κυβέρνηση δεν ήταν καθολικά αξιοθαύμαστη και οι περιφερειακές εξεγέρσεις αποτελούσαν τακτική ανησυχία. Η σημαντικότερη από αυτές ήταν η εξέγερση του *Αν Σι* (επίσης γνωστή ως *Εξέγερση του Αν Λουσάν*) το 755 μ.Χ. Ο στρατηγός Αν Λουσάν, ευνοούμενος της αυτοκρατορικής αυλής, αντιδρούσε σε αυτό που θεωρούσε υπερβολική σπατάλη στην κυβέρνηση. Με μια δύναμη άνω των 100.000 στρατιωτών, επαναστάτησε και ανακήρυξε τον εαυτό του νέο αυτοκράτορα σύμφωνα με τις αρχές της Εντολής του Ουρανού.
Παρόλο που η εξέγερσή του καταπνίγηκε το 763 μ.Χ., τα βαθύτερα αίτια της εξέγερσης και οι περαιτέρω στρατιωτικές ενέργειες συνέχισαν να ταλαιπωρούν την κυβέρνηση μέχρι το 779 μ.Χ. Η πιο εμφανής συνέπεια της εξέγερσης του Αν Λουσάν ήταν η δραματική μείωση του πληθυσμού της Κίνας. Έχει υπολογιστεί ότι σχεδόν 36 εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν ως άμεσο αποτέλεσμα της εξέγερσης, είτε σε μάχες, είτε σε αντίποινα, είτε λόγω ασθενειών και έλλειψης πόρων.
Το εμπόριο υπέφερε, οι φόροι δεν εισπράχθηκαν και η κυβέρνηση, η οποία είχε εγκαταλείψει το *Τσανγκάν* όταν ξεκίνησε η εξέγερση, ήταν αναποτελεσματική στη διατήρηση οποιασδήποτε σημαντικής παρουσίας. Η δυναστεία Τανγκ συνέχισε να υποφέρει από εσωτερικές εξεγέρσεις και, μετά την εξέγερση του *Χουάνγκ Τσάο* (874-884 μ.Χ.), δεν ανέκαμψε ποτέ. Η χώρα διασπάστηκε στην περίοδο που είναι γνωστή ως Οι *Πέντε Δυναστείες και τα Δέκα Βασίλεια* (907-960 μ.Χ.), με κάθε καθεστώς να διεκδικεί για τον εαυτό του τη νομιμότητα, μέχρι την άνοδο της Δυναστείας Σονγκ (γνωστή και ως Σουνγκ).
[  Κινέζοι Μαθητές Δίνουν Εξετάσεις Πολιτικής Υπηρεσίας Yu Ren, Wu Yue (Public Domain) ](https://www.worldhistory.org/image/10034/chinese-students-taking-civil-service-exams/ "Chinese Students Taking Civil Service Exams")Με τη Σονγκ, η Κίνα έγινε και πάλι σταθερή και οι θεσμοί, οι νόμοι και τα έθιμα κωδικοποιήθηκαν περαιτέρω και ενσωματώθηκαν στον πολιτισμό. Ο νεο-κονφουκιανισμός έγινε η πιο δημοφιλής φιλοσοφία της χώρας, επηρεάζοντας αυτούς τους νόμους και τα έθιμα και διαμορφώνοντας τον πολιτισμό της Κίνας που είναι αναγνωρίσιμος στη σύγχρονη εποχή. Παρόλα αυτά, παρά τις προόδους σε κάθε τομέα του πολιτισμού και της κουλτούρας, οι πανάρχαιες διαμάχες μεταξύ των πλούσιων γαιοκτημόνων και των αγροτών που δούλευαν αυτή τη γη συνεχίστηκαν και τους επόμενους αιώνες.
Οι περιοδικές εξεγέρσεις των αγροτών καταπνίγονταν όσο το δυνατόν γρηγορότερα, αλλά ποτέ δεν προσφέρθηκαν διορθωτικά μέτρα για τα παράπονα του λαού και κάθε στρατιωτική δράση συνέχιζε να αντιμετωπίζει το σύμπτωμα του προβλήματος αντί για το ίδιο το πρόβλημα. Το 1949 μ.Χ., ο *Μάο Τσε Τουνγκ* ηγήθηκε της λαϊκής επανάστασης στην Κίνα, ανατρέποντας την κυβέρνηση και εγκαθιδρύοντας τη *Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας* με την προϋπόθεση ότι, επιτέλους, όλοι θα ήταν εξίσου εύποροι.
#### Editorial Review
This human-authored definition has been reviewed by our editorial team before publication to ensure accuracy, reliability and adherence to academic standards in accordance with our [editorial policy](https://www.worldhistory.org/static/editorial-policy/).
## Βιβλιογραφία
- [Ancient Archeological Sites](http://www.chinapage.org/archeology/ancient-site.html "Ancient Archeological Sites"), accessed 1 Dec 2016.
- [Benn, C. *Daily Life in Traditional China: The Tang Dynasty.* Greenwood, 2001.](https://www.worldhistory.org/books/0313309558/)
- [Chinese Archaeology](http://www.ibiblio.org/chinesehistory/contents/02cul/c03s05.html "Chinese Archaeology"), accessed 1 Dec 2016.
- [Davis, P.K. *100 Decisive Battles.* Oxford University Press, USA, 2001.](https://www.worldhistory.org/books/0195143663/)
- [Durant, W. *Our Oriental Heritage.* Simon & Schuster, 1954.](https://www.worldhistory.org/books/B00005WJGO/)
- [Ebrey, P. B. *The Cambridge Illustrated History of China.* Cambridge University Press, 2010.](https://www.worldhistory.org/books/0521124336/)
- [Formation of the Chinese Civilization](http://www.china.org.cn/e-gudai/index.htm "Formation of the Chinese Civilization"), accessed 1 Dec 2016.
- [Rothschild, N. H. *Wu Zhao: China's Only Woman Emperor.* Pearson-Longman, 2008.](https://www.worldhistory.org/books/B004HP06K8/)
- [Scarre, C. and Fagan, B.F. *Ancient Civilizations \[Paperback\].* Pearson, 2011.](https://www.worldhistory.org/books/B00A08DXY2/)
- [Sima Qian. *Records of the Grand Historian.* Columbia University Press, 1995.](https://www.worldhistory.org/books/0231081693/)
- [Tanner, H. M. *China: A History, From Neolithic Cultures through the Great Qing Empire.* Hackett Publishing Company, Inc., 2010.](https://www.worldhistory.org/books/1603842020/)
- [Treistman, J. M. *The Prehistory of China: An Archaeological Exploration.* Doubleday & Company, 1972.](https://www.worldhistory.org/books/0858850125/)
## σχετικά με το συγγραφέα
Ο Τζόσουα Τζ. Μαρκ είναι συνιδρυτής και Διευθυντής Περιεχομένου της Παγκόσμιας Ιστορίας. Προηγουμένως ήταν καθηγητής στο Κολέγιο Μαρίστ (ΒΑ) όπου δίδαξε ιστορία, φιλοσοφία, λογοτεχνία και γραφή. Έχει ταξιδέψει εκτενώς και έχει ζήσει στην Ελλάδα και τη Γερμανία.
- [Linkedin Profile](https://www.linkedin.com/pub/joshua-j-mark/38/614/339)
## Χρονολόγιο
- **c. 6500 BCE**: Rice cultivation begins in the Yangtze River valley in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **c. 5000 BCE**: Dead buried with [grave](https://www.worldhistory.org/burial/) goods at [Banpo Village](https://www.worldhistory.org/Banpo_Village/), [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **5000 BCE**: Evidence of the surgical procedure of [trephination](https://www.worldhistory.org/Trephination/) found in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **5000 BCE**: Villages arise in [China](https://www.worldhistory.org/china/) around the Yellow River. Terraced farming begins and rice is cultivated.
- **c. 4800 BCE**: [Neolithic](https://www.worldhistory.org/Neolithic/) village of Banpo in [China](https://www.worldhistory.org/china/) built.
- **c. 4500 BCE - c. 3750 BCE**: The [Neolithic](https://www.worldhistory.org/Neolithic/) village of Banpo is inhabited.
- **4500 BCE - 3000 BCE**: The Hongshan [culture](https://www.worldhistory.org/disambiguation/culture/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/) produces a jade figurine which is the oldest known depiction of a dragon.
- **c. 3600 BCE**: First appearance of [silk](https://www.worldhistory.org/Silk/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **c. 3000 BCE - c. 1700 BCE**: The [Longshan culture](https://www.worldhistory.org/Longshan_Culture/) flourishes in north-east [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **c. 2700 BCE**: The earliest known examples of woven [silk](https://www.worldhistory.org/Silk/) from Qianshanyang, [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **c. 2070 BCE - c. 1600 BCE**: The [Xia Dynasty](https://www.worldhistory.org/Xia_Dynasty/) rules in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **c. 1789 BCE - 1758 BCE**: Kong Jia of the [Xia Dynasty](https://www.worldhistory.org/Xia_Dynasty/) rules in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1728 BCE - 1675 BCE**: Jie is the last ruler of the [Xia Dynasty](https://www.worldhistory.org/Xia_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1600 BCE - 1046 BCE**: [Writing](https://www.worldhistory.org/writing/) develops in [China](https://www.worldhistory.org/china/) during the [Shang Dynasty](https://www.worldhistory.org/Shang_Dynasty/).
- **1600 BCE - 1046 BCE**: [Shang Dynasty](https://www.worldhistory.org/Shang_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **c. 1300 BCE**: The Chinese [Shang dynasty](https://www.worldhistory.org/Shang_Dynasty/) moves its capital to [Yin](https://www.worldhistory.org/Yin_and_Yang/) (modern Anyang).
- **c. 1300 BCE**: The [chariot](https://www.worldhistory.org/chariot/) is introduced to [China](https://www.worldhistory.org/china/) from the northwest.
- **1250 BCE - 1192 BCE**: Reign of the great Emperor Wu Ding of the [Shang Dynasty](https://www.worldhistory.org/Shang_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **c. 1250 BCE - c. 1150 BCE**: The I-Ching, the Book of Changes, is written.
- **c. 1050 BCE**: King Wen of [Zhou](https://www.worldhistory.org/Zhou_Dynasty/) is the first Chinese ruler to claim a [Mandate of Heaven](https://www.worldhistory.org/Mandate_of_Heaven/).
- **1046 BCE - 771 BCE**: Western [Zhou dynasty](https://www.worldhistory.org/Zhou_Dynasty/) replaces the [Shang Dynasty](https://www.worldhistory.org/Shang_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **772 BCE - 476 BCE**: The Spring and Autumn Period in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **771 BCE**: Following nomadic attacks in the west, the Chinese [Zhou dynasty](https://www.worldhistory.org/Zhou_Dynasty/) moves its capital east to [Luoyang](https://www.worldhistory.org/Luoyang/). Beginning of Eastern [Zhou](https://www.worldhistory.org/Zhou_Dynasty/) Period.
- **771 BCE - 256 BCE**: Eastern [Zhou Dynasty](https://www.worldhistory.org/Zhou_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **551 BCE - 479 BCE**: Life of [Confucius](https://www.worldhistory.org/Confucius/).
- **512 BCE - 506 BCE**: The Wu Chu wars in [China](https://www.worldhistory.org/china/) between the States of Wu and Chu.
- **506 BCE**: The [Battle](https://www.worldhistory.org/disambiguation/battle/) of Boju at which the Wu forces under [Sun-Tzu](https://www.worldhistory.org/Sun-Tzu/) defeated the Chu.
- **c. 500 BCE**: Life of the Chinese Relativist Philosopher [Teng Shih](https://www.worldhistory.org/Teng_Shih/) (probable date of [death](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Death/) 522 or 502 BCE).
- **c. 500 BCE**: Probable life of the Chinese philosopher [Lao-Tzu](https://www.worldhistory.org/Lao-Tzu/), founder of [Taoism](https://www.worldhistory.org/Taoism/) and author of the Tao-Te-Ching.
- **c. 500 BCE**: Probable life of [Sun-Tzu](https://www.worldhistory.org/Sun-Tzu/), Military Strategist, author of [The Art of War](https://www.worldhistory.org/The_Art_of_War/).
- **c. 481 BCE - 221 BCE**: [Warring States Period](https://www.worldhistory.org/Warring_States_Period/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **470 BCE - 391 BCE**: Life of the Chinese pacifist philosopher [Mo Ti](https://www.worldhistory.org/Mo_Ti/), founder of Mohism.
- **440 BCE - 360 BCE**: Life of Chinese Hedonist Philosopher [Yang Zhu](https://www.worldhistory.org/Yang_Zhu/).
- **372 BCE - 289 BCE**: Life of the Confucian philosopher [Mencius](https://www.worldhistory.org/Mencius/) (Mang-Tze).
- **364 BCE**: Duke Xin, ruler of Qin, is awarded the title of Hegemon by the [Zhou](https://www.worldhistory.org/Zhou_Dynasty/) state.
- **343 BCE**: Xiao, ruler of Qin, is awarded the title of Hegemon by the [Zhou](https://www.worldhistory.org/Zhou_Dynasty/) state.
- **328 BCE - 308 BCE**: Rise of the Chinese state of Qin.
- **326 BCE**: Huiwen, ruler of Qin, is awarded royal status by the [Zhou](https://www.worldhistory.org/Zhou_Dynasty/) state.
- **c. 280 BCE - c. 233 BCE**: Life of [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) Feizi who developed [Legalism](https://www.worldhistory.org/Legalism/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **278 BCE**: The Qin state captures Ying, the capital of the Chu state.
- **262 BCE - 260 BCE**: The [Battle](https://www.worldhistory.org/disambiguation/battle/) of Changping, one of the most important battles in the [Warring States Period](https://www.worldhistory.org/Warring_States_Period/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/) between Zhao and Qin.
- **259 BCE - 210 BCE**: Life of Ying Zheng of Qin, [Shi Huangdi](https://www.worldhistory.org/Shi_Huangdi/), First Emperor of [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **256 BCE**: The army of the state of Qin captures the [city](https://www.worldhistory.org/city/) of Chengzhou and the last [Zhou](https://www.worldhistory.org/Zhou_Dynasty/) ruler, King Nan, is killed. End of the [Zhou Dynasty](https://www.worldhistory.org/Zhou_Dynasty/).
- **256 BCE**: The Qin absorbs the remains of the [Zhou](https://www.worldhistory.org/Zhou_Dynasty/) state.
- **230 BCE**: The Qin state defeats the [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) state during the [Warring States Period](https://www.worldhistory.org/Warring_States_Period/).
- **225 BCE**: The Qin state defeats the Wei state during the [Warring States Period](https://www.worldhistory.org/Warring_States_Period/).
- **223 BCE**: The Qin state absorbs the Chu state during the [Warring States Period](https://www.worldhistory.org/Warring_States_Period/).
- **221 BCE**: The Qin state defeats the Yan and Qi states during the [Warring States Period](https://www.worldhistory.org/Warring_States_Period/).
- **221 BCE - 210 BCE**: First emperor of a united [China](https://www.worldhistory.org/china/), [Shi Huangti](https://www.worldhistory.org/Shi_Huangdi/), rules.
- **221 BCE - 206 BCE**: The [Qin Dynasty](https://www.worldhistory.org/Qin_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **220 BCE - 210 BCE**: Emperor [Shi Huangti](https://www.worldhistory.org/Shi_Huangdi/) initiates building the [Great Wall of China](https://www.worldhistory.org/Great_Wall_of_China/) and the Grand Canal.
- **c. 218 BCE**: Construction of the [Great Wall of China](https://www.worldhistory.org/Great_Wall_of_China/) is initiated.
- **213 BCE**: The Burning of the Books and the Burying of Philosophers Period in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **213 BCE - 206 BCE**: [Qin Dynasty](https://www.worldhistory.org/Qin_Dynasty/) elevates [Legalism](https://www.worldhistory.org/Legalism/) as state [philosophy](https://www.worldhistory.org/philosophy/) and bans all others.
- **210 BCE - 206 BCE**: [China](https://www.worldhistory.org/china/) rises in rebellion against crumbling [Qin Dynasty](https://www.worldhistory.org/Qin_Dynasty/).
- **206 BCE**: Chinese Qin [empire](https://www.worldhistory.org/empire/) collapses following the [death](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Death/) of emperor [Shi Huangti](https://www.worldhistory.org/Shi_Huangdi/). Civil [War](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/) begins.
- **206 BCE**: The Emperor [Shi Huangti](https://www.worldhistory.org/Shi_Huangdi/) is buried with a [terracotta army](https://www.worldhistory.org/Terracotta_Army/) of more than 8,000 soldiers in a [palace](https://www.worldhistory.org/disambiguation/palace/) [tomb](https://www.worldhistory.org/tomb/).
- **206 BCE - 9 CE**: The Western [Han dynasty](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) rules [China](https://www.worldhistory.org/china/) from their capital in [Chang'an](https://www.worldhistory.org/Chang'an/).
- **202 BCE**: The [Battle of Gaixia](https://www.worldhistory.org/Battle_of_Gaixia/) in which the [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) forces defeat the Chu.
- **202 BCE**: Liu-Bang of [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) establishes the [Han Dynasty](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **202 BCE**: Liu Bang is proclaimed emperor of [China](https://www.worldhistory.org/china/) after defeating the rival general Xiang Yu.
- **Mar 202 BCE**: Emperor Gaozu (Liu Bang) becomes the first [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) ruler.
- **195 BCE**: Liu Bang dies. His empress Lü Zhi (also known as Lü Hou) rules through puppet kings for her own benefit for the next fifteen years.
- **141 BCE - 87 BCE**: [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) Emperor Wu abandons [Legalism](https://www.worldhistory.org/Legalism/) in favor of [Confucianism](https://www.worldhistory.org/Confucianism/).
- **141 BCE - 87 BCE**: Reign of Emperor Wu (Wu the Great), the most effective and influential of the [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) monarchs.
- **140 BCE - 87 BCE**: [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) emperor Wu rules and expands Han territory in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **138 BCE - 126 BCE**: Zhang Qian, as envoy of Emperor Wu, opens up the '[Silk Road](https://www.worldhistory.org/Silk_Road/)' trading route between [China](https://www.worldhistory.org/china/) and central Asia.
- **117 BCE - 100 BCE**: [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) emperors extend the western part of the [Great Wall of China](https://www.worldhistory.org/Great_Wall_of_China/).
- **111 BCE**: Kingdom of Nan-Yueh (northern Vietnam) comes under Chinese administration.
- **109 BCE**: Chinese [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) [Empire](https://www.worldhistory.org/empire/) conquers the kingdom of Tien.
- **104 BCE - 101 BCE**: The [War](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/) of the Heavenly Horses, general Li Guangli forces the [city](https://www.worldhistory.org/city/) of Da Yuan ([Alexandria](https://www.worldhistory.org/alexandria/) Eschate) into tributary status.
- **2 CE**: [Chang'an](https://www.worldhistory.org/Chang'an/), the imperial capital of [China](https://www.worldhistory.org/china/), had a population of nearly 250 thousand people.
- **9 CE**: Wang Mang takes control of the [empire](https://www.worldhistory.org/empire/) by usurping the throne and proclaiming his innovative dynasty called Xin ("new").
- **9 CE - 23 CE**: Emperor Wang Mang, known as a reformist, reigns in [China](https://www.worldhistory.org/china/), founds Xin Dynasty.
- **23 CE**: The sack of [Chang'an](https://www.worldhistory.org/Chang'an/), imperial capital of [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **c. 23 CE**: After the sack of [Chang'an](https://www.worldhistory.org/Chang'an/), Liu Xiu led his loyal officials to the [city](https://www.worldhistory.org/city/) of [Luoyang](https://www.worldhistory.org/Luoyang/), where the Chinese imperial capital was relocated.
- **25 CE - 220 CE**: The Eastern [Han dynasty](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) rules [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **91 CE**: The [Han dynasty](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) of [China](https://www.worldhistory.org/china/) invades Mongolia.
- **c. 155 CE - 220 CE**: Life of [Cao Cao](https://www.worldhistory.org/Cao_Cao/), Chinese military dictator and founder of the Wei state.
- **160 CE**: Chinese [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) [empire](https://www.worldhistory.org/empire/) in decline.
- **168 CE - 189 CE**: Ling is emperor in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **184 CE**: The Yellow Turban rebellion breaks out when local government offices are attacked across [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **184 CE**: A large peasant uprising known as the Yellow Turban Rebellion (sometimes referred to as the Yellow Scarves Rebellion) threatened the [city](https://www.worldhistory.org/city/) of [Luoyang](https://www.worldhistory.org/Luoyang/).
- **184 CE - 192 CE**: The 'Yellow Turban' rebellion is quashed by the [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **189 CE**: [Luoyang](https://www.worldhistory.org/Luoyang/), the [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) capital, is sacked by the Chinese warlord Dong Zhuo.
- **190 CE**: [Luoyang](https://www.worldhistory.org/Luoyang/), the [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) capital in [China](https://www.worldhistory.org/china/), is burned.
- **190 CE**: Dong [Zhou](https://www.worldhistory.org/Zhou_Dynasty/) seized control of the Chinese imperial capital and placed a child, Liu Xie, as the new ruler.
- **205 CE**: [Cao Cao](https://www.worldhistory.org/Cao_Cao/) takes over the former [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) government and appoints himself chancellor, in effect, a military dictator.
- **208 CE**: [China](https://www.worldhistory.org/china/) is divided into three regional kingdoms.
- **215 CE**: [Cao Cao](https://www.worldhistory.org/Cao_Cao/) represses for good the Yellow Turban rebellion in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **220 CE**: Liu Xie abdicated the throne. Wars between warlords and states continued and [China](https://www.worldhistory.org/china/) would have to wait about 350 years to be unified again.
- **220 CE**: [Death](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Death/) of the North [China](https://www.worldhistory.org/china/) military dictator [Cao Cao](https://www.worldhistory.org/Cao_Cao/).
- **304 CE**: The nomadic Xiongu break through the [Great Wall of China](https://www.worldhistory.org/Great_Wall_of_China/).
- **342 CE**: Murong Huang invades [Korea](https://www.worldhistory.org/Korea/) from [China](https://www.worldhistory.org/china/) and sacks the [Goguryeo](https://www.worldhistory.org/Goguryeo/) capital of Gungnae, taking 50,000 inhabitants prisoner.
- **413 CE - 478 CE**: Japanese kings send ambassadors and tribute to [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **c. 494 CE**: The first [Buddhist](https://www.worldhistory.org/buddhism/) caves are carved at [Longmen Grottoes](https://www.worldhistory.org/Longmen_Grottoes/), [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **494 CE**: The Northern Wei select [Luoyang](https://www.worldhistory.org/Luoyang/) as their capital in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **528 CE**: Steppe hordes attack the Chinese capital [Luoyang](https://www.worldhistory.org/Luoyang/).
- **581 CE - 601 CE**: Reign of Wen (aka Wendi), first [Sui](https://www.worldhistory.org/Sui_Dynasty/) emperor in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **581 CE - 618 CE**: [Sui Dynasty](https://www.worldhistory.org/Sui_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **604 CE - 618 CE**: Reign of [Yang](https://www.worldhistory.org/Yin_and_Yang/) (aka Yangdi), second and last [Sui](https://www.worldhistory.org/Sui_Dynasty/) emperor in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **618 CE - 626 CE**: Reign of Gaozu, 1st Emperor of [Tang Dynasty](https://www.worldhistory.org/Tang_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **618 CE - 907 CE**: The [Tang Dynasty](https://www.worldhistory.org/Tang_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **626 CE - 649 CE**: Reign of Emperor [Taizong](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Taizong/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **634 CE**: [Taizong](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Taizong/) signs peace treaty between Tibet and [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **649 CE - 683 CE**: Reign of Emperor Gaozong in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **668 CE**: The [Goguryeo](https://www.worldhistory.org/Goguryeo/) kingdom of northern [Korea](https://www.worldhistory.org/Korea/) collapses following an attack by the [Tang Dynasty](https://www.worldhistory.org/Tang_Dynasty/) of [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **683 CE - 704 CE**: Reign of Empress [Wu Zetian](https://www.worldhistory.org/Wu_Zetian/), only female monarch of [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **690 CE - 704 CE**: Reign of Empress [Wu Zetian](https://www.worldhistory.org/Wu_Zetian/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **712 CE - 756 CE**: [Taoism](https://www.worldhistory.org/Taoism/) becomes official [religion](https://www.worldhistory.org/religion/) of [China](https://www.worldhistory.org/china/) under the Emperor [Xuanzong](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Xuanzong/).
- **768 CE - 824 CE**: Life of [Han](https://www.worldhistory.org/Han_Dynasty/) Yu, "the Shakespeare of [China](https://www.worldhistory.org/china/)".
- **842 CE - 845 CE**: The Chinese state persecutes [Buddhist](https://www.worldhistory.org/buddhism/) monks and their monasteries.
- **843 CE**: The [Tang](https://www.worldhistory.org/Tang_Dynasty/) [empire](https://www.worldhistory.org/empire/) attacks and kills 10,000 Uyghur tribespeople in Inner Mongolia.
- **907 CE**: Zhu Wen establish Later Liang Dynasty in [China](https://www.worldhistory.org/china/). The start of the Five Dynasties.
- **907 CE - 960 CE**: The Five Dynasties and Ten Kingdoms Period in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **907 CE - 1125 CE**: The [Khitan](https://www.worldhistory.org/Khitan/) tribes form the [Liao dynasty](https://www.worldhistory.org/Khitan/) and rule parts of Mongolia, Manchuria and northern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **937 CE - 975 CE**: First mention of [foot-binding](https://www.worldhistory.org/Foot-Binding/) in Chinese texts.
- **938 CE**: The [Khitan](https://www.worldhistory.org/Khitan/) [Liao dynasty](https://www.worldhistory.org/Khitan/) invades northern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **960 CE - 976 CE**: Reign of Emperor Taizu, founder of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **960 CE - 1125 CE**: The Northern [Song Dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **960 CE - 1279 CE**: [Song Dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **976 CE - 997 CE**: Reign of Emperor [Taizong](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Taizong/) of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **c. 990 CE - 1030 CE**: Life of Chinese painter Fan Kuan.
- **997 CE - 1022 CE**: Reign of Emperor Zhenzong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1004 CE**: Treaty of Shanyuan which brings peace between the [Liao dynasty](https://www.worldhistory.org/Khitan/) and [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) of [China](https://www.worldhistory.org/china/) with the latter compelled to pay annual tribute.
- **1022 CE - 1063 CE**: Reign of Emperor Renzong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1044 CE**: Defeat to the Xia state results in [China](https://www.worldhistory.org/china/)'s [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) paying tribute.
- **1063 CE - 1067 CE**: Reign of Emperor Yingzong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1067 CE - 1085 CE**: Reign of Emperor Shenzong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1085 CE - 1100 CE**: Reign of Emperor Zhizong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1100 CE - 1126 CE**: Reign of Emperor Huizong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1115 CE**: The Jurchen (Jin state) attack the Liao state in northern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1115 CE - 1123 CE**: Reign of Emperor Taizu, founder of the [Jurchen Jin state](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/).
- **1115 CE - 1234 CE**: The [Jurchen Jin state](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/) rules in Mongolia and northern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1125 CE**: The Jin state attacks Song [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1125 CE**: The [Jurchen Jin state](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/) invades Song [China](https://www.worldhistory.org/china/) necessitating the latter to move south and form the Southern [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/).
- **1125 CE - 1279 CE**: The Southern [Song Dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1127 CE - 1162 CE**: Reign of Emperor Gaozong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1138 CE**: Hangzhou (aka Linan) is made the capital of the [Song Dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/), now known as the Southern Song.
- **1141 CE**: A peace treaty is signed betwwen the (southern) [Song Dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) and Jin state.
- **1142 CE**: The [Jurchen Jin dynasty](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/) and Southern [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) sign a formal peace treaty.
- **1153 CE**: The [Jurchen Jin state](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/) capital is moved from Shangjing (Harbin) to Yanjing (Beijing).
- **1162 CE - 1189 CE**: Reign of Emperor Xiaozong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1189 CE - 1194 CE**: Reign of Emperor Guangzong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1194 CE - 1224 CE**: Reign of Emperor Ningzong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1205 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) attack the [Jurchen Jin state](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/) in northern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1209 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) attack the [Jurchen Jin state](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/) in northern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1211 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) attack the [Jurchen Jin state](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/) in northern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1215 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) attack the [Jurchen Jin state](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/) in northern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1224 CE - 1264 CE**: Reign of Emperor Lizong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **Feb 1234 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) attack and [conquer](https://www.worldhistory.org/warfare/) the [Jurchen Jin State](https://www.worldhistory.org/Jurchen_Jin_Dynasty/) in northern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1264 CE - 1274 CE**: Reign of Emperor Duzong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1271 CE - 1368 CE**: The [Mongol](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) [Yuan Dynasty](https://www.worldhistory.org/Yuan_Dynasty/), founded by [Kublai Khan](https://www.worldhistory.org/Kublai_Khan/), rules [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1273 CE**: Xiangyang falls into [Mongol](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) hands.
- **1274 CE - 1275 CE**: Reign of Emperor Gongzong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in southern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1275 CE - 1277 CE**: Reign of Emperor Duanzong of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in southern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1275 CE - 1279 CE**: The [Mongols](https://www.worldhistory.org/Mongol_Empire/) led by [Kublai Khan](https://www.worldhistory.org/Kublai_Khan/) attack and [conquer](https://www.worldhistory.org/warfare/) the last remnants of Song [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1278 CE - 1279 CE**: Reign of Emperor Dibing of the [Song dynasty](https://www.worldhistory.org/Song_Dynasty/) in southern [China](https://www.worldhistory.org/china/).
- **1368 CE - 1644 CE**: Reign of the [Ming Dynasty](https://www.worldhistory.org/Ming_Dynasty/) in [China](https://www.worldhistory.org/china/).
## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
- [Ancient Chinese History for Kids](http://www.historyforkids.net/ancient-china.html)
- [5 Things You May Not Know About the Terra Cotta Army](http://www.history.com/news/5-things-you-may-not-know-about-the-terra-cotta-army)
- [Terracotta Army, Terra Cotta Warriors and Horses Museum, Xi'an](http://www.travelchinaguide.com/attraction/shaanxi/xian/terra_cotta_army/)
- [What makes the Great Wall of China so extraordinary - Megan Campisi and Pen-Pen Chen](http://ed.ted.com/lessons/what-makes-the-great-wall-of-china-so-extraordinary-megan-campisi-and-pen-pen-chen)
- [The incredible history of China's terracotta warriors - Megan Campisi and Pen-Pen Chen](http://ed.ted.com/lessons/the-incredible-history-of-china-s-terracotta-warriors-megan-campisi-and-pen-pen-chen)
- [The myth behind the Chinese zodiac - Megan Campisi and Pen-Pen Chen](https://ed.ted.com/lessons/the-myth-behind-the-chinese-zodiac-megan-campisi-and-pen-pen-chen)
- [How the Terracotta Army Works](https://www.missedinhistory.com/podcasts/how-the-terracotta-army-works.htm)
- [How the Great Wall of China Works](https://www.missedinhistory.com/podcasts/how-the-great-wall-of-china-works.htm)
- [Meet Hua Mulan — The Legendary Warrior Behind The Disney Classic](https://allthatsinteresting.com/hua-mulan)
- [Timeline of Chinese Dynasty](https://www.chinafetching.com/timeline-of-chinese-dynasty)
- [Battle of Gaixia, January 202 BC](http://www.historyofwar.org/articles/battles_gaixia.html)
- [The British Museum](http://www.ancientchina.co.uk/menu.html)
- [Ancient China for Kids and Teachers - Ancient China for Kids](https://china.mrdonn.org/)
- [Chinese History](https://www.mrdowling.com/613chinesehistory.html)
- [Ancient China](https://www.crystalinks.com/china.html)
- [The Advanced Technology of Ancient China](http://www.sjsu.edu/faculty/watkins/ancientchina.htm)
- [Ancient Dynasties](http://www.chaos.umd.edu/history/ancient1.html)
- [China](http://besthistorysites.net/ancient-biblical-history/china/)
- [Chu-Han Contention, 206-202 BC](http://www.historyofwar.org/articles/wars_chu_han_contention.html)
- [The Warring States Period of Ancient China](http://www.sjsu.edu/faculty/watkins/warringstates.htm)
- [Temple and Cemetery of Confucius and the Kong Family Mansion in Qufu](http://whc.unesco.org/en/list/704)
- [Exploring Chinese History :: Culture :: Archaeology :: Archaeological Sites](http://www.ibiblio.org/chinesehistory/contents/02cul/c03s05.html)
- [Ancient Scripts: Chinese](http://www.ancientscripts.com/chinese.html)
- [List of Rulers of China | Lists of Rulers | Heilbrunn Timeline of Art History | The Metropolitan Museum of Art](https://www.metmuseum.org/toah/hd/chem/hd_chem.htm)
- [Shang and Zhou Dynasties: The Bronze Age of China | Essay | The Metropolitan Museum of Art | Heilbrunn Timeline of Art History](https://www.metmuseum.org/toah/hd/shzh/hd_shzh.htm)
## Αναφορά σε αυτό το έργο
### APA
Mark, J. J. (2023, September 01). Αρχαία Κίνα. (A. Fountoukis, Μεταφραστής). *World History Encyclopedia*.
### Chicago
Mark, Joshua J.. "Αρχαία Κίνα." Μεταφράστηκε από Athanasios Fountoukis. *World History Encyclopedia*, September 01, 2023. .
### MLA
Mark, Joshua J.. "Αρχαία Κίνα." Μεταφράστηκε από Athanasios Fountoukis. *World History Encyclopedia*, 01 Sep 2023, .
## Άδεια χρήσης και πνευματικά δικαιώματα
Υποβλήθηκε από [Athanasios Fountoukis](https://www.worldhistory.org/user/foufoufou/ "User Page: Athanasios Fountoukis"), δημοσιευμένος σε 01 September 2023. Παρακαλώ ανατρέξτε στην αρχική πηγή ή στις αρχικές πηγές για πληροφορίες σχετικά με τα πνευματικά δικαιώματα. Παρακαλώ σημειώστε ότι το περιεχόμενο που συνδέεται με αυτή τη σελίδα μπορεί να έχει διαφορετικούς όρους αδειοδότησης.