Pasifik Savaşı (1941-1945), küresel savaş yöntemine kalıcı nitelikte pek çok yenilik ve gelişme kazandırmıştır. İkinci Dünya Savaşının bu cephesi, deniz savaşlarının temel unsuru olan zırhlı savaş gemilerin yerini, uçakları çok uzak mesafelere ve görüş alanı dışında kalan düşman hedeflerine yönlendirebilen uçak gemilerinin almasına tanıklık etmiştir. Amfibi harekât yöntemleri yüksek bir verimlilik düzeyine ulaştırılmış; ayrıca büyük çaplı ortak kuvvet harekâtlarının entegrasyonu ve askeri lojistiğin devasa ölçekte geliştirilmesi de sağlanmıştır. Alev makineleri, zırhlı çıkarma araçları ve napalm gibi özel silahların geliştirilmesi savaşı çok daha ölümcül ve acımasız bir hale getirmiştir. Tek bir muharebe veya hava bombardıman harekâtı sırasında on binlerce sivil hayatını kaybetmiş; nükleer silahların kullanılmasıyla birlikte can kaybı sayısı daha da artarak kavranması güç boyutlara ulaşmış ve bu durum, günümüzde dahi insanlığın hafızasında derin izler bırakan bir gelişme olarak varlığını sürdürmüştür.
İkinci Dünya Savaşı ilk yıllarında, çoğu donanmanın gurur kaynağı; devasa toplarıyla düşman zırhlılarına ateş açabilen, zırhla kaplı birer devasa yapılar olan zırhlı gemiler olmuşlardı. Ancak görünümleri son derece heybetli olan bu devasa yapıların büyük bir zayıf yanı vardı: Daha limandan çıkmadan hava saldırıları marifetiyle batırılabilirlerdi. Hem Japonya ve hem de ABD Donanması Pasifikte, geleceğin gemisinin uçak gemisi olduğunu fark etmişlerdi. ABD hizmet personeli arasında "düz güverteli" (flat-top) olarak adlandırılan bu gemiler, zırhlı gemilerden çok daha büyük oluyorlardı; sadece etkileyici bir uçaksavar yelpazesiyle değil, aynı zamanda çok daha etkili bir yöntem olan avcı uçak filolarını havalandırarak kendilerini savunabiliyorlardı. Seyir halindeyken, uçaklar güverte altına daha güvenli bir şekilde park edebiliyorlardı. Uçak gemisinin kendisi çatışma bölgesinden uzakta bir yerde kalırken, düşmanı en zayıf noktasında vurmak üzere uçakları harekete geçirebilen mobil bir hava alanı işlevini görebiliyordu.
Tipik bir uçak gemisi, kruvazör ve muhariplerden oluşan koruma sağlayan bir eskort grubuna da sahipti. Bu gemi topluluğuna "uçak gemisi grubu" veya "taarruz gücü" adı verildi. Gruba ayrıca yakıt tankerleri gibi çeşitli ikmal gemileri de eşlik ederdi. Çatışmaya girmeyen bu gemiler genellikle römorkörler, onarım gemileri, ikmal gemileri ve hastane gemilerini içeren bir tür yüzer Üs yapısı içinde, ana grubun oldukça gerisinde bir bölgede konuşlanırlardı.
Aynı zamanda, saldırı grubunun çevresinde, düşman konumunu tespit edip hava saldırılarına karşı erken uyarı sağlayabilen çeşitli denizaltılar, deniz uçakları ve geminin kendi uçakları görev yaparlardı. Uçak gemisinin radar sistemi de (ABD gemileri söz konusu olduğunda) benzer bir işlev görebiliyordu.
Uçak gemileri genellikle çeşitli türden uçakların taşınmasında kullanılırlardı: Şöyle ki, düşman hedeflerini vurmak üzere dalış bombardıman uçakları ve sadece bombardıman uçakları, ayrıca bu bombardıman uçaklarını korumak, düşman gemilerine saldırmak ve gerektiğinde gemiyi savunmak üzere avcı uçakları. Gemideki uçak sayısı büyük ölçüde değişiklik gösterse de, bu sayı genellikle 50 ila 100 arasında değişiklik arz ederdi.
Tarihte ilk uçak gemileri arasındaki savaş, 1942 yılı, Mayıs ayında Mercan Deniz Muharebesi sırasında gerçekleşmişti. Bu savaş aynı zamanda savaşan tarafların birbirlerini fiilen görmeden çatıştıkları ilk deniz savaşı olmuştur; çünkü mücadele, deniz savaşlarının uzun tarihi boyunca alışıla geldiği üzere bir gemi ile diğer bir gemi arasında değil, uçaklar ile gemi arasında sürdürülmüştür. Ana muharebe gemilerinin korkunç düzeyde yan borda ateşiyle birbirlerini yaylım ateşine tuttukları günler artık geride kalmıştı. Japonya'nın 77, ABD'nin ise 66 uçak kaybettiği bu muharebe bir bakıma beraberlikle sonuçlanmıştı. Bundan bir ay sonra gerçekleşen Midway Muharebesi çok daha belirleyici bir nitelik taşıyordu.
ABD Pasifik Filosu Midway'de, sadece tek bir uçak gemisi Yorktown kaybı pahasına dört Japon uçak gemisini batırmış ve yaklaşık olarak 250 Japon uçağını imha etmişti. Japonya İmparatorluk Donanmasına indirilen bu darbe çok ağır olmuştur; uçak gemileri arasında geçen bu yeni türden deniz savaşı o denli büyük olmuştur ki, Japonya bu aşamadan sonra savunma pozisyonuna geçmek zorunda kalmıştır. Nitekim yenilginin boyutu çok büyük olduğu için Japon Askeri Yönetimi dört uçak gemisini kaybettiğini Japonya halkına açıklayamamıştı.
Yorktown Gemisi aslında Mercan Denizi Muharebesinde ağır hasar almıştı, ancak kısa sürede hemen onarılarak yeniden hizmete verilmişti. Bu durum, Pasifik Savaşının belirleyici diğer bir özelliği olmuş ve ABD Güçlerinin özel bir beceri sergiledikleri bir alan olmuştur: Savaş sırasında alınan hasarları süratle onarmak amacıyla gemileri işler halde tutma becerisi.
ABD Yönetiminin, 1943 yılında, 14 adet Essex sınıfı uçak gemisini inşa etme kararı alması, bu yeni savaş yönteminde uçak gemileri önemini daha da gözler önüne sermektedir. Uçak gemileri, her türlü deniz kuvveti yeni yıldızları haline gelmişlerdi; üstelik bu gemiler, sadece birer saldırı silahı değil, aynı zamanda amfibi harekâtları ve kara muharebeleri için de mükemmel destek gemileri olarak da kullanılabilen unsurlardı.
Amfibi savaş harekâtı, tarih boyunca askeri operasyonların en tehlikeli türlerinden biri olagelmiştir. Denizden karaya yönelik her türlü saldırı girişimi, çoğu zaman büyük çaplı başarısızlıklarla sonuçlanmıştır. Başarısızlık riskleri; Moğol güçlerinin, 13.yüzyılda, Japonya'yı istila etme girişimleri, İspanyol Armadasının 1588 yılında İngiltere'ye saldırmaya çalışması ve Müttefik Güçlerin Birinci Dünya Savaşı (1914-1918) sırasında Türk topraklarında bir dayanak noktası elde etmeye çalışırken – ancak bu hedefe tam olarak ulaşılamadan – 250.000 kayıp verdikleri Gelibolu Harekâtı gibi kötü şöhreti askeri girişimlerde açıkça görülmektedir. Öte yandan, Japonya'nın Pasifik Savaşında işgal altına aldığı bölgelerin coğrafi yapısı, bir amfibi saldırı harekâtı riskini göze almaktan başka pek bir seçeneğin kalmadığını gerektiriyordu.
ABD'nin ilk büyük amfibi harekâtı, 1942 yılı, Ağustos ayından 1943 yılı Şubat ayına kadar uzanan Soloman Adalarındaki Guadalcanal Harekâtı sırasında gerçekleşmişti. Karada ve Denizde yaklaşık olarak 50 çatışmaya sahne olan bu harekât sırasında pek çok hata da yapılmıştı. Benzer hatalar, Gilbert ve Marshall Adaları Harekâtı (Kasım 1943 – Şubat 1944) kapsamında zorlu Tarawa Muharebesinde de tekrarlanmıştı. Ancak, bu süreçte, sadece Pasifik Savaşında değil, aynı zamanda 06 Haziran 1944 tarihinde, Çıkarma Günü (D-Day) Normandiya'da gerçekleştirilen devasa amfibi harekâtı için de büyük önem taşıyan dersler alınmıştı.
Aynı anda birden fazla adaya saldırma hareketi, gerçekçi bir şekilde başarıla bilinecek bir işin çok ötesinde olan bir eylem oluyordu. Yoğun deniz bombardımanı ve hava saldırıları da genellikle düşman savunmasını tamamen etkisiz hale getiremiyordu. Çıkarma araçlarında bulunan deniz piyadeleri, sığ sularda ilerlerken ve kumsallara çıkarlarken bile hala saldırıya uğruyorlardı. Gelgit hareketleri dikkatle hesaba alınmalıydı; aksi takdirde çıkarma araçları sığ sulardaki resiflere takılıp kalabiliyor, askerler de deniz uzantısı bazı gölcükleri yürüyerek geçmek zorunda kalırken siperde gizlenmiş Japon keskin nişancı askerlerin hedefi haline geliyorlardı. İç kesimlerde korunaklı bölgelere ulaşıldığında bile çatışmalar genellikle daha da şiddetleniyordu; çünkü teslim olmayı onursuzluk sayan Japon askerleri çoğu zaman sonuna kadar, ölümüne savaşıyorlardı.
Sonraki amfibi harekâtlarında bu eksiklikler giderilmişti. Özel bir Komuta Gemisi, bütün harekâtı koordine etmişti. Sualtı imha uzmanları, çıkarma araçları geçişine olanak tanımak amacıyla, önce Mercan Kayalıklarında ve sonra Japon Savunma Birliklerince yerleştirilen engellerde kanallar açmışlardı. İlk hava ve deniz bombardıman harekâtı uzun sürmüştü, ABD Hava Kuvvetleri, Iwa Jima Adasını 72 gün boyunca bombalamışlardı ve Deniz Piyadelerini taşıyan çıkarma araçları ilerlerken de bombardıman hareketine devam edilmişti. Çıkarma araçları artık daha iyi korunuyorlardı, kendilerine ait makineli tüfek ve 75 mm'lik (3 inç) havan toplarıyla donatılmışlardı.
Deniz ve hava bombardımanı harekâtı, Deniz Piyadeleri Adada ilerlerken de devam etmişti. Hedefler, birliklerin ilerleyiş güzergâhı önünde olacak şekilde sürekli ayarlanıyorlardı. Devam eden saldırı ivmesini korumak amacıyla, daha fazla geminin plajlara takviye kuvvet çıkarmaya devam etmesi gerekiyordu. Mühimmat, temiz su, telsiz bataryaları, kan plazması ve kum torbaları gibi hayati önem taşıyan malzemelerin karaya ulaştırılma faaliyetinde, çıkarma araçlarına yardımcı olmak üzere büyük sallardan yararlanma yoluna gidilmişti.
İkmal malzemelerinin getirildiği aynı zamanda yaralıların tahliye edilmesi ve plajlarda hurdaya dönmüş tanklar gibi engellerin kaldırılması gerekiyordu. Lojistik akışının kesintisiz sürmesini sağlamak amacıyla, bu çift yönlü trafiği organize etme görevi tayin edilen plaj sorumlularına verilmişti. Son olarak, kıyı açıklarında bulunan ikmal gemilerinin korunması için deniz ve hava desteğine ihtiyaç duyuluyordu; bu nedenle ABD Donanmasına ait savaş gemileri, ilk çıkarma harekâtından çok sonra da bölgede varlıklarını sürdürmüşlerdir.
Kusursuz bir amfibi harekâtı icra edilirken, bütün bu gelişmelere rağmen, kayıplar yüksek olmuştu. En vahimi, Iwo Jima Adasında yaşanan 36 günlük şiddetli çatışmaların ardından, ABD Kuvvetleri 27.000'den fazla kayıp vermişlerdi. 21.000 kişilik Japon garnizonunda bu muharebe sonunda sadece 216 asker sağ kurtulabilmişti. Yine de bu aynı muharebede, 800 deniz aracıyla Adaya 110.000 asker çıkarılmıştı; bu çıkarmayla, Normandiya Çıkarmasıyla (D-Day) kıyaslanabilecek çapta bir başarı elde edilmişti. Okinawa Muharebesi ise daha büyük çapta olmuştu. Katkı sağlayan İngiliz Pasifik Filosu hariç tutulsa bile 500.000'den fazla ABD askeri personeli ve 1.213 savaş gemisi bu harekâta katılmışlardı. ABD Donanması, 40 uçak gemisi ve 200 destroyer/muhrip gemi görevlendirmişti. Bu askeri arçlar, tarihteki en büyük askeri sevkiyatları arasında yer alır. ABD Kuvvetleri yaklaşık olarak % 35 oranında kayıp vermiştir (savaşın diğer cephelerine % 10'luk bir kayıp oranı bile tehlikeli derecede yüksek kabul edilmekteydi). Savaşın, devasa boyutlarda olmasının yanı sıra, son derece acımasız bir nitelik de kazanmıştı.
ABD'nin Pasifikte izlediği stratejisi, Adaları "atlayarak ilerleme" (leapfrogging) üzerine kuruluydu; yani ele geçirilen bir ada grubunu, bir sonraki ada grubuna saldırı başlatmak için üs olarak kullanılırken, aynı zamanda mümkün olduğunca en ağır şekilde savunulması gereken Adalardan kaçınılıyordu. Bu yaklaşım harita üzerinde basit bir harekât görünse de, gerçek başarıya ulaşması büyük bir lojistik çaba gerektiriyordu.
Pasifikte gemi yetersizliği ve söz konusu büyük mesafeler nedeniyle lojistik sağlama çabası çok daha zor oluyordu. Öyle ki, "Pasifik Cephesinde bir tümen askeri sevk etmek için Avrupa cephesinden iki kat kadar daha fazla nakliye kapasitesine ihtiyaç duyulduğu tahmin ediliyordu" (Smurthwaite, 93). Büyük gemilere hizmet verebilecek limanlar ile yükleme ve boşaltma işlemlerini yapacak nitelikli liman işçileri bulmak diğer zorluklar arasında yer alıyordu. Daha büyük gemiler yüzen depolara dönüştürülürken, daha küçük tekneler bu gemiler ile filolar arasında mekik dokuyarak taşıma işini yapıyorlardı.
ABD'nin Pasifikteki harekâtları, ikmal malzemeleri ABD'nin Batı kıyısında bir ara noktaya ve oradan da cepheye taşındığı bir sistem gerektiriyordu. Bu sisteme "Filo İkmal Hattı" (Fleet Train) adı veriliyordu.
Sahadaki birliklerin, zorlu arazide düşmanı mağlup edebilmek için çok çeşitli silah ve ekipmana ihtiyaçları vardı. Alev makineleri, el bombaları, havan topları, Bangalore torpidoları, TNT patlayıcıları ve hatta buldozerler kullanılarak her bir mağara ve olası saklanma yerlerinin temizlenmesi gerekiyordu. Tanklara, topçu silahlarına, roketatar yüklü kamyonlara ve zırhlı araçlarına büyük sayılarda ihtiyaç duyuluyordu; aksi takdirde bu silah ve araçların yaratabilecekleri etki sınırlı kalıyordu. Birlikler ilerledikçe; gıda maddeleri, mühimmat, tıbbi malzeme/ilaç vesaire ve hatta posta gönderileri de birliklerin sevk edildikleri noktalara ulaştırılıyordu. Hatta kara mayınlarını yerini koku alarak tespit etmek ve ayrıca Adanın ele geçirilmesinden önce son bir can daha almaya kararlı keskin nişancıları ve siperde saklanmış Japon askerlerini bulup ortaya çıkarmak amacıyla köpekler bile bölgeye getirilmişti.
Mariana Takım Adalarında bulunan Guam, Tinian ve Saipan Adalarını kontrol altına almak, uzun menzilli Boeing B-29 Superfortress bombardıman uçaklarının Japonya'daki herhangi bir şehri vurabilmeleri ve Pasifik bölgesinin daha iç kesimlerine hava yoluyla ikmal yapılabilmesi anlamına geliyordu. Ayrıca, Guama Adası, yakıt tankerlerini doldurup sevk etmek üzere – bazen günde üç taneye – Pasifikte gelecekte yapılacak harekâtları destekleyen önemli bir yakıt ikmal üssü haline gelmişti.
Pasifikte yaşanan çatışmaların boyutu giderek daha da büyürken, işbirliği yapmak ve koordinasyon faaliyetleri hayati önem taşıyan düstur haline gelmişti. Örneğin, savaşın ilk başlarında ABD Donanmasının yaşadığı bir zafiyet hali, farklı uçak gemilerinden havalanıp aynı hedefe yönlendirilen uçuş grupları arasında dahi koordinasyon eksikliği olmasına yol açmıştı. Sahadaki komutanlar, kısa süre içinde düşmana karşı zafer kazanması ancak Donanma, Deniz Hava Kuvvetleri, Deniz Piyadeleri, Kara Hava Kuvvetleri ve askeri istihbarat unsurlarının ortaklaşa ve tam bir koordinasyon içinde elde edilebileceğini fark etmişlerdi. Winston Churchill, Hava, Kara ve Deniz Kuvvetlerinin tam bir entegrasyonunu ifade etmek üzere "Üç Ortamlı/Üçlü Hareket" (triphibious) terimini ortaya atmıştı. Ayrıca, diğer Müttefik Kuvvetleri arasında daha da yakın bir işbirliği söz konusu olmuştu; buna örnek olarak, Avusturalya Ordusunun Japon uçak hareketleri konusunda elde ettiği istihbaratı, söz konusu uçaklarının yöneldikleri olası düşman hedeflerini ABD Deniz Kuvvetlerine bildirmesi gösterilebilir.
Pasifik Savaşının, küresel savaş yöntemine katkısı, belki de en büyük değişim anlamında, çatışma bölgesinde kalan sivillerin yaşam seyrine yönelik giderek artan bir kayıtsızlık olmuştur. Her iki tarafın askeri komutanları zaferi neredeyse, her ne pahasına olursa olsun, kazanmaya çalışmışlardır. Okinawa Muharebesi 150.000 sivilin ölümüne yol açmıştır. Bu ölü sayısı, aynı muharebede hayatını kaybeden 100.000 Japon ve 12.000 ABD askeri kayıplarıyla kıyaslanabilir düzeydedir. Tokyo'nun, yüksek derecede yanıcı napalm jeliyle doldurulmuş yeni ve korkunç yangın bombalarıyla defalarca ve hiçbir ayrım gözetmeksizin bombalanması da 100.000 sivilin daha ölümüne neden olmuştur. Ancak, daha sonra, 22 kilotonluk TNT gücüne eşdeğer bir patlayıcı olan atom bombasının ortaya çıkmasıyla, insan hayatına karşı çok daha dehşet verici bir kayıtsızlık durumu gelişmiştir.
1945 yılına gelindiğinde ABD'nin yürütmekte olduğu gizli Manhattan Projesiyle yeni bir silah geliştirilmişti; bu silahın öylesine yıkım yaratan gücü olmuştur ki, bu silahı icat edenler bile potansiyel gücünün tam olarak ne düzeyde olduğunun farkında değillerdi. Atom bombası, hiçbir hava savunma sisteminin ciddi bir tehdit oluşturmayacağı kadar yüksek irtifada uçan tek bir uçaktan herhangi bir hedef noktasına atılabiliyordu. Böylece, hiçbir risk alınmadan ve herhangi bir uyarı yapılmaksızın topyekûn bir yıkım yapılabiliyordu.
Biri Hiroşima'ya, diğeri de Nagazaki şehrine olmak üzere iki atom bombası Japonya'ya atılmıştır. Arzulanan amaç, böylesine sarsıcı bir yıkım ile Japon hükümeti teslim olmaya zorlanmış – muhtemelen 500.000 ABD askerinin de kaybına yol açabileceği öngörülmüş – ve böylece Japonya'ya yönelik olası bir amfibi harekâtı önlenmiştir. Diğer bir husus ise; bu türden bombalara sahip ABD'nin, var olan gücünü, savaş sonrası dünyada en büyük rakibi SSCB'ye göstermesi olmuştur.
Japonya, 1945 yılı, Ağustos ayında teslim olmuştur. Ancak Hiroşima'da 140.000 ve Nagazaki de ise 74.000 sivilin ani bir şekilde ölüm olayını herhangi bir şekilde meşrulaştırılıp meşrulaştırılamayacağına dair tartışmalar yapılmaya devam etmektedir. Dünya bir gecede değişime uğramıştır. Kısa bir süre içinde başka uluslar da kendi nükleer silahlarını geliştirmeye çalışmışlardır; üstelik bu yeni teknoloji, 1950'lerde hidrojen bombasıyla gerçekleşebilecek bir nükleer felaket tehdidi, o günden bu yana, insanlığın başı üzerinde bir kara bulut gibi dolaşıp durmaktadır. Nükleer kıyamet hayaleti de, sadece bir düğmeye basmak marifetiyle, o zamandan beri, insanlığın üzerinde adeta bir gölge bulutu gibi durmaktadır.