---
title: Italia
author: Jan van der Crabben
translator: Babeth Étiève-Cartwright
source: https://www.worldhistory.org/trans/IT/1-207/italia/
format: machine-readable-alternate
license: Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/)
updated: 2026-06-07
---

# Italia

_A cura di [Jan van der Crabben](https://www.worldhistory.org/user/jvdc/)_
_Tradotto da [Babeth Étiève-Cartwright](https://www.worldhistory.org/user/bab.cartwright)_

La penisola italiana, o penisola appenninica, è una delle tre penisole dell'[Europa](https://www.worldhistory.org/trans/it/1-35/europa/) meridionale (le altre due sono la penisola iberica e la penisola balcanica) e si estende per 1.000 km dalla Pianura Padana a nord fino al Mediterraneo centrale a sud. La penisola è bagnata dal Mar Tirreno a ovest, dal Mar Ionio a sud e dal Mar Adriatico a est. La parte interna della Penisola Appenninica è costituita dalla catena montuosa degli Appennini, da cui prende il nome; la parte settentrionale è prevalentemente pianeggiante e le coste sono caratterizzate da scogliere.

Gli scavi effettuati in tutta Italia rivelano una presenza umana moderna risalente al Paleolitico, circa 200.000 anni fa. Nell'VIII e VII secolo a.C. furono fondate colonie greche lungo tutta la costa della Sicilia e nella parte meridionale della penisola italiana. Successivamente, i Romani chiamarono questa zona [Magna Grecia](https://www.worldhistory.org/trans/it/1-11373/magna-grecia/), poiché [era](https://www.worldhistory.org/trans/it/1-10295/era/) densamente popolata dai Greci.

L'[antica Roma](https://www.worldhistory.org/trans/it/1-68/antica-roma/) era inizialmente una piccola comunità agricola fondata intorno all'VIII secolo a.C., che nel corso dei secoli si trasformò in un [impero](https://www.worldhistory.org/trans/it/1-99/impero/) colossale che abbracciava l'intero Mar Mediterraneo, in cui le culture dell'[antica Grecia](https://www.worldhistory.org/trans/it/1-119/antica-grecia/) e di Roma si fusero in una sola civiltà. Questa civiltà fu così influente che alcune sue tracce sopravvivono ancora oggi nel diritto, nell'amministrazione, nella [filosofia](https://www.worldhistory.org/trans/it/1-340/filosofia/) e nelle arti moderne, ponendo le basi su cui si fonda la civiltà occidentale. Nei suoi dodici secoli di esistenza, si trasformò da monarchia a repubblica e infine ad autocrazia. In costante declino dal II secolo d.C., l'impero si divise infine in due parti nel 285 d.C.: l'[Impero Romano](https://www.worldhistory.org/trans/it/1-100/impero-romano/) d'Occidente e l'[Impero Bizantino](https://www.worldhistory.org/trans/it/1-953/impero-bizantino/) a Oriente. La parte occidentale, sotto la pressione dei [Goti](https://www.worldhistory.org/trans/it/1-13289/goti/), finì per disgregarsi, lasciando la penisola italiana divisa in piccoli regni indipendenti e città-stato rivali per i successivi 14 secoli, e lasciando la parte orientale come unica erede dell'eredità romana.

#### Editorial Review

This human-authored definition has been reviewed by our editorial team before publication to ensure accuracy, reliability and adherence to academic standards in accordance with our [editorial policy](https://www.worldhistory.org/static/editorial-policy/).

## Info autore

Jan è il Fondatore e CEO della World History Encyclopedia. Ha conseguito un MA in War Studies presso il King's College e lavora nel campo dei media digitali legati alla storia dal 2006.
- [Linkedin Profile](https://www.linkedin.com/in/janvdc)

## Cronologia

- **800 BCE**: Beginning of the [Etruscan civilization](https://www.worldhistory.org/Etruscan_Civilization/) in [Italy](https://www.worldhistory.org/italy/).
- **753 BCE**: The legendary founding date of [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/).
- **750 BCE - 510 BCE**: The (semi-mythological) seven kings of [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/): [Romulus](https://www.worldhistory.org/Romulus_and_Remus/), Numa Pompilius, Tulus Hostilius, Ancus Marcius, Lucius Tarquinius Priscus, Servius Tullius, [Lucius Tarquinius Superbus](https://www.worldhistory.org/Lucius_Tarquinius_Superbus/).
- **c. 740 BCE - c. 433 BCE**: [Greek](https://www.worldhistory.org/disambiguation/greek/) [poleis](https://www.worldhistory.org/Polis/) or [city](https://www.worldhistory.org/city/)-states establish colonies in [Magna Graecia](https://www.worldhistory.org/Magna_Graecia/).
- **c. 600 BCE**: [Paestum](https://www.worldhistory.org/Paestum/) is founded by colonists from Sybaris.
- **509 BCE**: Foundation of the [Roman Republic](https://www.worldhistory.org/Roman_Republic/).
- **498 BCE - 493 BCE**: [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) defeats the Latins.
- **c. 410 BCE**: [Paestum](https://www.worldhistory.org/Paestum/) is attacked and conquered by the Lucanians.
- **400 BCE**: [Celts](https://www.worldhistory.org/celt/) enter [Italy](https://www.worldhistory.org/italy/) and settle in the Po Valley.
- **c. 398 BCE - c. 380 BCE**: [Plato](https://www.worldhistory.org/plato/) travels in [Egypt](https://www.worldhistory.org/egypt/), [Cyrene](https://www.worldhistory.org/cyrene/), [Italy](https://www.worldhistory.org/italy/), [Syracuse](https://www.worldhistory.org/syracuse/) and [Sicily](https://www.worldhistory.org/sicily/).
- **396 BCE**: [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) expansion begins with the capture of [Veii](https://www.worldhistory.org/Veii/) from the [Etruscans](https://www.worldhistory.org/Etruscan_Civilization/).
- **391 BCE**: Senones besiege Clusium, an [Etruscan](https://www.worldhistory.org/Etruscan_Civilization/) [city](https://www.worldhistory.org/city/).
- **343 BCE - 341 BCE**: First Samnite [War](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/) ([Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) vs. Samnites).
- **340 BCE - 338 BCE**: Latin [War](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/), victory for [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/).
- **326 BCE - 304 BCE**: Second Samnite [War](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/).
- **300 BCE**: [Agathocles of Syracuse](https://www.worldhistory.org/Agathocles_of_Syracuse/) campaigns in [Italy](https://www.worldhistory.org/italy/) and captures Bruttium.
- **285 BCE - 282 BCE**: [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) defeats the [Celts](https://www.worldhistory.org/celt/) in [Italy](https://www.worldhistory.org/italy/). Rome's dominance in central Italy is secured.
- **280 BCE - 272 BCE**: [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) [war](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/) against [Tarentum](https://www.worldhistory.org/tarentum/). [Rome](https://www.worldhistory.org/Rome/) conquers Tarentum. Rome's dominance in lower [Italy](https://www.worldhistory.org/italy/) is secured.
- **223 BCE**: Romans successfully campaign against [Celtic](https://www.worldhistory.org/celt/) tribes of Cisalpine [Gaul](https://www.worldhistory.org/gaul/).
- **c. 177 BCE**: The [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) colony of Luna founded in northern [Italy](https://www.worldhistory.org/italy/), as a millitary stronghold.
- **89 BCE**: All [poleis](https://www.worldhistory.org/Polis/) or [city](https://www.worldhistory.org/city/)-states in [Magna Graecia](https://www.worldhistory.org/Magna_Graecia/) come under [Roman](https://www.worldhistory.org/disambiguation/Roman/) control.
- **167 CE**: Marcomanni sack [Aquileia](https://www.worldhistory.org/aquileia/).
- **488 CE - 493 CE**: [Theodoric the Great](https://www.worldhistory.org/Theodoric_the_Great/) of the [Ostrogoths](https://www.worldhistory.org/ostrogoth/) conquers [Italy](https://www.worldhistory.org/italy/).
- **535 CE**: [Belisarius](https://www.worldhistory.org/Belisarius/)' first campaign against the [Ostrogoths](https://www.worldhistory.org/ostrogoth/) in [Italy](https://www.worldhistory.org/italy/).
- **535 CE - 554 CE**: The Gothic [War](https://www.worldhistory.org/disambiguation/War/) launched by Emperor [Justinian I](https://www.worldhistory.org/Justinian_I/), aimed at reconquering [Italy](https://www.worldhistory.org/italy/) from the [Goths](https://www.worldhistory.org/Goths/).
- **536 CE - 562 CE**: The [Byzantine Empire](https://www.worldhistory.org/Byzantine_Empire/) conquers [Italy](https://www.worldhistory.org/italy/).
- **568 CE - 582 CE**: [Lombards](https://www.worldhistory.org/Lombards/) invade northern [Italy](https://www.worldhistory.org/italy/).

## Cita questo lavoro

### APA
Crabben, J. v. d. (2026, June 07). Italia. (B. Étiève-Cartwright, Traduttore). *World History Encyclopedia*. <https://www.worldhistory.org/trans/IT/1-207/italia/>
### Chicago
Crabben, Jan van der. "Italia." Tradotto da Babeth Étiève-Cartwright. *World History Encyclopedia*, June 07, 2026. <https://www.worldhistory.org/trans/IT/1-207/italia/>.
### MLA
Crabben, Jan van der. "Italia." Tradotto da Babeth Étiève-Cartwright. *World History Encyclopedia*, 07 Jun 2026, <https://www.worldhistory.org/trans/IT/1-207/italia/>.

## Licenza e copyright

Inviato da [Babeth Étiève-Cartwright](https://www.worldhistory.org/user/bab.cartwright/ "User Page: Babeth Étiève-Cartwright"), Pubblicato il 07 June 2026. Si prega di consultare le fonti originali per le informazioni sul copyright. Si prega di notare che i contenuti collegati possono avere diversi termini di licenza.

